Scaramouche: Mối Tình Thời Cách Mạng Pháp

Lượt đọc: 42 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 5
Sự Xuất Hiện Của Scaramouche.

❊ ❊ ❊

Khoác trên mình bộ y phục bó sát của thời đại đã qua, toàn thân một màu đen, từ chiếc mũ nhung phẳng lì đến đôi giày thắt nơ, khuôn mặt được đánh phấn trắng bệch, ria mép hơi vểnh lên dán trên môi trên, bên hông đeo thanh kiếm nhỏ và sau lưng khoác một cây đàn guitar, Scaramouche ngắm mình trong gương, rồi nảy ra ý định tỏ vẻ mỉa mai—đó chính là tâm trạng phù hợp cho vai diễn này.

Anh ngẫm nghĩ rằng cuộc đời mình, vốn dĩ cho đến gần đây vẫn êm đềm, trầm tư, bỗng chốc trở nên vô cùng sôi động. Chỉ trong một tuần, anh đã là luật sư, kẻ diễn thuyết kích động đám đông, kẻ bị truy nã, người lo đạo cụ, và cuối cùng là gã hề. Thứ Tư tuần trước, anh còn đang bận rộn khuấy động sự giận dữ của khán giả Rennes; thì thứ Tư tuần này, anh lại phải làm khán giả Guichen cười nghiêng ngả. Khi ấy anh muốn lấy nước mắt; hôm nay anh lại phải chọc cười. Có sự khác biệt, nhưng lại có nét tương đồng. Khi ấy cũng như bây giờ, anh là một diễn viên hài; và vai diễn anh đảm nhận lúc đó, nếu nghĩ kỹ lại, cũng khá giống với vai anh sắp diễn tối nay. Bởi lẽ ở Rennes, anh đâu là gì khác ngoài một kiểu Scaramouche—kẻ gây hấn nhỏ nhen, kẻ mưu mô xảo quyệt, gieo rắc mầm mống rắc rối bằng bàn tay tinh quái? Điểm khác biệt duy nhất nằm ở chỗ, hôm nay anh ra sân khấu dưới cái tên đúng với kiểu người của mình, còn tuần trước anh lại cải trang thành một vị luật sư trẻ tuổi đáng kính ở tỉnh lẻ.

Anh cúi chào hình ảnh phản chiếu của mình trong gương.

"Gã hề!" Anh tự gọi bóng gió. "Cuối cùng ngươi cũng tìm thấy chính mình. Cuối cùng ngươi cũng được thừa kế gia tài của mình rồi. Ngươi hẳn sẽ thành công rực rỡ đấy."

Nghe M. Binet gọi cái tên mới của mình, anh đi xuống dưới lầu và thấy cả đoàn đã tập hợp, đang chờ sẵn ở hành lang lối vào quán trọ.

Tất nhiên, anh là tâm điểm chú ý của cả đoàn. Anh bị M. Binet và cô tiểu thư soi xét kỹ lưỡng nhất; người trước bằng đôi mắt dò hỏi nghiêm nghị, người sau bằng đôi môi cong lên khinh bỉ.

"Được đấy," M. Binet khen ngợi cách hóa trang của anh. "Ít nhất trông cậu cũng ra dáng lắm."

"Đáng tiếc là con người không phải lúc nào cũng giống như vẻ ngoài của họ," Climene chua chát nói.

"Đó là một sự thật không áp dụng cho tôi lúc này," André-Louis nói. "Vì đây là lần đầu tiên trong đời tôi trông giống hệt con người thật của mình."

Cô tiểu thư cong môi thêm một chút, rồi quay vai đi. Nhưng những người khác lại thấy anh rất dí dỏm—có lẽ vì họ chẳng hiểu gì cả. Columbine khích lệ anh bằng một nụ cười thân thiện lộ rõ hàm răng trắng đều, và M. Binet thề thốt lần nữa rằng anh sẽ thành công rực rỡ, vì anh đã dồn hết tâm huyết vào vai diễn. Sau đó, bằng giọng nói mà lúc này nghe như thể ông ta mượn tạm của gã thuyền trưởng gầm thét, M. Binet chỉ đạo cả đoàn diễu hành một đoạn ngắn tới hội trường chợ.

