Buổi sáng, người đưa thư mang đến cho bà Lapham một lá thư của Irene. Lá thư này đáng chú ý nhất ở chỗ nó hoàn toàn không nhắc gì đến người viết hay tâm trạng của cô. Thư chỉ báo tin tức về gia đình người chú, kể về sự tốt bụng của họ đối với cô; cậu anh họ Will còn định đưa cô và các em gái đi đi thuyền trên băng khi sông đóng băng.
Lúc lá thư đến nơi, Lapham đã đến chỗ làm, người mẹ bèn mang thư sang phòng Penelope để cùng bàn luận. "Con thấy sao?" bà hỏi; rồi chẳng chờ câu trả lời, bà nói tiếp: "Mẹ cũng không tin tưởng lắm vào việc anh em họ lấy nhau; nhưng nếu Irene và Will mà thành một đôi thì..." Bà mơ hồ nhìn Penelope.
“Chuyện đó cũng chẳng sao đối với con,” cô gái đáp một cách ơ hờ.
Bà Lapham mất hết kiên nhẫn.
"Được rồi, Penelope, thế thì mẹ nói cho con biết cái này!" bà thốt lên. "Có lẽ con sẽ thấy có sao đấy nếu biết cha con đang gặp RẮC RỐI THẬT SỰ. Ông ấy lo nghĩ đến kiệt sức, cả đêm qua thức trắng để bàn về chuyện đó. Cái gã Rogers khốn kiếp ấy đã lừa lấy của ông ấy một đống tiền; rồi ông ấy lại còn chịu tổn thất vì những kẻ khác mà ông ấy ra tay giúp đỡ," — bà Lapham diễn đạt theo cách này vì không có thời gian giải thích chi tiết, — "và mẹ muốn con bước ra khỏi phòng ngay bây giờ, cố gắng làm chỗ dựa và an ủi ông ấy khi ông ấy về nhà tối nay. Mẹ đoán Irene mà ở đây thì nó sẽ chẳng ủ rũ thế này đâu," bà không thể cưỡng lại việc nói thêm một câu.
Cô gái chống tay ngóc đầu dậy. "Mẹ nói gì về cha cơ?" cô dồn dập hỏi. "Cha gặp rắc rối sao? Cha sắp mất hết tiền ư? Chúng ta sẽ phải tiếp tục ở lại căn nhà này à?"
"Chúng ta có thể sẽ phải RẤT MAY MẮN mới được ở lại căn nhà này đấy," bà Lapham nói, vừa giận bản thân vì đã khơi mào cho những suy đoán của con gái, vừa giận thói quen sống trong nhung lụa của con mình khiến nó chẳng thể tưởng tượng nổi thế nào là nghịch cảnh. "Và mẹ muốn con đứng dậy, thể hiện rằng con còn biết quan tâm đến một ai đó trên đời này ngoài bản thân con."
"Vâng, con sẽ ĐỨNG DẬY!" cô gái đáp ngay lập tức, gần như reo vui.
"Mẹ không bảo là mọi chuyện bây giờ tệ đến mức như lúc nãy mẹ nói," người mẹ bắt đầu cẩn trọng rút lại lời nói vốn dựa vào cảm xúc nhiều hơn là sự thật. "Cha con nghĩ ông ấy sẽ vượt qua được thôi, và mẹ cũng tin là vậy. Nhưng mẹ muốn con xem có thể làm gì để khuây khỏa tinh thần cho cha, giữ cho ông ấy không bị suy sụp hoàn toàn dưới gánh nặng đang phải gánh vác. Bớt nghĩ về bản thân một thời gian đi, và hãy cư xử như một đứa con biết suy nghĩ."
"Vâng, vâng," cô gái nói; "con sẽ làm vậy. Mẹ không cần phải lo cho con nữa đâu."
Trước khi rời khỏi phòng, cô viết một lá thư ngắn, và khi bước xuống nhà, cô đã ăn mặc chỉnh tề để tự mình ra ngoài gửi thư. Lá thư đó gửi cho Corey:—
"Đừng đến tìm em nữa cho đến khi anh nhận được tin từ em. Em có lý do riêng nhưng chưa thể nói cho anh biết lúc này; và anh cũng tuyệt đối không được hỏi lý do đó là gì."
Cả ngày hôm đó, cô đi lại trong nhà với một sự tuyệt vọng đầy dũng khí, và buổi tối cô xuống nhà để ăn cơm cùng cha.
"Chà, Persis này," Lapham khinh khỉnh nói khi ngồi xuống bàn ăn, "chúng ta thà cứ giữ lại những dự định tốt đẹp cho đến khi cần thì hơn. Tôi đoán mấy cái đối tác người Anh đó đã lật kèo với Rogers rồi."
"Ý ông là gã không đến à?"
"Mãi đến năm giờ rưỡi vẫn chưa thấy tăm hơi đâu," Lapham đáp.
