Mặc dù đã dày công tìm kiếm trong số rất nhiều kịch bản của những nghệ sĩ ứng tác còn lưu lại sau thời của họ, người ta vẫn không thể tìm thấy kịch bản của vở “Les Fourberies de Scaramouche,” vở diễn mà người ta bảo rằng đã đặt nền móng vững chắc cho cơ nghiệp của gánh hát Binet. Họ công diễn vở này lần đầu tại Maure vào tuần kế tiếp, với Andre-Louis—lúc bấy giờ đã được cả đoàn và khán giả biết đến với cái tên Scaramouche—đảm nhận vai chính. Nếu trước đó ông đã hoàn thành tốt vai Figaro-Scaramouche, thì trong vở diễn mới này ông còn vượt xa hơn nữa, một kịch bản mà có vẻ như vượt trội hơn hẳn so với vở trước.
Sau Maure là Pipriac, nơi họ đã diễn bốn suất, mỗi kịch bản được diễn hai lần, tạo thành cột sống cho tiết mục biểu diễn của đoàn Binet. Trong cả hai vở, Scaramouche, người đang bắt đầu tìm thấy chính mình, đã cải thiện đáng kể màn trình diễn của bản thân. Hai vở kịch giờ đây diễn ra trôi chảy đến mức Scaramouche đã thực sự đề nghị với Binet rằng sau Fougeray, nơi họ sẽ đến vào tuần sau, họ nên thử vận may tại một nhà hát thực sự ở thị trấn quan trọng Redon. Ý tưởng này ban đầu khiến Binet khiếp vía, nhưng sau khi ngẫm nghĩ, và với tham vọng được khơi dậy bởi Andre-Louis, cuối cùng ông đã cho phép bản thân chiều theo sự cám dỗ đó.
Với Andre-Louis, những ngày đó dường như ông đã tìm thấy nghiệp thực sự của mình. Ông không chỉ bắt đầu yêu thích nó, mà còn thực sự mong chờ một sự nghiệp diễn viên kiêm tác giả, thứ có thể dẫn ông đến thánh địa của mọi diễn viên hài: nhà hát Comedie Francaise. Và vẫn còn đó những khả năng khác. Từ việc viết những kịch bản khung cho nghệ sĩ ứng tác, biết đâu ông có thể sớm chuyển sang viết các vở kịch có đối thoại, những vở kịch đúng nghĩa, theo phong cách của Chenier, Eglantine và Beaumarchais.
Việc ông mơ những giấc mơ như vậy cho thấy ông đã đón nhận công việc mà Vận may và ông Binet đã cùng nhau đẩy ông vào một cách nồng nhiệt đến nhường nào. Tôi không nghi ngờ việc ông có tài năng thực sự ở cả vai trò tác giả lẫn diễn viên, và tôi tin rằng nếu mọi sự diễn ra khác đi, ông đã có thể giành được một vị trí vững chắc trong số các nhà soạn kịch người Pháp, và từ đó hiện thực hóa trọn vẹn giấc mơ của mình.
Giờ đây, dù chỉ là mơ, ông cũng không bỏ bê khía cạnh thực tế của nó.
“Ông có nhận ra rằng,” ông nói với ông Binet, “tôi đang nắm trong tay khả năng làm nên cơ nghiệp cho ông không.”
Ông và Binet đang ngồi cùng nhau trong phòng khách của quán trọ tại Pipriac, uống một chai Volnay hảo hạng. Đó là vào đêm sau suất diễn thứ tư và cũng là cuối cùng của vở “Les Fourberies” tại đó. Công việc kinh doanh ở Pipriac cũng xuất sắc như ở Maure và Guichen vậy. Bạn có thể đoán ra điều này từ việc họ đang uống rượu Volnay.
“Tôi công nhận điều đó, Scaramouche thân mến của tôi, để tôi có thể nghe hồi sau của câu chuyện.”
“Tôi sẵn lòng sử dụng khả năng này nếu phần thưởng đủ hấp dẫn. Ông phải hiểu rằng với mười lăm livres một tháng, một người không thể bán đi những tài năng đặc biệt như của tôi.”
“Vẫn còn một lựa chọn khác,” ông Binet nói, giọng tối sầm.
“Không có lựa chọn nào khác cả. Đừng có ngốc nghếch thế, Binet.”
Binet ngồi bật dậy như thể vừa bị chích. Các thành viên trong đoàn của ông không bao giờ dùng giọng điệu khiển trách trực diện như vậy với ông.
“Dù sao thì, tôi tặng ông đặc ân đó đấy,” Scaramouche tiếp lời một cách thản nhiên. “Hãy sử dụng nếu ông muốn. Bước ra ngoài kia và báo với cảnh sát rằng họ có thể bắt giữ một gã tên là Andre-Louis Moreau. Nhưng đó sẽ là dấu chấm hết cho những giấc mơ tươi đẹp của ông về việc đến Redon, và lần đầu tiên trong đời được diễn tại một nhà hát thực sự. Không có tôi, ông không làm được đâu, và chính ông cũng biết điều đó; còn tôi thì sẽ không đến Redon hay bất cứ đâu cả, thực tế là tôi thậm chí sẽ không đến Fougeray, chừng nào chúng ta chưa có một thỏa thuận công bằng.”
