Lapham mang trong mình sự kiêu hãnh của một người tự tay dựng xây cơ nghiệp, và ông nhất quyết không chịu hạ mình một cách công khai trước chàng trai trẻ mà ông vừa nhận vào làm việc. Ông muốn tỏ ra cho tất cả mọi người thấy mình là người làm chủ tuyệt đối ở cơ sở của chính mình; bởi thế trong giờ làm việc, ông chẳng dành ưu ái nào để phân biệt Corey với nửa tá thư ký và kế toán khác ở phòng ngoài. Tuy nhiên, ông cũng chẳng giấu giếm sự tự hào về việc con trai của Bromfield Corey lại hứng thú đến làm cho ông. "Mọi người có thấy cậu trẻ ngồi ở bàn đối diện với cô đánh máy của tôi không? Chà, thưa ông, đó là con trai của Bromfield Corey—và là cháu nội của cụ Phillips Corey ngày xưa đấy. Mà tôi phải công nhận thế này, trong cái văn phòng này chẳng có ai chăm chút công việc tốt hơn cậu ấy đâu. Chẳng có việc gì cậu ấy chê là quá tầm hay coi thường cả. Đúng chín giờ sáng mỗi ngày là cậu ấy đã có mặt, trước cả khi đồng hồ kịp điểm giờ. Tôi đoán là cái gien của người ông nội đang bộc lộ ở cậu ấy đấy. Cậu ấy phụ trách mảng thư từ đối ngoại. Chúng tôi đang đẩy mạnh tiêu thụ sơn khắp mọi nơi." Ông tự huyễn hoặc rằng mình không hề cố tình lôi chuyện đó ra để khoe khoang. Vợ ông từng cảnh báo về điều này, nhưng ông tự cho mình cái quyền được đánh giá đúng mực về Corey, và sự khoe khoang của ông núp bóng dưới dạng những ví dụ minh họa. "Nói về việc đào tạo kinh doanh ấy mà—tôi nói cho ông biết, tất cả là ở bản thân con người ta hết! Hồi trước tôi cứ tin vào lời cụ Horace Greeley nói rằng lũ tốt nghiệp đại học là cái giống gia súc có sừng tồi tệ nhất; nhưng giờ tôi đã đổi ý một chút rồi. Cứ nhìn cậu Corey đó xem. Cậu ấy học Harvard ra, sở hữu gần như mọi lợi thế mà một người có thể có. Đi chu du khắp nơi, lại nói được nửa tá ngoại ngữ lưu loát như tiếng Anh. Tôi đoán cậu ấy có đủ tiền để sống cả đời mà chẳng cần động tay động chân vào việc gì, chẳng khác nào cha cậu ấy; con trai Bromfield Corey mà, ông biết đấy. Nhưng cái chất kinh doanh nó đã nằm sẵn trong người cậu ấy rồi. Cậu ấy là một nhà kinh doanh bẩm sinh; trong khi tôi từng nhận bao nhiêu kẻ đi lên từ kiếp đầu đường xó chợ, làm việc vần vụt cả đời mà chưa từng bỏ được sự chán chét bản năng với công việc. Nhưng Corey thì lại thích. Tôi tin là cậu ấy có thể dán chặt vào cái bàn làm việc đó cả ngày lẫn đêm. Tôi chẳng biết cậu ấy thừa hưởng cái đó từ đâu. Có lẽ là từ ông nội cậu ấy, cụ Phillips Corey ngày trước; ông biết đấy, cái tài nó thường nhảy cách thế hệ mà. Nhưng điều tôi muốn nói là, năng lực phải là thứ bẩm sinh; nếu không có sẵn trong người thì dù có trải qua mọi thiếu thốn trên đời cũng chẳng tạo ra được, còn nếu đã có sẵn thì bao nhiêu học vấn đại học cũng chẳng nhui mòn được nó."
Đôi khi Lapham lại đưa ra những quan điểm này ngay tại bàn ăn nhà mình, trước mặt một khách khứa nào đó được ông mời về qua đêm ở Nantasket. Những lúc ấy, hễ có cơ hội là vợ ông lại vạch thói khoác hác đó ra để chế giễu. Bà nhất quyết không cho ông mời Corey về Nantasket chơi chút nào.
"Không đời nào!" bà quả quyết. "Tôi không muốn người ta nghĩ chúng ta đang chèo kéo cậu ta. Nếu cậu ta muốn gặp Irene thì tự cậu ta phải tìm cách."
“Ai bảo bà là tôi muốn cậu ta gặp Irene?” Đại tá gắt gỏng đáp trả.
“Tôi đấy,” bà Lapham nói. “Và tôi muốn cậu ta gặp con bé mà không có bất kỳ sự thu xếp ngầm nào từ ông, Silas ạ. Tôi không muốn bị mang tiếng là đem con gái đi chào mời người ta. Sao ông không mời vài đứa thư ký khác xem?”
“Cậu ấy đâu có giống bọn thư ký khác. Cậu ấy sắp đứng ra phụ trách một phần mảng kinh doanh rồi. Đó là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.”
“Ồ, ra thế!” bà Lapham bực bội thốt lên. “Vậy là ông định nhận đối tác chung vốn đấy à.”
“Tôi thích thì tôi cứ mời đấy!” Đại tá đáp trả, tỏ vẻ khinh bỉ sự bới móc của bà.
Vợ ông cười ngất với sự điềm nhiên của một người phụ nữ quá hiểu chồng mình.
“Nhưng suy nghĩ kỹ rồi thì ông sẽ không làm thế đâu, Si ạ.” Rồi bà dịu giọng để xoa dịu cơn tự ái của ông. “Ông không nghĩ là tôi cũng cảm thấy như ông sao? Tôi thừa biết ông tự trọng thế nào, và tôi không muốn ông làm bất cứ điều gì khiến ông phải thấy nhún nhường, luồn cúi sau này. Ông cứ để mọi chuyện thuận theo tự nhiên đi. Nếu cậu ta thích Irene, cậu ta sẽ tìm cách đến gặp con bé; còn nếu không thì dù có bày mưu tính kế thế nào trên đời này cũng chẳng ép được cậu ta đâu.”
“Ai bày mưu tính kế chứ?” Đại tá lại gắt lên, rùng mình khi thấy những hy vọng và tham vọng mà người đàn ông luôn xấu hổ giấu kín lại bị một người phụ nữ đem ra bàn tán thản nhiên, lạnh lùng như thể đang kê hóa đơn mua mũ áo.