Chàng Scaramouche mới vào vị trí bên cạnh Rhodomont. Gã cũ, đang chống nạng, đã rời đi từ một tiếng trước để thay thế vị trí người giữ cửa mà André-Louis buộc phải bỏ lại. Thế là sự trao đổi giữa hai người đã hoàn tất.

Dẫn đầu là Polichinelle đang gõ trống ầm ĩ và Pierrot thổi kèn, họ bắt đầu tiến bước, và đương nhiên bị những gã lang thang xếp hàng xem xét để được thưởng thức tiết mục miễn phí.

Mười phút sau, ba tiếng gõ vang lên, màn nhung được kéo ra, để lộ một phông nền tồi tàn, nửa giống khu vườn, nửa giống khu rừng, nơi Climene đang sốt sắng chờ đợi Leandre. Trong cánh gà, gã người tình u sầu, điển trai đang đứng chờ đến lượt, và ngay sau gã là chàng Scaramouche chưa có kinh nghiệm, người sắp phải theo sau.

André-Louis bị một cơn buồn nôn tấn công trong khoảnh khắc đáng sợ đó. Anh cố gắng lướt nhanh trong tâm trí về màn đầu tiên của kịch bản mà chính anh là tác giả chính; nhưng thấy đầu óc hoàn toàn trống rỗng. Mồ hôi vã ra, anh lùi lại phía bức tường, nơi phía trên một chiếc đèn lồng lờ mờ có dán một tờ giấy ghi tóm tắt ngắn gọn vở kịch. Anh vẫn đang đọc thì cánh tay bị túm chặt, và anh bị kéo mạnh về phía cánh gà. Anh thoáng thấy khuôn mặt kỳ quái của Pantaloon, đôi mắt bốc hỏa, và nghe thấy một tiếng gầm gừ khàn đặc:

"Climene đã nói lời thoại gợi ý cho cậu ba lần rồi đấy."

Trước khi kịp nhận ra điều đó, anh đã bị đẩy ra sân khấu, đứng đó ngớ ngẩn, chớp mắt dưới ánh đèn chói lòa cùng các tấm phản xạ bằng thiếc. Anh trông khờ khạo và bối rối đến mức khán giả, vốn đã chật kín hội trường tối nay, đồng loạt cười ồ lên chào đón anh. Hơi run rẩy, sự bối rối ban đầu càng tăng lên, anh đứng đó đón nhận tràng cười giòn giã cho sự ngớ ngẩn của mình. Climene nhìn anh với vẻ mỉa mai đầy mong chờ, tận hưởng trước sự nhục nhã của anh; Leandre nhìn anh đầy kinh ngạc, trong khi phía sau sân khấu, M. Binet đang nhảy cẫng lên vì giận dữ.

"Tên của tên," ông ta rên rỉ với những thành viên trong đoàn đang sợ hãi tụ tập ở đó, "chuyện gì sẽ xảy ra khi họ phát hiện ra cậu ta không hề diễn?"

Nhưng họ không bao giờ phát hiện ra. Sự tê liệt vì bối rối của Scaramouche chỉ kéo dài vài giây. Anh nhận ra mình đang bị cười nhạo, và nhớ rằng Scaramouche của mình là một nhân vật để người ta cười cùng, chứ không phải để cười vào. Anh phải cứu vãn tình thế; xoay chuyển nó theo hướng có lợi cho mình nhất có thể. Và giờ đây, sự bối rối và kinh hãi thực sự của anh đã được thay thế bằng sự bối rối và kinh hãi có diễn xuất, rõ nét hơn nhiều, nhưng không hề buồn cười. Anh cố làm cho mọi người hiểu rằng sự sợ hãi của anh là do một ai đó ở ngoài sân khấu. Anh nấp sau một bụi cây được vẽ trên phông, và từ đó, khi tiếng cười bắt đầu lắng xuống, anh hướng về phía Climene và Leandre.

