Hoàng hôn ngày hôm sau đang buông xuống khi Andre-Louis, trên đường trở về, tiến gần đến Gavrillac. Nhận thức rõ rằng chẳng bao lâu nữa sẽ có cuộc truy lùng ráo riết nhắm vào "tông đồ của cách mạng" – người vừa kêu gọi dân Nantes cầm vũ khí – anh muốn giấu nhẹm việc mình từng đặt chân đến thành phố cảng đó. Do vậy, anh đi một vòng thật xa, băng qua sông ở Bruz, rồi lại vượt sông lần nữa ở đoạn phía trên Chavagne một chút, để tiến vào Gavrillac từ hướng bắc, tạo ra cái vẻ như mình đang trở về từ Rennes, nơi người ta đều biết anh đã đến đó từ hai ngày trước.
Khi chỉ còn cách ngôi làng chừng một dặm, trong ánh sáng lờ mờ, anh thoáng thấy một bóng người trên lưng ngựa đang chậm rãi tiến về phía mình. Nhưng phải đến khi họ chỉ còn cách nhau vài bước chân, và anh nhận thấy bóng người khoác áo choàng kia đang nghiêng mình nhìn về phía anh, anh mới thực sự chú ý. Và ngay lập tức, một giọng nữ vang lên thách thức.
“Cuối cùng cũng là anh, Andre!”
Anh ghì cương, hơi ngạc nhiên, rồi lại bị dồn dập bởi một câu hỏi khác, chất chứa sự nôn nóng và lo âu.
“Anh đã ở đâu vậy?”
“Tôi đã ở đâu ư, em họ Aline? Ồ... đi ngắm thế giới thôi.”
“Em đã tuần tra trên con đường này từ trưa nay để đợi anh đấy.” Cô nói không ra hơi, vội vã giải thích. “Một toán hiến binh từ Rennes đã ập xuống Gavrillac sáng nay để truy lùng anh. Họ lục tung cả tòa lâu đài lẫn ngôi làng, và cuối cùng phát hiện ra anh sẽ trở về trên một con ngựa thuê từ đội quân Breton. Thế nên họ đã đóng quân tại quán trọ để đợi anh. Em đã ở đây suốt cả buổi chiều để canh chừng và cảnh báo anh không bước chân vào cái bẫy đó.”
“Aline thân mến! Thật không ngờ anh lại là nguyên nhân gây ra bao nhiêu lo lắng và phiền toái như vậy!”
“Đừng bận tâm đến chuyện đó. Không quan trọng đâu.”
“Ngược lại là đằng khác; đó mới là phần quan trọng nhất trong những gì em nói với anh. Mấy chuyện còn lại mới là không quan trọng.”
“Anh có nhận ra là họ đến để bắt anh không?” cô hỏi, giọng ngày càng mất kiên nhẫn. “Anh đang bị truy nã vì tội nổi loạn, theo lệnh của ngài M. de Lesdiguieres.”
“Nổi loạn?” anh hỏi lại, đầu óc lập tức nghĩ đến chuyện ở Nantes. Không thể nào họ lại có tin tức về vụ đó ở Rennes và hành động nhanh đến thế được.
“Phải, nổi loạn. Tội nổi loạn từ bài diễn thuyết quái gở của anh ở Rennes hôm thứ Tư.”
“Ồ, vụ đó ấy à!” anh nói. “Xì!” Giọng điệu nhẹ nhõm của anh lẽ ra đã cho cô biết – nếu cô chú ý hơn – rằng anh còn phải lo sợ hậu quả của một tội ác lớn hơn nhiều đã phạm phải sau đó. “Chuyện đó thì có gì đâu.”
“Không gì ư?”
“Anh gần như nghi ngờ rằng ý định thực sự của mấy quý ông hiến binh này đã bị hiểu sai. Rất có thể họ đến để cảm ơn anh thay mặt ngài M. de Lesdiguieres đấy. Chính anh đã kiềm chế đám đông khi họ định đốt trụi Palais và cả bản thân ngài ấy bên trong.”
“Sau khi chính anh đã kích động họ làm điều đó trước. Em cho rằng anh đã sợ thành quả của chính mình. Anh đã rút lui vào phút chót. Nhưng anh đã nói những lời về ngài M. de Lesdiguieres, nếu báo cáo không sai, mà ngài ấy sẽ không bao giờ tha thứ.”