"Chà!" người vợ thốt lên. "Nhưng tôi đoán là không có gã Rogers thì tôi vẫn xoay xở được," Lapham nói tiếp. "Một công ty mà tôi tưởng không THỂ trụ nổi thì giờ vẫn còn chưa phá sản, và chừng nào nguy cơ bị kéo gục theo nó chưa xảy ra thì tôi vẫn an toàn." Penelope bước vào. "Chào con, Pen!" người cha reo lên. "Dạo này hiếm khi cha gặp CON đấy." Ông đưa tay ra khi cô đi qua ghế của ông, kéo cô xuống và hôn cô.
"Vâng," cô nói; "nhưng tối nay con nghĩ con nên xuống nhà để làm cha vui lên một chút. Con sẽ không nói gì đâu; chỉ cần nhìn thấy con là đủ rồi."
Người cha bật cười lớn. "Mẹ con kể cho con nghe rồi à? Ồ, tối qua cha CÓ hơi nản lòng thật; nhưng cha đoán là mình lo xa thôi. Tối nay đi xem kịch nhé? Trò 'Sellers' ở rạp Park. Thế nào?"
"Dạ, con không biết nữa. Cha không nghĩ là thiếu con thì người ta vẫn diễn được sao?"
"Không, làm sao mà diễn được!" Đại tá reo lên. "Tất cả cùng đi nào. Trừ khi," ông ướm hỏi, "có ai đó sắp đến đây?"
"Không có ai đến đâu ạ," Penelope nói.
"Tốt lắm! Vậy chúng ta đi thôi. Mẹ nó này, đừng để mọi người phải chờ đấy nhé."
"Ồ, tôi sẽ không làm ông phải chờ đâu," bà Lapham nói. Bà từng định kể cho ông nghe về lá thư vui vẻ nhận được từ Irene; nhưng suy cho cùng, có vẻ tốt nhất là không nên nhắc đến Irene vào lúc này. Sau khi họ trở về từ rạp hát — nơi vị Đại tá đã cười thả ga suốt buổi diễn hài kịch, và liên tục quay sang Penelope để đảm bảo rằng cô cũng đang vui vẻ — vợ ông liền nói, như thể toàn bộ buổi đi chơi là để làm cô con gái bớt sầu não chứ không phải vì ông: "Tôi tin là mọi chuyện của các con rồi sẽ ổn thỏa thôi"; và rồi bà kể cho ông nghe về lá thư cùng những hy vọng mà bà gửi gắm vào đó.
"Ừm, có lẽ bà nói đúng đấy, Persis," ông đồng tình.
"Lâu lắm rồi tôi mới lại thấy Pen giống chính nó như tối nay từ sau chuyện đó. Tôi thề là khi nhìn thấy cách nó đi chơi tối nay chỉ để làm ông vui, tôi chẳng biết mình có muốn ông giải quyết xong hết rắc rối ngay lập tức không nữa."
"Tôi đoán là vẫn còn đủ rắc rối để giữ cho Pen bận rộn thêm một thời gian nữa đấy," vị Đại tá vừa nói vừa lên dây cót chiếc đồng hồ bỏ túi.
Nhưng trong một khoảng thời gian, không khí ở văn phòng đã bớt căng thẳng — điều mà Walker cũng nhận ra; rồi một làn sóng lạnh lẽo khác lại ập đến, tuy nhẹ hơn lần đầu nhưng vẫn cảm nhận được rõ ràng, và sau đó lại là một đợt lắng dịu khác. Nó giống như mùa đông đang dần trôi về cuối năm, lúc thì băng giá, lúc lại có những ngày ấm áp kéo dài cả tuần khiến tuyết và băng tan biến hoàn toàn. Dù có những biến động đó thì đây vẫn là mùa đông, và sự thất thường ấy cũng chẳng làm giảm đi bớt sự mệt mỏi; nét mặt cùng tính khí của Lapham phản ánh rõ những thăng trầm trong công việc kinh doanh của ông. Ông gầy đi và già khụ, và dù ở nhà hay ở văn phòng, ông đều gắt gỏng đến mức dễ gây mất lòng. Trong những ngày này, Penelope cùng mẹ gánh vác gánh nặng của gia đình đang gặp khó khăn, và cùng bà chịu đựng sự im lặng hoặc tính nết cộc lốc của người đàn ông ủ rũ, kín kẽ — người đã thế chỗ cho sự hiện diện tràn đầy sức sống và thịnh vượng trước đây. Lapham giờ đây đã ngừng nhắc về những khó khăn của mình, và tức giận phản đối sự can thiệp của vợ. "Bà lo việc của bà đi, Persis," một ngày nọ ông nói, "nếu bà có việc gì để làm;" và sau đó bà để mặc ông cho Penelope chăm sóc, vì cô không có ý định hỏi hang gì ông cả.
