Hãy thét lên "Giết người!" giữa chốn chợ đông, thế nào cũng có kẻ

Quay sang người hàng xóm với ánh mắt đầy lo âu

Như muốn hỏi rằng: "Có phải anh chăng?" Ta từng săn lùng Cain

Cách đây vài thế kỷ, khắp chốn trần gian, để rồi gieo rắc

Nỗi sợ hãi mà những lầm lỗi của chính ta vẫn duy trì

Đến tận hôm nay.

—Những bài học đạo đức của Vibart.

Shakespeare có nói đôi điều về loài sâu bọ, hoặc có lẽ là loài giun dế hay bọ cánh cứng, rằng chúng sẽ vùng lên nếu ta giẫm đạp lên chúng quá mức. Thượng sách là đừng bao giờ giẫm đạp lên một con sâu nào—thậm chí cả viên sĩ quan cấp dưới mới toe vừa từ Chính quốc sang, với những chiếc khuy áo còn chưa bóc lớp giấy bọc, và đôi má đỏ hây hây như thịt bò Anh tươi rói. Đây là câu chuyện về con sâu đã biết vùng lên. Để cho ngắn gọn, chúng tôi sẽ gọi Henry Augustus Ramsay Faizanne là "Con Sâu", dẫu thực ra cậu ta là một thiếu niên cực kỳ khôi ngô, mặt không mọc một cọng râu, với vòng eo thon thả như con gái, khi cậu vừa đặt chân đến trung đoàn "Shikarris" thứ Hai và chuốc lấy đủ điều buồn phiền. Binh đoàn "Shikarris" là một trung đoàn quý tộc, và bạn buộc phải tài năng một chút—biết chơi đàn banjo, cưỡi ngựa ra trò, biết hát hoặc diễn kịch—thì mới mong hòa hợp được với họ.

Con Sâu chẳng biết làm gì ngoài việc ngã ngựa, và tông vào cột cổng bằng chiếc xe ngựa của mình. Ngay cả điều đó rồi cũng trở nên nhàm chán sau một thời gian. Cậu ta chê bài bài ách (whist), làm rách nỉ bàn bi-a, hát lệch tông, cứ thui thủi một mình, và viết thư về cho Mẹ cùng các chị ở Chính quốc. Bốn trong số năm điều này là những thói hư tật xấu mà hội "Shikarris" vô cùng ghé mắt và quyết tâm nhổ tận gốc. Ai cũng biết các sĩ quan cấp dưới thường được những đồng ngũ uốn nắn ra sao để không trở nên quá ngỗ ngược. Điều đó thật hay và lành mạnh, chẳng hại gì ai trừ khi có kẻ nổi giận; và khi ấy rắc rối sẽ phát sinh. Từng có một người như thế—nhưng đó là một câu chuyện khác.

Hội "Shikarris" săn đuổi Con Sâu dữ dội, và cậu ta nhẫn nhục chịu đựng tất cả không một lần chớp mắt. Cậu ta quá ngoan ngoãn, quá nhiệt tình học hỏi và hay đỏ bừng mặt, tới mức việc giáo dục cậu bị cắt ngắn, và cậu bị mặc kệ tự sinh tự diệt dưới bàn tay của tất cả mọi người, ngoại trừ Viên Sĩ quan Cấp trên trực tiếp—kẻ vẫn tiếp tục biến cuộc đời Con Sâu thành một gánh nặng. Viên Sĩ quan Cấp trên không có ý ác độc gì; nhưng những lời trêu chọc của hắn thật thô lỗ, và hắn không biết điểm dừng ở đâu. Hắn đã phải chờ đợi quá lâu để được thăng chức Đại úy; điều đó luôn khiến một kẻ trở nên cay đắng. Hơn nữa, hắn đang yêu, và điều đó lại càng làm hắn tệ hơn.

Một ngày nọ, sau khi mượn chiếc xe ngựa của Con Sâu cho một người phụ nữ hoàn toàn không có thực, tự mình dùng nó suốt cả buổi chiều, rồi gửi cho Con Sâu một mẩu giấy làm như do chính người phụ nữ kia viết, và đang ba hoa kể lể về chuyện đó trước cả Căn cứ, Con Sâu liền đứng dậy và cất lên chất giọng trầm tĩnh, yểu điệu như con gái:—"Đó là một cú lừa khá thú vị đấy; nhưng tôi dám cá với anh một tháng lương chọi với một tháng lương ngay khi anh lên chức, rằng tôi sẽ chơi lại anh một vố mà anh sẽ phải nhớ suốt phần đời còn lại, và cả trung đoàn sẽ nhắc đến anh khi anh đã táng gia bại sản hoặc chầu diêm vương." Con Sâu chẳng hề giận dữ lấy một chút, còn đám đông trong Căn cứ thì cười vang trời. Khi ấy, Viên Sĩ quan Cấp trên liền đảo mắt nhìn Con Sâu từ đôi giày lên tận đỉnh đầu rồi nhìn ngược trở xuống và nói: "Chơi luôn, đồ nhóc." Con Sâu bèn gọi mọi người trong Căn cứ làm chứng cho vụ cá cược, rồi điềm nhiên cắm cúi đọc sách với một nụ cười ngọt ngào.