“Ồ, đâu phải ông!” Vợ ông đắc thắng. “Tôi hiểu ông muốn gì mà. Ông muốn lôi cái cậu trẻ này—người chẳng phải đối tác cũng chẳng ra thư ký này—về đây để bàn chuyện kinh doanh chứ gì. Này nhé, muốn bàn việc làm ăn thì cứ việc bàn ở văn phòng ấy.”
Sự chú ý xã giao duy nhất mà Lapham có thể dành cho Corey là thỉnh thoảng chở anh trên chiếc xe ngựa hai bánh, dạo một vòng qua ngọn đập Mill-dam. Ông giữ con ngựa mái ở trong thành phố, và vào những buổi chiều đẹp trời, ông thích “nghỉ sớm”—theo cách ông hay nói—để cho con ngựa được thả sức chạy một chút. Corey cũng hiểu biết đôi chút về ngựa, dù không mê mẩn cho lắm, và anh thà bàn chuyện kinh doanh còn hơn là buộc phải tán chuyện về ngựa. Tuy nhiên, anh vẫn nhún nhường vị sếp của mình với tinh thần kỷ luật vốn là bản năng nằm sâu trong bản tính vốn có phần ngang bướng của người Mỹ. Dù Corey khó tránh khỏi việc cảm nhận được khoảng cách xã hội giữa Lapham và bản thân, nhưng trước mặt ông, anh gạt bỏ những gia phong nếp nhà để tỏ ra kính trọng ông hết mức như bất kỳ người thư ký nào khác. Anh cùng ông tán chuyện ngựa nghéo, và khi Đại tá muốn, anh lại chuyển sang bàn về nhà cửa. Ngoài bản thân và hãng sơn của mình, Lapham chẳng có mấy đề tài tán chuyện; và nếu phải chọn giữa con ngựa mái với tòa nhà bên bờ sông thuộc phố Beacon, thì lúc này ông nghiêng về tòa nhà hơn. Đôi khi trên đường lái xe vào hoặc ra khỏi thành phố, ông dừng lại ở công trình và mời Corey ghé vào tham quan như một người khách, nếu như đã không thể mời anh về Nantasket; và rồi một ngày nọ, duyên số đẩy đưa cho chàng trai trẻ gặp lại Irene tại đó. Cô đi cùng mẹ lên thành phố, và họ đang ở trong nhà để trao đổi với thợ mộc như lần trước thì Đại tá nhảy xuống khỏi xe và “thả neo” ngay trên vỉa hè. Nói chính xác hơn, bà Lapham đang làm việc với thợ mộc, còn Irene thì ngồi trên một chiếc giá kê ở ô cửa sổ nhô ra và ngắm nhìn dòng xe đi lại bên ngoài. Cô thấy anh đi cùng cha mình tiến vào liền cúi đầu chào và ửng hồng đôi má. Cha cô đi thẳng lên tầng trên để tìm mẹ, còn Corey kéo một chiếc giá kê khác ở phía sau phòng ra ngồi. Tầng sàn đầu tiên đã được lát xong toàn bộ, và các bức tường ngăn cũng đã được đóng nẹp gỗ để người ta có thể mờ hình dung ra cấu trúc bên trong.
“Tôi đoán sau này cô sẽ ngồi ở ô cửa sổ này nhiều lắm đấy,” chàng trai trẻ nói.
“Vâng, tôi nghĩ chắc là thích lắm. Ở đây nhộn nhịp hơn dưới quảng trường nhiều.”
“Chắc là thú vị lắm khi được nhìn ngôi nhà của mình lớn lên từng ngày cô nhỉ.”
“Vâng, đúng thế ạ. Có điều nó chẳng tăng tiến nhanh như tôi tưởng.”
“Sao thế được, lần nào đến đây tôi cũng kinh ngạc trước tiến độ của bác thợ mộc nhà cô đấy chứ.”
Cô gái ngước nhìn xuống, rồi ngước mắt lên, cất giọng như một lời giãi bày có phần e ấp—
“Tôi vẫn đang đọc cuốn sách đó từ dạo anh xuống Nantasket đấy.”
“Sách ư?” Corey ngơ ngác hỏi lại, khiến mặt cô đỏ lựng lên vì thất vọng. “Ồ đúng rồi. Cuốn Middlemarch. Cô có thích nó không?”
“Tôi vẫn chưa đọc xong. Chị Pen thì đọc xong rồi.”
“Cô ấy đánh giá thế nào?”
“Ồ, tôi nghĩ chị ấy khá thích. Tôi không thấy chị ấy nói nhiều về nó. Anh có thích không?”
“Có chứ; tôi cực kỳ thích. Nhưng cũng mấy năm rồi từ lần cuối tôi đọc nó.”
“Tôi không biết là nó đã xuất bản lâu thế rồi. Tôi thấy nó mới xuất hiện ở Thư viện Seaside thôi,” cô phân trần, giọng hơi có chút tủi thân.
“Ồ, nó cũng không đến mức quá cũ đâu,” Corey lịch sự nói. “Nó ra mắt trước cuốn DANIEL DERONDA một chút.”
Cô gái lại im lặng. Cô dùng đầu chiếc ô che nắng di di theo đường xoắn dải phoi bào dưới sàn.
“Anh có thích cô Rosamond Vincy đó không?” cô hỏi mà không ngẩng đầu lên.
Corey mỉm cười ân cần.
“Tôi không nghĩ tác giả muốn khán giả có cảm tình với cô ấy. Tôi không thể nói là mình thích cô ấy. Nhưng tôi nghĩ mình cũng không ghét cô ấy đến mức như tác giả. Bà ấy có phần nghiệt ái với những người”—anh định nói “cô gái đẹp”, nhưng sợ nghe có phần hơi đụng chạm cá nhân, nên chữa lại thành—“xinh đẹp.”
“Vâng, chị Pen cũng bảo thế. Chị ấy bảo tác giả chẳng cho cô ấy lấy một cơ hội để trở thành người tốt. Chị ấy bảo nếu rơi vào hoàn cảnh đó, chị ấy cũng sẽ xấu xa chẳng kém gì Rosamond.”
Chàng trai trẻ bật cười. “Chị gái cô châm biếm thật đấy nhỉ?”
