Sự Thăng Tiến Của Silas Lapham

Lượt đọc: 645 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 14

❊ ❊ ❊

Gia đình nhà Corey là một trong số ít những dòng họ lâu đời còn trụ lại Bellingham Place — con phố cổ kính, trầm mặc và tươi đẹp mà bất kỳ ai có lòng hoài cổ cũng phải ngậm ngùi khi thấy nó dần rơi vào tay những nhà cho thuê phòng trọ. Những ngôi nhà ở đây bề thế và cao vút, toàn khu vực toát lên vẻ biệt lập quý phái — thứ không khí mà cha của bà Corey hẳn đã ngỡ là vĩnh hằng khi để lại cho bà căn nhà nơi này lúc ông qua đời. Đó là một trong hai căn nhà rõ ràng được thiết kế bởi cùng một kiến trúc sư với những công trình mang nét đặc trưng trên đường Beacon, đối diện công viên Common. Ngôi nhà có phần mái hiên bằng gỗ với những cột trụ tròn chạm rãnh thanh mảnh luôn được sơn trắng; chính chúng, cùng những đường gờ trang trí tinh tế trên mái mái hiên, đã tạo nên vẻ đẹp trang nhã vừa đủ cho mặt tiền con phố; chẳng có gì đơn giản hơn, mà cũng chẳng có gì hoàn hảo hơn. Bước vào bên trong, vị kiến trúc sư lại một lần nữa thể hiện sự ưu ái cho phong cách cổ điển: trần tiền sảnh rộng và thấp, tựa trên những cột đá cẩm thạch thon dài chạm rãnh tương tự các cột gỗ bên ngoài; một cầu thang rộng rãi uốn lượn mềm mại, duyên dáng đi lên từ nền lát đá hoa sáu cạnh. Mấy chiếc rương chạm khắc kiểu Venice đặt dọc theo tường; một tấm thảm trải dưới chân cầu thang; ngoài những thứ đó ra, sự giản dị đúng mực trong ý đồ kiến trúc ban đầu vẫn được tôn trọng. Do đó, căn nhà trông thật trống trải trong mắt nhà Lapham khi họ bước vào. Nhà Corey từng thuê gia nhân nam, nhưng từ khi cậu trẻ Corey bắt đầu chính sách thắt lưng buộc bụng, người phục vụ đó đã nhường chỗ cho một cô người làm gọn gàng. Cô dẫn Đại tá vào phòng khách và mời các bà các cô bước lên hai tầng lầu.

Ông Lapham đã nhận lệnh từ Irene là không được bước vào phòng khách chính khi chưa có mẹ, nên ông mất tới năm phút chỉ để đeo găng tay — bởi cuối cùng ông đã liều lĩnh quyết định sẽ đeo chúng. Đến khi đeo xong và thả hai nắm đấm to kềnh sang hai bên, đôi găng màu vàng nghệ — thứ màu mà cô bán hàng quả quyết ông nên dùng — trông chẳng khác nào hai tảng đùi heo bọc vải. Ông vã mồ hôi vì lo âu trong lúc leo cầu thang; và trong lúc đứng ở chiếu nghỉ chờ bà Lapham cùng Irene từ trên lầu đi xuống trước khi vào phòng khách, ông cứ đứng giương mắt nhìn hai bàn tay mình, lúc xòe ra lúc nắm lại, hơi thở vô cùng dồn dập. Ông nghe thấy tiếng trò chuyện khe khẽ sau bức rèm cửa bên trong, và ngay sau đó Tom Corey bước ra.

“Ồ, Đại tá Lapham! Rất vui được gặp bác.”

Lapham bắt tay cậu và hổn hển đáp: “Đang chờ bà Lapham,” như để giải thích cho sự xuất hiện của mình. Ông vẫn chưa thể bấm được chiếc cúc găng tay bên phải, nên giờ đây ông bắt đầu tháo cả hai chiếc ra với vẻ thản nhiên nhất có thể, vì ông thấy Corey không đeo găng. Đến khi ông nhét xong đôi găng vào túi vạt áo chẽn thì vợ và con gái ông cũng vừa bước xuống.

Corey cũng chào đón họ rất nồng nhiệt, nhưng trông hơi ngơ ngác. Bà Lapham biết cậu đang thầm thắc mắc về Penelope, và bà không biết liệu mình có nên xin lỗi cậu thay cho con gái trước hay không. Bà không nói gì; sau khi liếc nhìn về phía mà bà đoán Penelope có thể đang chần chừ, cậu vén tấm rèm cửa cho nhà Lapham đi qua rồi cùng họ bước vào phòng.

Bà Lapham đã tự mình quyết định không mặc váy cổ rộng, mà cố thủ trong sự an toàn của một chiếc váy lụa đen — bộ trang phục khiến bà trông rất đài các. Irene mặc chiếc váy có màu sắc mà chỉ phụ nữ hoặc họa sĩ mới xác định nổi là xanh lá hay xanh dương, còn trong mắt người khác thì vừa giống cả hai lại vừa chẳng giống màu nào, tùy thuộc vào độ mù tịt của họ. Nếu bộ đồ đó giống váy đi dạ hội hơn là váy dự tiệc tối thì hiệu ứng lộng lẫy tuyệt vời của nó cũng đủ để người ta thứ lỗi. Cô lướt đi như một luồng ánh sáng kiều diễm trên tấm thảm, nối gót vẻ thâm trầm của mẹ; cảm giác thành công mang lại một nụ cười rạng rỡ trên khuôn mặt cô. Còn Lapham, mặt tái nhợt vì lo sợ mình sẽ làm trò cười, một mặt thầm tạ ơn Chúa vì đã cứu mình khỏi mối hổ thẹn đeo găng tay ở nơi chẳng ai đeo, nhưng mặt khác lại tuyệt vọng vì Corey đã lỡ nhìn thấy ông đeo găng, thành ra lại toát lên một vẻ tao nhã khác thường đến mức đáng thương.

Bà Corey trao cho chồng một ánh nhìn nhanh chóng đầy kinh ngạc lẫn nhẹ nhõm khi bước qua phòng để đón khách. Trong lòng tràn ngập sự biết ơn đối với họ vì đã ăn mặc chỉn chu đến thế, bà thể hiện một sự ấm áp trong thái độ mà không phải lúc nào người ta cũng thấy ở bà. “Thiếu tướng Lapham?” bà vừa nói vừa lần lượt bắt tay bà Lapham cùng Irene, rồi quay sang chào ông.

“Không thưa bà, chỉ là Đại tá thôi,” người đàn ông bộc trực đáp, nhưng bà chủ nhà không nghe thấy. Bà đang giới thiệu chồng mình với vợ con Lapham; Bromfield Corey đã bắt tay ông và bảo rằng rất vui được gặp lại ông, trong khi đôi mắt nghệ sĩ của ông lão vẫn dán chặt vào Irene, dường như không thể rời ra được. Lily Corey chào các bà cô nhà Lapham bằng một sự lạnh nhạt mang tính hình thức hơn là xã giao; còn Nanny thì dùng cả hai tay nắm lấy tay Irene một lúc, ngắm nhìn vẻ đẹp cùng phong cách của cô với sự ngưỡng mộ hào phóng mà cô hoàn toàn có thể ban phát — bởi chính cô cũng ăn mặc hoàn hảo theo gu thẩm mỹ trang nhã của thành phố này và trông hết sức xinh đẹp. Khoảng thời gian đó đủ dài để mỗi người đàn ông có mặt ở đó bộc lộ sự trầm ồ trước vẻ đẹp của Irene với người bên cạnh; và rồi, vì buổi tiệc ít người, bà Corey đã giới thiệu tất cả mọi người với nhau. Những lúc Lapham không nghe rõ tên, ông giữ lấy tay người đối diện, hơi nghiêng người về phía trước một cách lịch sự và hỏi: “Tên gì cơ ạ?” Ông làm vậy vì một nhân vật tầm cỡ từng được giới thiệu với ông trên khán đài một cuộc họp công cộng đã làm thế với ông, và ông biết làm vậy chắc chắn là đúng quy chuẩn.

Sau màn giới thiệu là một thoáng im lặng ngắn, bà Corey khẽ nói với bà Lapham: “Tôi có thể cử ai đó lên giúp cô Lapham một tay được không?” như thể Penelope chắc hẳn đang ở trong phòng thay đồ.

