Việc đoàn kịch tiến vào thị trấn Guichen, nếu không muốn nói là hoàn toàn chẳng phải một cuộc khải hoàn như Binet từng ao ước, thì ít nhất cũng đủ gây sửng sốt và náo nhiệt khiến đám dân quê phải há hốc mồm. Với họ, những sinh vật kỳ quặc này hiện ra—và quả thực họ đúng là thế—như những kẻ đến từ thế giới khác.
Đi đầu là chiếc xe ngựa lữ hành to lớn, kêu cót két và rên rỉ trên đường, được kéo bởi hai chú ngựa xứ Flemish. Pantaloon là người cầm cương, một gã Pantaloon béo mập, đồ sộ trong bộ đồ bó sát màu đỏ tươi dưới chiếc áo choàng ngủ màu nâu dài, khuôn mặt được tô điểm bằng một cái mũi giả khổng lồ bằng giấy bồi. Ngồi bên cạnh gã trên thùng xe là Pierrot trong chiếc áo khoác trắng, tay áo che khuất cả bàn tay, quần dài trắng thùng thình và chiếc mũ sọ đen. Gã đã tô trắng mặt mình bằng bột mì và tạo ra những tiếng động quái đản bằng một chiếc kèn.
Trên nóc xe tập hợp đủ mặt Polichinelle, Scaramouche, Harlequin và Pasquariel. Polichinelle trong trang phục đen trắng, chiếc áo doublet cắt theo kiểu của một thế kỷ trước, với những cái bướu ở cả phía trước lẫn phía sau, cổ đeo diềm xếp nếp trắng và nửa mặt trên che bởi chiếc mặt nạ đen, đứng ở giữa, hai chân dang rộng để giữ thăng bằng, vẻ nghiêm trọng và hung hăng nện vào chiếc trống lớn. Ba người còn lại mỗi người ngồi ở một góc nóc xe, chân thõng xuống. Scaramouche, toàn thân mặc đồ đen theo phong cách Tây Ban Nha thế kỷ mười bảy, gương mặt tô điểm bằng một cặp ria mép, gảy đàn guitar một cách lạc điệu. Harlequin, rách rưới và chắp vá đủ màu sắc cầu vồng, với dây thắt lưng da và thanh kiếm gỗ, nửa mặt trên quệt nhọ nồi, thỉnh thoảng lại va hai chiếc chũm chọe vào nhau. Pasquariel, trong vai một dược sĩ với mũ sọ và tạp dề trắng, khơi dậy sự thích thú của những người xem bằng chiếc bơm thụt thiếc khổng lồ, thứ phát ra tiếng rít ai oán mỗi khi bóp.
Bên trong chiếc xe ngựa, nhưng vẫn thản nhiên lộ diện ở cửa sổ và trêu ghẹo đám dân thị trấn, là ba quý cô của đoàn. Climene, nàng đào chính, khoác trên mình chiếc váy sa tanh hoa lệ, những lọn tóc xoăn của nàng ẩn dưới bộ tóc giả hình quả bí, trông giống một quý bà thời thượng đến mức bạn có thể tự hỏi nàng làm gì trong cái đám hỗn tạp kỳ quái này. Madame, trong vai người mẹ, cũng ăn vận lộng lẫy, nhưng đã được cường điệu hóa để đạt đến vẻ nực cười. Mũ đội đầu của bà là một cấu trúc quái dị trang trí bằng hoa, bên trên cắm thêm những chiếc lông đà điểu nhỏ. Columbine ngồi đối diện họ, quay lưng về phía ngựa, giả vờ đoan trang trong chiếc mũ ca-pô vải mousseline trắng của cô gái chăn cừu và chiếc váy kẻ sọc xanh lá và xanh dương.
Điều kỳ diệu là chiếc xe cũ kỹ này, vốn có thể từng được dùng để chở một chức sắc nhà thờ nào đó trong những ngày huy hoàng, đã không sụp đổ mà chỉ rên rỉ dưới sức nặng quá mức và đầy trào phúng đó.