Hai tháng trôi qua, Viên Sĩ quan Cấp trên vẫn tiếp tục "giáo dục" Con Sâu, trong khi cậu bắt đầu đi lại nhiều hơn khi thời tiết oi bức bắt đầu kéo đến. Tôi đã nói rằng Viên Sĩ quan Cấp trên đang yêu. Điều kỳ lạ là có một cô gái cũng đem lòng yêu hắn. Mặc dù Đại tá thì tru tréo những lời cay độc, các Thiếu tá thì hầm hừ, những Đại úy đã có vợ thì ra vẻ thông thái khôn tả, còn các sĩ quan trẻ thì chế giễu, thế nhưng hai con người ấy vẫn đính hôn.

ViBên Sĩ quan Cấp trên quá sung sướng vì vừa được thăng chức Đại úy lại vừa được nàng đồng ý nhận lời cầu hôn nên hắn đã quên bẵng đi việc làm phiền Con Sâu. Cô gái ấy vốn xinh đẹp và có sẵn gia tài riêng. Nàng chẳng dính dáng gì đến câu chuyện này cả.

Một đêm nọ, vào đầu mùa nóng, toàn bộ Căn cứ—trừ Con Sâu đã về phòng riêng để viết thư về Chính quốc—đang ngồi trên thềm bên ngoài Nhà Chỉ huy. Ban nhạc đã ngưng diễn nhưng chẳng ai muốn bước vào trong. Các phu nhân Đại úy cũng có mặt ở đó. Sự ngu ngốc của một kẻ đang yêu quả là vô bờ bến. Viên Sĩ quan Cấp trên đang lớn giọng ca ngợi những đức tính của vị hôn thê, các quí cô thì rừ rừ ra điều tán thưởng, còn mấy nam nhân thì ngáp ngắn ngáp dài, thì bỗng có tiếng váy sột soạt trong bóng đêm, và một giọng nói mệt mỏi, yếu ớt cất lên.

"Chồng tôi đâu?"

Tôi hoàn toàn không có ý định bóng gió chê bai đạo đức của binh đoàn "Shikarris"; nhưng sử sách ghi lại rằng có bốn người đàn ông đã chồm dậy như thể vừa ăn đạn. Ba trong số họ là những người đã có vợ. Có lẽ họ sợ rằng vợ mình từ Chính quốc kéo sang mà họ không hề hay biết. Người thứ tư thì thanh minh rằng hắn hành động theo phản xạ nhất thời nhất cử. Hắn giải thích chuyện này sau đó.

Rồi tiếng nức nở cất lên: "Ôi Lionel!" Lionel chính là tên của Viên Sĩ quan Cấp trên. Một người phụ nữ bước vào vòng sáng nhỏ tỏa ra từ những ngọn nến đặt trên bàn đựng cốc, hai tay với về phía bóng tối nơi Viên Sĩ quan Cấp trên đang đứng, và bật khóc tức tưởi. Chúng tôi đứng phắt dậy, linh cảm rằng có chuyện lớn sắp xảy ra và sẵn sàng tin vào điều tồi tệ nhất. Trong cái thế giới nhỏ bé tồi tàn này của chúng ta, người ta biết quá ít về cuộc sống của kẻ khác—vốn dĩ là chuyện riêng tư hoàn toàn của họ—nên chẳng có gì ngạc nhiên khi một cú sụp đổ ập xuống. Bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra với bất cứ ai vào bất cứ lúc nào. Biết đâu Viên Sĩ quan Cấp trên từng sập bẫy ái tình thời trẻ dại. Đàn ông thỉnh thoảng vẫn bị trói buộc kiểu ấy. Chúng tôi không rõ; chúng tôi rất muốn nghe ngóng; và các phu nhân Đại úy cũng sốt sắng chẳng kém gì chúng tôi. Nếu hắn thực sự sập bẫy, hắn đáng được tha thứ; bởi người phụ nữ xuất hiện từ hư không ấy, với đôi giày dính đầy bụi đường và bộ váy du lịch màu xám, trông vô cùng kiều diễm, mái tóc đen nhánh và đôi mắt to ngấn lệ. Nàng cao ráo, dáng vóc tuyệt mỹ, và giọng nói mang theo tiếng nấc nghẹn ngào nghe đến xé lòng. Ngay khi Viên Sĩ quan Cấp trên đứng bật dậy, nàng liền vòng tay ôm chầm lấy cổ hắn, gọi hắn là "người yêu dấu của em" và than thở rằng nàng không thể chịu đựng thêm cảnh chờ đợi một mình ở nước Anh, những bức thư của hắn quá ngắn ngủi và lạnh lùng, rằng nàng là của hắn cho đến tận cùng thế giới, và liệu hắn có tha thứ cho nàng không? Nghe cách nói này có vẻ không giống tác phong của một phu nhân đài các cho lắm. Nó quá mức sỗ sàng.

