“Mở cửa,” Aline ra lệnh cho người hầu, và “Lên xe ngồi cạnh ta,” nàng ra lệnh cho Andre-Louis, cùng trong một hơi thở.
“Chờ một chút, Aline.”
Chàng quay sang người bạn đồng hành đang vô cùng kinh ngạc, rồi quay sang Harlequin và Columbine, những người vừa mới tiến lại gần để chia sẻ sự ngạc nhiên đó. “Nàng cho phép ta chứ, Climene?” chàng nói, hơi thở dồn dập. Nhưng đó là một lời thông báo hơn là một câu hỏi. “May mắn là nàng không đơn độc. Harlequin sẽ chăm sóc cho nàng. Tạm biệt, hẹn gặp lại ở bữa tối.”
Nói rồi chàng nhảy vọt lên chiếc xe mui trần mà không chờ câu trả lời. Người hầu đóng cửa xe, phu xe quất roi ngựa, và cỗ xe sang trọng lăn bánh dọc theo bến cảng, để lại ba nghệ sĩ hài đứng nhìn theo, miệng há hốc... Rồi Harlequin bật cười.
“Scaramouche của chúng ta là một vị hoàng tử cải trang đấy!” hắn nói.
Columbine vỗ tay và để lộ hàm răng chắc khỏe. “Nhưng thật là một chuyện tình lãng mạn cho chị, Climene! Tuyệt vời làm sao!”
Vẻ cau có trên trán Climene tan biến. Sự oán giận chuyển thành nỗi bàng hoàng.
“Nhưng bà ta là ai?”
“Tất nhiên là chị gái hắn rồi,” Harlequin khẳng định chắc nịch.
“Chị gái hắn sao? Sao anh biết?”
“Ta biết hắn sẽ nói gì với cô khi quay về.”
“Nhưng tại sao?”
“Bởi vì nếu hắn nói đó là mẹ mình, cô cũng chẳng tin.”
Họ dõi mắt theo cỗ xe, rồi tiếp tục tản bộ về hướng chiếc xe đã đi. Trong xe, Aline nhìn Andre-Louis với ánh mắt nghiêm nghị, đôi môi hơi mím lại, và một nếp nhăn nhỏ xuất hiện giữa đôi lông mày thanh tú.
“Anh bắt đầu giao du với những người kỳ lạ rồi đấy, Andre,” nàng nói câu đầu tiên với chàng. “Hoặc là ta đã nhầm khi nghĩ người bạn đồng hành của anh là cô Binet ở nhà hát Feydau.”
“Nàng không nhầm đâu. Nhưng ta không ngờ cô Binet đã nổi tiếng đến thế.”
“Ồ, chuyện đó thì...” tiểu thư nhún vai, giọng điệu đầy khinh miệt. Nàng giải thích: “Chẳng qua là tối qua ta có đi xem kịch. Ta nghĩ mình đã nhận ra cô ta.”
“Nàng đã đến Feydau tối qua sao? Mà ta lại không nhìn thấy nàng!”
“Anh cũng ở đó ư?”
“Ta có ở đó chứ!” chàng kêu lên. Rồi chàng khựng lại, đột ngột thay đổi tông giọng. “Ồ, phải, ta đã ở đó,” chàng đáp, cố gắng tỏ ra bình thản nhất có thể, chàng bỗng ngần ngại thú nhận rằng mình đã tự nguyện hạ mình xuống những tầng lớp mà nàng chắc hẳn coi là thấp kém, và thầm cảm ơn vì lớp hóa trang cùng giọng nói đã giúp chàng che giấu hoàn hảo, ngay cả với một người quen biết chàng quá rõ.
“Ta hiểu rồi,” nàng nói, đôi môi mím chặt hơn một chút.
“Nhưng nàng hiểu điều gì cơ?”