"Chuyện này thật vất vả cho con quá, Pen," bà nói.
"Thế lại khiến con thấy dễ chịu hơn đấy ạ," cô gái đáp, không hề đá động gì thêm đến nỗi niềm riêng của mình.
Trong lòng, cô có chút kinh ngạc trước sự tuân thủ tuyệt đối của Corey, người không hề có bất kỳ động thái nào kể từ khi nhận được thư cô. Cô từng muốn hỏi cha xem Corey có bị ốm không; cô muốn ông hỏi cô tại sao Corey không đến nữa. Mẹ cô tiếp tục—
"Mẹ không tin là cha con biết rõ MÌNH ĐANG Ở ĐÂU đâu. Ông ấy cứ lao vào làm việc với mấy tờ giấy mang về nhà buổi tối, cứ như thể chẳng biết mình đang làm cái gì nữa. Tính ông ấy xưa nay vốn kín kẽ, và mẹ đoán chắc ông ấy đang dính vào những việc không muốn ai biết, nên mới tự mình giữ những sổ sách tài chính này."
Đôi khi ông đưa cho Penelope những con số để tính toán, những con số mà ông không muốn giao cho khả năng tính nhẩm nhanh nhạy hơn của vợ. Sau đó bà đi ngủ, để mặc hai cha con ngồi thức đến nửa đêm, chật vật với những bài toán mà cả hai đều kém. Nhưng bà có thể thấy rằng cô con gái là niềm an ủi cho người cha, và những khó khăn của ông lại trở thành tấm lá chắn bảo vệ cô. Có những đêm bà nghe thấy hai cha con cùng nhau đi ra ngoài, và rồi bà nằm thức chờ họ trở về sau chuyến đi dạo dài. Mỗi khi khoảnh khắc hoặc ngày xả hơi đến, mái nhà là nơi cảm nhận được đầu tiên. Lapham muốn biết tin tức từ Irene; ông cùng vợ tham gia vào những dự đoán lạc quan và cố gắng bù đắp cho sự im lặng lầm lì cùng tính khí cáu bẩn của mình trước đó. Irene vẫn tiếp tục ở lại Dubuque. Một lá thư gửi về từ cô nói rằng gia đình người chú muốn cô ở lại đó qua mùa đông. "Ừ, cứ để nó ở lại," Lapham nói. "Thế là tốt nhất cho nó."
Bản thân Lapham cũng nhận được thư từ người anh trai khá thường xuyên. Anh trai ông đang theo dõi tuyến đường sắt G. L. & P., nơi cho đến nay vẫn chưa đưa ra lời đề nghị mua lại các nhà máy. Có lần, khi một trong những lá thư này gửi đến, ông hỏi ý kiến vợ xem liệu trong trường hợp không có thông tin chắc chắn rằng phía đường sắt muốn mua lại tài sản, ông có thể thanh lý nó cho bất kỳ ai đến mua với giá tốt nhất mà không áy nấy với lương tâm hay không.
Bà nhìn ông một cách đăm chiêu; đó là lúc ông vừa ngoi lên từ một đợt suy sụp tinh thần nặng nề. "Không, Si," bà nói; "tôi không thấy làm sao ông có thể làm thế được."
Ông không đồng ý và phục tùng như lần đầu, mà bắt đầu cằn nhằn về sự thiếu thực tế của phụ nữ; rồi ông đóng sầm một vài tờ giấy đang xem dở vào bàn làm việc, và hầm hầm bước ra khỏi phòng.
Một trong những tờ giấy đã trượt qua khe nắp bàn và rơi xuống sàn. Bà Lapham vẫn tiếp tục khâu vá, nhưng một lúc sau bà nhặt tờ giấy lên để đặt lại vào bàn làm việc. Rồi bà liếc nhìn qua và thấy đó là một cột dài ghi ngày tháng cùng các con số, ghi chép lại các khoản tiền nối tiếp nhau, không bao giờ là số tiền lớn, được trả đều đặn cho "Wm. M.". Các ngày tháng trải dài suốt một năm, và tổng số tiền lên đến ít nhất vài trăm đô la.
Bà Lapham đặt tờ giấy xuống bàn làm việc, rồi bà lại nhặt nó lên và bỏ vào giỏ may vá, định bụng sẽ đưa lại cho ông. Khi ông bước vào, bà thấy ông ngơ ngác tìm kiếm thứ gì đó, rồi lại bắt tay vào làm việc với đống giấy tờ mà hình như không có thứ đó. Bà nghĩ mình sẽ đợi cho đến khi ông nhận ra là bị mất hẳn rồi mới đưa cho ông mảnh giấy nhặt được. Tờ giấy nằm trong giỏ của bà, và sau vài ngày, nó lọt xuống dưới đống đồ khâu vá, rồi bà quên bẵng nó đi.