Mọi chuyện có vẻ vô cùng đen tối, các phu nhân Đại úy liếc nhìn qua khóe mắt về phía Viên Sĩ quan Cấp trên, nét mặt vị Đại tá trở nên cứng đờ như Ngày Phán Xét được viền bằng bộ râu cứng màu xám, và chẳng ai nói năng gì trong một lát.

Kế đó, vị Đại tá cất giọng ngắn gọn: "Thế nào, thưa anh?" và người phụ nữ lại bật khóc nức nở. Viên Sĩ quan Cấp trên gần như nghẹt thở vì đôi tay đang siết chặt lấy cổ mình, nhưng hắn vẫn cố thốt lên: "Đó là một lời bị đặt khốn nạn! Tôi chưa từng có vợ trong đời!"

"Đừng có thề thốt," Đại tá nói. "Hãy bước vào phòng họp. Chúng ta phải làm rõ chuyện này ra ngô ra khoai," rồi ông tự thở dài, bởi vị Đại tá này rất mực tin tưởng vào binh đoàn "Shikarris" của mình.

Chúng tôi lũ lượt kéo vào phòng khách nhỏ dưới ánh đèn sáng trưng, và ở đó, chúng tôi thấy người phụ nữ đẹp đến nhường nào. Nàng đứng giữa tất cả chúng tôi, lúc thì nghẹn ngào nức nở, lúc thì cứng cỏi kiêu kỳ, rồi lại đưa hai tay về phía Viên Sĩ quan Cấp trên. Trông giống như màn bốn của một vở kịch bi thương. Nàng kể cho chúng tôi nghe về việc Viên Sĩ quan Cấp trên đã cưới nàng ra sao khi hắn về nước nghỉ phép mười tám tháng trước; và nàng tỏ ra am tường mọi chuyện—cả những điều chúng tôi biết lẫn nhiều điều hơn thế—về gia đình và quá khứ của hắn. Mặt hắn cắt không còn một giọt máu, tái mét như tro tàn, thỉnh thoảng cố gắng cất lời cắt đứt dòng nước mắt và ngôn từ của nàng; còn chúng tôi, khi nhận thấy nàng quá đỗi kiều diễm còn hắn trông chẳng khác nào một tên tội phạm tày đình, bèn coi hắn là một con thú đồi bại hạng nặng. Dù vậy, chúng tôi cũng cảm thấy thương hại hắn.

Tôi sẽ không bao giờ quên bản cáo trạng mà người vợ dành cho Viên Sĩ quan Cấp trên. Và hắn cũng vậy. Mọi thứ diễn ra quá đột ngột, từ trong bóng tối xông thẳng vào cuộc sống tẻ nhạt của chúng tôi mà chẳng hề báo trước. Các phu nhân Đại úy lùi lại phía sau; nhưng đôi mắt họ sáng rực, và ai cũng thấy rằng họ đã sớm phán xét và kết tội Viên Sĩ quan Cấp trên rồi. Vị Đại tá trông già đi đến năm tuổi. Một vị Thiếu tá lấy tay che mắt và lén nhìn người phụ nữ từ phía dưới lòng bàn tay. Một vị khác thì đang nhai ria mép và mỉm cười điềm tĩnh như thể đang thưởng thức một vở kịch. Ngay giữa khoảng không gian trống trải ở trung tâm, cạnh những chiếc bàn chơi bài ách, chú chó sục của Viên Sĩ quan Cấp trên đang hì hục đánh hơi tìm bọ chét. Tôi nhớ rõ tất cả những chi tiết ấy cứ như thể đang cầm trên tay một bức ảnh vậy. Tôi nhớ như in vẻ kinh hoàng trên khuôn mặt Viên Sĩ quan Cấp trên. Trông giống như cảnh chứng kiến một kẻ bị đem ra treo cổ; nhưng thú vị hơn nhiều. Cuối cùng, người phụ nữ kết luận rằng Viên Sĩ quan Cấp trên chẳng khác nào một tên hèn nhát mang dòng máu tiểu nhân, rồi mắng mỏ vị Thiếu tá, Đại tá cùng tất cả những người còn lại. Đoạn nàng òa khóc, rồi rút từ trong ngực áo ra một tờ giấy, kiêu hãnh tuyên bố: "Cầm lấy cái này đi! Và để chồng tôi—người chồng hợp pháp của tôi—đọc lớn nó lên—nếu hắn dám!"