“Tôi cũng không biết nữa,” Irene nói, mắt vẫn chăm chú vào những vòng xoắn của dải phoi bào. “Chị ấy lúc nào cũng làm cả nhà buồn cười. Bố tôi thì nghĩ chẳng ai nói chuyện hay bằng chị ấy.” Cô hất nhẹ dải phoi bào ra xa rồi đặt chiếc ô nằm ngang đùi. Sự ngây thơ không vướng bụi đời của các cô con gái nhà Lapham không áp dụng vào cách ăn mặc của họ; trang phục của Irene rất thời trang, và cô giữ tư thế đầu cùng bờ vai cũng đầy thần thái thời thượng. “Chúng tôi định dành phòng phía sau trên tầng làm phòng nghe nhạc kiêm thư viện,” cô đột ngột đổi chủ đề.
“Thế sao?” Corey đáp. “Tôi nghĩ thế thì tuyệt quá.”
“Chúng tôi tính mua tủ sách, nhưng kiến trúc sư lại muốn đóng kệ gắn liền vào tường luôn.”
Chi tiết này dường như được nêu ra để chờ đợi nhận xét từ Corey.
“Tôi thấy làm vậy là hợp lý nhất đấy. Khi đó kệ sách sẽ nhìn như một phần của căn phòng. Cô có thể làm kệ thấp thôi, rồi treo tranh phía trên.”
“Vâng, ông ấy cũng nói y như thế.” Cô gái nhìn ra ngoài cửa sổ rồi nói thêm, “Tôi đoán nếu có những gáy sách bọc đẹp đẽ thì trông sẽ rất tuyệt.”
“Ồ, chẳng có gì trang hoàng cho căn phòng đẹp bằng sách đâu.”
“Vâng. Chắc là phải cần nhiều sách lắm đây.”
“Điều đó tùy thuộc vào diện tích phòng và số lượng kệ sách của cô.”
“Ồ, dĩ nhiên rồi! Tôi đoán,” Irene trầm ngâm nói, “chúng tôi sẽ phải mua bộ sách của Gibbon.”
“Nếu cô muốn đọc ông ấy,” Corey vừa nói vừa cười như thể đón nhận một câu nói đùa.
“Hồi ở trường chúng tôi học về ông ấy nhiều lắm. Tôi tin là chúng tôi từng có một cuốn sách của ông ấy. Cuốn của tôi mất rồi, nhưng chị Pen thì sẽ nhớ.”
Chàng trai trẻ nhìn cô, rồi nghiêm túc nói, “Dĩ nhiên cô cũng sẽ cần sách của Greene, Motley và Parkman nữa.”
“Vâng. Họ là những nhà văn kiểu gì thế ạ?”
“Họ cũng là các sử gia.”
“Ồ vâng; giờ tôi mới nhớ ra. Gibbon cũng là sử gia đúng không. Là Gibbon hay Gibbons nhỉ?”
Chàng trai trẻ phân giải thắc mắc đó với một sự tế nhị có vẻ hơi thừa thãi. “Tôi nghĩ là Gibbon.”
“Ngày xưa có nhiều tác giả quá,” Irene vui vẻ nói. “Tôi toàn nhầm lẫn họ với nhau, chẳng phân biệt được họ với các nhà thơ. Anh có muốn mua cả sách thơ không?”
“Có chứ; tôi nghĩ nên có một bộ sưu tập tác phẩm của các nhà thơ Anh.”
“Nhà tôi chẳng ai thích thơ cả. Anh có thích không?”
“Tôi e là mình cũng không thích lắm,” Corey thú nhận. “Nhưng tất nhiên, từng có thời Tennyson có ý nghĩa với tôi hơn bây giờ rất nhiều.”
“Hồi ở trường chúng tôi cũng có học qua về ông ấy. Tôi nghĩ mình nhớ cái tên này. Tôi nghĩ chúng ta nên có TẤT CẢ các nhà thơ Mỹ.”
“Ồ, không cần tất cả đâu. Chỉ cần năm hay sáu người xuất sắc nhất thôi: cô sẽ cần Longfellow, Bryant, Whittier, Holmes, Emerson và Lowell.”
Cô gái chăm chú nghe, như thể đang ghi nhớ các cái tên vào đầu.
“Và cả Shakespeare nữa,” cô bổ sung. “Anh có thích các vở kịch của Shakespeare không?”
“Ồ có chứ, rất thích là đằng khác.”
“Ngày trước tôi mê mẩn các vở kịch của ông ấy. Anh có thấy vở 'Hamlet' tuyệt vời không? Chúng tôi học về Shakespeare nhiều lắm. Anh có từng thấy kinh ngạc khi phát hiện ra ông ấy còn có biết bao nhiêu vở kịch khác không? Tôi cứ tưởng ông ấy chỉ có 'Hamlet', 'Romeo và Juliet', 'Macbeth', 'Richard III', 'Vua Lear', và vở mà Robeson với Crane hay diễn ấy—ồ phải rồi! Vở 'Hài kịch kịch tính vì nhầm lẫn'.”
“Đó là những vở họ thường công chiếu nhất,” Corey nói.
“Tôi đoán chúng tôi sẽ phải mua cả các tác phẩm của Scott nữa,” Irene quay lại chủ đề sách vở.
“Ồ vâng.”
“Có một cô bạn cùng trường từng nghĩ ông ấy rất VĨ ĐẠI. Cứ suốt ngày thao thao bất tuyệt về Scott.” Irene mỉm cười bĩu môi một cách ngộ nghĩnh và dễ thương. “Nhưng ông ấy đâu phải người Mỹ, đúng không anh?” cô gợi ý.
“Không,” Corey nói; “tôi tin ông ấy là người Scotland.”
Irene đưa chiếc găng tay lên vuốt trán. “Tôi toàn nhầm ông ấy với Cooper thôi. Chà, bố tôi phải đi mua hết đống đó mới được. Đã làm thư viện thì phải có sách bên trong chứ. Chị Pen bảo có thư viện thật là vô lý hết sức. Nhưng bố tôi thì cứ kiến trúc sư bảo sao là nghe vậy. Ban đầu bố cũng phản đối dữ lắm. Tôi chẳng hiểu làm sao người ta có thể phân biệt rạch ròi các nhà thơ, sử gia và tiểu thuyết gia trong đầu được nữa. Tất nhiên nếu chúng tôi bảo thì bố sẽ mua thôi. Nhưng tôi chẳng biết làm sao để chỉ cho bố biết phải mua những cuốn nào nữa.” Ánh sáng rạng rỡ vụt tắt trên khuôn mặt cô, nhường chỗ cho vẻ trầm tư.
“Chà, nếu cô muốn,” chàng trai trẻ rút cây viết chì ra và nói, “tôi sẽ ghi lại tên những tác giả chúng ta vừa nói tới.”
Anh vỗ vỗ vào túi áo ngực để tìm xem có mảnh giấy vụn nào không.