“Sự quyến rũ hiếm có của cô Binet. Đương nhiên là anh phải có mặt ở nhà hát rồi. Tông giọng của anh đã nói lên điều đó rất rõ ràng. Anh có biết là anh làm ta thất vọng không, Andre? Có lẽ ta thật ngốc nghếch; điều này chứng tỏ sự hiểu biết của ta về phái mạnh thật hạn hẹp. Ta biết hầu hết những gã thanh niên sành điệu đều bị mê hoặc một cách khó cưỡng bởi những sinh vật khoe mẽ trên sân khấu. Nhưng ta không ngờ anh lại bắt chước lối sống của bọn họ. Ta đã quá khờ khạo khi nghĩ rằng anh khác biệt; rằng anh cao thượng hơn những trò phù phiếm đó. Ta đã tưởng anh là một người theo chủ nghĩa lý tưởng.”
“Nàng đang tâng bốc ta quá lời rồi.”
“Ta cũng thấy vậy. Nhưng anh đã đánh lừa ta. Anh đã nói quá nhiều về đạo đức, bàn luận triết lý quá dễ dàng, khiến ta bị lừa gạt. Thực ra, sự giả tạo của anh hoàn hảo đến mức ta chưa bao giờ nghi ngờ. Với tài diễn xuất của anh, ta ngạc nhiên là tại sao anh chưa gia nhập đoàn kịch của cô Binet đấy.”
“Ta gia nhập rồi,” chàng đáp.
Thực sự đã đến lúc cần phải nói cho nàng biết, chọn lấy điều ít tồi tệ hơn trong hai lựa chọn mà nàng đặt ra cho chàng.
Chàng thấy đầu tiên là sự hoài nghi, tiếp đến là vẻ sửng sốt, và cuối cùng là sự ghê tởm hiện rõ trên khuôn mặt nàng.
“Tất nhiên rồi,” nàng nói sau một hồi im lặng dài, “làm thế thì sẽ có lợi là anh được gần gũi hơn với người tình của mình.”
“Đó chỉ là một trong những lý do thôi. Còn lý do khác nữa. Khi thấy mình buộc phải chọn giữa sân khấu và giá treo cổ, ta đã có sự yếu đuối không thể tin nổi là chọn cái trước. Điều đó hoàn toàn không xứng đáng với một người có lý tưởng cao đẹp như ta, nhưng—nàng muốn thế nào? Giống như những nhà lý tưởng khác, ta thấy việc thuyết giảng dễ hơn là thực hành. Nàng có muốn ta cho dừng xe để tránh bị ô nhiễm bởi sự hiện diện đáng ghê tởm của ta không? Hay nàng muốn nghe ta kể chuyện đó đã xảy ra thế nào?”
“Trước tiên hãy kể cho ta nghe đã. Sau đó chúng ta sẽ quyết định.”
Chàng kể cho nàng nghe về cuộc gặp gỡ với Đoàn kịch Binet, và việc những tên lính marechaussee đã buộc chàng nhận ra rằng trong lòng đoàn kịch ấy, chàng có thể ẩn mình an toàn cho đến khi mọi sự truy lùng lắng xuống. Lời giải thích làm tan biến vẻ lạnh lùng của nàng.
“Andre đáng thương của ta, sao anh không nói với ta điều này ngay từ đầu?”
“Thứ nhất, nàng không cho ta thời gian; thứ hai, ta sợ phải làm nàng sốc khi chứng kiến cảnh sa sút của mình.”
Nàng tin lời chàng. “Nhưng cần gì phải làm thế? Và tại sao anh không gửi tin nhắn cho chúng ta về nơi ở của anh như ta đã yêu cầu?”
“Chỉ mới hôm qua ta mới nghĩ tới chuyện đó. Ta đã do dự vì vài lý do.”
“Anh nghĩ chúng ta sẽ thấy phiền nếu biết anh đang làm gì sao?”
“Ta nghĩ mình muốn làm nàng ngạc nhiên bằng sự vĩ đại trong những thành tựu cuối cùng của mình hơn.”
“Ồ, anh định trở thành một diễn viên vĩ đại sao?” Nàng thẳng thừng tỏ vẻ khinh miệt.