Tiếp theo là ngôi nhà trên bánh xe, được dẫn dắt bởi gã Rhodomont cao gầy, kẻ đã bôi đỏ mặt mình và tăng thêm phần đáng sợ bằng một cặp ria mép ghê gớm. Hắn mặc đôi ủng dài quá đùi và áo gi lê da, kéo lê một thanh kiếm khổng lồ từ chiếc đai đeo màu đỏ thẫm. Hắn đội chiếc mũ phớt rộng vành với chiếc lông vũ rủ xuống, và khi tiến bước, hắn cất giọng oang oang, gầm lên những lời thách thức và đe dọa về những cuộc tàn sát máu lạnh sẽ được thực hiện đối với tất cả mọi người. Trên nóc chiếc xe này chỉ có một mình Leandre ngồi. Hắn mặc đồ sa tanh xanh dương, với diềm xếp nếp, kiếm ngắn, tóc bột trắng, nốt ruồi giả, ống nhòm và đôi giày gót đỏ: một triều thần hoàn hảo, trông vô cùng bảnh bao. Phụ nữ Guichen liếc nhìn hắn đầy lả lơi. Hắn đón nhận những ánh mắt đó như một sự tôn vinh xứng đáng cho vẻ ngoài của mình và đáp lại bằng sự nồng nhiệt không kém. Giống như Climene, hắn trông lạc lõng giữa đám thổ phỉ tạo nên phần còn lại của đoàn kịch.
Đoạn hậu là Andre-Louis, đang dắt hai con lừa kéo chiếc xe chở đạo cụ. Hắn đã khăng khăng đòi đeo một cái mũi giả, lấy lý do là để trang điểm, nhưng thực chất là để cải trang. Còn lại, hắn vẫn mặc nguyên trang phục của mình. Không ai chú ý đến hắn khi hắn lầm lũi bước đi bên cạnh mấy con lừa, một gã hậu vệ không đáng kể, và hắn rất hài lòng với điều đó.
Họ đi một vòng quanh thị trấn, nơi nhịp sống vốn đã nhộn nhịp hơn thường lệ để chuẩn bị cho hội chợ tuần tới. Thỉnh thoảng họ dừng lại, tiếng ồn ào vụt tắt, và Polichinelle sẽ thông báo bằng giọng oang oang rằng vào lúc năm giờ chiều hôm đó tại khu chợ cũ, đoàn kịch ứng tác nổi tiếng của ngài Binet sẽ trình diễn một vở hài kịch mới gồm bốn màn có tựa đề "Người Cha Nhẫn Tâm".
Vậy là cuối cùng họ cũng đến được khu chợ cũ, vốn là tầng trệt của tòa thị chính, thông ra bốn hướng bằng hai vòm cổng ở mỗi cạnh dọc và một vòm cổng ở mỗi cạnh ngang. Những vòm cổng này, trừ hai cái, đều đã được đóng ván kín mít. Thông qua hai vòm cổng còn lại, nơi dẫn vào không gian sắp tới sẽ trở thành nhà hát, đám nhóc tì của thị trấn và những kẻ keo kiệt không muốn bỏ ra vài đồng xu để mua vé đàng hoàng có thể lén nhìn trộm buổi diễn.
Chiều hôm đó là buổi chiều vất vả nhất trong đời Andre-Louis, vì hắn vốn không quen với bất kỳ công việc tay chân nào. Thời gian trôi qua trong việc dựng và chuẩn bị sân khấu ở một đầu hội trường chợ; và hắn bắt đầu nhận ra mười lăm livre mỗi tháng của mình khó kiếm đến nhường nào. Lúc đầu có bốn người làm công việc này—hay thực ra là ba, vì Pantaloon chẳng làm gì ngoài việc quát tháo chỉ đạo. Sau khi trút bỏ bộ cánh lộng lẫy, Rhodomont và Leandre phụ giúp Andre-Louis công việc mộc. Trong khi đó, bốn người còn lại đang dùng bữa với các quý cô. Khoảng nửa giờ sau khi họ đến để tiếp tục công việc, Andre-Louis và các bạn đồng hành mới đi ăn, để lại Polichinelle điều hành công việc cũng như hỗ trợ thực hiện.
