Scaramouche: Mối Tình Thời Cách Mạng Pháp

Lượt đọc: 42 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 1
Chuyển Tiếp

❊ ❊ ❊

“Ông có thể đồng ý rằng,” Andre-Louis viết từ Paris gửi Le Chapelier, trong một lá thư vẫn còn lưu lại, “thật đáng tiếc khi tôi đã dứt khoát vứt bỏ bộ trang phục của Scaramouche, vì rõ ràng chẳng có bộ trang phục nào phù hợp với tôi hơn thế. Dường như vai diễn của tôi luôn là khuấy động tranh chấp rồi lỉnh đi trước khi bị cuốn vào đống đổ nát của những cơn bão táp mà chính tôi đã gây ra. Thật là một suy ngẫm tủi hổ. Tôi tìm sự an ủi trong lời nhắc nhở của Epictetus (ông có bao giờ đọc Epictetus không?) rằng chúng ta chỉ là những diễn viên trong một vở kịch với vai diễn mà Đạo diễn muốn gán cho. Tuy nhiên, việc được giao cho một vai diễn đáng khinh như vậy, thấy mình luôn xuất sắc trong nghệ thuật chạy trốn, chẳng khiến tôi nguôi ngoai chút nào. Nhưng nếu tôi không dũng cảm, thì ít nhất tôi cũng thận trọng; nhờ vậy, ở nơi tôi thiếu một đức tính, tôi có thể tự nhận mình sở hữu một đức tính khác đến mức dư thừa. Vào một dịp trước, họ đã muốn treo cổ tôi vì tội phản loạn. Tôi có nên ở lại để bị treo cổ không? Lần này họ có thể muốn treo cổ tôi vì nhiều thứ, bao gồm cả tội giết người; vì tôi không biết gã khốn Binet đó còn sống hay đã chết sau liều chì mà tôi đã nã vào cái bụng phệ của hắn. Tôi cũng chẳng thể nói rằng mình quá quan tâm đến điều đó. Nếu tôi có chút hy vọng nào trong chuyện này thì đó là hắn đã chết—và bị nguyền rủa. Nhưng tôi thực sự chẳng bận tâm. Những mối bận tâm của riêng tôi đã đủ làm tôi khổ sở rồi. Tôi gần như đã tiêu sạch số tiền ít ỏi mà mình xoay xở giấu được trước khi trốn khỏi Nantes vào cái đêm kinh hoàng đó; và cả hai nghề nghiệp duy nhất mà tôi có thể tự nhận mình biết chút ít—nghề luật và nghề diễn—đều đã đóng lại với tôi, vì tôi không thể tìm được việc làm trong bất kỳ lĩnh vực nào mà không để lộ mình là một kẻ đang bị đao phủ truy lùng gắt gao. Trong tình hình hiện tại, rất có thể tôi sẽ chết đói, nhất là khi xét đến giá cả thực phẩm ở cái thành phố ăn tươi nuốt sống người này. Một lần nữa, tôi lại phải tìm đến Epictetus để được an ủi. ‘Tốt hơn,’ ông nói, ‘là chết vì đói khi đã sống mà không có đau buồn và sợ hãi, còn hơn là sống với một tâm hồn đầy lo âu giữa sự sung túc.’ Có vẻ như tôi sắp phải bỏ mạng trong tình cảnh mà ông cho là đáng ghen tị. Việc nó chẳng có vẻ gì là đáng ghen tị đối với tôi chỉ chứng tỏ rằng với tư cách là một người khắc kỷ, tôi chẳng thành công chút nào.”

Cũng còn một lá thư khác của anh được viết vào khoảng thời gian đó gửi cho Hầu tước de La Tour d’Azyr—một lá thư đã được M. Emile Quersac xuất bản trong cuốn “Những luồng ngầm của cuộc Cách mạng ở Brittany”, do ông tìm thấy từ kho lưu trữ ở Rennes, nơi nó được gửi tới bởi M. de Lesdiguieres, người đã nhận được nó từ Hầu tước vì mục đích tư pháp.

“Các tờ báo ở Paris,” anh viết trong lá thư này, “vốn đã đưa tin khá chi tiết về vụ ẩu đả tại Nhà hát Feydau và tiết lộ danh tính thực sự của Scaramouche kẻ đã kích động nó, cũng cho tôi biết rằng ông đã thoát khỏi số phận mà tôi đã dành cho ông khi tôi dấy lên cơn bão dư luận và sự phẫn nộ của công chúng đó. Tôi không muốn ông cảm thấy hài lòng khi nghĩ rằng tôi hối tiếc vì ông đã thoát. Tôi không hề. Tôi vui mừng vì điều đó. Việc thực thi công lý bằng cái chết có nhược điểm là nạn nhân chẳng hề hay biết rằng công lý đã tìm đến mình. Nếu ông đã chết, nếu ông bị xé xác từng mảnh vào đêm đó, thì giờ đây tôi hẳn đã phải phiền muộn khi nghĩ về giấc ngủ vĩnh hằng và không vướng bận của ông. Không phải bằng cái chết êm ái, mà bằng sự giày vò tâm trí, kẻ tội đồ mới phải đền tội. Ông thấy đấy, tôi không chắc liệu địa ngục ở thế giới bên kia có thực sự tồn tại hay không, trong khi tôi hoàn toàn chắc chắn rằng nó có thể tồn tại ngay trong kiếp sống này; và tôi muốn ông tiếp tục sống thêm một thời gian nữa để ông có thể nếm trải đôi chút vị đắng cay của nó.