“Điều đó không phải là không thể. Nhưng ta quan tâm đến việc trở thành một tác giả vĩ đại hơn. Nàng chẳng có lý do gì để coi thường cả. Đó là một nghề cao quý. Cả thế giới đều tự hào khi biết đến những người như Beaumarchais và Chenier.”
“Và anh hy vọng sẽ sánh ngang với họ sao?”
“Ta hy vọng sẽ vượt qua họ, dù thừa nhận rằng chính họ là người đã dạy ta cách bước đi. Nàng nghĩ thế nào về vở kịch tối qua?”
“Nó thú vị và được xây dựng rất tốt.”
“Để ta giới thiệu nàng với tác giả nhé.”
“Anh ư? Nhưng đoàn kịch đó là những người chuyên ứng tác mà.”
“Ngay cả những người ứng tác cũng cần một tác giả viết kịch bản cho họ. Đó là tất cả những gì ta viết hiện nay. Chẳng bao lâu nữa ta sẽ viết những vở kịch theo phong cách hiện đại.”
“Anh đang tự lừa dối mình đấy, Andre tội nghiệp. Vở kịch tối qua sẽ chẳng là gì nếu thiếu các diễn viên. Anh thật may mắn khi có Scaramouche đấy.”
“Xin bật mí với nàng—ta xin được giới thiệu nàng với anh ta đây.”
“Anh—là Scaramouche? Anh ư?” Nàng quay sang nhìn chàng trân trân. Chàng mỉm cười, đôi môi mím chặt khiến các nếp nhăn hằn lên như những vết sẹo trên má. Chàng gật đầu. “Vậy mà ta không nhận ra anh!”
“Ta cảm ơn vì lời khen đó. Tất nhiên nàng đã tưởng ta là người thay đổi phông màn sân khấu. Và giờ khi nàng đã biết hết về ta, còn Gavrillac thì sao? Còn cha đỡ đầu của ta thì sao?”
Nàng bảo ông vẫn khỏe, và vẫn vô cùng phẫn nộ với Andre-Louis vì sự đào tẩu của chàng, trong khi vẫn thầm lo lắng cho chàng.
“Hôm nay ta sẽ viết thư cho ông ấy và nói rằng ta đã gặp anh.”
“Hãy làm vậy đi. Hãy nói với ông ấy rằng ta vẫn khỏe và đang phát đạt. Nhưng đừng nói gì thêm nữa. Đừng nói cho ông ấy biết ta đang làm gì. Ông ấy cũng có những định kiến riêng. Hơn nữa, làm thế có lẽ không khôn ngoan. Và bây giờ là câu hỏi mà ta đã nóng lòng muốn hỏi kể từ khi bước lên xe của nàng. Tại sao nàng lại ở Nantes, Aline?”
“Ta đang đến thăm dì của ta, phu nhân de Sautron. Chính là đi cùng dì ấy mà hôm qua ta đã đến xem kịch. Ở lâu đài buồn chán quá; nhưng giờ thì sẽ khác rồi. Dì ta sẽ tiếp vài vị khách hôm nay. M. de La Tour d’Azyr là một trong số đó.”
Andre-Louis cau mày và thở dài. “Nàng có bao giờ nghe kể, Aline, về việc Philippe de Vilmorin đáng thương đã chết như thế nào không?”
“Có; ta đã được nghe kể, đầu tiên là từ chú ta; sau đó là từ chính M. de La Tour d’Azyr.”
“Việc đó không giúp nàng quyết định vấn đề hôn nhân này sao?”
“Sao có thể chứ? Anh quên rằng ta chỉ là một phụ nữ thôi sao. Anh không mong đợi ta đứng ra phân xử giữa những người đàn ông trong những chuyện thế này chứ?”
“Tại sao không? Nàng hoàn toàn có khả năng đó. Huống hồ nàng đã nghe cả hai phía. Vì cha đỡ đầu của ta sẽ nói cho nàng biết sự thật. Nếu nàng không thể phán xét, thì đó là vì nàng không muốn phán xét.” Tông giọng chàng trở nên gay gắt. “Nàng cố tình nhắm mắt làm ngơ trước công lý, điều lẽ ra có thể ngăn cản tham vọng không lành mạnh và phi tự nhiên của nàng.”