Họ băng qua quảng trường đến quán trọ nhỏ tồi tàn nơi họ đã trọ lại. Trong lối đi hẹp, Andre-Louis đối mặt với Climene, nàng đã trút bỏ bộ cánh kiêu sa và trở lại vẻ ngoài bình thường.
"Và cô thấy thế nào?" hắn hỏi nàng, đầy vẻ trêu chọc.
Hắn nhìn thẳng vào mắt nàng. "Nó cũng có những sự đền bù," hắn đáp, với tông giọng lạnh lùng kỳ lạ khiến người nghe tự hỏi liệu hắn có thực sự có ý đó hay không.
Nàng nhíu mày. "Anh... anh đã cảm thấy cần đến sự đền bù rồi sao?"
"Thề có Chúa, tôi đã cảm thấy điều đó ngay từ đầu," hắn nói. "Chính sự nhận thức về chúng đã lôi cuốn tôi."
Họ hoàn toàn chỉ có hai người, những người khác đã đi vào căn phòng dành riêng cho họ, nơi thức ăn đã được bày biện. Andre-Louis, kẻ vốn dốt về Phụ Nữ cũng như thông thạo về Đàn Ông, không thể biết được rằng, khi cảm thấy mình đột nhiên nhận thức vô cùng rõ rệt về vẻ nữ tính của nàng, chính nàng là người đã khiến hắn như vậy một cách tinh tế và không thể nhận ra.
"Những sự đền bù đó," nàng hỏi hắn, với vẻ ngây thơ giả tạo nhất, "là gì?"
Hắn kịp dừng lại bên bờ vực thẳm.
"Mười lăm livre một tháng," hắn đáp, cụt ngủn.
Nàng sững sờ nhìn hắn một lúc. Hắn thật quá khó lường. Rồi nàng lấy lại bình tĩnh.
"Ồ, còn cả ăn và ở nữa chứ," nàng nói. "Đừng tính thiếu như vậy, anh biết đấy; vì bữa tối của anh sẽ nguội mất. Anh không vào à?"
"Cô chưa ăn à?" hắn kêu lên, và nàng tự hỏi liệu mình có bắt gặp một chút háo hức nào trong giọng nói đó không.
"Chưa," nàng trả lời, ngoái đầu lại. "Tôi đã đợi."
"Để làm gì?" sự ngây thơ của hắn cất tiếng, đầy hy vọng.
"Tất nhiên là phải thay đồ rồi, đồ khờ," nàng đáp, đầy thô lỗ. Sau khi đã lôi hắn, như nàng tưởng tượng, đến cái thớt, nàng không thể cưỡng lại việc muốn băm vằm hắn. Nhưng rồi hắn lại là loại người phải băm vằm ngược lại.
"Và cô đã để lại sự lịch thiệp trên lầu cùng với những bộ cánh quý bà của mình rồi, tiểu thư. Tôi hiểu rồi."
Một vệt đỏ bừng lan trên mặt nàng. "Anh thật vô lễ," nàng nói, một cách yếu ớt.
"Tôi thường được nghe nói vậy. Nhưng tôi không tin thế." Hắn đẩy cửa cho nàng, và cúi chào với một phong thái khiến nàng phải nể phục, mặc dù đó chỉ là bắt chước Fleury của nhà hát Comedie Francaise, nơi hắn đã ghé thăm rất nhiều lần trong những ngày ở Louis le Grand, hắn ra hiệu cho nàng vào. "Mời cô, tiểu thư." Để nhấn mạnh hơn, hắn cố tình tách từ đó ra làm hai phần.
"Tôi cảm ơn ông, monsieur," nàng đáp, lạnh lùng, gần như khinh bỉ nhất mức có thể đối với một người quyến rũ như vậy, rồi bước vào, không thèm nói chuyện với hắn trong suốt bữa ăn nữa. Thay vào đó, nàng dành sự chú ý một cách bất thường và tàn nhẫn cho gã Leandre đang thở dài, cái tên khốn khổ đó không thể diễn vai người tình với nàng trên sân khấu một cách suôn sẻ chỉ vì hắn khao khát được diễn vai đó ngoài đời thực.