Mặt bà Lapham đỏ như gấc chín, và những câu từ trau chuốt mà bà định dùng để cáo lỗi cho sự vắng mặt của con gái biến sạch khỏi đầu. “Con bé không có trên lầu đâu,” bà đáp bằng giọng thô ráp nhất, đúng kiểu những người quê mùa khi bị ngượng ngùng. “Tối nay con bé thấy không muốn đi. Tôi cũng chẳng biết có phải nó thấy trong người không khỏe hay không.”

Bà Corey bật ra một tiếng “Ồ!” rất khẽ — cực kỳ khẽ và cực kỳ lạnh lùng — nhưng tiếng “Ồ” ấy bắt đầu lớn dần, nóng dần và thiêu đốt tâm hồn bà Lapham trước khi bà Corey kịp nói thêm: “Tôi rất tiếc. Hy vọng không có gì nghiêm trọng chứ?”

Robert Chase, vị họa sĩ, đã không đến, và bà James Bellingham cũng vắng mặt, thành ra bàn ăn lại cân đối hơn khi không có Penelope; nhưng bà Lapham không thể biết điều này, và cũng chẳng xứng đáng được biết. Bà Corey liếc nhìn quanh phòng như để điểm danh khách khứa rồi nói với chồng: “Tôi nghĩ chúng ta đông đủ rồi đấy ạ,” và ông bước tới đưa tay cho bà Lapham tựa vào. Lúc đó bà mới nhận ra rằng vì quyết tâm không muốn đến đầu tiên, họ đã trở thành những người đến cuối cùng và chắc hẳn đã khiến mọi người phải chờ đợi.

Lapham chưa bao giờ thấy người ta khoác tay nhau đi xuống ăn tối như thế này, nhưng ông biết vợ mình thật vinh dự khi được gia chủ sóng đôi dẫn đi, và ông sốt ruột xen lẫn ghen tị chờ xem liệu Tom Corey có ngỏ lời khoác tay Irene hay không. Nhưng cậu lại đưa tay cho cô gái to con mà người ta gọi là cô Kingsbury, còn ông lão điển trai được bà Corey giới thiệu là anh họ của bà thì dẫn Irene ra ngoài. Lapham đang bàng hoàng trong sự bối rối thì bà Corey đã luồn tay qua tay ông; ông có một cử động đột ngột tiến về phía trước, nhưng cảm thấy mình bị giữ lại một cách nhẹ nhàng. Họ đi ra sau cùng; ông không hiểu tại sao nhưng vẫn tuân theo, và đến khi ngồi xuống, ông thấy Irene, dù đi vào cùng ông Bellingham kia, hóa ra lại được ngồi cạnh cậu trẻ Corey.

Ông trút một hơi thở dài nhẹ nhõm khi thả mình xuống ghế, cảm thấy bản thân sẽ an toàn khỏi mọi sai sót nếu cứ chịu khó quan sát kỹ và chỉ làm theo những gì người khác làm. Bellingham có vài thói quen riêng mà ông tự cho phép mình làm, một trong số đó là giắt góc khăn ăn vào cổ áo; ông tự thú mình là người dùng thìa kém cỏi và biện hộ cho hành động đó trên cơ sở sạch sẽ và thực tế. Lapham cũng giắt khăn ăn vào cổ áo, rồi khi thấy chẳng ai ngoài Bellingham làm vậy, ông giật mình lén tháo ra. Ở nhà, bàn ăn của ông không bao giờ có rượu, và về nguyên tắc ông là người ủng hộ luật cấm rượu; nhưng lúc này ông chẳng biết phải làm gì với hàng ly tách ở bên phải đĩa ăn của mình. Ông định úp ngược tất cả chúng xuống, như ông từng đọc thấy một chính khách nổi tiếng đã làm trong một buổi tiệc công khai để tỏ ý không uống rượu; nhưng sau khi loay hoay với một chiếc ly một lúc, ông đành để nguyên, vì thấy làm vậy có vẻ hơi quá gây chú ý, mà ông thì cảm thấy ai nấy đều đang nhìn mình. Ông để người phục vụ rót đầy tất cả các ly, rồi uống mỗi ly một chút để trông không dị biệt. Về sau, ông quan sát thấy các cô gái trẻ không uống rượu, và ông rất vui khi thấy Irene đã từ chối, còn bà Lapham thì để nguyên ly rượu không hề động tới. Ông không biết liệu mình có nên từ chối một số món ăn hay ít nhất là bỏ lại phần lớn thức ăn trên đĩa hay không, nhưng ông không thể quyết định được; ông nhận tất cả và ăn sạch bách.

Ông nhận thấy bà Corey có vẻ chẳng bận tâm đến bữa tối hơn bất kỳ ai, còn ông Corey thì thậm chí còn ít bận tâm hơn; ông ấy đang mải mê trò chuyện với bà Lapham, và Lapham bắt gặp vài từ đây đó khiến ông tin chắc rằng vợ mình vẫn đang ứng đối rất cừ. Bản thân ông cũng đang tiến triển cực kỳ tốt đẹp với bà Corey, người vừa mở lời với ông về căn nhà mới; ông đang kể cho bà nghe tất cả và đưa ra những ý tưởng của mình. Cuộc trò chuyện của họ tự nhiên lấn sang cả vị kiến trúc sư ngồi đối diện bàn; Lapham đã vô cùng thích thú và thầm kinh ngạc khi thấy anh ta ở đây; và trước một câu nói nào đó của Seymour, đề tài đột nhiên lan rộng, và căn nhà xinh đẹp mà anh ta đang xây cho Đại tá Lapham trở thành chủ đề chung. Cậu trẻ Corey làm chứng cho vẻ đẹp của nó, còn vị kiến trúc sư thì cười bảo rằng nếu anh ta làm nên chuyện thì đó là nhờ sự thấu hiểu thực tế từ vị khách hàng của mình.

“Sự thấu hiểu thực tế thì tốt đấy,” Bromfield Corey nói; rồi nghiêng đầu thì thầm với bà Lapham: “Anh ta có ‘rút máu’ chồng bà không, bà Lapham? Cậu ta là một kẻ khủng bố về khoản kinh phí đấy!”

Bà Lapham bật cười, mặt đỏ lên vì ngượng, và bảo bà đoán Đại tá biết cách tự chăm sóc bản thân. Điều này đập vào mắt Lapham — lúc này đang trút cạn ly sauterne — như một sự khôn khéo tuyệt vời của vợ ông. Bromfield Corey ngả người ra sau ghế một lúc. “Chà, suy cho cùng, với tất cả sự ầm ĩ thời hiện đại của các vị, các vị cũng chẳng thể bảo rằng mình làm tốt hơn nhiều so với những cụ già đã xây nên những ngôi nhà như thế này.”

“Ồ,” vị kiến trúc sư nói, “chẳng ai có thể làm tốt hơn mức hoàn hảo cả. Ngôi nhà của ngài có gu thẩm mỹ tuyệt vời; ngài biết đấy, tôi vẫn luôn ngưỡng mộ nó; và tôi không nghĩ nó tệ đi chút nào chỉ vì nó mang phong cách cổ xưa. Những gì chúng tôi làm phần lớn là quay trở lại thời kỳ trước cái phong cách xấu xí từng hoành hành sau khi người ta quên mất cách dựng nên loại nhà này. Nhưng tôi nghĩ chúng tôi có thể tự hào về cảm nhận tốt hơn về kết cấu. Chúng tôi dùng chất liệu tốt hơn, và sử dụng chúng khôn khéo hơn; rồi dần dần chúng tôi sẽ tạo ra một cái gì đó mang tính đặc trưng và nguyên bản hơn.”

“Cùng với đống màu sô-cô-la, màu ô-liu và đống đồ cổ lộn xộn của các vị ư?”

“Tất cả những thứ đó tất nhiên là tệ rồi, nhưng ý tôi không phải vậy. Tôi không muốn làm ngài ghen tị với Đại tá Lapham, và sự khiêm tốn ngăn tôi nói rằng nhà của ông ấy đẹp hơn — dù tôi có thể có niềm tin của riêng mình — nhưng nó được xây dựng tốt hơn. Tất cả các ngôi nhà mới đều được xây dựng tốt hơn. Giờ thì, nhà của ngài----”

“Nhà của bà Corey,” ông chủ nhà ngắt lời, với một sự vội vã chối bỏ trách nhiệm đầy hài hước khiến tất cả họ đều bật cười. “Tổ đường của tôi ở Salem, và người ta bảo tôi rằng anh chẳng thể đóng nổi một cái đinh vào gỗ nhà họ; thực ra tôi cũng chẳng biết anh có muốn làm thế hay không.”

