Các dạng động từ chịu sự thêm vào của một danh sách nhỏ các phụ tố mà chúng ta gọi là CÁC PHỤ TỐ BIẾN ĐỔI HÌNH THÁI. Các phụ tố biến đổi này xác định ba thì: QUÁ KHỨ, TƯƠNG LAI và GIẢ ĐỊNH; bốn cách hoặc thể: CHỦ ĐỘNG, BỊ ĐỘNG TRỰC TIẾP, BỊ ĐỘNG ĐỊA PHƯƠNG và BỊ ĐỘNG CÔNG CỤ; cùng với hai thức: TIỀM NĂNG và KHÔNG TIỀM NĂNG. Các dạng không tiềm năng lại được chia nhỏ thành hai thể: KHOẢNH KHẮC và KÉO DÀI. Sự phân biệt giữa khoảnh khắc và kéo dài tồn tại ở mọi thể nhưng chỉ được tuân thủ ở thể chủ động.22 Trong các thể bị động, các dạng khoảnh khắc được dùng cho mọi ý nghĩa, ngoại trừ các phong cách văn chương hoặc phương ngữ, nơi sự phân biệt kéo dài - không kéo dài được duy trì. Biểu đồ sau đây cho thấy các phụ tố này. Ý nghĩa của chúng được liệt kê và lấy ví dụ trong các mục từ của từ điển dưới các mục mu-, mag-1, maka-1, -un1, ma-1, -an1, i-1. 23 Trong biểu đồ [xvi] sau đây, dấu phẩy biểu thị các dạng có sự biến thể tự do (gần như đồng nghĩa và có thể thay thế cho nhau). Dấu gạch ngang đứng trước biểu thị hậu tố, đứng sau biểu thị tiền tố, và ở giữa biểu thị phụ tố kép. Các phụ tố phương ngữ không được liệt kê. Dấu hoa thị đánh dấu các dạng thông thường không được sử dụng trong văn nói thông tục.
Tương lai
Quá khứ
Giả định
Chủ động
Khoảnh khắc
mu-
mi-, ni-, ning-, ming-
mu-
Kéo dài
mag-, maga-
nag-, naga-, ga-
mag-, maga-
Tiềm năng
maka-, ka-
naka-, ka-
maka-, ka-
Bị động
Trực tiếp
Khoảnh khắc
-un
gi-
-a
Kéo dài
paga-un*
gina-*
paga-a*
Tiềm năng
ma-
na-
ma-
Bị động
Địa phương
Khoảnh khắc
-an
gi-an
-i
Kéo dài
paga-an*
gina-an*
paga-i*
Tiềm năng
ma-an, ka-an
na-an
ma-i, ka-i
Bị động
Công cụ
Khoảnh khắc
i-
gi-
i-
Kéo dài
iga-*
gina-*
iga-*
Tiềm năng
ma-, ika-
na-, gika-
ma-, ika-
6.2 Sự cấu tạo động từ
Các phụ tố biến đổi hình thái được thêm vào không chỉ các căn tố (các hình thức không chứa phụ tố nào khác) mà còn vào các cơ sở phái sinh (các hình thức chứa thêm phụ tố). Các phụ tố có khả năng tạo từ được thêm vào các căn tố để hình thành các cơ sở, mà từ đó lại có thể được thêm các phụ tố biến đổi hình thái, là -ay, -an, pa-, paN-,24 ka-, hi-, ha-, hiN-, pakig-, paki-, panggi-, pani-, paniN-24. Những phụ tố này được đưa vào từ điển và được lấy ví dụ ở đó.
Khi các phụ tố biến đổi thể chủ động được thêm vào các cơ sở động từ có chứa một số tiền tố phái sinh này, chúng trải qua các biến đổi hình thái-âm vị học như được minh họa trong biểu đồ sau:
kết hợp với tiền tố
ni- (mi-, ning-) trở thành
mu- trở thành
paN-
naN-
maN-
pakig-
nakig-
makig-
paniN-
naniN-
maniN-
pani-
nani-
mani-
panggi-
nanggi-
manggi-
Những phụ tố này được đưa vào từ điển và định nghĩa tại đó.