“Nhưng sao lại nóng nảy thế!” Binet phàn nàn, “và tất cả là vì cái gì? Tại sao anh cứ cho rằng tôi có tâm hồn của một kẻ cho vay nặng lãi? Khi thỏa thuận nhỏ của chúng ta được lập ra, tôi nào biết—làm sao mà biết được?—rằng anh sẽ chứng tỏ mình quý giá với tôi đến thế? Anh chỉ cần nhắc tôi thôi, Scaramouche thân mến ạ. Tôi là người công bằng. Kể từ hôm nay, anh sẽ có ba mươi livres một tháng. Thấy chưa, tôi tăng gấp đôi ngay lập tức đấy. Tôi là người hào phóng mà.”
“Nhưng ông lại không có tham vọng. Giờ thì nghe tôi nói một chút đã.”
Và ông bắt đầu mở ra một kế hoạch khiến Binet run rẩy vì sợ hãi.
“Sau Redon sẽ là Nantes,” ông nói. “Nantes và Nhà hát Feydau.”
Ông Binet nghẹn họng khi đang uống dở. Nhà hát Feydau là một kiểu Comedie Francaise của tỉnh lẻ. Vị Fleury vĩ đại đã từng diễn ở đó trước một khán giả khó tính bậc nhất nước Pháp. Ngay cả ý nghĩ về Redon, nơi mà ông Binet đã bắt đầu thấy gắn bó, đôi lúc cũng khiến ông đau thắt dạ dày, vì nó dường như nguy hiểm và đầy tham vọng đối với ông. Mà Redon còn chẳng bằng một rạp múa rối so với Nantes. Thế nhưng, chàng thanh niên mới vào nghề mà ông tình cờ nhặt được ba tuần trước, người trong khoảng thời gian đó đã lột xác từ một luật sư nông thôn thành tác giả kiêm diễn viên, lại có thể nói về Nantes và Nhà hát Feydau mà không hề biến sắc.
“Sao không phải là Paris và Comedie Francaise luôn cho rồi?” ông Binet mỉa mai, khi cuối cùng cũng lấy lại được hơi thở.
“Việc đó có thể đến sau,” gã hỗn xược trả lời.
“Hả? Anh say rồi đấy, bạn tôi ạ.”
Nhưng Andre-Louis vẫn trình bày chi tiết kế hoạch đang hình thành trong đầu ông. Fougeray sẽ là nơi tập luyện cho Redon, và Redon sẽ là nơi tập luyện cho Nantes. Họ sẽ ở lại Redon chừng nào Redon còn chịu chi tiền để đến xem họ, trong khi đó nỗ lực làm việc để hoàn thiện bản thân. Họ sẽ bổ sung thêm ba hoặc bốn diễn viên tài năng vào đoàn; ông sẽ viết thêm ba hoặc bốn kịch bản mới, và chúng sẽ được thử nghiệm rồi hoàn thiện cho đến khi đoàn sở hữu ít nhất nửa tá vở diễn đáng tin cậy; họ sẽ dành một phần lợi nhuận để đầu tư trang phục và cảnh trí đẹp hơn, và cuối cùng, trong vòng vài tháng, nếu mọi sự suôn sẻ, họ sẽ sẵn sàng thực hiện cú đột phá thực sự để tìm kiếm cơ hội tại Nantes. Đúng là những đoàn diễn tại Feydau thường đòi hỏi sự khác biệt, nhưng mặt khác, Nantes đã không thấy một đoàn nghệ sĩ ứng tác nào trong cả một thế hệ trở lại đây. Họ sẽ mang đến một làn gió mới mà cả Nantes sẽ đổ xô đến xem, miễn là công việc được thực hiện thực sự tốt, và Scaramouche cam kết—thề với lòng mình—rằng nếu mọi sự nằm trong tay ông, màn hồi sinh được dự tính của Commedia dell’ Arte với tất cả vinh quang của nó sẽ vượt xa mọi kỳ vọng mà khán giả Nantes có thể mang tới nhà hát.
“Chúng ta sẽ bàn về Paris sau Nantes,” ông chốt lại, giọng điệu vô cùng thực tế, “cũng như chúng ta sẽ quyết định dứt khoát về Nantes sau khi xong Redon.”
Khả năng thuyết phục có thể lay chuyển đám đông cuối cùng đã khiến ông Binet hoàn toàn bị khuất phục. Viễn cảnh mà Scaramouche vẽ ra, dù đáng sợ, nhưng cũng đầy mê hoặc, và khi Scaramouche đưa ra những câu trả lời đanh thép cho từng sự phản đối yếu ớt ngay khi nó vừa được thốt ra, Binet cuối cùng cũng hứa sẽ suy nghĩ về vấn đề này.
“Redon sẽ chỉ đường,” Andre-Louis nói, “và tôi không nghi ngờ về việc Redon sẽ chỉ đường nào.”