“Tôi sẽ coi đó là một loại tội phạm thần thánh,” Seymour trả lời, “và tôi sẽ không đưa ra lập luận mà tôi định dùng để chống lại ngôi nhà của bà Corey đâu.”

Cụm từ này mang lại cho Seymour một tràng cười dễ dãi, và Lapham thầm kinh ngạc khi thấy anh ta chưa bao giờ thốt ra những lời như thế với mình.

“Chà,” Corey nói, “các vị kiến trúc sư và các nhạc sĩ mới là những nhà sáng tạo nghệ thuật thực sự và duy nhất. Tất cả chúng tôi, những nhà điêu khắc, họa sĩ, nhà văn và thợ may, đều làm việc với những hình mẫu có sẵn trước mắt; chúng tôi cố gắng bắt chước, chúng tôi cố gắng thể hiện. Nhưng hai loại nghệ sĩ các vị tạo ra hình dáng. Nếu các vị thể hiện, các vị thất bại. Bằng cách này hay cách khác, các vị tự nhào nặn ra con lạc đà từ trong tiềm thức của chính mình.”

“Tôi xin nhận lời buộc tội ngọt ngào này,” vị kiến trúc sư nói với vẻ khiêm tốn.

“Tôi cá là vậy. Và anh sẽ thừa nhận rằng tôi đã rất hào sảng khi nói điều này, sau cuộc tấn công vô lý của anh vào tài sản của bà Corey.”

Bromfield Corey lại quay sang nói chuyện với bà Lapham, và cuộc trò chuyện lại chia nhỏ ra như trước. Nó trôi xa khỏi chủ đề vừa rồi đến mức Lapham đành để một ý tưởng khá hay — theo ông nghĩ — chết ỉu trong đầu vì không có cơ hội bộc lộ. Điều duy nhất giống như sự trở lại với những gì họ vừa nói là việc Bromfield Corey cảnh báo bà Lapham, trong một mối liên hệ mà Lapham không nghe rõ, về cô Kingsbury. “Cô ta còn tệ hơn,” ông đang nói, “khi nói đến khoản kinh phí so với chính Seymour. Tin tôi đi, bà Lapham, cô ta sẽ không để bà yên tâm đâu, từ giờ trở đi khi cô ta đã gặp bà. Lòng nhân từ của cô ta thật tàn nhẫn; và tôi để bà tự dùng kiến thức kinh thánh của mình mà tự điền vào nội dung. Hãy cẩn thận với cô ta và tất cả những công trình của cô ta. Cô ta gọi chúng là công trình từ thiện; nhưng có trời mới biết chúng có phải vậy không. Chẳng có lý do gì để tin rằng cô ta đưa cho người nghèo TẤT CẢ số tiền cô ta quyên được từ mọi người. Tôi có niềm tin của riêng mình” — ông nói nhỏ đủ để cả bàn ăn cùng nghe — “rằng cô ta chi số tiền đó cho sâm-panh và xì-gà.”

Lapham không biết về kiểu nói chuyện đó; nhưng cô Kingsbury có vẻ tận hưởng trò đùa này như bất kỳ ai khác, và ông cũng cười cùng những người còn lại.

“Ngài sẽ được mời đến buổi chè chén tiếp theo của ủy ban, ông Corey ạ; lúc đó ngài sẽ không dám vạch trần chúng tôi nữa đâu,” cô Kingsbury nói.

“Tôi ngạc nhiên là cô chưa tìm đến Corey để nhờ ông ấy đến nhà tình thương đường Chardon và trò chuyện với những người Ý nghèo khổ bằng tiếng mẹ đẻ của họ đấy,” Charles Bellingham nói. “Tối nọ tôi thấy trên tờ Transcript nói rằng cô đang cần ai đó cho công việc này.”

“Chúng tôi quả thực đã nghĩ đến ông Corey,” cô Kingsbury đáp; “nhưng chúng tôi lại nghĩ rằng ông ấy có lẽ sẽ chẳng trò chuyện với họ đâu; ông ấy sẽ bắt họ ngồi yên để ông ấy ký họa, rồi quên sạch nhu cầu của họ.”

Dựa trên lý thuyết rằng đây là một màn đáp trả sòng phẳng cho lời đùa của Corey, những người khác lại bật cười.

“Có một việc từ thiện,” Corey nói, tỏ vẻ vượt trội so với điểm này của cô Kingsbury, “mà nó khó khăn đến mức tôi ngạc nhiên là nó chưa từng xuất hiện trong đầu một quý bà có sự sáng tạo dũng cảm như cô.”

“Thật sao?” cô Kingsbury hỏi. “Đó là việc gì vậy?”

“Đó là việc đưa những người nghèo xứng đáng có thói quen sạch sẽ vào ở trong tất cả những ngôi nhà đẹp đẽ, thoáng mát, lành mạnh đang bỏ trống suốt cả mùa hè, trong khi chủ nhân của chúng đang ở trong những túp lều khiêm tốn của họ bên bờ biển.”

“Vâng, điều đó thật kinh khủng,” cô Kingsbury trả lời với sự nghiêm túc nhanh chóng, trong khi đôi mắt cô ướt đẫm. “Tôi đã nhiều lần nghĩ đến những ngôi nhà lớn, mát mẻ của chúng ta đang đứng đó vô ích, còn hàng ngàn sinh linh nghèo khổ thì ngột ngạt trong những hang hốc và hang ổ của họ, và những đứa trẻ nhỏ đang chết dần vì thiếu một nơi trú ẩn lành mạnh. Chúng ta thật ích kỷ một cách tàn nhẫn!”

“Đó là một cảm xúc rất dễ chịu, cô Kingsbury ạ,” Corey nói, “và chắc hẳn phải khiến cô cảm thấy như thể cô vừa mở sườn nhà số 31 cho toàn bộ khu North End vậy. Nhưng tôi nghiêm túc về chuyện này đấy. Tôi dành mùa hè ở thành phố, và tôi ở trong nhà của chính mình, nên tôi có thể nói một cách khách quan và hiểu biết; và tôi nói với cô rằng trong một số chuyến đi dạo của tôi trên Đồi và xuống Back Bay, không có gì ngoài sự giám sát của cảnh sát địa phương ngăn tôi thực hiện hành vi bạo lực cá nhân đối với những dãy nhà đóng cửa kín mịt, đẹp đẽ, vô cảm một cách tàn nhẫn đó. Nếu tôi là một người nghèo, có một đứa con bệnh tật đang mòn mỏi trong một căn gác xếp hay căn hầm nào đó ở North End, tôi sẽ đột nhập vào một trong số chúng và dựng trại ngay trên chiếc đại dương cầm.”

“Chắc chắn rồi, Bromfield,” vợ ông nói, “anh không tính đến chuyện những người như thế sẽ làm hư hại nội thất của một ngôi nhà đẹp sao!”

“Đúng vậy,” Corey trả lời với sự thuyết phục ngoan ngoãn. “Tôi chưa bao giờ nghĩ đến điều đó.”

“Và nếu ông là một người nghèo có đứa con bệnh tật, tôi nghi ngờ liệu ông có còn tâm trí cho việc trộm cắp như ông đang có bây giờ hay không,” James Bellingham nói.

“Thật kinh ngạc khi họ lại kiên nhẫn đến vậy,” vị mục sư nói. “Cảnh tượng về sự thoải mái tuyệt vọng mà người nghèo chăm chỉ nhìn thấy chắc hẳn phải rất khó chịu đựng.”

Lapham muốn lên tiếng và nói rằng bản thân ông đã từng ở đó, và biết một người như thế cảm thấy thế nào. Ông muốn nói với họ rằng nhìn chung một người nghèo sẽ hài lòng nếu anh ta có thể thắt lưng buộc bụng vừa đủ; rằng anh ta không ghen tị với may mắn của bất kỳ ai, nếu người đó tự tay làm ra, miễn là bản thân anh ta không bị sụp đổ. Nhưng trước khi ông kịp lấy hết can đảm để nói với cả bàn ăn, Sewell nói thêm: “Tôi đồ rằng anh ta không phải lúc nào cũng nghĩ về điều đó.”