“Anh hiểu rồi,” Andre-Louis nói, rồi trầm ngâm.
Nhưng tiểu thư de Kercadiou đã suy nghĩ xong xuôi từ trước, và cái đầu óc nhạy bén của cô gái trẻ đã quyết định mọi việc cần làm.
“Anh không được vào Gavrillac,” cô bảo anh, “và anh phải xuống ngựa, để em dắt nó đi. Đêm nay em sẽ cho nó vào chuồng ở lâu đài. Đến chiều mai, khi anh đã đi xa rồi, em sẽ trả lại nó cho đội quân Breton.”
“Ồ, nhưng điều đó không thể nào.”
“Không thể? Tại sao?”
“Vì nhiều lý do. Một trong số đó là em chưa nghĩ đến chuyện sẽ xảy ra với bản thân mình nếu làm thế.”
“Với em ư? Anh tưởng em sợ lũ ngốc đó do ngài Lesdiguieres cử đến sao? Em đâu có phạm tội nổi loạn gì.”
“Nhưng việc giúp đỡ kẻ bị truy nã cũng tệ chẳng kém đâu. Luật là thế đấy.”
“Em quan tâm gì đến luật pháp? Anh tưởng luật pháp dám đụng đến em sao?”
“À phải, còn chuyện đó nữa. Em được che chở bởi một trong những lạm quyền mà anh đã khiếu nại ở Rennes. Anh lại quên mất.”
“Anh cứ việc khiếu nại tùy thích, nhưng trong lúc này hãy tận dụng nó đi. Nào, Andre, làm theo lời em. Xuống ngựa mau.” Và rồi, khi anh vẫn còn do dự, cô vươn tay ra túm lấy cánh tay anh. Giọng cô run lên vì khẩn thiết. “Andre, anh không nhận ra vị thế của anh nghiêm trọng thế nào đâu. Nếu bọn họ bắt được anh, gần như chắc chắn anh sẽ bị treo cổ. Anh không hiểu sao? Anh không được đến Gavrillac. Anh phải đi ngay lập tức, và trốn biệt tăm một thời gian cho đến khi chuyện này lắng xuống. Thật đấy, cho đến khi chú em có thể dùng ảnh hưởng để xin ân xá cho anh, anh phải ẩn mình đi.”
“Vậy thì lâu lắm đấy,” Andre-Louis nói. “Ngài de Kercadiou chưa bao giờ kết giao bạn bè ở triều đình.”
“Còn có ngài de La Tour d’Azyr mà,” cô nhắc, khiến anh sửng sốt.
“Tên đó ư!” anh kêu lên, rồi bật cười. “Chính vì hắn mà anh mới khơi dậy sự phẫn nộ của người dân Rennes. Lẽ ra anh phải biết là không phải tất cả bài diễn thuyết của anh đều được báo cáo lại cho em.”
“Có chứ, cả phần đó nữa.”
“À! Vậy mà em vẫn muốn cứu anh, người đang muốn lấy mạng vị hôn phu tương lai của em bằng luật pháp hoặc bằng chính tay người dân? Hay là, có lẽ nào, kể từ khi em thấy bản chất thật của hắn lộ ra qua vụ sát hại Philippe đáng thương, em đã thay đổi quan điểm về việc trở thành Hầu tước phu nhân de La Tour d’Azyr?”
“Anh thường tỏ ra mình chẳng có khả năng suy luận logic chút nào.”
“Có lẽ vậy. Nhưng khó mà tin được rằng ngài de La Tour d’Azyr sẽ nhấc ngón tay lên để làm điều em gợi ý.”
“Về điểm này, như thường lệ, anh sai rồi. Hắn chắc chắn sẽ làm nếu em yêu cầu.”
“Nếu em yêu cầu hắn ư?” Giọng anh vang lên nỗi kinh hoàng tột độ.
“Sao cơ, phải chứ. Anh thấy đấy, em chưa nói là mình sẽ trở thành Hầu tước phu nhân de La Tour d’Azyr. Em vẫn đang cân nhắc. Đó là một vị trí có những ưu điểm của nó. Một trong số đó là nó đảm bảo sự phục tùng tuyệt đối của người cầu hôn.”
“À ra thế. Anh hiểu cái logic vặn vẹo trong đầu em rồi. Em có thể đi xa đến mức nói với hắn: ‘Nếu ngài từ chối điều này, tôi sẽ từ chối làm hầu tước phu nhân của ngài.’ Em định làm tới mức đó sao?”