Như vậy, chuyến phiêu lưu vĩ đại tại Redon bỗng trở nên nhỏ bé. Thay vì là một nhiệm vụ đáng sợ, nó chỉ còn là màn diễn tập cho một điều gì đó lớn lao hơn. Trong sự phấn khích nhất thời, Binet đề nghị khui thêm một chai Volnay nữa. Scaramouche đợi cho đến khi nút chai được bật ra mới tiếp tục nói.
“Mọi việc vẫn khả thi,” ông nói, giơ ly rượu lên ánh sáng, giọng thản nhiên, “chừng nào tôi còn ở bên ông.”
“Đồng ý, Scaramouche thân mến, đồng ý. Cuộc gặp gỡ tình cờ của chúng ta là một điều may mắn cho cả hai.”
“Cho cả hai chúng ta,” Scaramouche nhấn mạnh. “Đó là điều tôi muốn. Vì vậy, tôi nghĩ ông sẽ không giao nộp tôi cho cảnh sát sớm thế đâu.”
“Làm sao tôi có thể nghĩ đến chuyện đó được chứ! Scaramouche thân mến, anh đang tự đùa mình đấy. Tôi xin anh đừng bao giờ, không bao giờ nhắc lại chuyện đùa đó nữa.”
“Quên đi,” Andre-Louis nói. “Và bây giờ là phần còn lại trong đề xuất của tôi. Nếu tôi trở thành kiến trúc sư cho cơ nghiệp của ông, nếu tôi xây dựng chúng như những gì tôi đã hoạch định, thì tôi cũng phải trở thành kiến trúc sư cho cơ nghiệp của chính mình ở mức độ tương đương.”
“Mức độ tương đương?” Ông Binet cau mày.
“Đúng vậy. Kể từ hôm nay, nếu ông không phiền, chúng ta sẽ quản lý công việc của đoàn này một cách tử tế, và chúng ta sẽ giữ sổ sách kế toán.”
“Tôi là nghệ sĩ,” ông Binet tự hào nói. “Tôi không phải là con buôn.”
“Nghệ thuật của ông cũng có khía cạnh kinh doanh, và khía cạnh đó sẽ được thực hiện theo cách kinh doanh. Tôi đã suy nghĩ kỹ về nó cho ông rồi. Ông sẽ không phải bận tâm với những chi tiết có thể cản trở việc thực hành nghệ thuật của mình. Tất cả những gì ông cần làm là nói có hoặc không với đề xuất của tôi.”
“À? Thế đề xuất đó là gì?”
“Là ông phải công nhận tôi là đối tác của ông, với phần chia lợi nhuận ngang bằng trong đoàn của ông.”
Khuôn mặt to lớn của gã Pantaloon tái nhợt, đôi mắt nhỏ nheo lại hết cỡ khi hắn nhìn chằm chằm vào người đối diện. Rồi hắn nổ tung.
“Chắc chắn là anh điên rồi mới đưa ra một đề xuất quái gở như vậy.”
“Tôi thừa nhận nó có phần bất công. Nhưng tôi đã dự tính đến điều đó. Ví dụ như, sẽ không công bằng nếu ngoài tất cả những gì tôi đang đề xuất làm cho ông, tôi còn phải đóng vai Scaramouche và viết kịch bản cho ông mà không được hưởng phần thưởng nào ngoài nửa lợi nhuận mà tôi nhận được với tư cách đối tác. Vì vậy, trước khi lợi nhuận được chia, phải có một khoản lương trả cho tôi với tư cách diễn viên, và một khoản nhỏ cho mỗi kịch bản tôi cung cấp cho đoàn; đó là vấn đề cần thỏa thuận chung. Tương tự, ông cũng sẽ được trả lương với tư cách là Pantaloon. Sau khi các chi phí đó được thanh toán, cũng như tất cả các khoản lương và chi phí khác, phần còn lại mới là lợi nhuận chia đều cho cả hai.”
Như bạn có thể hình dung, đó không phải là đề xuất mà ông Binet có thể nuốt trôi ngay lập tức. Ông bắt đầu bằng việc từ chối thẳng thừng việc xem xét nó.
“Trong trường hợp đó, bạn tôi ạ,” Scaramouche nói, “chúng ta chia tay ngay bây giờ thôi. Ngày mai tôi sẽ chào tạm biệt ông một cách miễn cưỡng.”
Binet bắt đầu nổi cơn lôi đình. Ông nói về sự vô ơn bằng những lời lẽ đầy cảm xúc; ông thậm chí cho phép mình nhắc lại một cách bóng gió về trò đùa nhỏ đó liên quan đến cảnh sát, điều mà ông đã hứa sẽ không bao giờ nhắc lại nữa.
“Về chuyện đó, ông muốn làm gì thì làm. Hãy cứ đóng vai kẻ chỉ điểm đi. Nhưng hãy cân nhắc rằng ông cũng sẽ mất đi sự phục vụ của tôi một cách chắc chắn, và không có tôi, ông chẳng là gì cả—như ông đã từng trước khi tôi gia nhập đoàn.”