“Nhưng một ngày nào đó anh ta SẼ nghĩ về điều đó,” Corey nói. “Trên thực tế, chúng ta khá khuyến khích anh ta nghĩ về điều đó ở đất nước này.”

“Anh cọc của tôi,” Charles Bellingham nói với sự tự hào mà một người cảm thấy khi nhắc đến một người anh cọc đáng chú ý, “có không biết bao nhiêu người làm việc dưới quyền ông ấy ở ngoài Omaha, và ông ấy nói chính những người đến từ các quốc gia nơi họ bị ngăn cản nghĩ về điều đó mới là những người bất mãn. Người Mỹ không bao giờ gây ra rắc rối nào. Họ có vẻ hiểu rằng miễn là chúng ta trao cơ hội không giới hạn, thì không ai có quyền phàn nàn.”

“Chị có tin tức gì từ Leslie không?” bà Corey hỏi, quay sang bà Bellingham khỏi những trừu tượng vô ích này.

“Chị biết đấy,” quý bà đó nói bằng giọng nhỏ hơn, “lại có thêm một đứa bé nữa đấy?”

“Không! Tôi chưa nghe thấy chuyện đó!”

“Có chứ; một cậu con trai. Họ đặt tên nó theo tên người cậu.”

“Vâng,” Charles Bellingham xen vào. “Người ta bảo đó là một cậu bé ngoan và giống tôi.”

“Tất cả những cậu bé ở độ tuổi non nớt đó đều ngoan,” Corey nói, “và trông giống bất kỳ ai mà chị muốn chúng giống. Leslie vẫn còn nhớ nhà, nhớ những nồi đỗ của vùng Boston quê hương cô ấy chứ?”

“Tôi tưởng cô ấy đang nguôi ngoai dần,” bà Bellingham trả lời. “Cô ấy bị cuốn hút bởi các dự án của ông Blake và sống một cuộc sống rất sôi động. Cô ấy nói cô ấy giống như những người đã từ châu Âu trở về được ba năm; cô ấy đã qua giai đoạn nuối tiếc cay đắng nhất, và chưa tới giai đoạn thứ hai, khi họ cảm thấy mình phải đi một lần nữa.”

Lapham hơi nghiêng người về phía bà Corey và nói về một bức tranh mà ông thấy trên bức tường đối diện: “Tôi đoán đó là bức tranh của con gái bà?”

“Không; đó là bà ngoại của con gái tôi. Đó là một bức tranh của Stewart Newton; ông ấy đã vẽ rất nhiều mỹ nhân vùng Salem. Bà ấy là cô Polly Burroughs. Con gái tôi GIỐNG bà ấy, ông có nghĩ vậy không?” Cả hai cùng nhìn Nanny Corey rồi lại nhìn vào bức chân dung. “Những chiếc váy cổ điển xinh đẹp đó đang quay trở lại đấy. Tôi không ngạc nhiên khi ông nhầm nó với con gái tôi. Những bức khác” — bà đề cập đến các bức chân dung khác u mờ hơn trên tường — “là người nhà tôi; phần lớn là tranh của Copley.”

Những cái tên này, vốn xa lạ với Lapham, xộc vào đầu ông như thứ rượu ông đang uống; chúng dường như mang lại ánh sáng trong chốc lát, nhưng theo sau lại là một lớp màng tăm tối hơn. Ông nghe thấy Charles Bellingham kể những câu chuyện hài hước cho Irene và cố gắng làm cô vui; cô đang cười và có vẻ rất hạnh phúc. Thỉnh thoảng Bellingham lại tham gia vào cuộc trò chuyện chung giữa chủ nhà, James Bellingham, cô Kingsbury và vị mục sư đó, ông Sewell. Họ nói về con người là chủ yếu; Lapham kinh ngạc khi nghe họ nói chuyện tự do đến thế. Họ thảo luận về những người này một cách không nể nả; James Bellingham nói về một người đàn ông mà Lapham biết vì sự thành công trong kinh doanh và sự giàu có lớn của ông ta là không phải một quý ông; người anh họ Charles của ông ấy nói rằng ông ấy ngạc nhiên khi kẻ đó lại chưa làm thống đốc lâu đến vậy.

Khi người sau quay sang khỏi Irene để thực hiện một trong những chuyến du ngoạn này vào cuộc trò chuyện chung, cậu trẻ Corey lại nói chuyện với cô; và Lapham bắt gặp vài từ mà từ đó có vẻ như họ đang nói về Penelope. Điều đó làm ông bực mình khi nghĩ rằng con bé đã không đến; con bé có thể nói chuyện tốt như bất kỳ ai trong số họ; con bé cũng thông minh như thế; và Lapham nhận ra rằng Irene không thông minh bằng, dù khi nhìn vào khuôn mặt cô, rạng rỡ trong vẻ đẹp trẻ trung và sự âu yếm, ông tự nói với mình rằng điều đó chẳng có gì khác biệt. Tuy nhiên, ông cảm thấy mình đang không giữ vững vị trí của mình. Khi ai đó nói chuyện với ông, ông chỉ có thể thốt ra vài từ trả lời, những từ dường như chẳng dẫn đến đâu; những điều phù hợp với những gì họ đang nói thường nảy ra trong đầu ông, nhưng trước khi ông kịp thốt ra thì họ đã chuyển sang chuyện khác; họ nhảy chồm chồm như vậy, ông không thể theo kịp; nhưng ông vẫn cảm thấy, dù sao đi nữa, mình đang không thể hiện đúng bản thân.

Có lúc cuộc trò chuyện lan sang một chủ đề mà Lapham chưa từng nghe ai nói đến trước đây; nhưng một lần nữa ông lại bực mình vì Penelope không có ở đó để lên tiếng; ông tin rằng lời con bé nói sẽ rất đáng nghe.

Cô Kingsbury nghiêng người về phía trước và hỏi Charles Bellingham xem ông đã đọc cuốn tiểu thuyết *Tears, Idle Tears* đang gây sốt chưa; và khi ông nói chưa, cô bảo cô ngạc nhiên về ông. “Nó hoàn toàn làm tan nát trái tim, đúng như ngài hình dung từ cái tên; nhưng có một cặp nam nữ chính cổ điển đáng yêu đến mức họ cứ liên tục hy sinh vì nhau trong suốt câu chuyện, và thực hiện những sự hy sinh thỏa đáng và không cần thiết một cách cuồng nhiệt nhất cho nhau. Ngài cảm thấy như thể chính mình đã thực hiện chúng vậy.”

“Ồ, đó chính là bí quyết thành công của nó,” Bromfield Corey nói. “Nó tâng nẩy người đọc bằng cách khắc họa các nhân vật khổng lồ, nhưng với sự khập khiễng và còng lưng của anh ta, khiến anh ta cảm thấy mình có tỷ lệ siêu nhiên của họ. Con đã đọc nó rồi chứ, Nanny?”

“Vâng,” con gái ông nói. “Đáng lẽ nó phải được gọi là *Nhảm nhí, Nhảm nhí ngớ ngẩn* mới đúng.”

“Ồ, không đến mức NHẢM NHÍ đâu, Nanny,” cô Kingsbury nài nỉ.

“Thật kinh ngạc,” Charles Bellingham nói, “chúng ta lại thích những cuốn sách chạm đến tâm tư của mình đến thế. Và tôi thực sự cho rằng ông không thể đưa một thứ gì phổ biến hơn sự tự hy sinh vào một cuốn tiểu thuyết. Chúng ta thích nhìn người ta chịu đựng một cách cao cả.”

“Vài năm trước từng có tranh luận,” James Bellingham nói, “về việc tiểu thuyết đang lỗi thời.” “Chúng chỉ mới bắt đầu thôi!” cô Kingsbury kêu lên.

“Vâng,” ông Sewell, vị mục sư, nói. “Và tôi không nghĩ có thời điểm nào mà chúng lại tóm gọn toàn bộ trải nghiệm trí tuệ của nhiều người đến thế. Chúng gây ra tác hại lớn hơn bao giờ hết.”

“Đừng ghen tị chứ, mục sư,” ông chủ nhà nói.

“Không,” Sewell trả lời. “Tôi sẽ rất vui nếu có sự giúp đỡ của họ. Nhưng những cuốn tiểu thuyết với các nam nữ chính kiểu cổ điển đó — xin lỗi cô, cô Kingsbury — thật là tai hại!”

