Dẫu vậy, cuối cùng họ cũng đến nơi đúng giờ.
Bà Spencer sống trong một ngôi nhà lớn màu vàng ở White Sands Cove, và bà ra tận cửa với vẻ mặt vừa ngạc nhiên vừa vui mừng chào đón.
Bà thốt lên: “Ôi chao, các vị là những người tôi ít ngờ tới nhất ngày hôm nay, nhưng tôi thực sự rất vui được gặp hai người. Hai người có muốn dắt ngựa vào chuồng không? Còn cháu khỏe chứ, Anne?”
Anne đáp mà không một nụ cười: “Cháu khỏe như bình thường ạ, cảm ơn bác.” Một vẻ ủ rũ dường như đã bao trùm lấy con bé.
Marilla nói: “Chắc chúng tôi sẽ ở lại một lát để cho con ngựa nghỉ ngơi, nhưng tôi đã hứa với Matthew là sẽ về sớm. Sự thật là thế này, bà Spencer, đã có một sự nhầm lẫn oái oăm ở đâu đó, và tôi đến đây để xem nó bắt nguồn từ đâu. Matthew và tôi đã nhắn tin bảo bà đón cho chúng tôi một cậu con trai từ viện mồ côi. Chúng tôi dặn em trai Robert của bà nhắn lại rằng chúng tôi muốn một đứa bé trai mười hoặc mười một tuổi.”
Bà Spencer vô cùng sửng sốt kêu lên: “Trời ạ, chị Cân-th-bớt, chị đang nói gì thế! Chả là, anh Robert đã chuyển lời qua con gái nó là Nancy, và con bé bảo rằng chị muốn một đứa con gái—có phải thế không, Flora Jane?” Bà quay sang hỏi con gái vừa bước ra thềm cửa.
Flora Jane sốT sắng xác nhận: “Dạ đúng thế đấy ạ, thưa cô Cuthbert.”
Bà Spencer nói với vẻ áy náy: “Tôi thật tình xin lỗi. Thật là tệ quá; nhưng thưa cô Cuthbert, chị thấy đấy, đó hoàn toàn không phải lỗi của tôi. Tôi đã làm hết sức có thể và nghĩ rằng mình đang làm đúng theo hướng dẫn của chị. Con bé Nancy vốn dĩ là một đứa hay quên ngẩn ngơ. Tôi đã phải mắng cho nó một trận nên thân vì cái tội bất cẩn ấy nhiều lần rồi.”
Marilla điềm tĩnh đáp: “Đó cũng là lỗi của chúng tôi. Lẽ ra chúng tôi nên tự mình đến gặp bà chứ không nên phó mặc một lời nhắn quan trọng để người ta truyền miệng theo cái cách ấy. Dù sao thì chuyện nhầm lẫn cũng đã xảy ra rồi, và điều duy nhất chúng ta có thể làm lúc này là sửa sai. Liệu chúng tôi có thể gửi con bé trở lại viện mồ côi không? Tôi đoán chắc họ sẽ nhận lại nó, phải không?”
Bà Spencer trầm ngâm nói: “Tôi nghĩ là được, nhưng tôi không nghĩ là cần thiết phải gửi nó trở lại đó. Bà Peter Blewett vừa đến đây hôm qua, và bà ấy nói với tôi rằng bà ấy ước gì hồi đó đã nhờ tôi tìm giúp một bé gái để phụ việc nhà. Chị biết đấy, gia đình bà Peter rất đông con, và bà ấy thấy việc tìm người giúp việc thật khó khăn. Con bé Anne sẽ là đứa hoàn toàn phù hợp với bà ấy. Tôi thấy việc này thực sự là do ơn trên sắp đặt.”
Marilla trông không có vẻ gì là tin ơn trên dán tiếp nhúng tay vào chuyện này cả. Đây là một cơ hội tốt một cách bất ngờ để tống khứ đứa trẻ mồ côi không mong muốn này đi, vậy mà bà lại chẳng cảm thấy chút biết ơn nào.