“Anh làm thật sao?” cô reo lên sung sướng. “Đây! Lấy tấm danh thiếp của tôi này,” và cô rút chiếc hộp đựng danh thiếp ra. “Bác thợ mộc toàn viết lên một khối gỗ ba cạnh rồi nhét vào túi, nó cộm đến mức bác ấy không thể nào quên được. Chị Pen bảo chị ấy sẽ áp dụng chiêu khối gỗ ba cạnh đó với bố.”
“Cảm ơn cô,” Corey nói. “Tôi xin phép dùng tấm danh thiếp của cô nhé.” Anh bước sang chỗ cô, và một lúc sau thì ngồi xuống chiếc giá kê bên cạnh. Cô ghé mắt nhìn vào tấm danh thiếp khi anh viết. “Đây là những người chúng ta vừa nhắc tới, nhưng có lẽ tôi nên ghi thêm vài tên tuổi khác nữa.”
“Ồ, cảm ơn anh,” cô thốt lên khi anh đã viết kín cả hai mặt tấm danh thiếp. “Bố phải mua những quyển có phần gáy bọc đẹp nhất mới được. Tôi sẽ bảo bố rằng sách giúp trang hoàng cho căn phòng, thế thì bố sẽ chẳng từ chối đâu.” Cô giữ tấm danh thiếp, nhìn nó với vẻ ngắm nghía đầy ao ước.
Có lẽ Corey đã đoán được mối bận tâm của cô. “Nếu bác nhà cầm tấm này đến bất kỳ hiệu sách nào và yêu cầu loại gáy sách mình muốn, họ sẽ chuẩn bị đầy đủ theo đơn đặt hàng thôi.”
“Ồ, cảm ơn anh rất nhiều,” cô nói, nhét tấm danh thiếp trở lại hộp với vẻ nhẹ nhõm thấy rõ. Rồi cô quay gương mặt xinh đẹp về phía chàng trai trẻ, rạng rỡ với niềm hân hoan thắng lợi của một người phụ nữ vừa thực hiện xong một mưu mẹo nho nhỏ thành công, và bắt đầu trò chuyện vui vẻ trở lại về những chuyện khác, như thể vừa trút bỏ được một gánh nặng phiền thoái vượt quá tầm quan trọng của nó, giờ đây cô quay sang bù đắp cho bản thân.
Corey không quay lại chiếc giá kê của mình nữa. Cô lại tìm thấy một dải phoi bào khác trong tầm với của chiếc ô, liền bắt đầu lấy đầu ô chọc chọc vào nó, cố khều theo các nếp gấp. Corey ngồi nhìn cô một lúc.
“Xem ra cô có niềm đam mê lớn với việc nghịch phoi bào nhỉ,” anh nói. “Đó là niềm đam mê mới đấy à?”
“Mới cái gì cơ ạ?”
“Đam mê ấy.”
“Tôi không biết nữa,” cô nói, hạ mi mắt xuống và tiếp tục công việc của mình. Cô liếc nhìn anh một cách e ấp. “Có lẽ anh không ủng hộ việc nghịch phoi bào chăng?”
“Ồ có chứ, tôi ủng hộ chứ. Tôi rất ngưỡng mộ trò đó đấy. Nhưng xem ra có vẻ hơi khó khăn. Tôi đang có tham vọng giẫm chân lên đuôi dải phoi bào để giữ nó lại cho cô đây.”
“Được thôi ạ,” cô gái nói.
“Cảm ơn cô,” chàng trai trẻ đáp. Anh làm đúng như vậy, và giờ đây đầu chiếc ô của cô đã dễ dàng đâm xuyên qua nếp gấp. Họ nhìn nhau và bật cười. “Nghệ thuật thật đấy. Cô có muốn thử dải khác không?” anh hỏi.
“Ồ không, cảm ơn anh,” cô trả lời. “Tôi nghĩ một dải là đủ rồi.”
Cả hai lại cùng bật cười, dù vì lý do gì hay chẳng vì lý do nào cả, rồi cô gái trẻ chợt trở nên thồ trầm. Đối với một cô gái, mọi việc làm của chàng trai trẻ đều mang một ý nghĩa nào đó; và nếu anh chịu lấy chân giữ dải phoi bào cho cô đâm chiếc ô qua, cô nhất định phải tự hỏi anh có ý gì khi làm vậy.
“Hôm nay xem ra họ trao đổi với bác thợ mộc lâu thật đấy,” Irene nói, mơ hồ ngước nhìn lên trần nhà. Cô quay sang Corey với vẻ lịch sự trang trọng. “Tôi e là mình đang làm mất thời gian của anh. Anh không cần phải nán lại đâu.”
“Ồ không. Cô đang cho phép tôi ở lại mà,” anh đáp.
Cô ngúng nẩy và cắn môi vì sung sướng. “Tôi đoán chắc chẳng mấy chốc nữa họ sẽ xuống thôi. Anh có thích mùi gỗ và mùi vữa không? Ngửi mới mẻ làm sao.”
“Có chứ, tuyệt vời lắm.” Anh cúi người nhặt dải phoi bào mà hai người vừa chơi dưới sàn lên rồi đưa lên mũi ngửi. “Nó thơm như một bông hoa vậy. Tôi có thể tặng nó cho cô được không?” anh hỏi, như thể đó thực sự là một bông hoa.
“Ồ, cảm ơn anh, cảm ơn anh!” Cô nhận lấy dải phoi bào từ tay anh rồi giắt vào thắt lưng, và rồi cả hai lại cùng bật cười một lần nữa.
Tiếng bước chân vang lên từ cầu thang đi xuống. Khi người lớn xuống tới tầng hai người đang ngồi, Corey đứng dậy và ngay sau đó xin phép cáo lui.
“Sao trông con trầm tư thế, 'Rene?” bà Lapham hỏi.
“Trầm tư ư?” cô gái lặp lại. “Con chẳng trầm tư MỘT TÍ NÀO cả. Mẹ nói THẾ LÀ Ý SẠO?”
Tối hôm đó Corey ăn tối ở nhà, và khi ngồi nhìn cha mình ở phía đối diện bàn ăn, anh lên tiếng: “Con thắc mắc không biết mức độ thưởng thức văn học trung bình của những người không có học vấn là như thế nào nhỉ.”
“Chà,” người cha nói, “ta e là mức trung bình đó thấp đến ngỡ ngàng, ngay cả với những người có học thức. Bản thân con cũng đâu có đọc nhiều sách, Tom.”