Tuy nhiên, Andre-Louis vẫn ăn món cá trích và bánh mì đen với sự ngon miệng. Đó là thức ăn đạm bạc, nhưng thức ăn đạm bạc là số phận chung của những người nghèo trong mùa đông đói kém đó, và vì đã gắn vận mệnh của mình với một đoàn kịch có tình hình không mấy khả quan, hắn phải chấp nhận những cái xấu của tình cảnh này một cách triết lý.
"Anh có tên không?" Binet hỏi hắn một lần trong suốt bữa ăn và trong một khoảng lặng của cuộc trò chuyện.
"Tình cờ là có," hắn nói. "Tôi nghĩ nó là Parvissimus."
"Parvissimus?" Binet hỏi. "Đó là tên họ à?"
"Trong một đoàn kịch như thế này, nơi chỉ có trưởng đoàn mới có đặc quyền mang tên họ, thì tên họ sẽ không phù hợp với thành viên thấp kém nhất. Vì vậy, tôi chọn cái tên phù hợp nhất với mình. Và tôi nghĩ đó là Parvissimus—kẻ thấp kém nhất."
Binet thấy thích thú. Thật buồn cười; nó cho thấy một trí tưởng tượng nhạy bén. Ồ, chắc chắn rồi, họ phải bắt tay vào làm việc cùng nhau trên những kịch bản đó.
"Tôi sẽ thích nó hơn là làm mộc," Andre-Louis nói. Tuy nhiên, hắn vẫn phải quay lại làm việc đó vào chiều hôm đó, và làm việc vất vả cho đến bốn giờ chiều, khi cuối cùng Binet độc đoán tuyên bố hài lòng với việc chuẩn bị, và tiếp tục, một lần nữa với sự giúp đỡ của Andre-Louis, chuẩn bị đèn, vốn được cung cấp một phần bởi nến mỡ và một phần bởi đèn dầu cá.
Vào lúc năm giờ chiều hôm đó, ba tiếng gõ vang lên, và bức màn mở ra cho vở "Người Cha Nhẫn Tâm".
Trong số những nhiệm vụ mà Andre-Louis thừa hưởng từ Felicien, người đã ra đi mà hắn thay thế, có công việc giữ cửa. Hắn thực hiện nhiệm vụ này trong trang phục Polichinelle và đeo một cái mũi bằng giấy bồi. Đó là một sự sắp xếp mà cả ngài Binet và hắn đều đồng ý. Ngài Binet—người đã cẩn thận hơn bằng cách giữ lại quần áo riêng của Andre-Louis—nhờ đó được bảo vệ khỏi nguy cơ tân binh mới nhất của mình cuỗm tiền thu được mà bỏ trốn. Andre-Louis, không hề ảo tưởng về mục đích thực sự của Pantaloon, đã đồng ý khá vui vẻ, vì nó bảo vệ hắn khỏi khả năng bị nhận diện bởi bất kỳ người quen nào có thể tình cờ ở Guichen.
Buổi biểu diễn chẳng có gì thú vị; khán giả thưa thớt và không mấy hào hứng. Những chiếc ghế dài được cung cấp ở nửa trước của khu chợ có khoảng hai mươi bảy người: mười một người trả hai mươi sous một đầu và mười sáu người trả mười hai. Đằng sau họ là một đám đông khoảng ba mươi người khác với giá sáu sous mỗi người. Do đó, tổng thu nhập là hai louis, mười livres và hai sous. Đến khi ngài Binet trả tiền thuê chợ, tiền đèn và chi phí của đoàn tại quán trọ vào Chủ nhật, thì có lẽ chẳng còn lại bao nhiêu để trả lương cho các diễn viên. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi vẻ vui vẻ của ngài Binet có phần u ám vào tối hôm đó.
"Và anh nghĩ gì về nó?" ông ta hỏi Andre-Louis khi họ đang đi bộ trở lại quán trọ sau buổi diễn.
"Có thể nó tệ hơn; nhưng có lẽ không thể nào tệ hơn được nữa," hắn nói.