“Ông đã sát hại Philippe de Vilmorin vì ông sợ cái mà ông mô tả là tài hùng biện rất nguy hiểm của anh ấy. Tôi đã thề vào ngày hôm đó rằng hành động độc ác của ông sẽ không mang lại kết quả; rằng tôi sẽ làm cho nó trở nên vô ích; rằng giọng nói mà ông đã giết người để bóp nghẹt ấy, bất chấp mọi thứ, sẽ vang lên như tiếng kèn khắp cả nước. Đó là quan niệm của tôi về sự trả thù. Ông có nhận ra tôi đã thực hiện nó như thế nào, và tôi sẽ tiếp tục thực hiện nó ra sao khi có cơ hội không? Trong bài phát biểu mà tôi đã thổi bùng người dân Rennes ngay vào ngày hôm sau của vụ việc đó, chẳng phải ông đã nghe thấy tiếng nói của Philippe de Vilmorin đang thốt ra những tư tưởng của anh ấy với một ngọn lửa và niềm đam mê lớn hơn cả những gì anh ấy có thể làm chủ, vì Nữ thần Báo thù đã cho tôi mượn sự trợ giúp đầy lửa cháy của bà sao? Trong giọng nói của Omnes Omnibus ở Nantes, lại là giọng nói của tôi—đòi hỏi bản kiến nghị đã gióng lên hồi chuông báo tử cho hy vọng cưỡng ép Đẳng cấp thứ ba của ông, chẳng phải ông lại nghe thấy tiếng nói của Philippe de Vilmorin sao? Ông không nghĩ rằng chính tâm trí của người đàn ông mà ông đã sát hại, nay tái sinh trong tôi - người bạn còn sống sót của anh ấy - đã khiến cho nỗ lực dùng vũ lực vô ích của ông vào tháng Giêng vừa rồi trở nên tất yếu, khi mà phe của ông, cuối cùng bị đánh bại, đã phải tìm nơi ẩn náu tại Tu viện Cordelier sao? Và đêm đó, khi từ sân khấu Feydau, ông bị tố cáo trước công chúng, chẳng phải ông lại một lần nữa nghe thấy, trong giọng nói của Scaramouche, tiếng nói của Philippe de Vilmorin, đang sử dụng thứ tài hùng biện nguy hiểm mà ông đã ngu ngốc tưởng rằng mình có thể dập tắt bằng một nhát kiếm sao? Nó đang trở thành một sự bức hại—phải không?—cái giọng nói từ nấm mồ cứ khăng khăng đòi phải được lắng nghe, sẽ không nghỉ ngơi cho đến khi ông bị ném xuống vực thẳm. Đến lúc này chắc ông đang hối tiếc vì đã không giết cả tôi nữa, như tôi đã mời ông làm vào dịp đó. Tôi có thể tự hình dung ra vị đắng cay của nỗi hối tiếc này, và tôi chiêm nghiệm nó với sự hài lòng. Hối tiếc vì cơ hội bị bỏ lỡ là địa ngục tồi tệ nhất mà một linh hồn đang sống có thể phải chịu đựng, đặc biệt là một linh hồn như của ông. Chính vì điều này mà tôi vui mừng khi biết ông đã sống sót sau vụ bạo loạn tại Feydau, mặc dù vào thời điểm đó, tôi không hề có ý định để ông sống sót. Vì điều này, tôi hài lòng để ông sống tiếp mà giận dữ và đau khổ trong cái bóng của hành động tội ác của mình, khi biết được cuối cùng—vì trước đây ông không đủ thông minh để tự mình nhận ra—rằng tiếng nói của Philippe de Vilmorin sẽ theo đuổi để tố cáo ông ngày càng lớn hơn, ngày càng khăng khăng hơn, cho đến khi đã sống trong nỗi sợ hãi, ông sẽ gục ngã trong biển máu dưới cơn thịnh nộ chính đáng mà tài hùng biện nguy hiểm của nạn nhân mà ông đã gây ra đang nhen nhóm chống lại ông.”

Tôi thấy thật lạ là anh lại bỏ qua mọi đề cập đến Mlle. Binet trong lá thư này, và tôi có khuynh hướng coi đó là một phần không trung thực khi anh gán hoàn toàn hành động mà anh đã thực hiện tại Feydau cho sứ mệnh tự áp đặt của mình, chứ không hề nhắc đến những cảm xúc bị tổn thương trong vấn đề về Climene.

Hai lá thư đó, cả hai đều được viết vào tháng Tư năm 1789, chỉ có tác dụng tức thời là làm tăng thêm sự tích cực trong việc tìm kiếm Andre-Louis Moreau.

Le Chapelier hẳn đã tìm ra anh để giúp đỡ, để thúc giục anh một lần nữa hãy theo đuổi con đường chính trị. Các cử tri của Nantes hẳn đã tìm ra anh—ít nhất, họ đã tìm ra Omnes Omnibus, kẻ mà danh tính thực sự của hắn vẫn còn là ẩn số đối với họ—vào mỗi dịp có một vị trí trống trong hội đồng của họ. Và Hầu tước de La Tour d’Azyr cùng M. de Lesdiguieres hẳn đã tìm ra anh để có thể tống anh lên giá treo cổ.