"Xin hãy tha lỗi cho tôi, quý cô xinh đẹp, nếu cách xuất hiện đột ngột của tôi làm cô giật mình. Sự thật là tôi chưa bao giờ bình thường trở lại kể từ vụ cuối cùng của tôi với Almaviva. Tim tôi không còn như trước nữa. Ở cuối con đường đằng kia, tôi chạm mặt một ông lão mang theo cây gậy nặng trịch, và ý nghĩ kinh khủng nảy ra trong đầu tôi rằng đó có thể là cha cô, và âm mưu nhỏ của chúng ta để cô có thể kết hôn an toàn có lẽ đã bị bại lộ với ông ta. Tôi nghĩ chính cây gậy đó đã đưa ý nghĩ ấy vào đầu tôi. Không phải tôi sợ hãi đâu. Tôi không thực sự sợ bất cứ điều gì. Nhưng tôi không thể không nghĩ rằng, nếu đó thực sự là cha cô, và ông ta đập vỡ đầu tôi bằng cây gậy đó, thì hy vọng của cô cũng sẽ tiêu tan cùng tôi. Vì nếu không có tôi, các con tôi, cô sẽ làm gì đây?"

Những tràng cười râm ran từ khán giả đã liên tục khích lệ anh, giúp anh lấy lại vẻ mặt dày tự nhiên. Rõ ràng họ thấy anh rất hài hước. Họ còn thấy anh hài hước hơn nhiều so với dự định của anh, và điều này phần lớn là do một tình tiết may mắn mà anh chưa tính toán kỹ. Nỗi sợ bị nhận ra bởi ai đó từ Gavrillac hoặc Rennes đã đè nặng lên anh. Khuôn mặt anh đã được hóa trang đủ để tránh bị nhận ra; nhưng vẫn còn giọng nói. Để che giấu điều này, anh đã tận dụng thực tế là Figaro là người Tây Ban Nha. Anh từng biết một người Tây Ban Nha ở Louis le Grand nói tiếng Pháp trôi chảy nhưng rất kỳ lạ, với âm xì quá mức đến mức lố bịch. Đó là giọng điệu mà anh thường bắt chước, như lũ thanh niên vẫn hay bắt chước những đặc điểm khiến chúng buồn cười. Thật đúng lúc, anh nhớ đến gã sinh viên Tây Ban Nha đó, và chính giọng điệu của gã đã được anh mô phỏng lại tối nay. Khán giả ở Guichen thấy nó buồn cười trên môi anh như anh và bạn bè đã từng thấy trên môi gã người Tây Ban Nha đáng bị chế giễu kia.

Trong khi đó, phía sau sân khấu, Binet—lắng nghe màn ứng biến trôi chảy không hề có trong kịch bản đó—đã vượt qua nỗi sợ hãi.

"Dieu de Dieu!" ông ta thì thầm, cười toe toét. "Thế là cậu ta làm vậy là cố ý sao?"

Với ông, thật khó tin rằng một người đàn ông từng sợ hãi đến mức ấy, như ông đã tưởng về André-Louis, lại có thể lấy lại sự tỉnh táo nhanh chóng và hoàn hảo như vậy. Tuy nhiên, nghi ngờ vẫn còn đó.

Để giải tỏa nghi ngờ đó sau khi tấm màn khép lại ở màn đầu tiên, màn diễn đã diễn ra với sự sôi nổi chưa từng có trong biên niên sử của đoàn, phần lớn được gánh vác bởi đôi vai mảnh khảnh của chàng Scaramouche mới, M. Binet đã thẳng thắn chất vấn anh.

Họ đang đứng trong không gian dùng làm phòng nghỉ, cả đoàn tập hợp ở đó, tung hô những lời chúc mừng dành cho tân binh mới. Scaramouche, lúc này đang có chút hưng phấn vì thành công, dù ngày mai anh có thể thấy nó tầm thường thế nào đi nữa, đã trả đũa Climene vì vẻ thỏa mãn đầy ác ý mà cô đã dành cho nỗi sợ hãi nhất thời của anh.