Ông Binet không quan tâm đến hậu quả. Quỷ tha ma bắt những hậu quả đó đi! Ông sẽ dạy cho gã luật sư nông thôn hỗn xược này biết rằng ông Binet không phải là kẻ dễ bị bắt nạt.
Scaramouche đứng dậy. “Được thôi,” ông nói, vẻ thờ ơ pha lẫn cam chịu. “Tùy ông. Nhưng trước khi hành động, hãy ngủ một giấc đã. Trong cái lạnh của buổi sáng, ông có thể thấy rõ hai đề xuất của chúng ta theo đúng tầm vóc của nó. Của tôi mang lại cơ nghiệp cho cả hai chúng ta. Của ông mang lại sự hủy hoại cho cả hai. Chúc ngủ ngon, ông Binet. Cầu Chúa giúp ông có một quyết định sáng suốt.”
Quyết định mà ông Binet cuối cùng đưa ra, một cách tự nhiên, là quyết định duy nhất có thể có trước một quyết tâm vững chắc như của Andre-Louis, người đang nắm giữ những quân bài mạnh nhất. Tất nhiên còn có những cuộc thảo luận tiếp theo trước khi mọi thứ được dàn xếp, và ông Binet chỉ chịu đồng ý sau vô vàn sự mặc cả đáng ngạc nhiên ở một kẻ vốn là nghệ sĩ chứ không phải thương nhân. Một hoặc hai nhượng bộ đã được Andre-Louis thực hiện; ví dụ, ông đồng ý từ bỏ quyền đòi tiền kịch bản, và cũng đồng ý cho phép ông Binet tự ấn định mức lương không hề tương xứng với công lao của mình.
Cuối cùng mọi việc cũng được dàn xếp, và thông báo chính thức được đưa ra cho cả đoàn. Tất nhiên, có những sự đố kỵ và bực dọc. Nhưng chúng không ăn sâu, và nhanh chóng tan biến khi họ phát hiện ra rằng theo thỏa thuận mới, hoàn cảnh của toàn bộ đoàn sẽ được cải thiện đáng kể về mặt lương bổng. Đây là vấn đề từng vấp phải sự phản đối dữ dội từ ông Binet. Nhưng gã Scaramouche không thể cưỡng lại được đã quét sạch mọi sự phản đối.
“Nếu chúng ta muốn diễn tại Feydau, ông cần một đoàn diễn viên tự trọng, chứ không phải một lũ người hèn kém, đói khổ. Chúng ta trả lương cho họ hợp lý bao nhiêu, họ sẽ kiếm lại cho chúng ta bấy nhiêu.”
Vậy là sự phẫn nộ của cả đoàn trước sự thăng tiến quá nhanh của thành viên mới nhất đã bị khuất phục. Giờ đây họ vui vẻ—ngoại trừ một người—chấp nhận sự thống trị của Scaramouche, một sự thống trị nhanh chóng được xác lập vững chắc đến mức ngay cả ông Binet cũng nằm dưới quyền kiểm soát đó.
Ngoại lệ duy nhất là Climene. Việc không thể khuất phục được gã lạ mặt thú vị này, người mà sáng hôm đó gần như rơi xuống giữa họ bên ngoài Guichen, đã gieo rắc trong lòng nàng một sự ác cảm mà việc hắn liên tục phớt lờ nàng đã không ngừng thổi bùng lên. Nàng đã phản đối cha mình khi thỏa thuận đối tác mới vừa được thành lập. Nàng đã mất bình tĩnh với ông, gọi ông là kẻ ngốc, để rồi ông Binet—trong phong thái tốt nhất của vai Pantaloon—đã mất bình tĩnh lại và cho nàng một cái bạt tai. Nàng chất chứa mối thù đó vào tài khoản của Scaramouche, và rình rập cơ hội để trả đũa phần nào món nợ ngày càng tăng kia. Nhưng cơ hội rất ít. Scaramouche lúc đó quá bận rộn. Trong suốt tuần chuẩn bị tại Fougeray, người ta hầu như không thấy hắn ngoài các buổi diễn, còn khi đã tới Redon, hắn đi đi về về như một cơn gió giữa nhà hát và quán trọ.
Thí nghiệm tại Redon đã tự chứng minh sự thành công ngay từ đầu. Được kích thích và khích lệ bởi điều này, Andre-Louis làm việc ngày đêm trong suốt tháng họ ở lại thị trấn nhỏ bận rộn đó. Thời điểm đã được chọn rất tốt, vì việc buôn bán hạt dẻ mà Redon là trung tâm đang vào mùa cao điểm. Và cứ mỗi buổi chiều, nhà hát nhỏ lại chật kín khán giả. Danh tiếng của đoàn đã vang xa, được mang đi bởi những người trồng hạt dẻ trong vùng, những người mang hàng hóa ra chợ Redon, và khán giả bao gồm cả những người từ vùng nông thôn xung quanh, và từ các ngôi làng lân cận xa tận Allaire, Saint-Perrieux và Saint-Nicholas. Để giữ cho công việc kinh doanh không bị chậm lại, Andre-Louis chuẩn bị một kịch bản mới mỗi tuần. Ông viết thêm ba vở ngoài hai vở đã cung cấp cho đoàn từ trước; đó là “Đám cưới của Pantaloon,” “Người tình nhút nhát,” và “Gã đại úy khủng khiếp.” Trong số đó, vở cuối cùng là thành công lớn nhất. Nó dựa trên vở “Miles Gloriosus” của Plautus, với cơ hội tuyệt vời cho Rhodomont, và một vai hay cho Scaramouche trong vai gã cấp dưới xảo quyệt của gã đại úy hung hăng. Thành công của nó phần lớn là nhờ việc Andre-Louis đã mở rộng kịch bản đến mức chỉ ra rất chi tiết những dòng đối thoại mà các diễn viên nên theo, trong khi đôi chỗ ông còn đi xa đến mức cung cấp cả lời thoại thực sự để diễn viên nói, mà không bắt buộc họ phải bám sát từng chữ.