Với mục đích không kém phần thù hằn, anh cũng đang bị truy lùng bởi M. Binet, kẻ hiện đã hồi phục sau vết thương để đối mặt với sự sụp đổ hoàn toàn. Đoàn kịch của hắn đã bỏ rơi hắn trong thời gian hắn ốm đau, và được tái lập dưới sự chỉ đạo của Polichinelle, giờ đây nó đang nỗ lực với thành công kha khá để tiếp tục theo những đường hướng mà Andre-Louis đã vạch ra. Ngài Hầu tước, do bị vụ bạo loạn ngăn cản nên đã không thể trực tiếp bày tỏ với Mlle. Binet về mục đích chấm dứt mối quan hệ của họ, đã buộc phải viết thư cho cô về vấn đề đó từ Azyr vài ngày sau đó. Ông làm dịu đòn đau bằng cách gửi kèm, để thanh toán mọi nghĩa vụ, một tờ hối phiếu tại Caisse d’Escompte trị giá một trăm louis. Tuy nhiên, nó gần như làm gục ngã người phụ nữ bất hạnh này và cho phép cha cô khi hồi phục đã khiến cô thêm giận dữ bằng cách chỉ ra rằng cô nợ bước ngoặt của các sự kiện này là do sự đầu hàng vội vã mà cô đã thực hiện bất chấp lời khuyên đúng đắn về thế sự của ông. Cả cha và con gái đều gán sự ruồng bỏ của Hầu tước, một cách tự nhiên, cho vụ bạo loạn tại Feydau. Họ đổ lỗi cho Scaramouche về mọi chuyện và buộc phải thừa nhận trong cay đắng rằng gã khốn đó đã trả thù một cách xuất sắc. Climene thậm chí có thể đã nghĩ rằng đáng lẽ cô sẽ có lợi hơn nếu đi con đường thẳng thắn với Scaramouche và bằng cách kết hôn với anh, tin tưởng vào tài năng không thể bàn cãi của anh để đưa cô lên đỉnh cao mà tham vọng của cô thôi thúc, và điều mà giờ đây cô đã không còn hy vọng đạt tới. Nếu đúng như vậy, thì suy ngẫm đó hẳn là sự trừng phạt thích đáng dành cho cô. Vì, như Andre-Louis đã nói rất đúng, không có địa ngục nào tồi tệ hơn địa ngục do những hối tiếc về các cơ hội bị bỏ lỡ tạo ra.

Trong khi đó, Andre-Louis Moreau đang bị truy lùng gắt gao đã hoàn toàn ẩn mình vào thời điểm hiện tại. Và đội cảnh sát nhanh nhẹn của Paris, dưới sự thúc giục của Trung úy Nhà vua từ Rennes, đã săn lùng anh trong vô vọng. Thế nhưng, anh có thể đã bị tìm thấy trong một ngôi nhà ở Rue du Hasard cách Palais Royal chỉ một quãng ném đá, nơi mà sự tình cờ thuần túy đã đưa anh đến.

Điều mà trong lá thư gửi Le Chapelier anh mô tả như một tình huống trong tương lai gần, thực tế, lại chính là hoàn cảnh anh đang gặp phải. Anh không một xu dính túi. Tiền bạc của anh đã cạn kiệt, bao gồm cả số tiền kiếm được từ việc bán những món đồ trang sức không thực sự cần thiết.

Trường hợp của anh tuyệt vọng đến mức vào một buổi sáng tháng Tư đầy gió, khi đang đi dạo trên phố Rue du Hasard với chiếc mũi đón gió, tìm kiếm những gì có thể nhặt nhạnh được, anh dừng lại để đọc một thông báo bên ngoài cửa một ngôi nhà ở phía bên trái con phố khi bạn tiếp cận phố Rue de Richelieu. Chẳng có lý do gì để anh phải đi xuống phố Rue du Hasard cả. Có lẽ cái tên của nó đã thu hút anh, vì nó phù hợp với hoàn cảnh của anh.

Thông báo được viết bằng nét chữ tròn trịa, lớn thông báo rằng một thanh niên có phong thái tốt, am hiểu chút ít về kiếm thuật đang được M. Bertrand des Amis cần tuyển dụng ở tầng hai. Phía trên thông báo này là một tấm bảng đen hình chữ nhật, và trên đó là một tấm khiên, mà theo cách gọi thông tục có thể mô tả là màu đỏ với hai thanh kiếm bắt chéo và bốn hoa bách hợp, mỗi cái ở mỗi góc của hình chữ X. Bên dưới tấm khiên, bằng những chữ cái dát vàng, chạy dòng chữ:

BERTRAND DES AMIS

Bậc thầy Kiếm thuật của các Học viện Nhà vua

Andre-Louis đứng suy nghĩ. Anh có thể tự nhận, anh nghĩ, là sở hữu những phẩm chất được yêu cầu. Anh chắc chắn còn trẻ và anh tin là có phong thái chấp nhận được, trong khi những bài học kiếm thuật mà anh đã nhận được ở Nantes đã cho anh ít nhất là kiến thức sơ đẳng về kiếm thuật. Thông báo có vẻ như đã được dán ở đó vài ngày trước, gợi ý rằng những người ứng tuyển cho vị trí này không nhiều lắm. Trong trường hợp đó, có lẽ M. Bertrand des Amis sẽ không quá khắt khe. Và dù sao đi nữa, Andre-Louis đã không ăn gì suốt bốn mươi tám giờ, và trong khi công việc được cung cấp ở đây—bản chất chính xác mà anh vẫn chưa tìm hiểu—có vẻ không phải là thứ mà Andre-Louis sẽ cố tình chọn, anh hiện không ở trong tình trạng có thể kén chọn được.

Hơn nữa, anh thích cái tên Bertrand des Amis. Nó kết hợp một cách thú vị những gợi ý về lòng hiệp sĩ và sự thân thiện. Ngoài ra, nghề nghiệp của người đàn ông này thuộc loại được tô điểm bằng sự lãng mạn, nên có khả năng M. Bertrand des Amis sẽ không hỏi quá nhiều câu hỏi.

Cuối cùng, anh leo lên tầng hai. Ở chiếu nghỉ, anh dừng lại bên ngoài một cánh cửa, trên đó có viết “Học viện của M. Bertrand des Amis”. Anh đẩy cửa bước vào, và thấy mình đang ở trong một phòng chờ trống trải, được trang bị nội thất đơn sơ. Từ một căn phòng bên trong, cánh cửa đã đóng kín, vọng ra tiếng dậm chân, tiếng thép va chạm lanh lảnh và lướt trên nhau, và lấn át những âm thanh đó là một giọng nói vang dội, trầm bổng đang nói một ngôn ngữ chắc chắn là tiếng Pháp; nhưng là thứ tiếng Pháp mà không bao giờ được nghe thấy bên ngoài một trường dạy kiếm thuật.