"Tôi không ngạc nhiên khi cô hỏi," anh nói. "Thề có Chúa, lẽ ra tôi nên cảnh báo cô rằng tôi định cố gắng hết sức ngay từ đầu để làm khán giả vui lòng với mình. Cô tiểu thư đã suýt phá hỏng mọi thứ bằng cách từ chối phản ứng lại nỗi sợ hãi của tôi. Cô thậm chí còn không hề giật mình. Lần tới, cô tiểu thư ạ, tôi sẽ báo trước cho cô về mọi ý định của mình."

Cô đỏ mặt dưới lớp phấn trang điểm. Nhưng trước khi cô kịp tìm ra một câu trả lời đủ cay độc, cha cô đã mắng cô xối xả vì sự ngu ngốc—càng mắng gay gắt hơn vì chính ông cũng đã bị màn diễn xuất tuyệt đỉnh của Scaramouche đánh lừa.

Thành công của Scaramouche ở màn đầu tiên càng được khẳng định khi buổi diễn tiếp tục. Hoàn toàn làm chủ bản thân lúc này, và được kích thích theo cách chỉ có thành công mới làm được, anh càng diễn càng sung. Trơ trẽn, nhanh nhạy, tinh quái, duyên dáng, anh hiện thân đúng hình mẫu lý tưởng của Scaramouche, và anh còn bổ sung thêm cho sự dí dỏm bẩm sinh của mình bằng nhiều câu thoại đáng nhớ từ Beaumarchais, qua đó thuyết phục những khán giả có học thức hơn rằng đây thực sự là một chút gì đó của Figaro đích thực, và đưa họ đến gần với thế giới rộng lớn của thủ đô.

Khi tấm màn cuối cùng khép lại, chính Scaramouche là người cùng chia sẻ vinh quang trong buổi tối với Climene, tên anh được xướng lên cùng tên cô khi họ được gọi ra trước màn nhung.

Khi họ bước lùi lại, và tấm màn lại che khuất họ khỏi những khán giả đang rời đi, M. Binet tiến lại gần, xoa xoa hai bàn tay béo múp vào nhau. Chàng luật sư trẻ chạy trốn này, kẻ tình cờ bị gió thổi đến đoàn của ông, rõ ràng đã được Định mệnh gửi đến để mang lại tài lộc cho ông. Thành công bất ngờ tại Guichen, chưa từng có tiền lệ này, sẽ được lặp lại và nhân rộng ở những nơi khác. Sẽ không còn những đêm ngủ dưới lùm cây và thắt lưng buộc bụng nữa. Nghịch cảnh đã ở sau lưng ông. Ông đặt tay lên vai Scaramouche, và nhìn anh bằng một nụ cười mà ngay cả lớp sơn đỏ và chiếc mũi giả khổng lồ cũng không thể che giấu được sự đê tiện.

"Và giờ cậu có gì để nói với tôi nào?" ông hỏi anh. "Tôi có sai khi đảm bảo rằng cậu sẽ thành công không? Cậu nghĩ tôi đã theo nghiệp diễn cả đời mà không biết nhận ra một diễn viên bẩm sinh sao? Cậu là phát hiện của tôi, Scaramouche. Tôi đã khám phá ra cậu cho chính cậu. Tôi đã đặt chân cậu lên con đường dẫn đến danh vọng và tài lộc. Tôi đang chờ lời cảm ơn của cậu đấy."

Scaramouche cười nhạo ông, và tiếng cười đó không hoàn toàn dễ chịu.

"Luôn là Pantaloon!" anh nói.

Khuôn mặt to lớn trở nên u ám. "Ta thấy cậu vẫn chưa tha thứ cho ta về cái mưu kế nhỏ mà ta đã ép cậu phải thực hiện để khẳng định chính mình. Đồ vô ơn! Làm như ta có mục đích nào khác ngoài việc tạo dựng tên tuổi cho cậu vậy; và ta đã làm được. Cứ tiếp tục như cậu đã bắt đầu, cậu sẽ đặt chân đến Paris. Cậu có thể sẽ được bước lên sân khấu của Comedie Francaise, là đối thủ của Talma, Fleury và Dugazon. Khi điều đó xảy ra với cậu, có lẽ cậu sẽ cảm thấy lòng biết ơn dành cho lão Binet già này, vì tất cả đều nhờ vào gã khờ tốt bụng này đấy."