“Vâng, đúng là vậy,” chàng trai trẻ thú nhận. “Mùa đông năm ngoái khi ở cùng Stanton con đọc nhiều sách hơn hẳn những năm tháng từ thời niên thiếu. Nhưng con đọc là vì bắt buộc—chẳng có việc gì khác để làm cả. Không phải vì con đam mê đọc sách. Dù vậy con nghĩ mình đọc với ít nhiều cảm nhận về văn chương và sự khác biệt giữa các tác giả. Con không cho rằng phần đông mọi người đều làm vậy; con từng gặp những người đọc sách mà chẳng buồn tìm hiểu xem tác giả là ai, nói gì đến việc đánh giá chất lượng tác phẩm. Con đoán đó là cách mà đại đa số mọi người đọc sách.”
“Đúng vậy. Nếu các tác giả không phải gần như bắt buộc sống ẩn dật và mù tịt về sự dốt nát của người đời xung quanh họ, thì ta chẳng hiểu làm sao họ có thể chịu đựng nổi. Dĩ nhiên họ mang số mệnh rốt cuộc phải chìm vào quên lãng, tội nghiệp họ; nhưng nhìn thấy sự quên lãng đó cuồn cuộn bao quanh mình ngay trong lúc họ đang nỗ lực đạt đến sự bất tử thì thật là nản lòng vô cùng. Ta không nghĩ những người có thói quen đọc sách và ít nhất là có quen biết sơ qua với văn học như chúng ta lại có thể hình dung ra sự tăm tối muội mị của đại đa số quần chúng—ngay cả những người nhà giàu nứt vách, mặc toàn lụa là nhung lụa. Nhưng thỉnh thoảng chúng ta cũng thoáng thấy được điều đó. Ta đoán con đã thấy các ấn phẩm mới nhất nằm vương vãi khắp nhà Lapham khi con xuống đó chứ?”
Corey trẻ bật cười. “Nói thật là nhà họ cũng không hẳn là ngập tràn sách báo đâu ạ.”
“Thế sao?”
“Nói thật ra thì con không nghĩ họ bao giờ mua sách. Các tiểu thư nhà đó chỉ mượn những cuốn tiểu thuyết mà họ nghe người ta bàn tán từ thư viện cho mượn thôi.”
“Họ có đủ hiểu biết để thấy xấu hổ về sự dốt nát của mình không?”
“Có chứ, theo những cách nhất định—và ở một mực độ nhất định.”
“Cái thứ chúng ta gọi là văn minh này thật là kỳ lạ,” người cha trầm ngâm. “Chúng ta cứ nghĩ đó là chuyện của các thời đại và các quốc gia. Thực ra đó lại là chuyện của từng cá nhân. Một người anh có thể là người văn minh còn người em lại là kẻ dã man. Thỉnh thoảng ta gặp những cô gái trẻ thờ ơ một cách thô bạo, xấc xược và cố tình đối với các ngành nghệ thuật tạo nên văn minh, đến mức đáng ra họ phải mặc da thú và đi chân đất vác dùi đục trên vai mới đúng. Ấy thế mà họ lại xuất thân từ gia đình lịch sự, và cha mẹ họ ít nhất cũng biết tôn trọng những thứ mà đám súc vật trẻ tuổi này coi khinh.”
“Con không nghĩ gia đình Lapham rơi vào trường hợp đó đâu ạ,” người con trai mỉm cười nói. “Bố mẹ họ khá áy náy về việc không có thời gian đọc sách, còn các tiểu thư thì hoàn toàn không hề coi thường sách vở.”
“Họ tiến bộ đấy chứ!”
“Họ đang tính làm một thư viện trong căn nhà ở phố Beacon đấy.”
“Ồ, tội nghiệp! Làm sao họ gầy dựng nổi một tủ sách cơ chứ?”
“Chà, thưa cha,” người con trai hơi ửng hồng gò má, “con đã được gián tiếp nhờ trợ giúp.”
“Con ư, Tom!” Người cha dựa lưng vào ghế và bật cười.
“Con đã tiến cử các tác giả kinh điển,” người con đáp.
“Ồ, ta chưa bao giờ nghĩ sự THẬN TRỌNG của con lại có chỗ sơ hở đấy, Tom!”
“Nhưng nghiêm túc mà nói ạ,” chàng trai trẻ mỉm cười rộng lượng, đồng cảm với sự thích thú của cha mình, “họ không phải là những người thiếu thông minh. Họ rất nhanh nhạy, khôn khéo và thực tế.”
“Ta không nghi ngờ gì việc một số người da đỏ Sioux cũng như vậy. Nhưng điều đó không có nghĩa họ là người văn minh. Mọi sự văn minh ngày nay đều đến từ văn học, đặc biệt là ở đất nước chúng ta. Một người Hy Lạp đạt đến sự văn minh nhờ trò chuyện và quan sát, và ở mức độ nào đó một người Paris ngày nay vẫn có thể làm vậy. Nhưng chúng ta, những kẻ sống xa rời lịch sử và các di tích, chúng ta bắt buộc phải đọc hoặc là trở thành kẻ dã man. Đã có thời chúng ta được xoa dịu, nếu không muốn nói là trau chuốt, nhờ tôn giáo; nhưng ta nghi ngờ rằng ngày nay bục giảng kinh đã giảm bớt rất nhiều ảnh hưởng trong việc khai hóa văn minh rồi.”
“Họ ngấu nghiến báo chí dữ lắm, lại hay đi xem kịch; và họ đi nghe diễn thuyết rất nhiều. Đại tá thì thích các buổi diễn thuyết có chiếu đèn chiếu hình cơ.”
“Có lẽ họ tiếp thu được điều gì đó theo cách ấy,” người cha trầm ngâm. “Ừ, ta đoán người ta phải tính đến những thứ đó—đặc biệt là báo chí và các buổi diễn thuyết. Ta nghi ngờ việc nhà hát là một nhân tố văn minh ở đất nước ta. Ta dám cá là nó không làm đồi tụy đi quá nhiều, nhưng từ những gì ta chứng kiến, ta phải nói rằng nó làm thoái hóa về mặt trí tuệ. Biết đâu họ lại thu nhận được chút nâng cao nào đó từ đó; ta chịu thôi. Tom này!” ông thêm vào sau một hồi suy ngẫm. “Ta thực sự nghĩ mình nên gặp vị ân chủ này của con. Con có nghĩ sẽ khá lịch sự nếu ta chủ động làm quen với ông ấy không?”