“Nếu cần, em có thể làm thế.”
“Và em không thấy hệ quả ngược lại sao? Em không thấy rằng khi đó tay chân mình sẽ bị trói buộc, rằng em sẽ thiếu danh dự nếu sau đó từ chối hắn? Và em có nghĩ là anh sẽ đồng ý với bất cứ điều gì có thể trói buộc tay chân em như vậy không? Em nghĩ anh muốn thấy em bị đày đọa sao, Aline?”
Tay cô rời khỏi cánh tay anh.
“Ôi, anh điên rồi!” cô thốt lên, hoàn toàn mất kiên nhẫn.
“Có thể. Nhưng anh thích sự điên rồ của mình. Nó có một sự phấn khích mà sự tỉnh táo như của em không bao giờ biết tới. Xin phép em, Aline, anh nghĩ mình sẽ tiếp tục cưỡi ngựa đến Gavrillac.”
“Andre, anh không được làm thế! Đó là cái chết cho anh đấy!” Trong cơn hoảng loạn, cô lùi ngựa lại và chặn ngang đường để cản bước anh.
Trời giờ đã tối hẳn; nhưng từ sau những đám mây tan tác phía trên, một vầng trăng khuyết ló ra làm dịu bớt bóng đêm.
“Thôi nào,” cô khuyên nhủ. “Hãy lý trí lên. Làm theo lời em đi. Nhìn kìa, có một cỗ xe đang đi tới phía sau anh. Đừng để người ta bắt gặp chúng ta ở đây như thế này.”
Anh nhanh chóng quyết định. Anh không phải kiểu người hành động vì sự anh hùng rởm đời về cái chết, và anh chẳng hề hứng thú với cái giá treo cổ do M. de Lesdiguieres cung cấp. Nhiệm vụ tức thời mà anh đặt ra cho mình có thể coi là đã hoàn thành. Anh đã làm cho tiếng nói mà M. de La Tour d’Azyr tưởng rằng đã dập tắt được phải vang lên – và vang lên đầy đanh thép. Nhưng anh còn lâu mới kết thúc cuộc đời mình.
“Aline, chỉ với một điều kiện duy nhất.”
“Điều kiện gì?”
“Rằng em thề với anh là sẽ không bao giờ tìm kiếm sự giúp đỡ của M. de La Tour d’Azyr vì anh.”
“Vì anh khăng khăng, và thời gian gấp rút, em đồng ý. Giờ thì đi cùng em đến đường nhỏ kia. Cỗ xe đó đang tới gần rồi.”
Con đường nhỏ mà cô nhắc đến là lối rẽ khỏi con đường lớn cách ngôi làng khoảng ba trăm thước, dẫn thẳng lên đồi về phía lâu đài. Họ lặng lẽ cưỡi ngựa cùng nhau về phía đó, rồi cùng rẽ vào con đường mòn hẹp với những hàng rào dày đặc. Khi đi sâu vào được năm mươi thước, cô dừng anh lại.
“Giờ thì được rồi!” cô giục.
Anh ngoan ngoãn nhảy xuống ngựa và trao dây cương cho cô.
“Aline,” anh nói, “anh không biết dùng từ ngữ nào để cảm ơn em.”
“Không cần thiết đâu,” cô đáp.
“Nhưng anh hy vọng có ngày sẽ báo đáp em.”
“Chuyện đó cũng chẳng cần. Em có thể làm ít hơn những gì em đang làm sao? Em không muốn nghe tin anh bị treo cổ, Andre; chú em cũng vậy, dù ông ấy đang rất giận anh.”
“Anh nghĩ là chú ấy giận thật.”
“Và anh khó mà ngạc nhiên được. Anh là đại biểu, là người đại diện của chú. Chú đã tin tưởng anh, và anh lại phản bội. Chú giận dữ là đúng, chú gọi anh là kẻ phản bội, và thề sẽ không bao giờ nói chuyện với anh nữa. Nhưng chú không muốn anh bị treo cổ đâu, Andre.”
“Vậy ít nhất chúng ta cũng đồng ý với nhau điểm đó, vì chính anh cũng chẳng muốn thế.”
“Em sẽ giảng hòa giúp anh với chú. Còn bây giờ—tạm biệt, Andre. Hãy nhắn tin cho em khi anh đã an toàn.”