“Cô không cảm thấy mình như một tàn tích đạo đức sao, cô Kingsbury?” ông chủ nhà hỏi.

Nhưng Sewell vẫn tiếp tục: “Các nhà văn có thể là sự giúp đỡ lớn nhất có thể cho chúng ta nếu họ khắc họa cuộc sống đúng như bản chất của nó, và cảm xúc con người theo đúng tỷ lệ và mối quan hệ thực tế của chúng, nhưng phần lớn họ đã và đang hoàn toàn độc hại.”

Điều này có vẻ hợp lý với Lapham; nhưng Bromfield Corey hỏi: “Nhưng nếu cuộc sống đúng như bản chất của nó lại không thú vị thì sao? Chúng ta không được giải trí sao?”

“Không phải theo cách gây hại cho chúng ta,” vị mục sư kiên quyết trả lời. “Và sự tự hy sinh được khắc họa trong hầu hết các cuốn tiểu thuyết như thế này----”

“Nhảm nhí, Nhảm nhí ngớ ngẩn?” người cha tự hào của người sáng tạo ra cụm từ gợi ý.

“Vâng — không gì khác ngoài việc tự sát về mặt tâm lý, và hoàn toàn vô đạo đức như cảnh tượng một người tự sát bằng kiếm.”

“Chà, tôi không biết nhưng có lẽ ông đúng đấy, mục sư,” ông chủ nhà nói; và vị mục sư, người dường như đã cưỡi lên con chiến mã của mình, cứ thế lao về phía trước bất chấp vài nỗ lực ngầm của vợ nhằm nắm lấy dây cương.

“Đúng ư? Chắc chắn là tôi đúng rồi. Toàn bộ chuyện tình yêu, tán tỉnh và kết hôn đều được các nhà văn khắc họa theo một tỷ lệ quái dị so với các mối quan hệ khác trong cuộc sống. Tình yêu rất ngọt ngào, rất xinh đẹp----”

“Ồ, CẢM ƠN ông, ông Sewell,” Nanny Corey nói, theo cách khiến tất cả họ đều bật cười.

“Nhưng đó là chuyện, thông thường, của những người rất trẻ, những người chưa có đủ tính cách và kinh nghiệm để làm cho họ trở nên thú vị. Trong tiểu thuyết, nó được xử lý không chỉ như thể đó là mối quan tâm chính của cuộc sống, mà là mối quan tâm duy nhất trong cuộc đời của hai kẻ trẻ tuổi nực cười; và người ta dạy rằng tình yêu là vĩnh cửu, rằng ánh sáng của một niềm đam mê thực sự sẽ kéo dài mãi mãi; và rằng thật là tội lỗi nếu nghĩ hoặc hành động khác đi.” “Chà, nhưng điều đó chẳng lẽ không đúng sao, ông Sewell?” cô Kingsbury nài nỉ.

“Tôi từng biết một số người rất đáng kính đã tái hôn,” vị mục sư nói, và rồi ông nhận được sự ủng hộ của mọi người. Lapham muốn khai triển thêm về sự khôn ngoan của ông, nhưng không thể.

“Tôi đồ rằng bản thân niềm đam mê đó đã thay đổi khá nhiều,” Bromfield Corey nói, “kể từ khi các nhà thơ bắt đầu lý tưởng hóa nó trong thời kỳ hiệp sĩ.”

“Vâng; và nó nên được thay đổi một lần nữa,” ông Sewell nói.

“Cái gì! Quay trở lại ư?”

“Tôi không nói thế. Nhưng nó nên được nhìn nhận như một thứ gì đó tự nhiên và phàm thế, và những vinh quang thần thánh, vốn chỉ thuộc về sự công chính, không nên được ban cho nó.”

“Ồ, ông đòi hỏi quá nhiều đấy, mục sư ạ,” ông chủ nhà cười, và cuộc trò chuyện lại đi lan man sang chuyện khác.

Đó không phải là một bữa tối cầu kỳ; nhưng Lapham đã quen với việc có mọi thứ trên bàn cùng một lúc, và sự nối tiếp của các món ăn này khiến ông hoang mang; ông sợ có lẽ mình đang ăn quá nhiều. Giờ đây ông không còn giả vờ không uống rượu nữa, vì ông đang khát, mà lại không còn nước lọc nữa, và ông thì ghét phải xin thêm. Món kem đi ra, và sau đó là hoa quả. Đột nhiên bà Corey đứng dậy và nói qua bàn ăn với chồng: “Tôi đoán anh sẽ muốn uống cà phê ở đây.” Và ông trả lời: “Vâng; chúng tôi sẽ sang dùng trà với các bà sau.”

Các quý bà đều đứng dậy, và các quý ông cũng đứng dậy cùng họ. Lapham bắt đầu đi theo bà Corey, nhưng những người đàn ông khác chỉ đứng nguyên tại chỗ, ngoại trừ cậu trẻ Corey, người đã chạy ra mở cửa cho mẹ mình. Lapham nghĩ với sự hổ thẹn rằng đáng lẽ chính ông mới là người phải làm điều đó; nhưng không ai có vẻ chú ý, và ông ngồi xuống lại một cách vui vẻ, sau khi đá một bên chân đã bị tê cứng ra.

Họ mang xì-gà vào cùng với cà phê, và Bromfield Corey khuyên Lapham nên lấy một chiếc mà ông chọn cho ông. Lapham thú nhận rằng ông thích một chiếc xì-gà ngon như bất kỳ ai, và Corey nói: “Những chiếc này là loại mới. Mấy hôm trước tôi có một người Anh ở đây, người đã hút những chiếc xì-gà cũ với niềm tin mê tín rằng thuốc lá sẽ tốt hơn theo thời gian, giống như rượu vậy.”

“Ồ,” Lapham nói, “bất kỳ ai từng sống ở vùng trồng thuốc lá đều có thể bảo ông ta điều tốt hơn thế.” Với chiếc xì-gà đang bốc khói giữa hai làn môi, ông cảm thấy thoải mái hơn so với trước đó. Ông xoay người sang một bên ghế và, dựa một tay vào tựa lưng, đan các ngón tay của cả hai tay vào nhau, hút thuốc một cách hoàn toàn thoải mái. James Bellingham đến ngồi cạnh ông. “Đại tá Lapham, có phải ông từng ở trong Trung đoàn 96 Vermont khi họ tấn công qua sông trước mặt Pickensburg, và pháo binh quân nổi dậy đã xả giội vào họ dưới nước không?”

Lapham chậm rãi nhắm mắt và chậm rãi gật đầu đồng ý, nhả ra một luồng khói trắng từ khóe miệng.

“Tôi đoán vậy mà,” Bellingham nói. “Tôi từng ở trong Trung đoàn 85 Massachusetts, và tôi sẽ không bao giờ quên trận tàn sát đó. Tất cả chúng ta khi đó vẫn còn mới mẻ với chiến trường. Có lẽ đó là lý do tại sao nó lại tạo ra ấn tượng sâu sắc đến vậy.”

“Tôi không biết,” Charles Bellingham gợi ý. “Có cái gì ấn tượng hơn thế sau này không? Tôi đã đọc về nó ở ngoài Missouri, nơi tôi được điều động vào thời điểm đó, và tôi nhớ lại cuộc trò chuyện của một số cựu binh về nó. Họ nói rằng tỷ lệ tử vong đó không thể bị đánh bại. Tôi không biết là nó đã từng bị đánh bại chưa.”

“Chỉ có khoảng một trong số năm người chúng tôi thoát ra an toàn thôi,” Lapham nói, gạt tàn xì-gà vào mép đĩa. James Bellingham đưa cho ông một chai nước Apollinaris. Ông uống một ly rồi lại tiếp tục hút thuốc.

Tất cả họ đều chờ đợi, như thể trông chờ ông nói tiếp, và rồi Corey nói: “Những điều đó giờ đây nghe có vẻ khó tin làm sao! Các vị BIẾT rằng chúng đã xảy ra; nhưng các vị vẫn có thể tin được điều đó sao?”

“Ồ, chẳng ai CẢM THẤY có điều gì đã xảy ra cả,” Charles Bellingham nói. “Quá khứ từ trải nghiệm của một người không khác biệt nhiều so với quá khứ từ tri thức của người đó. Nó không có khả năng xảy ra hơn nhiều; nó thực sự ít sống động hơn nhiều so với một số cảnh trong một cuốn tiểu thuyết mà người ta đã đọc khi còn là một cậu bé.”