"Nếu ông là một diễn viên trên sân khấu giỏi như cách ông diễn ở ngoài đời," Scaramouche nói, "thì chính ông đã chinh phục được Comedie Francaise từ lâu rồi. Nhưng tôi không giữ ác cảm đâu, M. Binet." Anh cười, và đưa tay ra.

Binet chộp lấy và lắc mạnh.

"Ít nhất thì, điều đó cũng được đấy," ông tuyên bố. "Chàng trai của ta, ta có những kế hoạch lớn cho cậu—cho chúng ta. Ngày mai chúng ta đến Maure; có một hội chợ ở đó đến cuối tuần này. Sau đó vào thứ Hai, chúng ta sẽ thử vận may ở Pipriac, và sau đó chúng ta phải cân nhắc. Có thể ta sắp hiện thực hóa giấc mơ của đời mình. Phải có hơn mười lăm louis được thu về tối nay. Quỷ tha ma bắt gã Cordemais khốn kiếp đó đâu rồi?"

Cordemais là tên của Scaramouche ban đầu, kẻ đã không may bị trẹo mắt cá chân. Việc Binet gọi hắn bằng tên thật là dấu hiệu cho thấy ít nhất là trong đoàn Binet, hắn đã mãi mãi rơi xuống khỏi cái vị thế cao sang của Scaramouche.

"Hãy đi tìm hắn, và sau đó chúng ta sẽ tới quán trọ và khui một chai rượu Burgundy loại hảo hạng, có khi là hai chai."

Nhưng không dễ để tìm thấy Cordemais. Không ai trong đoàn thấy hắn kể từ khi buổi diễn kết thúc. M. Binet đi vòng ra lối vào. Cordemais không ở đó. Ban đầu ông thấy bực mình; rồi khi ông tiếp tục gọi tên gã mà không được hồi đáp, ông bắt đầu thấy lo lắng; cuối cùng, khi Polichinelle, người đi cùng họ, phát hiện ra chiếc nạng của Cordemais đang vứt chỏng chơ sau cánh cửa, M. Binet hoảng sợ. Một nghi ngờ kinh khủng nảy ra trong đầu ông. Ông tái mét dưới lớp phấn trang điểm.

"Nhưng tối nay hắn không thể đi lại nếu không có chiếc nạng này!" ông kêu lên. "Vậy làm sao hắn có thể để nó ở đây rồi bỏ đi được?"

"Có lẽ hắn đã đi trước tới quán trọ rồi," một người gợi ý.

"Nhưng hắn không thể đi lại mà không có nạng," M. Binet khăng khăng.

Tuy nhiên, vì rõ ràng là không thấy hắn ở bất cứ đâu quanh hội trường, họ kéo nhau đến quán trọ, và làm bà chủ quán điếc tai với những câu hỏi.

"Ồ, vâng, M. Cordemais đã vào đây một lúc trước."

"Giờ hắn đâu rồi?"

"Hắn vừa đi khỏi ngay. Hắn chỉ đến lấy túi đồ của mình thôi."

"Lấy túi đồ!" Binet suýt nữa thì lên cơn đột quỵ. "Việc đó xảy ra bao lâu rồi?"

Bà nhìn vào chiếc đồng hồ trên bệ lò sưởi. "Chắc khoảng nửa tiếng trước. Khoảng vài phút trước khi chuyến xe ngựa Rennes đi ngang qua."

"Chuyến xe ngựa Rennes!" M. Binet gần như không nói nên lời. "Hắn... hắn có thể đi lại được không?" ông hỏi, với giọng lo âu khủng khiếp.

"Đi lại ư? Hắn chạy như thỏ khi rời khỏi quán trọ. Bản thân tôi cũng thấy sự nhanh nhẹn đó thật đáng ngờ, khi biết hắn bị què từ lúc ngã cầu thang hôm qua. Có chuyện gì vậy?"