Cô chìa bàn tay trông như bóng ma trong ánh sáng mờ nhạt. Anh cầm lấy và đặt lên môi hôn.
“Chúa phù hộ em, Aline.”
Cô đã đi, còn anh đứng đó lắng nghe tiếng móng ngựa xa dần cho đến khi nhỏ dần trong khoảng không. Sau đó, chậm rãi, vai buông thõng, đầu cúi gằm xuống ngực, anh quay lại con đường chính, suy tính xem mình nên đi đâu. Đột nhiên anh khựng lại, nhớ ra với sự thất vọng tràn trề rằng mình gần như chẳng có xu nào trong túi. Ở Brittany, anh không biết nơi nào có thể ẩn náu đáng tin cậy, và chừng nào còn ở Brittany, hiểm nguy vẫn luôn rình rập. Tuy nhiên, muốn rời khỏi tỉnh, và rời đi nhanh chóng như sự thận trọng đòi hỏi, thì cần phải có ngựa. Và làm sao anh có thể kiếm được ngựa khi chẳng có tiền, ngoại trừ một đồng louis d’or và vài đồng bạc lẻ?
Một thực tế nữa là anh đang rất mệt mỏi. Anh đã ngủ rất ít kể từ tối thứ Ba, mà lúc đó cũng chẳng ngủ được bao nhiêu; và phần lớn thời gian anh phải ngồi trên lưng ngựa, một việc thật mệt mỏi đối với người không quen cưỡi ngựa đường dài như anh. Kiệt sức thế này, không thể nào đi xa được trong đêm nay. Có lẽ anh có thể tới được Chavagne. Nhưng đến đó rồi còn phải ăn tối và ngủ; vậy thì ngày mai sẽ ra sao?
Giá như anh nghĩ đến sớm hơn, biết đâu Aline đã có thể giúp anh vay vài đồng louis. Cú thúc đầu tiên của anh lúc này là đuổi theo cô đến lâu đài. Nhưng sự thận trọng đã gạt bỏ ý nghĩ đó. Trước khi gặp được cô, chắc chắn anh sẽ bị đám gia nhân nhìn thấy, và tin tức về sự hiện diện của anh sẽ lan đi.
Anh không còn lựa chọn nào khác; anh phải đi bộ đến Chavagne, tìm một chỗ ngủ ở đó, và để ngày mai tính sau. Với quyết định đó, anh quay mặt về hướng mình vừa đi tới. Nhưng rồi anh lại dừng lại. Chavagne nằm trên đường tới Rennes. Đi hướng đó là tự lao đầu sâu hơn vào nguy hiểm. Anh sẽ quay xuống phía nam lần nữa. Ở chân những đồng cỏ phía bên này ngôi làng có một chuyến phà sẽ đưa anh qua sông. Như vậy anh sẽ tránh được ngôi làng; và khi có con sông ngăn cách bản thân với mối nguy hiểm trước mắt, anh sẽ có thêm cảm giác an toàn.
Một con đường nhỏ, rẽ khỏi đường lớn, cách Gavrillac một phần tư dặm, dẫn xuống bến phà đó. Khoảng hai mươi phút sau, Andre-Louis với đôi chân lê bước đã đến con đường này. Anh tránh ngôi nhà nhỏ của người lái phà, nơi cửa sổ vẫn còn ánh đèn, và lén lút lẻn xuống thuyền trong bóng tối, dự định tự chèo qua sông nếu có thể. Anh quờ tay tìm sợi xích buộc thuyền, và lần theo nó đến điểm chốt. Ở đó, anh thất vọng tràn trề khi thấy một cái ổ khóa.
Anh đứng dậy trong bóng tối và cười thầm. Đương nhiên rồi, lẽ ra anh phải biết điều đó. Bến phà này là tài sản của M. de La Tour d’Azyr, đời nào hắn lại để không khóa, để lũ nghèo kiết xác có thể quỵt mất lệ phí lãnh chúa của hắn.
Không còn lựa chọn nào khác, anh quay lại căn nhà nhỏ và gõ cửa. Khi cửa mở, anh lùi lại phía sau, tránh sang một bên, đứng ngoài luồng ánh sáng hắt ra từ bên trong.
“Phà!” anh cộc lốc ra lệnh.