“Coulez! Mais, coulez donc!.... So! Bây giờ là đòn flanconnade—en carte.... Và đây là đòn riposte.... Hãy bắt đầu lại nào. Nào! Thế thủ tierce.... Thực hiện đòn coupe, và sau đó là đòn quinte par dessus les armes.... O, mais allongez! Allongez! Allez au fond!” giọng nói kêu lên đầy thúc giục. “Nào, lần đó tốt hơn rồi.” Những lưỡi kiếm ngừng lại.

“Nhớ lấy: bàn tay ở tư thế sấp, khuỷu tay không đưa ra quá xa. Hôm nay thế thôi. Thứ Tư chúng ta sẽ xem cậu tirer au mur. Nó đòi hỏi sự thận trọng hơn. Tốc độ sẽ đến khi cơ chế của các chuyển động trở nên chắc chắn hơn.”

Một giọng nói khác lầm rầm đáp lại. Những bước chân di chuyển sang một bên. Bài học đã kết thúc. Andre-Louis gõ cửa.

Cửa được mở bởi một người đàn ông cao lớn, mảnh khảnh, cân đối một cách duyên dáng, có lẽ đã bốn mươi tuổi. Quần lửng lụa đen và tất kết thúc bằng những đôi giày nhẹ bao bọc ông từ thắt lưng trở xuống. Phía trên, ông được bao bọc đến tận cằm trong một tấm giáp ngực bằng da bó sát. Gương mặt ông sắc sảo như chim ưng và rám nắng, đôi mắt to và tối màu, khuôn miệng kiên nghị và mái tóc chải ngược của ông có màu đen bóng với lác đác vài sợi bạc lộ ra.

Trong khuỷu tay trái, ông mang theo một chiếc mặt nạ đấu kiếm, một thứ làm bằng da với lưới dây để bảo vệ mắt. Cái nhìn sắc bén của ông lướt qua Andre-Louis từ đầu đến chân.

“Monsieur?” ông hỏi một cách lịch sự.

Rõ ràng ông hiểu lầm về đẳng cấp của Andre-Louis, điều này không có gì đáng ngạc nhiên, vì mặc dù tài sản của anh đã sụt giảm thê thảm, vẻ ngoài của anh vẫn không thể chê vào đâu được, và M. des Amis không thể đoán được rằng anh đang mang trên lưng tất cả gia sản của mình.

“Ông có một thông báo ở bên dưới, monsieur,” anh nói, và từ sự sáng bừng nhanh chóng trong đôi mắt của vị thầy dạy kiếm, anh thấy rằng mình đã đúng khi cho rằng những người ứng tuyển cho vị trí này đã không chen lấn nhau ở ngưỡng cửa của ông. Và rồi tia sáng hài lòng đó được theo sau bởi một vẻ ngạc nhiên.

“Cậu đến vì chuyện đó sao?”

Andre-Louis nhún vai và khẽ mỉm cười. “Người ta phải sống chứ,” anh nói.

“Nhưng vào đây đi. Ngồi xuống đó. Tôi sẽ... tôi sẽ rảnh để tiếp cậu trong một lát.”

Andre-Louis ngồi xuống băng ghế đặt dọc theo một trong những bức tường quét vôi trắng. Căn phòng dài và thấp, sàn nhà hoàn toàn trống trải. Những chiếc ghế gỗ đơn giản như chiếc mà anh đang ngồi được đặt đây đó dựa vào tường. Những chiếc ghế này được dán đầy những chiến lợi phẩm đấu kiếm, mặt nạ, kiếm lá liễu bắt chéo, giáp ngực nhồi bông, và đủ loại kiếm, dao găm và bia đỡ đạn, thuộc về nhiều thời đại và quốc gia khác nhau. Cũng có một bức chân dung của một quý ông béo mập, mũi to trong bộ tóc giả xoăn cầu kỳ, đeo dải băng xanh của dòng Saint Esprit, người mà Andre-Louis nhận ra là Nhà vua. Và có một tấm giấy da đóng khung—giấy chứng nhận của M. des Amis từ Học viện Nhà vua. Một giá sách chiếm một góc, và gần đó, đối diện với cửa sổ cuối cùng trong bốn cửa sổ chiếu sáng dồi dào cho căn phòng dài, có một chiếc bàn viết nhỏ và một chiếc ghế bành. Một quý ông trẻ tuổi mũm mĩm và ăn mặc đẹp đẽ đang đứng cạnh chiếc bàn này trong lúc mặc lại áo khoác và đội tóc giả. M. des Amis đi về phía ông ta—di chuyển, Andre-Louis nghĩ, với sự duyên dáng và linh hoạt phi thường—và đứng nói chuyện với ông ta trong khi cũng giúp ông ta hoàn thành việc chỉnh đốn trang phục.

Cuối cùng, vị quý ông trẻ tuổi rời đi, lau mồ hôi bằng một chiếc khăn tay tinh xảo để lại một vệt nước hoa trong không khí. M. des Amis đóng cửa, và quay sang người ứng tuyển, người vừa đứng dậy ngay lập tức.

“Cậu đã học ở đâu?” vị thầy dạy kiếm hỏi một cách đột ngột.

“Học à?” Andre-Louis ngạc nhiên trước câu hỏi. “Ồ, ở Louis Le Grand.”

M. des Amis cau mày, nhìn lên sắc lạnh như muốn xem người ứng tuyển của mình có đang đùa giỡn không.

“Lạy Chúa! Tôi không hỏi cậu đã học các môn nhân văn ở đâu, mà là cậu đã học kiếm thuật ở học viện nào.”