“Thật tuyệt vời!” nàng thốt lên, nhìn chàng với vẻ thích thú và một cảm xúc khác. “Anh có biết là anh gần như buồn cười không? Anh từ những cặn bã của cuộc đời mà ta bắt gặp anh ở đó, không hề ngượng ngùng bước tới, rồi rũ bỏ cánh tay của cô nàng diễn viên kia, chỉ để đến đây thuyết giáo cho ta.”
“Nếu đó là cặn bã của cuộc đời, thì ta vẫn có thể nói từ đó để khuyên nhủ nàng vì sự tôn trọng và lòng tận tụy của ta, Aline.” Chàng rất cứng rắn và nghiêm nghị. “Nhưng đó không phải là cặn bã của cuộc đời. Danh dự và đức hạnh có thể tồn tại ở một cô gái làm nghề diễn viên; nhưng lại không thể tồn tại ở một quý cô bán mình để thỏa mãn tham vọng; kẻ vì địa vị, tiền tài, và một tước hiệu cao quý mà đem bản thân ra trao đổi trong hôn nhân.”
Nàng nhìn chàng, hơi thở dồn dập. Sự tức giận khiến mặt nàng tái đi. Nàng với tay kéo dây chuông.
“Ta nghĩ tốt hơn hết là để anh xuống xe, để anh có thể quay về thực hành đức hạnh và danh dự với con ả diễn viên của anh.”
“Nàng không được phép nói về cô ấy như vậy, Aline.”
“Chao ôi, giờ thì chúng ta lại phải nóng nảy vì cô ta sao. Anh nghĩ ta quá yếu đuối à? Anh nghĩ ta nên gọi cô ta là...”
“Nếu nàng nhất định phải nói về cô ấy,” chàng ngắt lời, gay gắt, “thì nàng phải gọi cô ấy là vợ ta.”
Sự ngạc nhiên làm nghẹn lại cơn giận của nàng. Vẻ nhợt nhạt trên mặt nàng càng thêm sâu. “Lạy Chúa!” nàng nói, và nhìn chàng đầy kinh hãi. Và trong nỗi kinh hãi, nàng hỏi chàng ngay lúc đó: “Anh đã kết hôn—kết hôn với cái—?”
“Chưa. Nhưng sớm thôi. Và để ta nói cho nàng biết, cô gái mà nàng dành cho sự khinh miệt ngu muội này cũng tốt đẹp và trong trắng như nàng vậy, Aline. Cô ấy có sự thông minh và tài năng đã đưa cô ấy đến vị trí hiện tại và sẽ còn đưa cô ấy đi xa hơn nữa. Và cô ấy có sự nữ tính để để bản năng tự nhiên dẫn dắt trong việc lựa chọn người bạn đời của mình.”
Nàng run lên vì giận dữ. Nàng giật mạnh dây chuông.
“Anh phải xuống ngay lập tức!” nàng hét lên đầy giận dữ. “Sao anh dám so sánh ta với con...”
“Và là vị hôn thê của ta,” chàng ngắt lời trước khi nàng kịp thốt ra từ nhục mạ đó. Chàng tự mở cửa mà không đợi người hầu, rồi nhảy xuống. “Gửi lời chào của ta,” chàng nói đầy giận dữ, “đến kẻ sát nhân mà nàng sắp cưới.” Chàng đóng sầm cửa lại. “Đi tiếp đi,” chàng ra lệnh cho phu xe.
Cỗ xe lăn bánh dọc theo Faubourg Gigan, để lại chàng đứng sững ở nơi vừa nhảy xuống, run lên vì giận dữ. Dần dần, khi đi bộ trở về quán trọ, cơn giận của chàng nguôi ngoai. Dần dần, khi bình tâm lại, chàng hiểu được quan điểm của nàng, và cuối cùng thì tha thứ cho nàng. Không phải lỗi của nàng khi nàng suy nghĩ như vậy. Sự giáo dục của nàng đã khiến nàng coi mọi nữ diễn viên là hạng gái điếm, cũng giống như nó đã khiến nàng bình thản xem xét cuộc hôn nhân vụ lợi quái gở mà nàng được sắp đặt.