Bà chỉ biết bà Peter Blewett qua diện mạo bên ngoài: một người phụ nữ nhỏ thó, mặt cau có, sắc sảo và gầy trơ xương. Nhưng bà từng nghe người ta bàn tán về bà ta. Người ta đồn rằng bà Peter là một kẻ “làm việc như trâu và khắc nghiệt với người làm”; những cô hầu gái từng làm việc ở đó kể lại những câu chuyện đáng sợ về tính keo kiệt, cay nghiệt cùng gia đình lũ trẻ hỗn xược, hay gây sự của bà ta. Marilla cảm thấy chột dạ khi nghĩ đến cảnh giao phó Anne cho một kẻ ác độc như vậy.
Bà bảo: “Thôi được, tôi sẽ vào trong và chúng ta sẽ bàn kỹ chuyện này.”
Bà Spencer hối hả lùa khách qua hành lang vào phòng khách và reo lên: “Kia chẳng phải là bà Peter đang đi tới lối đi đó sao, đúng lúc quá chừng!” Không khí trong phòng lạnh ngắt như thể bị giấu kín qua lớp rèm cửa sổ màu xanh sẫm kéo kín lâu ngày, đến nỗi mất đi chút hơi ấm nào từng có. “Thật là may mắn quá, vì chúng ta có thể giải quyết dứt điểm chuyện này ngay bây giờ. Mời chị Cuthbert ngồi ghế bành. Anne, cháu ngồi đây lên chiếc ghế đôn này và đừng có ngọ nguậy nhé. Để tôi cầm mũ giùm hai người. Flora Jane, ra ngoài bắc ấm nước lên đi. Chào buổi chiều, bà Blewett. Chúng tôi vừa nhắc đến việc thật may mắn làm sao khi bà ghé qua đây. Xin giới thiệu hai vị đây với nhau. Bà Blewett, còn đây là cô Cuthbert. Xin phép các vị cho tôi lui ra một lát nhé. Tôi quên bảo Flora Jane lấy bánh nướng ra khỏi lò mất rồi.”
Bà Spencer nhanh chóng biến đi sau khi kéo rèm cửa lên. Anne ngồi lặng lẽ trên chiếc ghế đôn, hai tay đan chặt vào nhau trên đùi, ngước nhìn bà Blewett như bị thôi miên. Liệu con bé có bị trao cho người phụ nữ có khuôn mặt và ánh mắt sắc bén này không? Cục nghẹn dâng lên ở cổ họng khiến mắt con bé đau xót. Anne bắt đầu sợ rằng mình không thể kìm nén được những giọt nước mắt nữa thì bà Spencer quay trở lại, mặt đỏ hồng và rạng rỡ, ra vẻ hoàn toàn đủ khả năng gánh vác mọi rắc rối từ thể xác, tinh thần cho đến tâm linh và giải quyết chúng một cách nhanh gọn.
Bà nói: “Bà Blewett ạ, hình như có một sự nhầm lẫn về cô bé này. Tôi cứ đinh ninh rằng ông bà Cuthbert muốn nhận nuôi một bé gái. Người ta đã nói với tôi chắc chắn như vậy mà. Nhưng hóa ra đứa trẻ họ muốn lại là một bé trai. Thế nên nếu bà vẫn giữ ý định như ngày hôm qua, tôi nghĩ con bé này sẽ vừa vặn với ý muốn của bà đấy.”
Bà Blewett đảo mắt săm soi Anne từ đầu đến chân.
Bà ta hách dịch hỏi: “Mấy tuổi rồi và tên gì?”
Đứa trẻ co rúm người lại, chẳng dám thắc mắc gì về cách viết tên của mình, lí nhí đáp: “Cháu tên là Anne Shirley ạ, và cháu mười một tuổi.”
“Hừm! Trông người ngợm chẳng có mấy thịt thà gì cả. Nhưng được cái gân guốc. Mà biết đâu mấy đứa gân guốc lại là tốt nhất ấy chứ. Thôi được, nếu tôi nhận mày thì mày phải biết điều—vừa ngoan ngoãn, nhanh nhẹn lại vừa lễ phép đấy nhé. Tao mong mày phải làm việc để đáng đồng tiền bát gạo nuôi mày, không sai đi đâu được đâu. Vâng, tôi nghĩ mình cứ nhận con bé này thay cho cô Cuthbert vậy. Thằng bé út quấy quá, mà tôi thì kiệt sức vì cứ phải chăm nó rồi. Nếu cô thích thì tôi có thể đưa con bé về nhà ngay bây giờ đây.”