“Ồ—kiếm thuật!” Andre-Louis hầu như chưa bao giờ nghĩ rằng kiếm thuật được xếp hạng một cách nghiêm túc như một môn học. “Tôi chưa bao giờ học nhiều lắm. Tôi đã có vài bài học ở... ở quê một lần.”

Lông mày của vị thầy nhướng lên. “Vậy mà?” ông kêu lên. “Tại sao lại bận tâm leo hai tầng lầu làm gì?” Ông tỏ ra thiếu kiên nhẫn.

“Thông báo không yêu cầu trình độ kỹ năng cao. Nếu tôi chưa đủ thành thạo, thì dù biết những điều cơ bản, tôi cũng có thể dễ dàng cải thiện. Tôi học hầu hết mọi thứ một cách nhanh chóng,” Andre-Louis tự tiến cử mình. “Về những mặt khác: tôi sở hữu những phẩm chất còn lại. Tôi còn trẻ, như ông thấy đấy: và tôi để ông tự đánh giá xem liệu tôi có sai lầm khi cho rằng phong thái của mình tốt hay không. Nghề nghiệp của tôi là một người làm nghề luật, mặc dù tôi nhận ra rằng phương châm ở đây là cedat toga armis (áo choàng nhường bước cho vũ khí).”

M. des Amis mỉm cười tán thưởng. Không nghi ngờ gì nữa, chàng trai trẻ này có phong thái tốt, và dường như có một sự nhanh nhạy về trí tuệ. Ông lướt đôi mắt đánh giá qua những đặc điểm thể chất của anh. “Tên cậu là gì?” ông hỏi.

Andre-Louis do dự một lát. “Andre-Louis,” anh nói.

Đôi mắt sắc bén, tối màu nhìn anh chăm chú hơn.

“Chà? Andre-Louis gì?”

“Chỉ là Andre-Louis. Louis là họ của tôi.”

“Ồ! Một cái họ lạ. Cậu đến từ Brittany theo giọng của cậu. Tại sao cậu lại rời bỏ nó?”

“Để cứu lấy cái mạng mình,” anh trả lời mà không suy nghĩ. Và rồi vội vàng chữa cháy cho sai lầm đó. “Tôi có một kẻ thù,” anh giải thích.

M. des Amis cau mày, vuốt chiếc cằm vuông của mình. “Cậu đã chạy trốn à?”

“Có thể nói như vậy.”

“Một kẻ hèn nhát, hả?”

“Tôi không nghĩ vậy.” Và rồi anh nói dối một cách lãng mạn. Chắc chắn một người đàn ông sống bằng kiếm thuật phải có điểm yếu với sự lãng mạn. “Ông thấy đấy, kẻ thù của tôi là một kiếm thủ có sức mạnh tuyệt vời—cây kiếm tốt nhất trong tỉnh, nếu không muốn nói là cây kiếm tốt nhất nước Pháp. Đó là danh tiếng của hắn. Tôi nghĩ mình sẽ đến Paris để học hỏi chút ít về nghệ thuật này, rồi quay lại và giết hắn. Đó, nói thẳng ra, là lý do tại sao thông báo của ông thu hút tôi. Ông thấy đấy, tôi không có phương tiện để học bài bản. Tôi đã nghĩ đến việc tìm việc làm ở đây trong ngành luật. Nhưng tôi đã thất bại. Có quá nhiều luật sư ở Paris rồi, và trong khi chờ đợi, tôi đã tiêu hết số tiền ít ỏi mà mình có, vì vậy... vì vậy, enfin, thông báo của ông có vẻ với tôi như một điều gì đó mà một sự quan phòng đặc biệt đã hướng tôi đến.”

M. des Amis nắm lấy vai anh, và nhìn thẳng vào mặt anh.

“Điều này có thật không, bạn của tôi?” ông hỏi.

“Một lời cũng không,” Andre-Louis nói, phá hỏng cơ hội của mình vì một sự bốc đồng không thể cưỡng lại là nói ra điều bất ngờ. Nhưng anh không làm hỏng chúng. M. des Amis bật cười; và sau khi cười thỏa thích, ông thú nhận mình bị quyến rũ bởi sự trung thực căn bản của người ứng tuyển.

“Cởi áo khoác ra,” ông nói, “và hãy để chúng tôi xem cậu có thể làm gì. Ít nhất thì Tự nhiên đã thiết kế cậu trở thành một kiếm thủ. Cậu nhanh nhẹn, hoạt bát, và linh hoạt, với độ dài cánh tay tốt, và cậu có vẻ thông minh. Tôi có thể làm nên điều gì đó từ cậu, dạy cậu đủ cho mục đích của tôi, đó là cậu nên truyền dạy những yếu tố cơ bản của nghệ thuật cho các học viên mới trước khi tôi trực tiếp cầm tay chỉ việc để hoàn thiện họ. Hãy thử xem. Lấy mặt nạ và kiếm lá liễu đó, và lại đây.”

Ông dẫn anh đến cuối phòng, nơi sàn nhà trống trải được vạch những đường phấn để hướng dẫn người mới bắt đầu cách quản lý đôi chân của họ.

Sau mười phút đấu, M. des Amis đề nghị nhận anh vào vị trí đó, và giải thích công việc. Ngoài việc truyền đạt những kiến thức cơ bản của nghệ thuật cho những người mới bắt đầu, anh còn phải quét dọn phòng đấu kiếm mỗi sáng, giữ cho các thanh kiếm luôn sáng bóng, hỗ trợ các quý ông đến học cách mặc và cởi trang phục, và làm những công việc lặt vặt nói chung. Tiền lương của anh hiện tại là bốn mươi livres một tháng, và anh có thể ngủ trong một hốc tường phía sau phòng đấu kiếm nếu không có chỗ ở nào khác.