Và trong khi đó, khi việc kinh doanh phát đạt, ông trở nên bận rộn với thợ may, cải thiện tủ quần áo của đoàn, thứ đang rất cần được cải thiện. Ông tìm ra một vài nghệ sĩ nghèo túng, dụ dỗ họ vào đoàn để đóng các vai nhỏ—dược sĩ và công chứng viên—và bắt họ tiêu khiển thời gian rảnh rỗi bằng cách vẽ cảnh trí mới, để sẵn sàng cho cái mà ông gọi là cuộc chinh phục Nantes, dự kiến vào năm mới. Chưa bao giờ trong đời ông làm việc chăm chỉ đến thế; chưa bao giờ trong đời ông làm việc nhiều đến thế nếu so với những hoạt động của ông lúc này. Nguồn năng lượng và sự nhiệt tình của ông là vô tận, cũng như tính khí tốt của ông. Ông đi đi về về, diễn xuất, viết lách, sáng tạo, đạo diễn, lập kế hoạch và thực thi, trong khi ông Binet cuối cùng cũng được nghỉ ngơi trong sự sung túc tương đối, uống rượu Burgundy mỗi đêm, ăn bánh mì trắng và những món ngon khác, và bắt đầu tự chúc mừng sự khôn ngoan của mình khi đã biến gã đồng sự chăm chỉ, không biết mệt mỏi này thành đối tác. Sau khi nhận ra những nỗi sợ về việc biểu diễn tại Redon của mình thật ngớ ngẩn làm sao, giờ đây ông bắt đầu xua tan những nỗi kinh hoàng mà ý tưởng về Nantes từng ám ảnh ông.
Và niềm hạnh phúc của ông được phản chiếu khắp các hàng ngũ trong đoàn, với ngoại lệ duy nhất vẫn là Climene. Nàng đã ngừng chế giễu Scaramouche, sau khi nhận ra cuối cùng rằng những lời chế giễu của nàng không hề chạm đến hắn mà chỉ quay lại làm hại chính mình. Vì vậy, sự oán giận khó định nghĩa của nàng đối với hắn càng tăng lên khi bị kìm nén, cho đến khi, bằng mọi giá, nàng phải tìm một lối thoát cho nó.
Một ngày nọ, nàng chặn đường hắn khi hắn rời nhà hát sau buổi diễn. Những người khác đã đi cả rồi, và nàng quay lại với cái cớ là quên thứ gì đó.
“Anh nói cho tôi biết tôi đã làm gì anh đi?” nàng hỏi hắn, thẳng thừng.
“Làm gì tôi, tiểu thư?” Hắn không hiểu.
Nàng cử chỉ thiếu kiên nhẫn. “Tại sao anh ghét tôi?”
“Ghét cô, tiểu thư? Tôi không ghét ai cả. Đó là thứ cảm xúc ngu ngốc nhất. Tôi chưa bao giờ ghét—kể cả kẻ thù của tôi.”
“Thật là sự cam chịu của một tín đồ Cơ Đốc!”
“Còn chuyện ghét cô, trong số tất cả mọi người! Sao... tôi coi cô là người đáng yêu. Tôi ghen tị với Leandre mỗi ngày trong đời. Tôi đã nghiêm túc nghĩ đến việc bảo cậu ta đóng vai Scaramouche, còn tôi sẽ đóng vai người tình.”
“Tôi không nghĩ anh sẽ thành công đâu,” nàng nói.
“Đó là cân nhắc duy nhất kìm hãm tôi. Tuy nhiên, nếu có được nguồn cảm hứng giống như Leandre đã có, có lẽ tôi có thể thuyết phục được.”
“Sao, ý anh là nguồn cảm hứng nào?”
“Nguồn cảm hứng khi được diễn với một Climene đáng yêu nhường này.”
Đôi mắt lờ đờ của nàng giờ đây đã tỉnh táo để dò xét khuôn mặt gầy gò ấy của hắn.
“Anh đang chế nhạo tôi,” nàng nói, rồi lướt qua hắn vào trong nhà hát để thực hiện cái cớ tìm kiếm của mình. Chẳng thể làm gì được với một gã như thế. Hắn hoàn toàn không có cảm xúc. Hắn chẳng phải là đàn ông gì cả.