Chàng trở về quán trọ và thấy cả đoàn đang ngồi vào bàn ăn. Sự im lặng bao trùm khi chàng bước vào, đột ngột đến mức chắc chắn phải cho rằng chính chàng là chủ đề của cuộc trò chuyện. Harlequin và Columbine đã lan truyền câu chuyện về vị hoàng tử cải trang này được đón lên cỗ xe của một công chúa và bị nàng mang đi; và đó là một câu chuyện không hề bị giảm bớt chút nào khi được kể lại.
Climene vẫn im lặng và trầm tư, suy nghĩ về điều mà Columbine gọi là chuyện tình lãng mạn của cô. Rõ ràng Scaramouche của cô phải là một người hoàn toàn khác với những gì chàng đã thể hiện từ trước tới nay, nếu không thì quý bà cao sang kia và chàng sẽ không bao giờ có thể cư xử thân mật với nhau như thế. Nghĩ rằng chàng cũng chẳng hơn gì mình, Climene đã coi chàng là của riêng. Và bây giờ cô sắp nhận được phần thưởng của tình yêu không vụ lợi.
Ngay cả sự thù địch ngấm ngầm của lão Binet đối với Andre-Louis cũng tan biến trước tiết lộ kinh ngạc này. Lão véo tai con gái một cách rất tinh nghịch. “À, à, con thật tinh mắt khi nhìn thấu lớp ngụy trang của hắn, con gái của ta!”
Cô rụt người lại vì phật ý trước hàm ý đó.
“Nhưng con không hề. Con chỉ coi anh ấy là những gì anh ấy thể hiện thôi.”
Cha cô nháy mắt với cô rất trịnh trọng rồi bật cười. “Chắc chắn rồi, con đã làm thế. Nhưng giống như cha con, người từng là một quý ông, và biết rõ lối cư xử của các quý ông, con đã phát hiện ra ở hắn một điều gì đó tinh tế khác biệt với những kẻ mà sự bất hạnh đã buộc con phải giao du từ trước tới nay. Con cũng biết rõ như ta rằng hắn không bao giờ học được cái vẻ ngạo nghễ, cái dáng vẻ chỉ huy cao quý đó trong văn phòng luật sư ẩm mốc, và cách nói năng hay suy nghĩ của hắn chẳng hề mang màu sắc của tầng lớp tư sản mà hắn giả vờ. Và con thật khôn ngoan khi giữ được hắn cho riêng mình. Con có biết rằng rồi ta sẽ rất tự hào về con không, Climene?”
Cô bỏ đi mà không trả lời. Sự trơn trượt, giả tạo của cha làm cô thấy khó chịu. Scaramouche rõ ràng là một quý ông lớn, một kẻ lập dị thì có thể, nhưng là một người sinh ra đã có dòng dõi quý tộc. Và cô sẽ là quý bà của chàng. Cha cô phải học cách đối xử với cô khác đi mới được.
Cô nhìn người yêu của mình một cách e thẹn—với một sự e thẹn mới mẻ—khi chàng bước vào phòng ăn. Lần đầu tiên cô quan sát thấy cái cách chàng kiêu hãnh ngẩng cao đầu, với chiếc cằm nhô về phía trước, đó là một thói quen của chàng, và cô nhận thấy chàng di chuyển với một vẻ duyên dáng—vẻ duyên dáng của một người thời trẻ đã từng có thầy dạy múa và thầy dạy đấu kiếm.
Điều đó gần như làm cô đau lòng khi chàng lao vào ghế và trao đổi một câu đùa với Harlequin theo cách thông thường như với một người bình đẳng, và cô còn thấy khó chịu hơn nữa khi Harlequin, dù đã biết những gì mình biết, vẫn đối xử với chàng bằng sự thân mật không phù hợp đó.