Người lái phà, một gã thô lỗ to con mà anh biết rõ, quay sang lấy chiếc đèn lồng, rồi bước ra ngoài như được yêu cầu. Khi bước khỏi mái hiên nhỏ, gã giơ đèn lồng lên để ánh sáng chiếu thẳng vào mặt người khách này.
“Chúa ơi!” gã thốt lên.
“Tôi thấy anh đã nhận ra là tôi đang rất vội,” Andre-Louis nói, mắt nhìn chằm chằm vào vẻ mặt kinh ngạc của gã.
“Và đúng là anh nên vội, với cái giá treo cổ đang chờ anh ở Rennes,” gã lái phà gầm gừ. “Đã ngu ngốc quay lại Gavrillac thì tốt nhất anh nên đi ngay lập tức. Tôi sẽ không nói là đã thấy anh đâu.”
“Cảm ơn anh, Fresnel. Lời khuyên của anh rất hợp ý tôi. Đó là lý do tôi cần con thuyền.”
“À, chuyện đó thì không,” Fresnel nói một cách kiên quyết. “Tôi sẽ giữ mồm giữ miệng, nhưng giúp anh chẳng khác nào đùa với mạng sống của mình.”
“Anh không cần phải nhìn thấy mặt tôi. Hãy quên rằng anh đã thấy nó đi.”
“Tôi sẽ làm vậy, thưa ông. Nhưng đó là tất cả những gì tôi làm. Tôi không thể đưa ông qua sông được.”
“Vậy thì đưa tôi chìa khóa thuyền, tôi sẽ tự chèo qua.”
“Điều đó cũng vậy thôi. Tôi không thể. Tôi sẽ im lặng, nhưng tôi sẽ không—tôi không dám—giúp ông đâu.”
Andre-Louis nhìn vào gương mặt lầm lì, cương quyết đó một lát và hiểu ra. Gã này, sống dưới cái bóng của La Tour d’Azyr, không dám thực hiện bất kỳ ý chí nào có thể trái ngược với ý chí của vị lãnh chúa đáng sợ của mình.
“Fresnel,” anh nói khẽ, “nếu, như anh nói, giá treo cổ đang chờ tôi, thì nguyên nhân khiến tôi rơi vào bước đường cùng này chính là vụ bắn Mabey. Nếu Mabey không bị sát hại thì tôi đã chẳng cần phải lên tiếng như vừa rồi. Mabey là bạn anh, tôi nghĩ vậy. Anh có thể vì cậu ấy mà giúp tôi chút ít để cứu lấy cái cổ của mình không?”
Gã ngoảnh mặt đi, vẻ lầm lì trên mặt càng thêm đậm đặc.
“Tôi sẽ làm nếu dám, nhưng tôi không dám.” Rồi, đột nhiên gã trở nên giận dữ. Như thể gã tìm kiếm sự hỗ trợ trong cơn thịnh nộ. “Ông không hiểu là tôi không dám sao? Ông muốn một người nghèo phải liều mạng vì ông à? Ông hay người của ông đã làm được gì cho tôi mà ông lại đòi hỏi điều đó? Đêm nay ông đừng hòng qua sông bằng thuyền của tôi. Hiểu chưa, thưa ông, đi ngay lập tức đi—đi trước khi tôi nhớ ra rằng ngay cả việc nói chuyện với ông mà không báo cáo cũng có thể là nguy hiểm. Cút đi!”
Gã quay gót định vào lại căn nhà, và một làn sóng tuyệt vọng trào dâng trong lòng Andre-Louis.
Nhưng chỉ trong một giây, nó đã tan biến. Gã này phải bị buộc phải phục tùng, và anh có phương tiện trong tay. Anh nhớ tới khẩu súng ngắn mà Le Chapelier dúi vào tay anh lúc anh rời Rennes, một món quà mà lúc đó anh gần như coi thường. Đúng là nó không có đạn, và anh cũng không có đạn. Nhưng làm sao Fresnel biết được chuyện đó?
Anh hành động rất nhanh. Trong khi tay phải rút súng từ túi áo, tay trái anh túm lấy vai người lái phà và xoay ngược gã lại.
“Giờ ông muốn gì?” Fresnel giận dữ gặng hỏi. “Tôi đã không bảo ông là tôi...”
Gã ngập ngừng. Nòng súng ngắn chỉ còn cách mắt gã chưa đầy một bước chân.