Tuy nhiên, khi nàng bước ra lần nữa sau khoảng năm phút, nàng thấy hắn vẫn còn nán lại ở cửa.
“Vẫn chưa đi sao?” nàng hỏi hắn, đầy vẻ kẻ cả.
“Tôi đang đợi cô, tiểu thư. Cô sẽ đi bộ về quán trọ. Nếu tôi có thể hộ tống cô...”
“Chà, thật là ga lăng! Thật là hạ mình!”
“Có lẽ cô muốn tôi đừng làm thế?”
“Sao tôi có thể muốn thế được, ông Scaramouche? Hơn nữa, chúng ta đều đi cùng đường, và đường phố là của chung cho tất cả. Chỉ là tôi bị choáng ngợp bởi vinh dự bất thường này thôi.”
Hắn nhìn vào khuôn mặt nhỏ nhắn, sắc sảo của nàng, và nhận thấy nó bị che khuất bởi vẻ kiêu kỳ. Hắn cười.
“Có lẽ tôi sợ rằng vinh dự đó không được chào đón.”
“À, giờ thì tôi hiểu rồi,” nàng kêu lên. “Là tôi phải tìm kiếm những vinh dự này ư? Là tôi phải tán tỉnh một người đàn ông trước khi hắn chịu ban cho tôi cái vinh dự lịch sự ấy? Chắc phải là vậy rồi, vì anh, người rõ ràng biết tuốt mọi thứ, đã nói thế mà. Tôi còn biết làm gì khác ngoài việc xin lỗi anh vì sự ngu dốt của mình.”
“Cô thích sự tàn nhẫn,” Scaramouche nói. “Không sao cả. Chúng ta đi chứ?”
Họ cùng nhau bước đi, sải bước nhanh để làm ấm người trước không khí buổi tối mùa đông. Một lúc lâu họ đi trong im lặng, nhưng cả hai đều lén lút quan sát đối phương.
“Vậy ra, anh thấy tôi tàn nhẫn?” cuối cùng nàng thách thức, qua đó bộc lộ rằng lời buộc tội đã chạm đúng vào tim đen.
Hắn nhìn nàng với một nụ cười nửa miệng. “Cô định phủ nhận sao?”
“Anh là người đàn ông đầu tiên buộc tội tôi như vậy đấy.”
“Tôi không dám cho mình là người đàn ông đầu tiên mà cô đối xử tàn nhẫn. Đó là một giả định quá tâng bốc bản thân tôi. Tôi thà nghĩ rằng những người khác đã chịu đựng trong im lặng.”
“Chúa ơi! Anh đã chịu đựng sao?” Nàng lấp lửng giữa nghiêm túc và trêu chọc.
“Tôi đặt lời thú nhận đó như một món quà trên bàn thờ sự phù phiếm của cô.”
“Tôi không bao giờ ngờ được.”
“Làm sao cô ngờ được? Tôi chẳng phải là cái mà cha cô gọi là một diễn viên thiên bẩm sao? Tôi đã là một diễn viên từ lâu trước khi trở thành Scaramouche. Vì thế, tôi đã cười. Tôi thường làm vậy khi bị tổn thương. Khi cô thấy vui khi tỏ ra khinh khỉnh, tôi cũng diễn vẻ khinh khỉnh ngược lại.”
“Anh diễn rất đạt,” nàng nói mà không suy nghĩ.
“Tất nhiên. Tôi là một diễn viên xuất sắc mà.”
“Và tại sao lại có sự thay đổi đột ngột này?”
“Để đáp lại sự thay đổi ở cô. Cô đã chán đóng vai một quý cô tàn nhẫn rồi—một vai diễn nhạt nhẽo, tin tôi đi, không xứng với tài năng của cô. Nếu tôi là phụ nữ và có được sự đáng yêu và duyên dáng của cô, Climene ạ, tôi sẽ khinh khỉnh không bao giờ dùng chúng như vũ khí để tấn công.”
“Đáng yêu và duyên dáng!” nàng lặp lại, giả vờ ngạc nhiên thích thú. Nhưng cô nàng phù phiếm đã được xoa dịu. “Anh phát hiện ra vẻ đẹp và sự duyên dáng này từ bao giờ vậy, ông Scaramouche?”
Hắn nhìn nàng một lát, ngắm nhìn vẻ đẹp linh hoạt của nàng, sự nữ tính đáng yêu mà ngay từ đầu đã cuốn hút hắn một cách khó cưỡng.
“Một buổi sáng khi tôi thấy cô đang diễn tập cảnh tình cảm với Leandre.”
Hắn bắt gặp sự ngạc nhiên hiện lên trong đôi mắt nàng, trước khi nàng che giấu chúng dưới hàng mi rủ xuống khỏi cái nhìn quá dò xét của hắn.
“Ơ, đó là lần đầu tiên anh gặp tôi mà.”
“Tôi chẳng có cơ hội nào sớm hơn để nhận xét về vẻ quyến rũ của cô.”