Trong sự kinh ngạc tột độ, ngài Binet khựng lại và quay lại nhìn người đồng hành của mình.
"Hừ!" ông ta nói. "Lạy Chúa! Nhưng anh thật thẳng thắn."
"Một kiểu phục vụ không được ưa chuộng giữa những kẻ ngu ngốc, tôi biết."
"Chà, tôi không phải là kẻ ngu," Binet nói.
"Đó là lý do tại sao tôi thẳng thắn. Tôi dành cho ông lời khen ngợi khi cho rằng ông có trí tuệ, ngài Binet."
"Ồ, vậy sao?" ngài Binet hỏi. "Và anh là thằng quái nào mà dám cho rằng cái gì? Những giả định của anh thật tự phụ, thưa ngài." Và với câu đó, ông ta im lặng và chìm vào công việc ảm đạm là tính toán sổ sách trong đầu.
Nhưng tại bàn ăn tối nửa giờ sau đó, ông ta khơi lại chủ đề này.
"Tân binh mới nhất của chúng ta, ngài Parvissimus xuất sắc này," ông ta tuyên bố, "có sự trơ tráo khi nói với tôi rằng hài kịch của chúng ta có thể đã tệ hơn, nhưng có lẽ không thể tệ hơn được nữa." Và ông ta phồng đôi má tròn trịa của mình lên để mời gọi một tràng cười chế nhạo nhà phê bình ngu ngốc đó.
"Thế là tệ rồi," gã Polichinelle ngăm đen và mỉa mai nói. Gã nghiêm nghị như Rhadamanthus đang tuyên án. "Thế là tệ. Nhưng điều tệ hơn vô hạn là khán giả cũng có sự trơ tráo khi cùng suy nghĩ như vậy."
"Một lũ ngu dốt," Leandre chế giễu, hất cái đầu bảnh bao của mình.
"Anh sai rồi," Harlequin nói. "Anh được sinh ra vì tình yêu, anh bạn ạ, không phải vì phê bình."
Leandre—một gã đần độn, như bạn đã hình dung—nhìn xuống gã nhỏ bé một cách khinh bỉ. "Còn anh, anh được sinh ra vì cái gì?" hắn tự hỏi.
"Không ai biết," đó là lời thừa nhận thẳng thắn. "Cũng chẳng ai biết tại sao. Đó là trường hợp của nhiều người trong chúng ta, anh bạn ạ, hãy tin tôi."
"Nhưng tại sao"—ngài Binet chen ngang, và làm hỏng sự khởi đầu của một cuộc cãi vã rất đẹp—"tại sao anh lại nói rằng Leandre sai?"
"Nói chung là vì hắn luôn sai. Nói riêng là vì tôi đánh giá khán giả Guichen quá sành sỏi đối với 'Người Cha Nhẫn Tâm'."
"Ông sẽ nói một cách vui vẻ hơn," Andre-Louis xen vào—kẻ là nguyên nhân của cuộc thảo luận này—"nếu ông nói rằng 'Người Cha Nhẫn Tâm' quá thiếu tinh tế đối với khán giả Guichen."
"Tại sao, có gì khác biệt chứ?" Leandre hỏi.
"Tôi không ngụ ý sự khác biệt. Tôi chỉ gợi ý rằng đó là cách diễn đạt vui vẻ hơn về sự thật đó."
"Ngài đây đang tỏ ra tinh vi đấy," Binet chế nhạo.
"Tại sao lại vui vẻ hơn?" Harlequin chất vấn.
"Bởi vì đưa 'Người Cha Nhẫn Tâm' đến sự sành sỏi của khán giả Guichen thì dễ hơn là đưa khán giả Guichen đến sự thiếu tinh tế của 'Người Cha Nhẫn Tâm'."
"Để tôi suy nghĩ đã," Polichinelle rên rỉ, và gã ôm lấy đầu mình.
Nhưng từ cuối bàn, Andre-Louis bị Climene thách thức, nàng đang ngồi đó giữa Columbine và Madame.
"Anh muốn thay đổi hài kịch sao, ngài Parvissimus?" nàng kêu lên.