Marilla nhìn Anne và lòng mềm lại khi thấy khuôn mặt tái nhợt của đứa trẻ mang vẻ đau khổ câm lặng—nỗi đau khổ của một sinh vật nhỏ bé bất lực nhận ra mình lại một lần nữa rơi vào cái bẫy mà nó vừa trốn thoát được. Marilla cảm thấy một sự dằn vặt khó chịu rằng nếu bà phớt lờ ánh mắt cầu khẩn đó, nó sẽ ám ảnh bà cho đến tận cuối đời. Hơn nữa, bà chẳng ưa gì bà Blewett. Giao phó một đứa trẻ nhạy cảm, dễ xúc động cho một người phụ nữ như thế ư? Không, bà không thể gánh vác trách nhiệm làm điều đó!
Bà chậm rãi nói: “Thôi được, tôi chưa biết thế nào đâu. Tôi chưa hề nói rằng Matthew và tôi đã hoàn toàn quyết định là không giữ con bé lại. Thực ra, tôi có thể nói rằng Matthew có ý muốn giữ nó lại. Tôi chỉ đến đây để tìm hiểu xem sự nhầm lẫn đã xảy ra như thế nào thôi. Tôi nghĩ tốt nhất là tôi nên đưa con bé về nhà rồi bàn lại với Matthew. Tôi cảm thấy mình không nên quyết định bất cứ điều gì mà không hỏi ý kiến ông ấy. Nếu chúng tôi quyết định không giữ lại, chúng tôi sẽ đưa hoặc gửi con bé sang cho bà vào tối mai. Còn nếu không thì bà có thể hiểu là con bé sẽ ở lại với chúng tôi. Như thế có được không, bà Blewett?”
Bà Blewett phụng phịu đáp: “Chắc phải thế thôi.”
Trong lúc Marilla đang nói, một ánh bình minh dường như đang bừng lên trên khuôn mặt Anne. Đầu tiên, vẻ tuyệt vọng tan biến; tiếp theo là một chút ửng hồng của niềm hy vọng; đôi mắt con bé trở nên sâu thẳm và rực rỡ như những ngôi sao mai. Đứa trẻ như biến đổi hoàn toàn; và chỉ một khoảnh khắc sau, khi bà Spencer và bà Blewett đi ra ngoài để tìm một công thức nấu ăn mà người sau đến để mượn, con bé liền chồm dậy, bay vụt qua căn phòng để đến bên Marilla.
Con bé thì thào hổn hển như thể sợ rằng nói lớn tiếng sẽ làm tan vỡ khả năng tuyệt vời ấy: “Ôi, thưa cô Cuthbert, có phải cô vừa thực sự nói rằng có lẽ cô sẽ để cháu ở lại Green Gables không? Cô thực sự đã nói thế phải không ạ? Hay là cháu chỉ tưởng tượng ra điều đó?”
Marilla càu nhàu đáp: “Anne này, nếu cháu không thể phân biệt được đâu là thật đâu là giả thì tốt hơn hết là nên học cách kiềm chế trí tưởng tượng đó lại đi. Đúng là cháu đã nghe tôi nói đúng câu đó và không hơn không kém. Vẫn chưa có quyết định gì sất, và rất có thể cuối cùng chúng tôi sẽ đồng ý để bà Blewett nhận cháu đấy. Bà ta thực sự cần cháu hơn tôi nhiều.”
Anne quả quyết nói: “Cháu thà quay lại viện mồ côi còn hơn phải đến sống với bà ta. Trông bà ta y hệt như một—một cái khoan xoắn ốc ấy.”
Marilla nén một nụ cười, dẫu biết rằng Anne phải bị quở trách vì câu nói đó.
Bà nghiêm giọng quở trách: “Một đứa trẻ như cháu nên cảm thấy xấu hổ khi nói về một người phụ nữ và cũng là một người xa lạ như thế. Quay lại ghế ngồi yên lặng, ngậm miệng lại và cư xử cho đúng mực của một đứa trẻ ngoan đi.”
Anne ngoan ngoãn quay trở lại chiếc ghế đôn và nói: “Cháu sẽ cố gắng làm mọi thứ và trở thành bất cứ người nào cô muốn, miễn là cô giữ cháu lại.”