Một sự tĩnh lặng bao trùm, mọi người nhìn nhau đầy ngờ vực khi Viên Sĩ quan Cấp trên bước lên với vẻ mặt ngơ ngác, hoa mắt rồi cầm lấy tờ giấy. Chúng tôi thầm tự hỏi trong lúc trân trân nhìn theo, liệu có tì vết nào trong quá khứ của chính mình rồi cũng sẽ bị phanh phui thế này hay không. Cổ họng Viên Sĩ quan Cấp trên khô khốc; nhưng khi lướt mắt đọc tờ giấy, hắn bỗng phá lên một tiếng cười khà khà đầy nhẹ nhõm và bảo người phụ nữ rằng: "Đồ ranh con!"

Nhưng người phụ nữ đã chuồn thẳng qua một cánh cửa, và trên tờ giấy viết rằng: "Giấy này để chứng nhận rằng tôi, Con Sâu, đã trả sòng phẳng mọi món nợ cho Viên Sĩ quan Cấp trên, và hơn thế nữa, Viên Sĩ quan Cấp trên chính là con nợ của tôi, theo thỏa thuận vào ngày 23 tháng Hai, được Căn cứ chứng thực, với mức phí bằng một tháng lương Đại úy, tính theo tiền tệ hợp pháp của Đế quốc Ấn Độ."

Ngay lập tức, một phái đoàn kéo đến phòng của Con Sâu và bắt gặp cậu ta đang luống cuống tháo chiếc áo nịt ngực, với chiếc mũ, bộ tóc giả, váy vải xô, v.v., vứt ngổn ngang trên giường. Cậu ta cứ nguyên bộ dạng ấy chạy sang, và hội "Shikarris" hò reo vang dội đến mức Pháo binh bên Căn cứ hàng xóm phải sai người sang hỏi xem họ có được tham gia chút vui vẻ nào không. Tôi nghĩ rằng tất cả chúng tôi, ngoại trừ Đại tá và Viên Sĩ quan Cấp trên, đều có chút thất vọng vì vụ bê bối hóa ra chỉ là trò hề. Nhưng bản chất con người vốn là thế. Không ai có thể phàn nàn gì về màn diễn xuất của Con Sâu. Nó suýt chút nữa đã biến thành một tấn bi kịch cay đắng, sát rạt ranh giới của một trò đùa. Khi đa số các sĩ quan cấp dưới nhảy bổ vào đè bẹp cậu ta bằng những chiếc gối sofa để gặng hỏi tại sao cậu không chịu khai nhận diễn kịch mới là sở trường của mình, cậu ta chỉ điềm đạm đáp: "Tôi nghĩ các anh có bao giờ hỏi đâu. Tôi từng hay diễn kịch ở nhà với các chị tôi cơ mà." Thế nhưng chẳng màn diễn xuất nào với các thiếu nữ có thể giải thích nổi màn biểu diễn của Con Sâu đêm hôm ấy. Riêng tôi nghĩ rằng việc đó thật kém văn minh. Lại còn nguy hiểm nữa chứ. Chẳng có ích gì khi đùa với lửa, dẫu chỉ là cho vui.

Hội "Shikarris" đã tôn cậu ta làm Chủ tịch Câu lạc bộ Kịch nghệ của Trung đoàn; và khi Viên Sĩ quan Cấp trên trả nợ sòng phẳng—việc mà hắn làm ngay tức khắc—Con Sâu đã dốc sạch số tiền đó vào việc mua sắm cảnh trí và trang phục. Cậu ta quả là một con sâu cưng; và binh đoàn "Shikarris" vô cùng tự hào về cậu. Điểm bất tiện duy nhất là cậu ta đã được ban cho cái tên thánh tích "Bà Sĩ quan Cấp trên"; và vì hiện tại trong Trạm đã có tới hai "Bà Sĩ quan Cấp trên", điều này đôi khi gây ra chút nhầm lẫn cho những người mới tới.

Hồi sau, tôi sẽ kể cho các bạn nghe về một trường hợp tương tự thế này, nhưng vắng bóng mọi tiếng cười đùa và chứa đựng toàn những rắc rối thật sự.