“Anh đòi tôi phải tin quá nhiều đấy,” nàng nói, nhưng giọng điệu đã dịu hơn bất kỳ lúc nào nàng từng thể hiện trước đây.
“Vậy cô sẽ từ chối tin tôi nếu tôi thú nhận rằng chính sự duyên dáng và vẻ đẹp này đã định đoạt số phận của tôi vào ngày hôm đó bằng cách thôi thúc tôi gia nhập gánh hát của cha cô?”
Đến đó nàng hơi hụt hơi. Không còn vấn đề gì về việc tìm lối thoát cho sự oán giận nữa. Sự oán giận đã bị quên lãng hoàn toàn.
“Nhưng tại sao? Với mục đích gì?”
“Với mục đích một ngày nào đó sẽ cầu xin cô làm vợ tôi.”
Nàng khựng lại dưới cú sốc đó, và xoay người đối mặt với hắn. Ánh nhìn của nàng chạm vào hắn mà không còn chút e thẹn nào; có một ánh sáng sắc lạnh trong mắt nàng, một vệt màu nhàn nhạt ửng lên trên má. Nàng nghi ngờ hắn đang chế nhạo một cách không thể tha thứ.
“Anh đi nhanh quá đấy, phải không?” nàng hỏi hắn, đầy nóng nảy.
“Đúng vậy. Cô chưa nhận ra sao? Tôi là một người đàn ông của những quyết định đột ngột. Hãy xem những gì tôi đã làm với đoàn Binet trong chưa đầy hai tháng. Người khác có thể đã phải lao động cả năm trời mà không đạt được một nửa kết quả đó. Tôi có nên chậm trễ trong tình yêu hơn trong công việc không? Liệu có hợp lý khi mong đợi điều đó? Tôi đã kìm nén và đè nén bản thân để không làm cô sợ bằng sự vội vàng. Làm thế là tôi đã bạo hành với cảm xúc của chính mình, và hơn hết là khi sử dụng chính sự lạnh lùng xa cách mà cô đã chọn để đối xử với tôi. Tôi đã đợi—ôi! kiên nhẫn làm sao—cho đến khi cô chán cái tâm trạng tàn nhẫn đó.”
“Anh là một người đàn ông đáng kinh ngạc,” nàng nói, giọng hoàn toàn không biểu cảm.
“Đúng vậy,” hắn đồng ý với nàng. “Chỉ có niềm tin rằng tôi không phải là kẻ tầm thường mới cho phép tôi hy vọng như cách tôi đã hy vọng.”
Một cách máy móc, và như thể bằng sự đồng thuận ngầm, họ tiếp tục bước đi.
“Và tôi yêu cầu cô quan sát,” hắn nói, “khi cô phàn nàn rằng tôi đi quá nhanh, rằng, suy cho cùng, tôi vẫn chưa xin cô điều gì cả.”
“Sao?” nàng hỏi, cau mày.
“Tôi chỉ mới nói cho cô biết về những hy vọng của mình thôi. Tôi không liều lĩnh đến mức hỏi ngay lập tức rằng liệu tôi có thể hiện thực hóa chúng hay không.”
“Trời ạ, mà thế thì thật là thận trọng,” nàng nói, giọng chua chát.
“Tất nhiên rồi.”
Chính sự tự chủ của hắn đã làm nàng bực bội; vì sau đó nàng bước đi nốt quãng đường ngắn còn lại trong im lặng, và cứ thế, trong khoảnh khắc, vấn đề vẫn nằm nguyên ở đó.
Nhưng đêm đó, sau khi họ dùng bữa tối, tình cờ là khi Climene chuẩn bị đi ngủ, hắn và nàng chỉ có hai người trong căn phòng ở tầng trên mà cha nàng dành riêng cho đoàn của mình. Đoàn Binet, bạn thấy đấy, đang dần lên hương.
Khi Climene đứng dậy chuẩn bị rút lui về phòng đêm, Scaramouche đứng dậy theo để thắp nến cho nàng. Cầm nến bằng tay trái, nàng đưa tay phải cho hắn, một bàn tay trắng trẻo, thon dài ở cuối cánh tay tròn trịa mềm mại để trần đến tận khuỷu tay.
“Chúc ngủ ngon, Scaramouche,” nàng nói, nhưng nhẹ nhàng, dịu dàng đến nỗi hắn nghẹn lời, và đứng nhìn nàng, đôi mắt đen bừng sáng.
Chỉ một thoáng thôi, rồi hắn cầm lấy những đầu ngón tay của nàng, và cúi xuống đặt nụ hôn lên đó. Sau đó hắn nhìn nàng lần nữa. Sự nữ tính mãnh liệt của nàng dụ dỗ, mời gọi, đầu hàng hắn. Khuôn mặt nàng tái nhợt, có một ánh sáng lấp lánh trong đôi mắt, một nụ cười kỳ lạ trên đôi môi hé mở, và dưới chiếc khăn choàng cổ, lồng ngực nàng phập phồng lên xuống hoàn tất sự phản bội lại chính mình.