Vị trí này, bạn thấy đấy, cũng có những sự tủi nhục của nó. Nhưng, nếu Andre-Louis muốn hy vọng được ăn tối, anh phải bắt đầu bằng việc nuốt trôi lòng kiêu hãnh của mình như một món khai vị.

“Và như vậy,” anh nói, cố kìm nén một cái nhăn mặt, “chiếc áo choàng không chỉ nhường bước cho thanh kiếm, mà còn cho cả cái chổi nữa. Được thôi. Tôi ở lại.”

Đặc điểm của anh là, sau khi đưa ra lựa chọn đó, anh đã dấn thân vào công việc với sự nhiệt tình. Luôn là cách của anh khi làm bất cứ điều gì là dồn toàn bộ nguồn lực của trí tuệ và năng lượng của cơ thể. Khi không hướng dẫn các quý ông rất trẻ những yếu tố cơ bản của nghệ thuật, chỉ cho họ cách chào hỏi công phu và phức tạp—điều mà chỉ với vài ngày luyện tập chăm chỉ anh đã làm chủ một cách hoàn hảo—và tám thế thủ, anh lại tự mình luyện tập chăm chỉ trên chính những thế thủ đó, rèn luyện mắt, cổ tay và đầu gối.

Nhận thấy sự nhiệt tình của anh, và nhìn thấy những khả năng rõ ràng mà nó mở ra trong việc biến anh thành một trợ lý thực sự hiệu quả, M. des Amis sau đó đã cầm tay chỉ việc cho anh một cách nghiêm túc hơn.

“Sự tận tâm và lòng nhiệt thành của cậu, bạn của tôi, xứng đáng nhiều hơn bốn mươi livres một tháng,” vị thầy thông báo cho anh vào cuối tuần đầu tiên. “Tuy nhiên, hiện tại, tôi sẽ bù đắp những gì tôi cho là xứng đáng với cậu bằng cách truyền đạt cho cậu những bí mật của nghệ thuật cao quý này. Tương lai của cậu phụ thuộc vào việc cậu tận dụng như thế nào vận may đặc biệt khi nhận được sự hướng dẫn từ tôi.”

Sau đó, mỗi buổi sáng trước khi học viện mở cửa, vị thầy sẽ đấu kiếm trong nửa giờ với trợ lý mới của mình. Dưới sự dạy dỗ thực sự xuất sắc này, Andre-Louis đã tiến bộ với tốc độ vừa làm M. des Amis kinh ngạc vừa khiến ông hãnh diện. Ông hẳn sẽ ít hãnh diện hơn và kinh ngạc hơn nếu ông biết rằng ít nhất một nửa bí mật đằng sau sự tiến bộ đáng kinh ngạc của Andre-Louis nằm ở việc anh đang ngấu nghiến nội dung thư viện của vị thầy, vốn bao gồm khoảng chục chuyên luận về đấu kiếm của những bậc thầy vĩ đại như La Bessiere, Danet, và syndic của Học viện Nhà vua, Augustin Rousseau. Đối với M. des Amis, người mà kiếm thuật hoàn toàn dựa trên thực hành chứ không dựa trên lý thuyết, người thực sự không phải là một nhà lý thuyết hay một học giả theo bất kỳ nghĩa nào, thư viện nhỏ đó chỉ đơn thuần là một phụ kiện phù hợp cho một học viện đấu kiếm, một món đồ nội thất trang trí thích hợp. Bản thân những cuốn sách không có ý nghĩa gì với ông theo bất kỳ nghĩa nào khác. Ông không có loại tư duy có thể đọc chúng để thu lợi cũng như không thể hiểu được rằng người khác lại làm như vậy. Ngược lại, Andre-Louis, một người có thói quen nghiên cứu, với khả năng học hỏi từ sách vở đã được rèn luyện, đã đọc những tác phẩm đó với lợi ích to lớn, ghi nhớ những nguyên tắc của chúng, so sánh một cách phê phán những nguyên tắc của bậc thầy này với bậc thầy khác, và tự đưa ra một lựa chọn mà anh tiến hành đưa vào thực hành.

Vào cuối một tháng, M. des Amis đột nhiên nhận ra rằng trợ lý của mình đã phát triển thành một kiếm thủ có lực lượng đáng kể, một người mà trong một trận đấu, người ta cần phải nỗ lực hết sức nếu muốn thoát khỏi thất bại.

“Tôi đã nói ngay từ đầu,” ông nói với anh một ngày nọ, “rằng Tự nhiên đã thiết kế cậu để trở thành một kiếm thủ. Xem tôi đã đúng như thế nào, và cũng xem tôi đã biết cách nhào nặn chất liệu mà Tự nhiên đã trang bị cho cậu tốt như thế nào.”

“Vinh quang thuộc về người thầy,” Andre-Louis nói.

Mối quan hệ của anh với M. des Amis trong khi đó đã trở nên thân thiết nhất, và anh bây giờ bắt đầu nhận từ ông những học viên khác ngoài những người mới bắt đầu. Thực tế, Andre-Louis đang trở thành một trợ lý theo nghĩa đầy đủ hơn của từ này. M. des Amis, một người đàn ông hiệp sĩ, rộng rãi, hoàn toàn không lợi dụng những khó khăn mà ông đã đoán ra của chàng trai trẻ, đã đền đáp sự nhiệt tình của anh bằng cách tăng lương cho anh lên bốn louis một tháng.