M. Binet đã đổ gục xuống ghế. Ông ôm đầu và rên rỉ.

"Tên khốn đó đã giả vờ suốt thời gian qua!" Climene kêu lên. "Cú ngã cầu thang của hắn là một cái bẫy. Hắn đang tính toán cho việc này. Hắn đã lừa chúng ta."

"Ít nhất là mười lăm louis—có lẽ là mười sáu!" M. Binet nói. "Ôi, tên đểu giả vô tâm! Lừa gạt ta, người đã như một người cha đối với hắn—và lừa gạt ta vào đúng thời điểm này."

Từ hàng ngũ những thành viên đang im lặng, kinh ngạc của đoàn, mỗi người đều đang tự hỏi tiền lương ít ỏi của mình sẽ bị cắt giảm bao nhiêu vì mất mát này, vang lên một tiếng cười khúc khích.

M. Binet trừng mắt với đôi mắt đỏ ngầu.

"Ai cười?" ông gầm lên. "Kẻ vô tâm nào có gan cười vào vận rủi của ta?"

André-Louis, vẫn trong bộ y phục Scaramouche đen huyền bí, bước ra phía trước. Anh vẫn đang cười.

"Là cậu phải không? Cậu có thể sẽ cười bằng một tông giọng khác đấy, bạn của tôi, nếu tôi chọn được cách để bù đắp lại số tiền mà tôi biết."

"Đồ đần!" Scaramouche khinh bỉ. "Con voi não thỏ! Nếu Cordemais có đi với mười lăm louis thì đã sao? Chẳng phải hắn đã để lại cho ông thứ đáng giá gấp hai mươi lần sao?"

M. Binet há hốc mồm không hiểu.

"Tôi nghĩ cậu đang say khướt rồi. Cậu đã uống rượu," ông kết luận.

"Thì tôi có uống—tại suối nguồn của Thalia. Ồ, ông không thấy sao? Ông không thấy kho báu mà Cordemais đã để lại sao?"

"Nó để lại cái gì?"

"Một ý tưởng độc nhất vô nhị cho nền tảng của một kịch bản. Nó hiện ra rõ mồn một trước mắt tôi. Tôi sẽ mượn một phần tiêu đề từ Moliere. Chúng ta sẽ gọi nó là ‘Les Fourberies de Scaramouche’ (Những trò lừa bịp của Scaramouche), và nếu chúng ta không làm cho khán giả ở Maure và Pipriac cười đau cả bụng thì từ nay về sau tôi sẽ đóng vai Pantaloon đần độn."

Polichinelle đập nắm đấm vào lòng bàn tay. "Tuyệt!" hắn nói, đầy phấn khích. "Biến vận rủi thành vận may, biến mất mát thành lợi nhuận, đó mới là thiên tài."

Scaramouche cúi chào. "Polichinelle, anh là người cùng hội cùng thuyền với tôi. Tôi thích những kẻ biết nhìn ra giá trị của tôi. Nếu Pantaloon có được một nửa sự thông minh của anh, chúng ta đã có rượu Burgundy tối nay bất chấp sự bỏ trốn của Cordemais rồi."

"Burgundy?" M. Binet gầm lên, và trước khi ông kịp nói thêm, Harlequin đã vỗ tay cái bốp.

"Đó mới là tinh thần chứ, M. Binet. Ông nghe hắn nói rồi đấy, bà chủ quán. Hắn đòi uống Burgundy."

"Tôi không hề đòi cái gì như thế cả."

"Nhưng chúng tôi đều nghe hắn nói, thưa bà. Tất cả chúng tôi đều nghe."

Những người khác đồng thanh hưởng ứng, trong khi Scaramouche mỉm cười với ông, và vỗ vai ông.

"Đứng lên đi, ông bạn, can đảm lên một chút. Chẳng phải ông nói vận may đang chờ chúng ta sao? Và chẳng phải bây giờ chúng ta đã có phương tiện để thúc đẩy vận may sao? Vậy thì Burgundy thôi, để... để nâng ly chúc mừng ‘Les Fourberies de Scaramouche’."

Và M. Binet, người không mù quáng trước sức mạnh của ý tưởng đó, đã nhượng bộ, lấy lại can đảm, và uống say cùng với những người còn lại.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.