Bằng bàn tay hắn vẫn đang nắm giữ, hắn kéo nàng về phía mình. Nàng không hề kháng cự. Hắn lấy cây nến từ tay nàng, và đặt nó xuống chiếc tủ búp phê nơi nàng đang đứng. Khoảnh khắc tiếp theo, cơ thể nhỏ nhắn, dẻo dai của nàng đã nằm trong vòng tay hắn, và hắn hôn nàng, thì thầm tên nàng như thể đó là một lời cầu nguyện.
“Giờ tôi còn tàn nhẫn không?” nàng hỏi hắn, thở dốc. Hắn hôn nàng lần nữa thay cho câu trả lời. “Anh khiến tôi tàn nhẫn vì anh không chịu nhìn ra,” sau đó nàng nói trong tiếng thì thầm.
Và rồi cánh cửa mở ra, và ông Binet bước vào để cho đôi mắt của người cha được chiêm ngưỡng hành vi vô cùng không đúng mực này của con gái mình.
Ông đứng sững sờ, trong khi họ thong thả, và với sự tự chủ quá hoàn hảo để có thể là tự nhiên, tách nhau ra.
“Và điều này nghĩa là gì?” ông Binet đòi hỏi, bàng hoàng và vô cùng sốc.
“Cần phải giải thích sao?” Scaramouche hỏi. “Nó chẳng tự nói lên tất cả sao—một cách hùng hồn? Nó có nghĩa là Climene và tôi đã quyết định sẽ kết hôn.”
“Và điều tôi nghĩ trong đầu không quan trọng sao?”
“Tất nhiên là có. Nhưng ông không thể nào có gu tồi hay tâm địa xấu đến mức gây ra bất kỳ trở ngại nào.”
“Anh cho là vậy ư? Phải, đó là cách của anh, chắc chắn rồi—cho rằng mọi thứ là đương nhiên. Nhưng con gái tôi không phải là thứ để cho rằng là đương nhiên. Tôi có những quan điểm rất rõ ràng về con gái mình. Anh đã làm một việc không xứng đáng, Scaramouche. Anh đã phản bội niềm tin của tôi đặt vào anh. Tôi rất giận anh.”
Ông lăn người tới trước với dáng đi nặng nề nhưng kỳ lạ là không tiếng động. Scaramouche quay lại phía nàng, mỉm cười, và đưa cây nến cho nàng.
“Nếu em để chúng tôi lại, Climene, anh sẽ xin cha em bàn tay em một cách chính thức.”
Nàng biến mất, hơi xao động, xinh đẹp hơn bao giờ hết trong sự lẫn lộn giữa bối rối và e lệ. Scaramouche đóng cửa và đối mặt với ông Binet đang thịnh nộ, người vừa gục vào chiếc ghế bành ở đầu chiếc bàn ngắn, đối mặt với ông với mục đích đã tuyên bố là xin bàn tay của Climene một cách chính thức. Và đây là cách hắn thực hiện:
“Cha vợ,” hắn nói, “tôi chúc mừng ông. Điều này chắc chắn sẽ dẫn đến việc Climene được vào Comedie Francaise, và điều đó sẽ sớm thôi, và ông sẽ tỏa sáng trong vinh quang mà nó phản chiếu lên ông. Với tư cách là cha của phu nhân Scaramouche, biết đâu ông lại trở nên nổi tiếng.”
Binet, khuôn mặt dần tím tái, trừng mắt nhìn hắn đầy kinh ngạc không nói nên lời. Cơn giận của ông càng dữ dội hơn từ niềm tin nhục nhã rằng dù ông có nói hay làm gì, gã không thể cưỡng lại này cũng sẽ uốn nắn ông theo ý muốn của hắn. Cuối cùng tiếng nói cũng trở lại với ông.
“Anh là một gã hải tặc khốn kiếp,” ông quát, giọng khàn đặc, đập nắm tay to như giăm bông xuống bàn. “Một gã hải tặc! Đầu tiên anh chèo thuyền vào và cướp của tôi một nửa lợi nhuận hợp pháp; và bây giờ anh muốn cướp luôn cả con gái tôi. Nhưng tôi thề là tôi sẽ không bao giờ gả nó cho một gã vô lại không tên tuổi như anh đâu, kẻ mà giá treo cổ đang chờ sẵn rồi.”
Scaramouche kéo dây chuông, không hề nao núng. Hắn mỉm cười. Có một vệt hồng trên má và tia sáng trong mắt hắn. Hắn rất hài lòng với thế giới đêm nay. Hắn thực sự nợ ông de Lesdiguieres một món nợ lớn.
“Binet,” hắn nói, “hãy quên đi một lần rằng ông là Pantaloon, và cư xử như một người cha vợ tử tế, dễ mến nên làm khi ông đã có được một người con rể với những ưu điểm đặc biệt. Chúng ta sẽ mở một chai Burgundy bằng tiền của tôi, và đó phải là chai Burgundy ngon nhất có thể tìm thấy ở Redon. Hãy bình tâm lại để dành sự tôn vinh xứng đáng cho nó. Những cơn nóng giận luôn làm hỏng sự nhạy cảm tinh tế của vị giác.”