Từ việc nghiên cứu nghiêm túc và suy tư về lý thuyết của những người khác, giờ đây—như thường xảy ra—Andre-Louis bắt đầu phát triển những lý thuyết của riêng mình. Một buổi sáng tháng Sáu, anh nằm trên chiếc giường gấp nhỏ của mình trong hốc tường phía sau học viện, suy ngẫm về một đoạn văn mà anh đã đọc tối qua trong tác phẩm của Danet về những đòn giả kép và ba. Khi đọc nó, anh cảm thấy rằng Danet đã dừng lại ở ngưỡng cửa của một khám phá vĩ đại trong nghệ thuật đấu kiếm. Về bản chất là một nhà lý thuyết, Andre-Louis nhận ra lý thuyết được gợi ý, điều mà bản thân Danet khi gợi ý nó đã không nhận ra. Anh nằm đó, trên lưng, khảo sát những vết nứt trên trần nhà và xem xét vấn đề này sâu hơn với sự sáng suốt mà sáng sớm thường mang lại cho một trí tuệ nhạy bén. Bạn phải nhớ rằng trong gần hai tháng nay, thanh kiếm là bài tập hàng ngày và là suy nghĩ gần như hàng giờ của Andre-Louis. Sự tập trung kéo dài vào chủ đề này đang mang lại cho anh một tầm nhìn thấu suốt phi thường. Kiếm thuật như anh đã học, dạy và thấy thực hành hàng ngày bao gồm một loạt các đòn tấn công và đỡ, một loạt các đòn tách kiếm từ đường này sang đường khác. Nhưng luôn là một loạt hạn chế. Theo nghĩa chặt chẽ, nửa tá đòn tách kiếm ở mỗi bên thường là giới hạn của bất kỳ trận đấu nào. Sau đó người ta bắt đầu lại. Nhưng ngay cả như vậy, những đòn tách kiếm này cũng là ngẫu nhiên. Nếu từ đầu đến cuối chúng được tính toán thì sao?

Đó là một phần của suy nghĩ—một trong hai chân mà lý thuyết của anh dựa vào; chân còn lại là: điều gì sẽ xảy ra nếu người ta xây dựng các ý tưởng của Danet về đòn giả ba một cách công phu để hợp nhất chúng thành một loạt các đòn tách kiếm thực tế đã được tính toán để lên đến đỉnh điểm ở đòn tách kiếm thứ tư hoặc thứ năm hoặc thậm chí thứ sáu? Đó là nói, nếu người ta thực hiện một loạt các đòn tấn công mời gọi những đòn riposte cần được phản công lại, mỗi đòn không nhằm mục đích trúng đích, mà chỉ đơn giản là đưa lưỡi kiếm của đối thủ vào một đường mà cuối cùng phải mở ra, và như đã định trước, cho một cú đâm không thể cưỡng lại. Mỗi đòn phản công của đối thủ sẽ phải được cân nhắc trước trong sự mở rộng thế thủ này, một sự mở rộng dần dần đến mức bản thân đối thủ cũng không nhận thức được nó, và trong suốt quá trình đó, tập trung vào việc đưa mũi kiếm của chính mình trúng đích vào một trong những đòn phản công đó.

Andre-Louis từng là một kỳ thủ cờ vua có trình độ khá, và tại môn cờ vua, anh đã xuất sắc nhờ khả năng suy nghĩ trước. Phẩm chất đó áp dụng vào đấu kiếm chắc chắn sẽ cách mạng hóa môn nghệ thuật này. Tất nhiên, nó đã được áp dụng như vậy rồi, nhưng chỉ ở dạng sơ đẳng và rất hạn chế, trong các đòn giả đơn, kép hoặc ba. Nhưng ngay cả đòn giả ba cũng là một phương pháp vụng về so với phương pháp này mà anh đã lý thuyết hóa.

Anh xem xét thêm, và niềm tin ngày càng lớn rằng anh nắm giữ chìa khóa của một khám phá. Anh nóng lòng muốn thử nghiệm lý thuyết của mình.

Sáng hôm đó, anh được giao một học viên khá giỏi, người mà thường anh rất vất vả mới chống đỡ nổi. Khi vào thế thủ, anh quyết tâm đánh trúng đối thủ ở đòn tách kiếm thứ tư, xác định trước bốn đường kiếm dẫn đến nó. Họ giao kiếm ở tư thế tierce, và Andre-Louis dẫn đầu cuộc tấn công bằng một cú gõ và một cú duỗi tay. Đòn demi-contre mà anh mong đợi xuất hiện, anh ngay lập tức phản công bằng một cú đâm ở tư thế quinte; đòn này lại bị phản công, anh tiến vào sâu hơn nữa, và lại bị đỡ chính xác, như anh đã tính toán, anh lao tới xoay mũi kiếm vào tư thế carte, và đánh trúng ngay ngực đối thủ. Sự dễ dàng của nó khiến anh ngạc nhiên.

Họ bắt đầu lại. Lần này anh quyết định tiến vào ở đòn tách kiếm thứ năm, và anh tiến vào đó với sự dễ dàng tương tự. Sau đó, làm phức tạp vấn đề hơn nữa, anh quyết định thử đòn thứ sáu, và tính toán trong đầu sự kết hợp của năm đòn giao kiếm sơ bộ. Một lần nữa, anh thành công dễ dàng như trước.

Vị quý ông trẻ tuổi đối diện với anh cười với một chút bẽ bàng trong giọng nói.

“Tôi hoàn toàn mất phong độ sáng nay,” ông ta nói.

“Ông không đạt được sức mạnh thường thấy,” Andre-Louis lịch sự đồng ý. Và rồi, hết sức táo bạo, luôn để kiểm tra lý thuyết của mình đến mức tối đa: “Đến mức mà,” anh nói thêm, “tôi gần như có thể chắc chắn đánh trúng ông khi nào và như thế nào mà tôi tuyên bố.”

Người học viên có năng lực nhìn anh với vẻ nửa chế nhạo. “À, điều đó, không đâu,” ông ta nói.