“Chà, nếu cha thích thế ạ,” chàng trai trẻ nói. “Nhưng chẳng có nghĩa vụ nào bắt buộc cả. Đại tá Lapham sẽ là người cuối cùng trên đời muốn gượng ép mối quan hệ của chúng ta thành một dạng quan hệ xã hội. Cuộc gặp gỡ sẽ tự đến theo lẽ tự nhiên thôi.”
“À, ta không có ý đề xuất cái gì đó ngay lập tức,” người cha nói. “Mùa hè thì chẳng làm ăn được gì, và ta muốn có sự thu xếp của mẹ con hơn. Tuy nhiên, ta không thể xua tan ý nghĩ về một buổi ăn tối. Ta cảm thấy hình như nên có một bữa tối mới phải.”
“Ồ, xin cha đừng cảm thấy đó là sự cần thiết.”
“Được rồi,” người cha từ tốn nhượng bộ, “dù sao thì cũng không có gì phải vội.”
“Có một điều tôi không thích,” Lapham nói trong một cuộc trò chuyện giữa hai vợ chồng liên quan đến Corey, “hoặc ít nhất là tôi không hiểu nổi; đó là cái cách thái độ của cha cậu ta. Tôi không muốn chen chân vào nhà ai; nhưng tôi thấy thật kỳ quặc cái cách ông ta cứ giữ khoảng cách. Tôi nghĩ ông ta phải có đủ sự quan tâm đến con trai mình để muốn biết đôi chút về công việc của nó chứ. Ông ta sợ cái gì cơ chứ?” Lapham tức giận hỏi. “Ông ta tưởng tôi sẽ vồ lấy cơ hội để thắt chặt quan hệ với ông ta nếu ông ta ban cho tôi chắc? Ông ta nhầm to rồi. Tôi chẳng tha thiết gì làm quen với ông ta.”
“Silas này,” vợ ông cất lời, diễn đạt lại một cách tự do lời lẽ của chồng và đáp lại cái thần thái chứ không phải từng từ ngữ, “tôi hy vọng ông chưa từng nói lời nào với cậu Corey để cậu ta biết ông cảm thấy thế nào đấy.”
“Tôi chưa bao giờ nhắc đến cha cậu ấy trước mặt cậu ấy!” Đại tá gầm lên. “Đó là cách tôi đối chót với chuyện này đấy!”
“Bởi vì làm thế sẽ hỏng hết mọi chuyện. Tôi không muốn họ nghĩ chúng ta tha thiết dù chỉ một chút để làm quen với họ. Chúng ta cũng chẳng tốt đẹp hơn chút nào đâu. Chúng ta đâu có quen cùng một tầng lớp với họ, và chúng ta cũng chẳng quan tâm đến cùng những thứ như họ.”
Lapham hổn hển vì bực bội trước hàm ý của vợ. “Tôi đã chẳng bảo bà là,” ông thổn hển, “tôi không muốn làm quen với họ sao? Ai khởi xướng trước chứ? Họ là bạn của bà nếu có thể gọi là bạn của ai đó.”
“Họ là quen biết xa của tôi,” bà Lapham bình thản đáp; “còn cậu Corey trẻ này là thư ký của ông. Và tôi muốn chúng ta phải giữ khoảng cách sao cho khi họ sẵn sàng chủ động, chúng ta có thể đón nhận nửa chừng hoặc không, tùy chúng ta chọn.”
“Đó mới là điều làm tôi ức chế đấy,” chồng bà thốt lên. “Tại sao chúng ta phải chờ họ chủ động? Tại sao chúng ta không chủ động? Họ có tốt đẹp hơn chúng ta không? Tờ hối phiếu của tôi ngày hôm nay có giá trị gấp mười lần của Bromfield Corey trên thị trường đấy. Và tiền của tôi là do TÔI LÀM RA. Tôi không phung phí cả đời mình vào việc rảnh rỗi.”
“Ồ, đó không phải là việc ông có bao nhiêu tiền, và cũng không hẳn là việc ông đã làm được những gì. Đó là ở con người ông.”
“Vậy thì có gì khác biệt cơ chứ?”
“Chẳng có gì thực sự đáng kể, hay khiến ông phải bận tâm, nếu ông không thèm nghĩ tới nó. Nhưng ông ấy đã sống cả đời trong giới thượng lưu, ông ấy biết chính xác phải nói gì và làm gì, ông ấy có thể nói về những chủ đề mà giới thượng lưu thích bàn tới, còn ông—thì không.”
Lapham khịt mũi giận dữ. “Và điều đó làm ông ta tốt đẹp hơn sao?”
“Không. Nhưng nó đặt ông ấy vào vị thế có thể chủ động mà không tự làm hạ thấp mình, còn ông thì rơi vào vị thế không thể làm vậy. Này, Silas Lapham! Ông hiểu rõ chuyện này chẳng kém gì tôi đâu. Ông biết là tôi trân trọng ông, và tôi thà chết còn hơn thấy ông phải hạ mình trước bất kỳ ai trên đời. Nhưng tôi sẽ không để ông đến tìm tôi và vờ như ông có thể gặp Bromfield Corey như một người bình đẳng trên thế mạnh của ông ấy. Ông không thể đâu. Ông ấy có học vấn tốt hơn ông, và nếu ông ấy không có nhiều đầu óc hơn ông, thì đầu óc của ông ấy cũng thuộc loại khác. Rồi ông ấy và vợ ông ấy, cùng cha ông nội họ trước đây nữa, lúc nào cũng giữ vị trí cao trong xã hội, ông không thay đổi được điều đó đâu. Nếu ông muốn quen biết họ, ông phải để họ chủ động. Còn nếu không thì thôi, đường ai nấy đi.”
“Tôi đoán,” vị Đại tá bị bực bội và đánh bại nói sau một hồi nuốt trôi cục tức, “họ sẽ rơi vào một tình thế ê ề nếu mùa hè năm ngoái tôi cứ ngồi chờ họ chủ động đấy.”
“Đó là hai chuyện hoàn toàn khác nhau. Khi đó tôi đâu có biết họ là ai, chứ nếu biết có khi tôi đã chờ rồi. Nhưng tất cả những gì tôi nói bây giờ là nếu ông nhận cậu Corey trẻ vào làm cùng với hy vọng gia đình mình chen chân vào giới thượng lưu cùng cha cậu ta, thì tốt nhất ông nên sa thải cậu ta ngay đi. Vì tôi không đời nào chấp nhận chuyện đó trên cơ sở ấy đâu.”
“Ai muốn dựa trên cơ sở đó chứ?” chồng bà cãi lại.