Hắn quay sang để chống đỡ sự ác ý của nàng.
"Tôi xin gợi ý rằng nó nên được thay đổi," hắn đính chính, cúi đầu.
"Và anh sẽ thay đổi nó thế nào, thưa ngài?"
"Tôi ư? Ồ, để làm cho nó tốt hơn."
"Tất nhiên rồi!" Nàng nói với vẻ mỉa mai trơn tru nhất. "Và anh sẽ làm điều đó như thế nào?"
"Phải, hãy nói cho chúng tôi biết đi," ngài Binet gầm lên, và nói thêm: "Im lặng nào, tôi cầu xin các quý ông và quý bà. Im lặng cho ngài Parvissimus."
Andre-Louis nhìn từ cha sang con gái, và mỉm cười. "Pardi!" hắn nói. "Tôi đang ở giữa chày và dao găm. Nếu tôi thoát chết, tôi quả là may mắn. Vậy thì, vì cô ép tôi vào tường, tôi sẽ nói cho cô biết tôi sẽ làm gì. Tôi sẽ quay lại bản gốc và lấy từ đó một cách tự do hơn."
"Bản gốc?" ngài Binet—tác giả—hỏi.
"Nó được gọi là, tôi tin vậy, 'Monsieur de Pourceaugnac', và được viết bởi Moliere."
Ai đó khúc khích cười, nhưng người đó không phải là ngài Binet. Ông ta đã bị chạm vào điểm nhạy cảm, và vẻ mặt trong đôi mắt nhỏ bé của ông ta tố cáo rằng vẻ ngoài hiền lành của ông ta che giấu một thứ gì đó khác xa hiền lành.
"Anh buộc tội tôi đạo văn," cuối cùng ông ta nói; "buộc tội tôi ăn cắp ý tưởng của Moliere."
"Tất nhiên, luôn có," Andre-Louis nói, không nao núng, "khả năng thay thế là hai bộ óc vĩ đại cùng làm việc trên những con đường song song."
Ngài Binet quan sát chàng trai trẻ một cách chăm chú một lúc. Ông thấy hắn ôn hòa và khó hiểu, và quyết định bắt hắn phải nói rõ.
"Vậy là anh không ngụ ý rằng tôi đã ăn cắp từ Moliere?"
"Tôi khuyên ông nên làm vậy, thưa ngài," câu trả lời gây bối rối vang lên.
Ngài Binet bị sốc.
"Anh khuyên tôi làm vậy! Anh khuyên tôi, tôi, Antoine Binet, đi ăn cắp ở tuổi này!"
"Hắn thật quá đáng," tiểu thư nói, đầy phẫn nộ.
"Quá đáng là từ đúng đấy. Tôi cảm ơn cô vì điều đó, cô gái của tôi. Tôi tin tưởng ông, thưa ngài. Ông ngồi tại bàn của tôi, ông có vinh dự được bao gồm trong đoàn kịch của tôi, và ngay trước mặt tôi, ông dám khuyên tôi trở thành một tên trộm—tên trộm tồi tệ nhất có thể tưởng tượng được, một tên trộm của những thứ tinh thần, một tên trộm của những ý tưởng! Thật không thể chịu nổi, không thể dung thứ! Tôi sợ rằng tôi đã lầm sâu sắc về ông, thưa ngài; cũng giống như ông có vẻ đã lầm về tôi. Tôi không phải là kẻ vô lại mà ông cho là, thưa ngài, và tôi sẽ không để trong đoàn kịch của mình một kẻ dám gợi ý rằng tôi nên trở thành một kẻ như thế. Quá đáng!"
Ông ta rất tức giận. Giọng ông ta vang khắp căn phòng nhỏ, và cả đoàn ngồi im lặng và có phần sợ hãi, mắt nhìn về phía Andre-Louis, người duy nhất không hề lay chuyển trước sự phẫn nộ đạo đức này.
"Ông có nhận ra, thưa ngài," hắn nói, rất nhẹ nhàng, "rằng ông đang xúc phạm đến ký ức của người đã khuất lẫy lừng?"