“Tôi không chắc về điều đó,” James Bellingham nói.

“Chà, James, tôi cũng vậy,” người anh họ của ông đồng ý, tự phục vụ từ chai Apollinaris của Lapham. “Sẽ có rất ít cuộc trò chuyện tại tiệc tối nếu người ta chỉ nói những điều mà họ chắc chắn.”

Những người khác bật cười, và Bromfield Corey nhận xét một cách trầm ngâm: “Điều làm cho người dân thường hèn nhát kinh ngạc trong tất cả những điều này là sự dồi dào — sự dư thừa — của chủ nghĩa anh hùng. Những kẻ hèn nhát là ngoại lệ; những người sẵn sàng chết là quy luật.”

“Rừng đầy những người như thế,” Lapham nói mà không rút chiếc xì-gà ra khỏi miệng.

“Đó là một chi tiết nhỏ rất hay trong vở *School*,” Charles Bellingham chen vào, “khi cô gái nói với anh chàng từng ở Inkerman, ‘Em nghĩ anh sẽ rất tự hào về điều đó,’ và anh ta suy nghĩ một hồi rồi nói, ‘Chà, thực ra thì, em biết đấy, có quá nhiều người trong chúng anh.’”

“Vâng, tôi nhớ chi tiết đó,” James Bellingham nói, mỉm cười vì thích thú với nó. “Nhưng tôi không hiểu tại sao anh lại nhận cái tiếng là một người dân thường hèn nhát, Bromfield,” ông nói thêm, với một ánh nhìn thân thiện dành cho anh cọc của mình, và với sự sẵn lòng mà người Boston thường thể hiện để làm nổi bật những điểm tốt của nhau trước mặt người khác; được nuôi dưỡng thân thiết cùng nhau ở trường học, đại học và trong xã hội, họ đều biết những điểm này. “Một người từng đi cùng Garibaldi năm 48,” James Bellingham tiếp tục.

“Ồ, chỉ là một chút áo đỏ nghiệp dư thôi,” Corey ngắt lời với vẻ nhún nhường. “Nhưng ngay cả khi anh muốn tranh cãi về tuyên bố của tôi, thì tất cả chủ nghĩa anh hùng đã đi đâu mất rồi? Tom, con biết bao nhiêu người trong câu lạc bộ sẽ nghĩ rằng thật ngọt ngào và phù hợp khi chết vì tổ quốc?”

“Thế hệ con không nghĩ được nhiều người vào lúc này đâu, thưa cha,” người con trai trả lời, với sự khiêm tốn của thế hệ mình.

“Và tôi cũng không thể vào năm 61,” chú của cậu nói. “Dù sao thì họ vẫn ở đó.”

“Vậy thì lý thuyết của anh là cơ hội mới là thứ đang thiếu,” Bromfield Corey nói. “Nhưng tại sao cải cách dịch vụ dân sự, và việc khôi phục thanh toán bằng tiền kim loại, và một mức thuế chỉ vì doanh thu lại không thể truyền cảm hứng cho các anh hùng? Chúng đều là những nguyên nhân tốt mà.”

“Cơ hội mới là thứ đang thiếu,” James Bellingham nói, phớt lờ lời chế nhạo. “Và tôi rất vui vì điều đó.”

“Tôi cũng vậy,” Lapham nói, với một sự sâu sắc trong cảm xúc tự thể hiện bất chấp lớp sương mờ dường như đang trôi bồng bềnh trong não ông. Có rất nhiều cuộc trò chuyện mà ông không thể theo kịp; nó quá nhanh đối với ông; nhưng đây là thứ mà ông rõ ràng. “Tôi không muốn thấy thêm bất kỳ người nào bị giết trong thời đại của tôi nữa.” Một điều gì đó nghiêm trọng, một điều gì đó u ám chắc hẳn phải ẩn sau những từ này, và họ chờ đợi Lapham nói thêm; nhưng lớp sương mờ lại khép lại quanh ông, và ông vẫn im lặng, uống Apollinaris.

“Những người không tham chiến chúng ta nổi tiếng là ngần ngại từ bỏ việc chiến đấu,” ông Sewell, vị mục sư, nói; “nhưng tôi nghiêng về khả năng Đại tá Lapham và ông Bellingham có thể đúng. Tôi mạn phép cho rằng chúng ta sẽ lại có chủ nghĩa anh hùng nếu chúng ta có cơ hội. Cho đến khi nó đến, chúng ta phải hài lòng với những sự hào phóng và hy sinh hàng ngày. Chúng có thể bù đắp về số lượng cho những gì chúng thiếu về chất lượng.” “Chúng không được đẹp mắt như thế,” Bromfield Corey nói. “Anh có thể vẽ một người đang chết vì tổ quốc, nhưng anh không thể thể hiện trên tấm vải bạt một người đang thực hiện các nghĩa vụ của một công dân tốt.”

“Có lẽ các nhà văn sẽ tiếp cận được anh ta dần dần,” Charles Bellingham gợi ý. “Nếu tôi là một trong những người đó, tôi sẽ không đề xuất cho bản thân mình bất kỳ điều gì ngắn hơn thế.”

“Cái gì? Sự bình thường ư?” người anh họ của ông hỏi.

“Bình thường? Sự bình thường chính là cái bản chất nhẹ nhàng, không thể nắm bắt, mang tính không khí đó mà họ chưa bao giờ đưa vào những cuốn sách chết quỷ của họ cả. Nhà văn nào có thể giải thích được những cảm xúc chung của những người bình thường sẽ có câu trả lời cho ‘câu đố về trái đất đau đớn’ trên đầu lưỡi của mình.”

“Ồ, tôi hy vọng không tệ đến thế,” ông chủ nhà nói; và Lapham nhìn từ người này sang người khác, cố gắng đoán xem họ đang làm gì. Ông chưa bao giờ bối rối đến thế trước đây.

“Tôi đồ rằng sẽ không tốt cho chúng ta nếu thường xuyên thấy bản chất con người ở độ nóng trắng,” Bromfield Corey tiếp tục, sau một hồi. “Điều đó sẽ làm chúng ta tự cao về loài của mình. Biết bao nhiêu người nghèo khổ trong cuộc chiến đó và trong nhiều cuộc chiến khác đã lao vào trận chiến đơn thuần và thuần túy vì tổ quốc của họ, không biết liệu nếu họ nằm xuống, họ có bao giờ tìm lại được nó hay không, hay nếu họ cầm lấy nó sau này, họ sẽ cầm lấy nó ở thiên đàng hay địa ngục. Nào, mục sư!” ông nói, quay sang vị mục sư, “có điều gì từng được hình dung về toàn năng, về toàn trí lại cao cả, lại thần thánh đến thế chưa?”

“Không có gì,” vị mục sư trả lời một cách lặng lẽ. “Thần thánh chưa bao giờ được hình dung cả. Nhưng nếu ông giả định một người như thế đã được Ủy quyền, tôi nghĩ điều đó sẽ giúp ông hình dung ra Chúa phải như thế nào.”