“Chẳng ai cả, nếu ông không muốn,” bà Lapham thản nhiên nói.
Irene trở về nhà với dải phoi bào giắt ở thắt lưng, cha cô không hề chú ý và mẹ cô cũng chẳng buồn hỏi. Nhưng chị gái cô thì nhìn thấy ngay lập tức và hỏi cô đang làm cái trò gì với nó vậy.
“Ồ, chẳng có gì đâu,” Irene nói, mỉm cười sung sướng như tự tố cáo mình, cô cẩn thận rút dải phoi bào ra và đặt nó vào giữa đống ren và ruy-băng trong ngăn kéo.
“Hay là em cho nó vào nước đi 'Rene? Đến sáng là nó héo rũ ra đấy,” Pen nói.
“Chị thật là xấu tính!” cô gái hạnh phúc reo lên. “Nó đâu phải là hoa!”
“Ồ, chị cứ tưởng đó là cả một bó hoa cơ đấy. Ai tặng em thế?”
“Em chẳng nói cho chị đâu,” Irene đố chối một cách nhí nhảnh.
“Ồ, thôi khỏi cần. Em có biết chiều nay anh Corey xuống đây đi dạo trên bãi biển với chị không?”
“Anh ấy không hề—chẳng có chuyện đó đâu! Anh ấy ở nhà mới với EM cơ mà. Đấy! Chị bị bẫy rồi nhé.”
“Thế sao?” Penelope thong thả đáp. “Thế thì chị chịu chẳng đoán nổi ai đã tặng em dải phoi bào quý giá đó đâu.”
“Đúng rồi, chị không đoán nổi đâu!” Irene nói, gò má ửng hồng tuyệt đẹp. “Chị cứ việc đoán, đoán nữa, đoán mãi đi!” Với đôi mắt xinh đẹp, cô nũng nịu đòi chị tiếp tục trêu ghẹo mình, và Penelope tiếp tục vở hài kịch với sự kiên nhẫn mà chỉ phụ nữ mới có cho những chuyện như thế này.
“Thôi, chị chẳng buồn đoán nữa nếu vô ích. Nhưng chị không biết là dạo này người ta lại có mốt tặng phoi bào thay vì tặng hoa đấy. Nhưng mà cũng có lý đấy chứ. Khi nào cũ thì đem làm củi nhóm bếp được, chứ hoa cũ thì chẳng làm được gì. Có khi sau này anh ấy lại gửi cho em cả thùng phoi bào ấy nhỉ.”
Irene bật cười sung sướng trước sự trêu chọc này. “Ôi Pen, em muốn kể cho chị nghe chuyện xảy ra thế nào.”
“Ồ, thế ra anh ấy TẶNG em thật à? Chà, chị đoán là chị chẳng muốn nghe đâu.”
“Chị phải nghe, và chị bắt buộc phải nghe!” Irene chạy đến giữ lấy chị gái, người đang vờ như sắp đi ra khỏi phòng, và ấn chị ngồi xuống ghế. “Đấy, ngồi yên!” Cô kéo một chiếc ghế khác lại, chặn ngang để nhốt chị lại. “Anh ấy đi tới, rồi ngồi xuống chiếc giá kê ngay bên cạnh em----”
“Gì cơ? Gần như chị với em lúc này á?”
“Đồ quỷ này! Đã bảo là KHÔNG MÀ! Ở một khoảng cách lịch sự chứ. Rồi có cái dải phoi bào này trên sàn, em cứ lấy đầu ô chọc chọc vào nó----”
“Để giấu đi sự bối rối chứ gì.”
“Xì! Em chẳng bối rối tí nào nhé. Em hoàn toàn tự nhiên luôn! Rồi anh ấy xin phép em cho anh ấy lấy chân giữ dải phoi bào lại, để em tiếp tục chọc ô vào. Và em bảo vâng anh cứ giữ đi----”
“Cô gái táo tợn này! Em cho phép anh ấy giữ dải phoi bào cho em cơ đấy?”
“Và rồi--và rồi----” Irene tiếp tục, mắt thẫn thờ ngước nhìn lên, chìm đắm trong hồi tưởng ngập tràn hạnh phúc, “và rồi----Ồ phải rồi! Sau đó em hỏi anh ấy xem anh ấy có thích mùi phoi bào thông không. Và rồi anh ấy nhặt nó lên, bảo là nó thơm như một bông hoa. Rồi anh ấy hỏi liệu anh ấy có thể tặng nó cho em không--chỉ là nói đùa thôi, chị biết đấy. Và em nhận lấy, rồi giắt vào thắt lưng. Và hai đứa cười quá chừng! Bọn em cười như nấc nẻ ấy. Và ôi Pen ơi, chị đoán xem anh ấy có ý gì khi làm vậy?” Cô đột ngột ôm chồm lấy ngực chị gái, giấu gương mặt đang nóng bừng vào vai chị.
“Chà, ngày trước có một cuốn sách nói về ngôn ngữ của các loài hoa. Nhưng chị chưa bao giờ biết nhiều về ngôn ngữ của phoi bào, nên chị chẳng thể nói chính xác được----”
“Ồ, đừng--ĐỪNG mà, Pen!” và đến đây Irene ngừng cười, bắt đầu sụt sùi khóc trong vòng tay chị gái.
“Kìa, 'Rene!” cô chị thốt lên.
“Chị BẾT là anh ấy chẳng có ý gì mà. Anh ấy chẳng quan tâm một chút nào đến em cả. Anh ấy ghét em! Anh ấy coi thường em! Ôi, em phải làm sao đây?”
Một nỗi phiền muộn thoáng qua trên gương mặt cô chị khi lặng lẽ vỗ về đứa em trong tay; rồi ánh nhìn đùa giỡn lại quay trở lại trong mắt cô. “Chà, 'Rene, em ĐÂU CÓ PHẢI làm GÌ đâu. Đó là một lợi thế của con gái đấy--nếu đó THỰC SỰ là một lợi thế. Chị cũng chẳng dám chắc nữa.”
Nước mắt của Irene lại biến thành tiếng cười. Khi cô ngẩng đầu lên, cô nhìn vào chiếc gương đối diện hai người, nơi vẻ đẹp của cô hiện lên càng thêm rực rỡ sau cơn mưa rào vừa trải qua. Cô dường như lấy lại can đảm từ hình ảnh đó.
“Chắc là tồi tệ lắm khi phải LÀM GÌ ĐÓ,” cô mỉm cười nhìn vào hình ảnh của chính mình trong gương nói. “Em không hiểu làm sao họ có thể làm được nữa.”