"Hả?" Binet nói.
Andre-Louis phát triển những lý lẽ ngụy biện của mình.
"Ông xúc phạm đến ký ức của Moliere, vật trang trí vĩ đại nhất của sân khấu chúng ta, một trong những vật trang trí vĩ đại nhất của quốc gia chúng ta, khi ông gợi ý rằng có sự đê tiện trong việc làm điều mà ông ấy chưa bao giờ ngần ngại làm, điều mà chưa có tác giả vĩ đại nào ngần ngại làm. Ông không thể cho rằng Moliere đã từng bận tâm đến việc phải nguyên bản trong vấn đề ý tưởng. Ông không thể cho rằng những câu chuyện ông ấy kể trong các vở kịch của mình chưa bao giờ được kể trước đây. Chúng được tuyển chọn, như ông biết rất rõ—mặc dù ông có vẻ đã tạm thời quên mất, và do đó tôi cần phải nhắc nhở ông—chúng được tuyển chọn, nhiều trong số đó, từ các tác giả Ý, những người mà chính họ cũng đã tuyển chọn chúng từ đâu thì chỉ có Chúa mới biết. Moliere đã lấy những câu chuyện cũ đó và kể lại chúng bằng ngôn ngữ của riêng mình. Đó chính xác là những gì tôi đang gợi ý ông nên làm. Đoàn kịch của ông là một đoàn kịch ứng tác. Ông cung cấp lời thoại khi ông tiếp tục, điều này hơn nhiều so với những gì Moliere từng cố gắng. Ông có thể, nếu ông thích—mặc dù điều đó có vẻ như là quá e dè—đi thẳng đến Boccaccio hoặc Sacchetti. Nhưng ngay cả khi đó ông cũng không thể chắc chắn rằng mình đã tìm đến tận nguồn gốc."
Andre-Louis đã chiến thắng vẻ vang sau đó. Bạn thấy đấy, một nhà tranh luận đã bị mất đi ở hắn; hắn khéo léo biết bao trong nghệ thuật biến trắng thành đen. Cả đoàn bị ấn tượng, và không ai hơn ngài Binet, người nhận thấy mình được cung cấp một lập luận nghiền nát chống lại những kẻ trong tương lai có thể buộc tội ông về việc đạo văn trơ trẽn mà chắc chắn ông đã phạm phải. Ông rút lui trong trật tự tốt nhất có thể khỏi vị trí mà ông đã chiếm giữ ngay từ đầu.
"Vậy là anh nghĩ," ông nói, sau một tràng đồng ý dài, "anh nghĩ rằng câu chuyện 'Người Cha Nhẫn Tâm' của chúng ta có thể được làm phong phú thêm bằng cách nhúng tay vào 'Monsieur de Pourceaugnac', mà tôi thú nhận sau khi suy ngẫm là nó có thể có những điểm tương đồng bề ngoài nhất định?"
"Tôi nghĩ vậy; chắc chắn là tôi nghĩ vậy—luôn luôn với điều kiện là ông làm điều đó một cách khôn ngoan. Thời thế đã thay đổi kể từ thời Moliere." Đó là kết quả của việc Binet rút lui ngay sau đó, đưa Andre-Louis đi cùng. Cả hai ngồi cùng nhau đến tận đêm khuya hôm đó, và lại tiếp tục trao đổi mật thiết trong suốt buổi sáng Chủ nhật.