“Có lý đấy,” Lapham nói. Ông rút chiếc xì-gà ra khỏi miệng, và kéo ghế lại một chút về phía bàn, nơi ông đặt hai cẳng tay đồ sộ của mình lên. “Tôi muốn kể cho các vị nghe về một anh chàng mà tôi có trong đại đội của chính mình khi chúng tôi mới xuất ngũ. Tất cả chúng tôi đều là lính binh nhì lúc bắt đầu; sau một thời gian họ bầu tôi làm đại úy — tôi từng có quán trọ, và hầu hết họ đều biết tôi. Nhưng Jim Millon chưa bao giờ lên được gì hơn ngoài hạ sĩ; hạ sĩ khi anh ta bị giết.” Những người khác tự dừng lại trong các tư thế chú ý khác nhau, và tiếp tục lắng nghe Lapham với một sự quan tâm làm ông vô cùng hãnh diện. Giờ đây, cuối cùng, ông cảm thấy mình đang giữ vững vị trí của mình. “Tôi không thể nói anh ta lao vào chuyện đó hoàn toàn từ những động cơ cao cả nhất; động cơ của chúng ta luôn khá hỗn loạn, và khi có một sự reo hò như lúc đó, các vị không thể biết cái nào là cái nào. Tôi đồ rằng bản thân vợ của Jim Millon cũng đủ để giải thích cho việc anh ta đi rồi. Cô ta là một loại khá tệ,” Lapham nói, hạ thấp giọng và liếc nhìn quanh cửa để đảm bảo rằng nó đã đóng, “và cô ta từng bắt Jim sống MỘT loại cuộc sống. Chà, thưa ngài,” Lapham tiếp tục, tổng hợp các thính giả của mình theo hình thức xưng hô đó, “anh chàng đó từng tiết kiệm từng xu tiền lương của mình và gửi cho người phụ nữ đó. Thường nhờ tôi làm việc đó cho anh ta. Tôi đã cố ngăn anh ta lại. ‘Này, Jim,’ tôi nói, ‘cậu biết cô ta sẽ làm gì với nó mà.’ ‘Đúng vậy, Đại úy,’ anh ta nói, ‘nhưng tôi không biết cô ta sẽ làm gì nếu không có nó.’ Và nó quả thực đã giữ cho cô ta thẳng đắn — thẳng đắn như một sợi dây — miễn là Jim còn sống. Có vẻ như có điều gì đó bí ẩn về điều đó. Họ có một đứa con gái nhỏ, — khoảng tuổi đứa con gái lớn của tôi, — và Jim từng nói chuyện với tôi về nó. Tôi đoán anh ta làm việc đó vì nó cũng nhiều như vì người mẹ; và anh ta nói với tôi trước trận chiến cuối cùng mà chúng tôi tham gia, ‘Tôi muốn quay lưng chạy trốn quá, Đại úy. Tôi sẽ không thoát khỏi trận này đâu. Nhưng tôi không nghĩ làm thế là đúng.’ ‘Chà, không phải với cậu đâu, Jim,’ tôi nói. ‘Tôi muốn sống,’ anh ta nói; và anh ta bật khóc ngay tại đó trong lều của tôi. ‘Tôi muốn sống vì Molly và Zerrilla tội nghiệp’ — đó là những gì họ gọi đứa nhỏ; tôi không biết họ lấy cái tên đó từ đâu. ‘Tôi chưa bao giờ có được nửa cơ hội; và giờ cô ấy đang làm tốt hơn, và tôi tin chúng tôi sẽ sống ổn sau chuyện này.’ Anh ta ngồi đó khóc như một đứa trẻ. Nhưng anh ta chẳng phải đứa trẻ nào khi lao vào trận chiến. Tôi ghét phải nhìn anh ta sau khi nó kết thúc, không phải vì anh ta trúng một viên đạn vốn dành cho tôi từ một tay súng bắn tỉa — anh ta thấy tên quỷ đó đang ngắm bắn, và anh ta đã nhảy ra để cảnh báo tôi — mà vì anh ta trông không giống Jim; anh ta trông giống như — trò đùa; tất cả đều tuyệt vọng và dữ dội. Tôi đoán anh ta đã chết một cách khó khăn.”

Câu chuyện đã tạo ra ấn tượng của nó, và Lapham đã thấy điều đó. “Giờ thì tôi nói nhé,” ông tiếp tục, như thể ông cảm thấy mình sắp thể hiện đúng bản thân, và nói điều gì đó để làm tăng hiệu ứng mà câu chuyện của ông đã tạo ra. Cùng lúc đó, ông nhận thấy một sự thiếu rõ ràng nhất định. Ông có ý tưởng, nhưng nó floating mơ hồ, lẩn tránh trong não ông. Ông nhìn quanh như để tìm kiếm điều gì đó nhằm cụ thể hóa nó thành hình dáng hữu hình.

“Apollinaris nhé?” Charles Bellingham hỏi, đưa chai nước từ phía bên kia. Ông đã kéo ghế lại gần hơn những người khác về phía Lapham, và đang lắng nghe với sự quan tâm lớn. Khi bà Corey bảo ông đến gặp Lapham, ông đã vui vẻ chấp nhận. “Em biết anh ủng hộ loại chuyện đó mà, Anna. Kể từ chuyện của Leslie, chúng ta khá bị buộc phải làm điều đó. Và anh nghĩ chúng ta gặp những anh chàng thực tế này quá ít. Luôn có điều gì đó nguyên bản ở họ.” Ông có thể tin một cách tự nhiên rằng phần thưởng cho niềm tin của mình đang đến.

“Cảm ơn, tôi sẽ uống một chút rượu này,” Lapham nói, tự rót cho mình một ly Madeira từ một chai màu đen và bụi bặm được âu yếm bởi một nhãn ghi ngày của vụ thu hoạch. Ông uống cạn ly rượu, không nhận thức được sự quý giá của nó, và chờ đợi kết quả. Sự mờ ảo trong não ông biến mất trước nó, nhưng một khoảng trống đơn thuần vẫn còn lại. Ông không chỉ không thể nhớ mình định nói gì, mà còn không thể nhớ lại họ đã nói về điều gì. Họ chờ đợi, nhìn ông, và ông trố mắt nhìn lại họ. Sau một hồi, ông nghe thấy ông chủ nhà nói: “Chúng ta sang với các bà chứ?”

Lapham đi, cố suy nghĩ xem chuyện gì đã xảy ra. Ông cảm thấy như thể đã một thời gian dài kể từ khi ông uống ly rượu đó.

Cô Corey đưa cho ông một tách trà, nơi ông đứng tách biệt khỏi vợ mình, người đang trò chuyện với cô Kingsbury và bà Sewell; Irene thì ở cùng cô Nanny Corey. Ông không thể nghe thấy họ đang nói về điều gì; nhưng nếu Penelope đến, ông biết rằng con bé sẽ làm cho tất cả họ nở mặt nở mũi. Ông định cho con bé biết ông cảm thấy thế nào về hành vi của nó khi về đến nhà. Thật là một điều đáng hổ thẹn khi con bé lại bỏ lỡ một cơ hội như vậy. Irene trông thật xinh đẹp, xinh đẹp như tất cả những người còn lại gộp lại, nhưng cô không nói chuyện, và Lapham nhận ra rằng tại một buổi tiệc tối, người ta phải nói chuyện. Bản thân ông nhận thức được rằng mình đã nói chuyện rất tốt. Giờ đây ông mang một vẻ ngoài vô cùng uy nghi, và trong khi trò chuyện với các quý ông khác, ông sử dụng một sự cân nhắc nghiêm trọng và nặng ký. Một số người trong số họ muốn ông vào thư viện. Ở đó, ông đã đưa ra những ý tưởng của mình về sách vở. Ông nói ông không có nhiều thời gian cho bất cứ điều gì ngoài báo chí; nhưng ông sắp có một thư viện hoàn chỉnh ở nơi ở mới của mình. Ông đã gửi một lời cảm ơn tỉ mỉ đến Bromfield Corey về sự tốt bụng của con trai ông trong việc gợi ý sách cho thư viện của mình; ông nói rằng ông đã đặt mua tất cả chúng, và ông dự định sẽ có tranh ảnh. Ông hỏi ông Corey xem ai là họa sĩ Mỹ giỏi nhất hiện nay. “Tôi không tự nhận mình là một người đánh giá tranh, nhưng tôi biết những gì tôi thích,” ông nói. Ông mất đi sự dè dặt mà ông đã duy trì trước đó, và bắt đầu khoe khoang. Bản thân ông đã đưa ra chủ đề về sơn của mình, trong một sự chuyển tiếp tự nhiên từ tranh ảnh; ông nói ông Corey phải làm một chuyến lên Lapham với ông vào một ngày nào đó, và xem các Xưởng sản xuất; chúng sẽ làm ông ấy hứng thú, và ông sẽ lái xe đưa ông ấy đi quanh vùng; ông giữ hầu hết ngựa của mình ở trên đó, và ông có thể cho ông Corey thấy một số giống Jersey tốt nhất trong vùng. Ông kể về anh trai William của mình, vị thẩm phán ở Dubuque; và một trang trại ông ấy có ở ngoài đó tự chi trả cho chính nó mỗi năm bằng lúa mì. Khi ông rũ bỏ mọi sợ hãi, giọng ông nâng cao lên, và ông nện lòng bàn tay dày của mình vào tay vịn ghế để nhấn mạnh. Ông Corey có vẻ bị ấn tượng; ông ngồi hoàn toàn yên lặng, lắng nghe, và Lapham thấy các quý ông khác thỉnh thoảng lại dừng cuộc trò chuyện của họ để lắng nghe. Sau bằng chứng này về khả năng làm họ hứng thú của mình, ông sẽ thích có bà Lapham gợi ý một lần nữa rằng ông không ngang tầm với xã hội của họ, hoặc với xã hội của bất kỳ ai khác. Ông tự làm mình kinh ngạc bởi sự thoải mái giữa những người đàn ông mà tên tuổi của họ cho đến nay vẫn làm ông khiếp sợ. Ông bắt đầu gọi Bromfield Corey bằng mỗi họ của ông ấy. Ông không hiểu tại sao cậu trẻ Corey lại có vẻ bận tâm đến thế, và ông nhân cơ hội này để kể cho mọi người nghe về việc ông đã nói với vợ mình lần đầu tiên ông thấy anh chàng đó rằng ông có thể làm cho anh ta thành một người đàn ông nếu ông có anh ta trong ngành kinh doanh; và ông đoán mình đã không lầm. Ông bắt đầu kể những câu chuyện về những người trẻ tuổi khác nhau mà ông từng có trong làm việc cho mình. Cuối cùng ông đã có cuộc trò chuyện hoàn toàn cho riêng mình; không ai khác nói chuyện, và ông nói chuyện không ngừng nghỉ. Đó là một thời điểm tuyệt vời; đó là một chiến thắng.