Khi họ trở về Green Gables tối hôm đó, Matthew đã đứng đợi ở lối đi. Từ đằng xa, Marilla đã thấy ông lảng vảng ở đó và đoán được động cơ của ông. Bà đã chuẩn bị tinh thần để nhìn thấy sự nhẹ nhõm lộ rõ trên khuôn mặt ông khi thấy bà đã đưa Anne quay trở lại cùng. Nhưng bà chẳng nói gì với ông về vụ việc ấy cho đến khi cả hai ra tới khoảng sân sau chuồng bò để vắt sữa. Lúc đó, bà mới kể ngọn nguồn về thân phận của Anne và kết quả cuộc gặp với bà Spencer.
Matthew nói với vẻ quyết đoán hiếm thấy: “Anh sẽ không thèm giao con chó mà anh yêu quý cho cái người nhà Blewett ấy đâu.”
Marilla thừa nhận: “Bản thân tôi cũng chẳng ưa gì phong cách của bà ta, nhưng vấn đề là hoặc giao nó cho bà ta, hoặc chúng ta tự giữ lấy, hả Matthew. Và vì anh có vẻ muốn con bé, nên tôi đành chiều ý—hoặc buộc phải chiều ý vậy. Tôi đã nghiền ngẫm ý định đó cho đến khi cũng đâm quen đi. Có lẽ đây coi như một thứ nghĩa vụ. Tôi chưa từng nuôi dạy một đứa trẻ nào, nhất là con gái, và tôi dám cá là mình sẽ làm rối tung lên cho mà xem. Nhưng tôi sẽ cố gắng hết sức. Về phần tôi, Matthew, con bé có thể ở lại.”
Khuôn mặt rụt rè của Matthew rạng rỡ niềm vui.
Ông nói: “Thôi được rồi, anh đoán thể nào em cũng nhìn nhận theo hướng đó mà, Marilla. Con bé là một sinh vật nhỏ bé thú vị đến thế cơ mà.”
Marilla bực dọc đáp: “Sẽ thực tế hơn nhiều nếu anh nói rằng con bé là một đứa trẻ có ích, nhưng tôi sẽ coi đó là trách nhiệm của mình để huấn luyện nó thành một đứa như vậy. Và này Matthew, anh không được phép xen vào các phương pháp dạy dỗ của tôi đâu đấy. Có lẽ một bà cô già thì không biết nhiều về việc nuôi dạy trẻ con, nhưng tôi đoán bà ta còn biết nhiều hơn một lão độc thân. Thế nên cứ để mặc tôi xoay xở với con bé. Khi nào tôi thất bại thì hãy nhảy vào xía vào chưa muộn.”
Matthew trấn an: “Được rồi, được rồi, Marilla, em muốn làm gì thì làm. Chỉ là hãy đối xử với con bé thật tốt và tử tế trong mức có thể mà không làm nó hư hỏng đi là được. Anh cứ nghĩ rằng con bé thuộc tuýp người mà em có thể sai bảo bất cứ điều gì nếu làm cho nó yêu quý mình.”
Marilla khinh khỉnh để tỏ ý coi thường những quan điểm của Matthew về bất cứ thứ gì thuộc về nữ giới, rồi xách những thùng sữa bước thẳng về phía nhà mát.
Vừa lọc sữa vào các thố đựng kem, bà vừa ngẫm nghĩ: “Tối nay tôi sẽ không bảo con bé là nó được ở lại đâu. Nó sẽ phấn khích đến mức chẳng chợp mắt được một tí nào cho mà xem. Marilla Cuthbert à, chị thực sự đã dấn thân vào rắc rối rồi đấy. Chị có bao giờ nghĩ sẽ có ngày mình đi nhận nuôi một đứa bé gái mồ côi không? Đã đủ ngạc nhiên lắm rồi; nhưng còn ngạc nhiên hơn khi Matthew lại là kẻ đứng sau chuyện này, một kẻ từ trước tới nay vẫn luôn tỏ ra khiếp sợ lũ bé gái cơ chứ. Dù sao thì chúng ta cũng đã quyết định làm thí nghiệm này rồi, và chỉ có Chúa mới biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo đây.”