Sau bữa tối, ngài Binet đọc cho cả đoàn nghe kịch bản đã được sửa đổi và bổ sung của "Người Cha Nhẫn Tâm", kịch bản mà, theo lời khuyên của ngài Parvissimus, ông đã rất công phu chuẩn bị. Cả đoàn hầu như không nghi ngờ gì về tác giả thực sự trước khi ông bắt đầu đọc; và hoàn toàn không nghi ngờ gì sau khi ông đọc xong. Có một sức sống, một sức hút trong câu chuyện này; và hơn thế nữa, những người trong số họ biết Moliere của họ nhận ra rằng thay vì tiến gần hơn đến bản gốc, kịch bản này đã rời xa nó hơn. Vai diễn gốc của Moliere—vai chính—đã bị thu nhỏ thành sự không đáng kể, khiến Polichinelle vô cùng ghê tởm, kẻ đã phải đóng vai đó. Nhưng các vai khác đều đã được xây dựng thành quan trọng, ngoại trừ Leandre, kẻ vẫn như trước. Hai vai lớn hiện nay là Scaramouche, trong nhân vật Sbrigandini đầy mưu mô, và Pantaloon người cha. Ngoài ra, còn có một vai hài cho Rhodomont, trong vai kẻ bắt nạt gầm thét được Polichinelle thuê để cắt Leandre thành từng mảnh. Và vì tầm quan trọng của Scaramouche hiện nay, vở kịch đã được đổi tên thành "Figaro-Scaramouche".
Điều cuối cùng này không phải là không có sự phản đối từ ngài Binet. Nhưng cộng sự không khoan nhượng của ông, người thực sự là tác giả thực sự—đã lấy một cách vô liêm sỉ, nhưng cuối cùng là thực tế từ kho tàng đọc hiểu khổng lồ của mình—đã áp đảo ông.
"Ông phải theo kịp thời đại, thưa ngài. Ở Paris, Beaumarchais đang là cơn sốt. 'Figaro' ngày nay đã được biết đến trên toàn thế giới. Hãy mượn một chút vinh quang của hắn. Nó sẽ thu hút mọi người. Họ sẽ đến xem một nửa 'Figaro' khi họ sẽ không đến xem cả tá 'Người Cha Nhẫn Tâm'. Vì vậy, hãy khoác áo choàng của Figaro lên ai đó, và tuyên bố nó trong tiêu đề của chúng ta."
"Nhưng vì tôi là trưởng đoàn..." ngài Binet bắt đầu, một cách yếu ớt.
"Nếu ông mù quáng với lợi ích của mình, ông sẽ sớm trở thành một cái đầu không có thân. Và điều đó có ích gì? Liệu đôi vai của Pantaloon có thể gánh vác chiếc áo choàng của Figaro không? Ông cười. Tất nhiên là ông cười. Khái niệm này thật vô lý. Người phù hợp cho chiếc áo choàng của Figaro là Scaramouche, kẻ tự nhiên là anh em sinh đôi của Figaro."
Bị áp bức như vậy, kẻ bạo chúa Binet đã nhượng bộ, được an ủi bởi suy nghĩ rằng nếu ông hiểu bất cứ điều gì về nhà hát, thì ông đã có được thứ gì đó với giá mười lăm livre một tháng mà sẽ sớm kiếm cho ông nhiều louis tương đương.
Việc đoàn kịch đón nhận kịch bản giờ đây đã xác nhận ông, nếu chúng ta loại trừ Polichinelle, kẻ bực bội vì mất một nửa vai diễn trong các thay đổi, đã tuyên bố kịch bản mới là vô nghĩa.
"À! Anh gọi tác phẩm của tôi là vô nghĩa sao?" ngài Binet bắt nạt gã.
"Tác phẩm của ông ư?" Polichinelle nói, rồi nói thêm với cái lưỡi trong má: "À, xin lỗi. Tôi đã không nhận ra rằng ông là tác giả."
"Vậy thì hãy nhận ra điều đó bây giờ đi."
"Ông đã rất gần gũi với ngài Parvissimus về việc tác giả này," Polichinelle nói, với vẻ gợi ý trơ tráo.
"Và nếu tôi có thì sao? Anh ngụ ý điều gì?"
"Rằng ông đã bắt hắn gọt bút cho ông, tất nhiên rồi."
"Tôi sẽ cắt tai anh nếu anh không lịch sự," Binet giận dữ quát.
Polichinelle đứng dậy chậm rãi, và vươn vai.
"Lạy Chúa!" gã nói. "Nếu Pantaloon đóng vai Rhodomont, tôi nghĩ tôi sẽ rời bỏ ông. Hắn không hề buồn cười trong vai đó." Và gã nghênh ngang bước ra trước khi ngài Binet kịp hồi phục sau sự câm lặng của mình.