Ông đang ở trong tâm trạng thành công này thì có tin báo cho ông biết rằng bà Lapham sắp về; Tom Corey có vẻ đã mang tin đó đến, nhưng ông không chắc. Dù sao thì ông cũng không định vội vàng. Ông đưa ra những lời mời nồng nhiệt đến từng quý ông đến thăm ông tại văn phòng của ông, và sẽ không hài lòng cho đến khi ông đã đòi hỏi một lời hứa từ mỗi người. Ông nói với Charles Bellingham rằng ông thích ông ấy, và bảo đảm với James Bellingham rằng đó luôn là tham vọng của ông để biết ông ấy, và rằng nếu có ai nói khi ông mới đến Boston rằng trong chưa đầy mười năm nữa ông sẽ chơi thân với Jim Bellingham, ông sẽ bảo người đó là dối trá. Ông sẽ bảo bất kỳ ai là dối trá nếu nói với ông mười năm trước rằng một người con trai của Bromfield Corey sẽ đến và xin ông nhận vào ngành kinh doanh. Mười năm trước ông, Silas Lapham, đã đến Boston tồi tệ hơn là không có gì cả, vì ông đang nợ một nửa số tiền mà ông đã mua lại đối tác của mình, và giờ đây ông ở đây trị giá một triệu, và gặp gỡ các quý ông như một trong số các vị. Và từng xu trong số đó là tiền chân chính, — không đầu cơ, — từng đồng trong số đó cho giá trị nhận được. Và ở đây, mới chỉ vài ngày trước, người đối tác cũ của ông, người đã đi xuống dốc kể từ khi ông ta ra khỏi ngành kinh doanh, đã đến và vay của ông hai mươi ngàn đô-la! Lapham đã cho vay vì vợ ông muốn ông làm vậy: bà luôn cảm thấy tồi tệ về việc anh chàng đó phải ra khỏi ngành kinh doanh.

Ông chia tay ông Sewell với sự trìu mến bề trên, và bảo ông ấy hãy đến gặp ông nếu ông ấy có bao giờ rơi vào một tình thế khó khăn với công việc giáo khu của mình; ông sẽ cho ông ấy tất cả số tiền ông ấy muốn; ông có nhiều tiền hơn mức ông biết phải làm gì với nó. “Chà, khi vợ ông gửi cho vợ tôi mùa thu năm ngoái,” ông nói, quay sang ông Corey, “tôi đã ký séc năm trăm đô-la, nhưng vợ tôi sẽ không lấy nhiều hơn một trăm; nói rằng bà ấy không định khoe khoang trước mặt bà Corey. Tôi gọi đó là một trò đùa khá hay đối với bà Corey. Tôi phải kể cho bà ấy nghe bà Lapham đã làm bà ấy mất một khoản bốn trăm đô-la mát rượi như thế nào.”

Ông bắt đầu đi về phía cửa phòng khách để chia tay các quý bà; nhưng Tom Corey đã ở ngay khuỷu tay ông, nói: “Tôi nghĩ bà Lapham đang chờ ông ở dưới, thưa ông,” và trong khi tuân theo hướng mà Corey chỉ cho ông về phía một cánh cửa khác, ông đã quên sạch mục đích của mình, và đi ra mà không nói lời chúc buổi tối tốt lành với bà chủ nhà.

Bà Lapham đã không biết mình nên về sớm như thế nào, và không hề có ý tưởng rằng trong phẩm chất là vị khách chính của mình, bà đang giữ những người khác lại. Bà ở lại cho đến mười một giờ, và hơi hoảng sợ khi phát hiện ra mấy giờ rồi; nhưng bà Corey, mà không ép bà ở lại lâu hơn, đã nói rằng hoàn toàn không muộn chút nào. Bà và Irene đã có một thời gian hoàn hảo. Mọi người đều rất lịch sự, trên đường về nhà họ đã kỷ niệm sự hòa nhã của cả hai cô Corey và của cô Kingsbury. Bà Lapham nghĩ rằng bà Bellingham là người dễ chịu nhất mà bà từng thấy; bà ấy đã kể cho bà nghe tất cả về người con gái đã kết hôn của bà ấy, người đã kết hôn với một nhà sáng chế và đi sống ở Omaha — một bà Blake.

“Nếu đó là cái bánh xe xe lửa Blake đó,” Lapham nói một cách tự hào, “tôi biết tất cả về ông ta. Tôi đã bán cho ông ta hàng tấn sơn.”

“Xì, bố! Bố hôi mùi thuốc lá thế!” Irene kêu lên.

“Khá mạnh đấy, nhỉ?” Lapham cười, hạ một cánh cửa sổ của xe xích lỏng xuống. Trái tim ông đang đập dữ dội trong không khí tù túng, và ông rất vui vì luồng gió lạnh tràn vào, mặc dù nó làm ngừng lưỡi ông, và ông lắng nghe ngày càng mơ màng hơn những sự hân hoan mà vợ và con gái ông trao đổi. Ông định bảo họ đánh thức Penelope dậy và kể cho con bé nghe những gì nó đã mất; nhưng khi về đến nhà, ông quá buồn ngủ để gợi ý điều đó. Ông ngủ thiếp đi ngay khi đầu ông chạm vào gối, tràn ngập sự chiến thắng tối cao.

Nhưng vào buổi sáng, hộp sọ của ông đau nhức với cơn đau nhức vô thức kéo dài suốt đêm; và ông thức dậy một cách gắt gỏng và lầm lì. Họ đã có một bữa sáng im lặng. Trong ánh sáng xám lạnh của buổi sáng, những vinh quang của đêm trước cho thấy sự nghèo nàn hơn. Đây đó một sự nghi ngờ đau đớn tự chèn vào và làm hỏng chúng với cái bóng vụng về của nó. Penelope gửi tin xuống rằng cô không khỏe, và sẽ không xuống ăn sáng, và Lapham rất vui khi đến văn phòng của mình mà không gặp cô.

Ông nghiêm khắc và im lặng suốt cả ngày với các thư ký của mình, và hống hách với khách hàng. Đối với Corey, ông quan sát một cách lén lút, và khi ngày trôi qua, ông ngày càng nhận thức một cách bồn chồn hơn. Ông gửi tin qua cậu bé văn phòng rằng ông muốn gặp ông Corey trong vài phút sau khi đóng cửa. Cô gái đánh máy cũng đã nán lại, như thể cô muốn nói chuyện với ông, và Corey đứng chờ khi cô đi về phía cửa của Lapham.

“Không thể gặp cô tối nay được, Zerrilla,” ông nói một cách cộc lốc, nhưng không phải không tử tế. “Có lẽ tôi sẽ ghé qua nhà, nếu điều đó quan trọng.”

“Nó quan trọng đấy ạ,” cô gái nói, với một vẻ nài nỉ bị nuông chiều.

“Chà,” Lapham nói, và gật đầu bảo Corey vào, ông đóng cửa lại với cô gái. Sau đó ông quay sang người thanh niên và đòi hỏi: “Tối qua tôi có bị say không?”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.