“Một số người trong số họ không làm được đâu--nhất là khi có một vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành ở ngay bên cạnh.”
“Ồ, xì, Pen! Chị biết là không phải vậy mà. Chị có bờ môi rất đẹp đấy Pen ạ,” cô bổ sung vẻ trầm tư, ngắm nghía nét mặt trong gương rồi bĩu môi mình ra để xem hiệu ứng của nó.
“Đó là một bờ môi hữu dụng,” Penelope thừa nhận; “chị không tin là giờ mình có thể sống thiếu nó, chị đã sở hữu nó lâu thế rồi mà.”
“Nó có biểu cảm ngộ nghĩnh làm sao--hệt như cái nhìn trong mắt chị vậy; như thể chị sắp sửa nói điều gì đó buồn cười lắm. Anh ấy bảo, ngay lần đầu tiên nhìn thấy chị, anh ấy đã biết chị là người hóm hỉnh rồi.”
“Thật thế sao? Chắc chắn phải vậy rồi, nếu ngài Đại Mogul đã nói thế. Sao em không bảo chị sớm hơn, mà lại để chị cứ tung tăng đi lại như một người bình thường thế hả?”
Irene bật cười như thể cô thích chị mình tiếp nhận lời khen của anh theo cách đó hơn là cách khác.
“Môi em lại có vẻ cứng đờ, nghiêm nghị thế nào ấy,” cô vừa nói vừa kéo môi xuống rồi lo lắng nhìn vào gương.
“Chị hy vọng em không làm cái nét mặt đó khi anh ấy tặng em dải phoi bào. Nếu em làm thế, chị không tin là anh ấy sẽ tặng em dải gỗ nào nữa đâu.”
Bờ môi nghiêm nghị vỡ òa thành một nụ cười tuyệt đẹp, rồi áp vào gò má Penelope bằng một nụ hôn.
“Đấy! Thôi đi cái đồ ngốc này! Chị không muốn em chấp nhận ME trước khi chị tự cầu hôn đâu ĐẤY.” Cô gỡ mình ra khỏi vòng tay em gái và chạy trốn khỏi cô quanh phòng.
Irene đuổi theo, vì cần phải giấu mặt vào vai chị một lần nữa. “Ôi Pen! Ôi Pen!” cô reo lên.
Ngày hôm sau, vào khoảnh khắc đầu tiên ở riêng với cô con gái lớn, bà Lapham hỏi, như thể biết Penelope chắc chắn đã tìm hiểu về chuyện đó: “Hôm qua Irene làm cái trò gì với dải phoi bào ở thắt lưng thế?”
“Ồ, chỉ là mấy trò vớ vẩn của em nó với anh Corey thôi mà. Anh ấy đưa cho em nó ở nhà mới.” Penelope không muốn ngẩng đầu lên để bắt gặp ánh mắt nghiêm nghị của mẹ.
“Con nghĩ cậu ta có ý gì khi làm vậy?”
Penelope lặp lại lời kể của Irene về sự việc, và mẹ cô nghe mà không vẻ gì là tìm thấy nhiều niềm hy vọng từ đó.
“Cậu ta trông không giống loại người thích tán tỉnh con bé,” cuối cùng bà nói. Rồi sau một hồi suy ngẫm: “Irene là một cô gái tốt nhất trên đời, lại là một mỹ nhân hoàn hảo. Nhưng mẹ sẽ ghét cái ngày mà con gái mẹ lấy chồng chỉ vì vẻ đẹp của nó.”
“Mẹ cứ yên tâm về phần con nhé,” Penelope đáp.
Bà Lapham mỉm cười buồn bã. “Con bé không thực sự xứng tầm với cậu ta đâu, Pen ạ. Mẹ đã nghi ngờ điều đó ngay từ đầu, và càng ngày mẹ càng cảm thấy rõ hơn. Con bé không đủ trí tuệ.” “Con đâu có biết là đàn ông lại yêu một cô gái vì trí tuệ của cô ta đâu,” Penelope bình thản nói.
“Ồ không. Cậu ta hoàn toàn chưa yêu Irene đâu. Nếu cậu ta yêu rồi thì trí tuệ đâu còn quan trọng nữa.”
Penelope bỏ qua sự mâu thuẫn trong lời nói của mẹ.
“Biết đâu anh ấy yêu rồi thì sao, thưa mẹ.”
“Không,” bà Lapham nói. “Con bé làm cậu ta vừa mắt khi cậu ta nhìn thấy. Nhưng cậu ta không cố tìm cách để gặp con bé.”
“Anh ấy làm gì có cơ hội. Mẹ đâu có cho bố đưa anh ấy về đây.”
“Cậu ta sẽ tìm cớ để đến mà không cần được đưa về, nếu cậu ta muốn,” người mẹ nói. “Nhưng con bé chưa đủ đọng lại trong tâm trí cậu ta để thúc đẩy cậu ta làm vậy. Cậu ta đi khỏi là chẳng còn nghĩ gì đến con bé nữa. Con bé vẫn là một đứa trẻ. Nó là một đứa trẻ ngoan, và mẹ sẽ luôn nói vậy; nhưng nó chẳng là gì ngoài một đứa trẻ. Không, con bé phải quên cậu ta đi thôi.”
“Có lẽ chuyện đó sẽ không dễ dàng thế đâu.”
“Ừ, mẹ đoán là vậy. Và giờ bố con lại nảy ra ý nghĩ đó trong đầu, ông ấy sẽ dời sông lấp biển để biến nó thành hiện thực cho xem. Mẹ có thể thấy ông ấy lúc nào cũng nghĩ về chuyện đó.”
“Đại tá có ý chí của riêng mình mà,” cô gái nhận xét, vừa đu đưa người trên ghế vừa nhìn mẹ.
“Ước gì chúng ta đừng bao giờ gặp họ!” bà Lapham thốt lên. “Ước gì chúng ta đừng bao giờ nghĩ đến chuyện xây nhà! Ước gì cậu ta cứ tránh xa việc kinh doanh của bố con ra!”
“Chà, giờ thì quá muộn rồi mẹ ạ,” cô gái nói. “Có lẽ mọi chuyện không tồi tệ như mẹ nghĩ đâu.”
“Dù sao thì chúng ta cũng phải chịu đựng thôi,” bà Lapham nói với sự phục tùng khắc khổ cổ điển kiểu người Yankee.
“Ồ vâng, chúng ta bắt buộc phải chịu đựng thôi,” Penelope nói với thái độ an phận kỳ quặc hiện đại kiểu người Mỹ.