LEMURES (LARVÆ) VÀ LARES.
Hồn ma (Manes) là linh hồn của những người đã khuất, được chia thành hai loại, cụ thể là Lemures (hoặc Larvæ) và Lares.
Lemures là những linh hồn người chết từng trở về ám ảnh chốn cư ngụ cũ trên trần gian dưới dạng ác linh. Chúng xuất hiện vào ban đêm với những hình thù đáng sợ và gớm ghiếc, khiến bạn bè và họ hàng vô cùng khiếp sợ. Do quá đỗi sợ hãi loài linh hồn này, người ta đã lập ra một lễ hội mang tên Lemuralia nhằm xoa dịu chúng.
Rất có thể những mê tín dị đoan về hồn ma, ngôi nhà bị ma ám, vân vân, vốn vẫn tồn tại cho đến tận ngày nay, đều bắt nguồn từ cội nguồn ngoại giáo cổ xưa này.
Lares Familiares lại là một khái niệm dễ chịu hơn rất nhiều. Đó là linh hồn tổ tiên của từng dòng họ, sau khi qua đời vẫn tiếp tục che chở cho sự bình an và thịnh vượng của gia đình mà họ từng gắn bó khi còn sống. Vị trí trang trọng bên lò sưởi thường được đặt bức tượng của vị thần hộ mệnh trong nhà (Lar), người được coi là bậc khai sinh ra dòng tộc. Bức tượng này là đối tượng được kính trọng sâu sắc và luôn được mọi thành viên trong gia đình tôn kính trong mọi hoàn cảnh. Một phần của mỗi bữa ăn được dâng lên trước tượng, và người ta tin rằng vị thần này luôn góp mặt trong mọi công việc gia đình cũng như các sự kiện lớn nhỏ, dù là buồn hay vui. Trước khi khởi hành cho bất kỳ chuyến đi nào, người chủ nhà đều cúi chào bức tượng vị thần hộ mệnh, và khi trở về, một lễ tạ ơn trang nghiêm được dâng lên vị thần cai quản tổ ấm ấy như một lời tri ân sâu sắc cho sự phù hộ của ngài; ngay sau đó, bức tượng được đội những vòng hoa tươi thắm, vốn là lễ vật yêu thích dành cho các vị Lares trong mọi dịp vui chung của gia đình.
Việc đầu tiên mà một nàng dâu mới bước chân về nhà chồng cần làm là bày tỏ lòng thành kính với vị thần hộ mệnh, với niềm tin rằng ngài sẽ che chở và bảo bọc nàng khỏi mọi điều ác.
Bên cạnh những vị thần kể trên, còn có các vị Lares công cộng, những đấng bảo hộ cho đất nước, đường sá, đồng quê và biển cả. Đền thờ của họ luôn rộng mở cho bất kỳ tín đồ thành kính nào bước vào, và trên các bệ thờ ấy, những buổi tế lễ công cộng thường xuyên được tổ chức vì sự thịnh vượng của quốc gia hay đô thị.