“Tôi muốn chìa khóa thuyền. Chỉ thế thôi, Fresnel. Và anh hoặc là đưa cho tôi ngay lập tức, hoặc tôi sẽ lấy nó sau khi đã thổi bay óc anh. Tôi sẽ rất tiếc nếu phải giết anh, nhưng tôi sẽ không do dự đâu. Đây là mạng anh hay mạng tôi, Fresnel; và anh sẽ chẳng thấy lạ gì nếu tôi chọn anh phải chết thay vì tôi đâu.”
Fresnel thọc tay vào túi, lôi ra một chiếc chìa khóa. Gã đưa nó cho Andre-Louis bằng những ngón tay run rẩy—run vì giận nhiều hơn là vì sợ.
“Tôi chịu thua vì vũ lực,” gã nói, nhe răng ra như một con chó đang gầm gừ. “Nhưng đừng tưởng ông sẽ được lợi lộc gì nhiều.”
Andre-Louis cầm lấy chìa khóa. Khẩu súng của anh vẫn chĩa vào gã.
“Tôi nghĩ là anh đang đe dọa tôi,” anh nói. “Đọc vị lời đe dọa của anh chẳng khó gì. Ngay khi tôi đi khỏi, anh sẽ chạy đi tố cáo tôi. Anh sẽ cho đám hiến binh đuổi theo tôi ngay.”
“Không, không!” gã kêu lên. Gã nhận ra mối nguy hiểm của mình. Gã thấy trước số phận trong giọng điệu lạnh lùng, nham hiểm mà Andre-Louis dùng để nói chuyện với gã, và bắt đầu sợ hãi. “Tôi thề với ông, thưa ông, là tôi không có ý định đó.”
“Tôi nghĩ mình nên đảm bảo chắc chắn về anh thì hơn.”
“Ôi Chúa ơi! Xin hãy thương xót, thưa ông!” Tên khốn run lên vì khiếp đảm. “Tôi không có ý hại ông—tôi thề với Chúa là tôi không có ý hại ông. Tôi sẽ không nói nửa lời. Tôi sẽ không...”
“Tôi thà tin vào sự im lặng của anh còn hơn những lời cam kết. Tuy nhiên, anh vẫn sẽ có cơ hội. Có lẽ tôi là kẻ ngốc, nhưng tôi không muốn đổ máu. Vào nhà đi, Fresnel. Đi mau. Tôi đi theo anh đây.”
Trong căn phòng chính tồi tàn của ngôi nhà, Andre-Louis chặn gã lại lần nữa. “Kiếm cho tôi một đoạn dây thừng,” anh ra lệnh, và được gã tuân theo ngay.
Năm phút sau, Fresnel đã bị trói chặt vào ghế, và bị bịt miệng hiệu quả bằng một cái nút rất khó chịu làm từ một khối gỗ và một chiếc khăn quàng cổ.
Ở ngưỡng cửa, Andre-Louis quay lại trước khi rời đi.
“Chúc ngủ ngon, Fresnel,” anh nói. Đôi mắt hung dữ trừng trừng nhìn anh với vẻ căm thù câm lặng. “Chắc tối nay chẳng ai cần dùng phà của anh nữa đâu. Nhưng chắc chắn sẽ có người đến giải cứu anh vào sáng sớm mai thôi. Từ giờ đến lúc đó, hãy chịu đựng sự khó chịu của mình bằng tất cả nghị lực anh có, và hãy nhớ rằng chính anh đã tự chuốc lấy điều này vì sự thiếu nhân từ của mình. Nếu anh dành cả đêm để suy ngẫm về điều đó, bài học này sẽ không uổng phí đâu. Đến sáng, biết đâu anh đã trở nên nhân từ đến mức không còn biết ai đã trói mình nữa. Chúc ngủ ngon.”
Anh bước ra ngoài và đóng cửa lại.
Mở khóa phà, và tự chèo thuyền vượt qua dòng nước chảy xiết, nơi ánh trăng mờ ảo tạo nên những gợn sóng bạc, chỉ tốn không quá sáu bảy phút. Anh lái mũi thuyền xuyên qua đám cỏ sậy mục nát ven bờ nam con suối, nhảy lên bờ, và buộc con thuyền nhỏ lại cho chắc chắn. Sau đó, vì không tìm thấy lối đi bộ trong bóng tối, anh băng qua một đồng cỏ sũng nước để tìm đường.