“Hãy thử xem. Ở đòn tách kiếm thứ tư tôi sẽ chạm vào ông. Allons! En garde!”

Và như anh đã hứa, nó đã xảy ra.

Vị quý ông trẻ tuổi, người trước đây không đánh giá cao kiếm thuật của Andre-Louis, coi anh chỉ vừa đủ dùng cho mục đích luyện tập khi vị thầy bận việc khác, đã mở to mắt. Trong một phút hào hứng pha lẫn sự say sưa, Andre-Louis suýt nữa đã tiết lộ phương pháp của mình—một phương pháp mà sau này sẽ trở nên phổ biến trong các phòng đấu kiếm. Anh kịp thời ngăn mình lại. Tiết lộ bí mật của mình sẽ là tiêu diệt uy tín mà anh có được từ việc thực hành nó.

Vào buổi trưa, khi học viện vắng người, M. des Amis gọi Andre-Louis đến một trong những bài học không thường xuyên mà anh vẫn nhận được. Và lần đầu tiên trong tất cả trải nghiệm với Andre-Louis, M. des Amis nhận một đòn đánh trúng hoàn toàn từ anh trong lượt đấu đầu tiên. Ông cười, rất hài lòng, giống như người đàn ông hào hiệp mà ông vốn là.

“Aha! Cậu đang tiến bộ rất nhanh, bạn của tôi.” Ông vẫn cười, mặc dù không hài lòng bằng, khi bị đánh trúng trong lượt đấu thứ hai. Sau đó, ông ổn định tinh thần để chiến đấu một cách nghiêm túc, kết quả là Andre-Louis bị đánh trúng ba lần liên tiếp. Tốc độ và sự chính xác của vị thầy kiếm thuật khi dốc toàn lực làm lung lay lý thuyết của Andre-Louis, vốn do thiếu thực hành nên vẫn đòi hỏi quá nhiều sự suy nghĩ.

Nhưng việc lý thuyết của mình là đúng đắn, anh coi như đã được xác lập hoàn toàn, và với điều đó, lúc này, anh hài lòng. Chỉ còn lại việc hoàn thiện bằng cách thực hành áp dụng nó. Anh dành trọn tâm trí cho điều đó với sự nhiệt tình say mê của một người khám phá. Anh tự giới hạn mình trong nửa tá tổ hợp, mà anh luyện tập một cách siêng năng cho đến khi mỗi cái trở nên gần như tự động. Và anh đã chứng minh tính không thể sai lầm của chúng trước những học viên giỏi nhất của M. des Amis.

Cuối cùng, khoảng một tuần sau trận đấu cuối cùng đó với des Amis, vị thầy lại gọi anh đến thực hành.

Bị đánh trúng một lần nữa trong lượt đấu đầu tiên, vị thầy tự đặt mình vào thế phải dốc hết kỹ năng để chống lại trợ lý của mình. Nhưng hôm nay, điều đó chẳng giúp ích gì cho ông trước những đòn tấn công mãnh liệt của Andre-Louis.

Sau cú đánh trúng thứ ba, M. des Amis lùi lại và tháo mặt nạ ra.

“Cái gì thế này?” ông hỏi. Ông tái mặt, và đôi lông mày đen nhíu lại thành một đường nhăn. Đã nhiều năm rồi ông chưa từng bị tổn thương lòng tự trọng đến thế. “Cậu đã được dạy một chiêu bí mật (secret botte) nào à?”

Ông luôn tự hào rằng mình biết quá nhiều về kiếm thuật để tin vào bất kỳ điều vô lý nào về những chiêu bí mật; nhưng màn trình diễn này của Andre-Louis đã làm lung lay niềm tin của ông về vấn đề đó.

“Không,” Andre-Louis nói. “Tôi đã làm việc chăm chỉ; và tình cờ là tôi đấu kiếm bằng cái đầu của mình.”

“Vậy ra là vậy. Chà chà, tôi nghĩ tôi đã dạy cậu đủ rồi, bạn của tôi. Tôi không có ý định có một trợ lý giỏi hơn chính mình.”

“Ít nguy cơ đó lắm,” Andre-Louis nói, mỉm cười dễ chịu. “Ông đã đấu kiếm vất vả suốt cả buổi sáng, và ông mệt rồi, trong khi tôi, vì làm ít hơn, hoàn toàn khỏe khoắn. Đó là bí mật duy nhất cho thành công nhất thời của tôi.”

Sự khéo léo và bản chất tốt bụng căn bản của M. des Amis đã ngăn cản vấn đề đi xa hơn trên con đường mà nó gần như đang đe dọa sẽ đi theo. Và sau đó, khi họ đấu kiếm cùng nhau, Andre-Louis, người vẫn tiếp tục hoàn thiện lý thuyết của mình mỗi ngày thành một hệ thống gần như không thể sai lầm, đã đảm bảo rằng M. des Amis luôn ghi được ít nhất hai điểm trước mỗi một điểm của mình. Anh chỉ dành cho sự thận trọng chừng đó, không hơn. Anh muốn M. des Amis nhận thức được sức mạnh của mình, mà không làm cho ông khám phá ra mức độ thực sự của nó đến mức kích động trong ông một sự đố kỵ không cần thiết.

Và anh đã xoay xở rất tốt đến mức trong khi ngày càng trở thành trợ lý đắc lực hơn cho người thầy—vì phong cách và kỹ năng đấu kiếm nói chung của anh cũng đã cải thiện đáng kể—anh cũng là niềm tự hào của ông như là học viên xuất sắc nhất từng qua học viện của ông. Không bao giờ Andre-Louis làm ông vỡ mộng bằng cách tiết lộ thực tế rằng kỹ năng của anh phần lớn là nhờ thư viện của M. des Amis và sự thông minh bẩm sinh của chính anh hơn là nhờ bất kỳ bài học nào nhận được.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.