“Ban ngày đừng giặt, để tối hẵng giặt.” Tiết Minh nằm trên giường nhìn chồng nói.

“Không, giặt ngay bây giờ.” Năm xưa Hạ Long mới bảy tuổi đã bị cha ném xuống sông để tập bơi. Giờ đây, ông nỡ lòng nào ném đứa con trai vừa chào đời được một ngày xuống sông, ôm chặt con không buông tay và nói: “Cho con trai sớm quen với nước.”

Lời vừa dứt, Hạ Bính Viêm dẫn theo một đám tướng lĩnh, ào vào như một cơn gió, cất giọng vang như chuông hỏi: “Lão tổng, đã đặt tên cho con trai chưa?”

“Quan chính ủy nói gọi là Bằng Phi thì hay.”

“Hừ, gọi phi cái gì chứ. Con trai tôi sinh ra lúc sấm sét, gọi là Hạ Lôi Sinh, con trai lão tổng sinh ra lúc trời mưa, thuận theo tự nhiên, gọi là Vũ Sinh đi!”

Các tướng lĩnh đi theo Hạ Bính Viêm nhao nhao góp ý: “Con trai của Hạ Long phải có chữ Long mới hay. Cứ gọi là Tiểu Long đi!”

Sau một hồi náo loạn, con trai Hạ Long liền được đặt tên là Hạ Vũ Sinh. Vì muốn có chữ Long nên tên ở nhà được gọi là Hạ Tiểu Long.

Dù là Hạ Vũ Sinh hay Hạ Tiểu Long đi nữa, chính ủy Quan Hướng Ưng đều không công nhận. Ông vẫn kiên quyết với cái tên do chính mình nghĩ ra: Hạ Bằng Phi.

Từ khi nghe tin Hạ Long có con trai, Quan Hướng Ưng đã từ chối uống sữa bột ngay trong ngày hôm đó. Lúc bấy giờ, đời sống ở Diên An vô cùng gian khổ, Quan Hướng Ưng lại đang trọng bệnh, để đảm bảo dinh dưỡng cho ông, Mao Trạch Đông và Trung ương Đảng đã đặc biệt quyết định cung cấp cho ông một lượng sữa bột nhất định. Thế nhưng giờ đây ông lại nhất quyết không chịu ăn, mặc cho y tá khuyên nhủ thế nào cũng không chịu uống thêm một ngụm sữa nào.

“Tôi không sống được bao lâu nữa, tôi phải nuôi dưỡng đời sau.” Quan Hướng Ưng nằm trên giường bệnh vừa ho vừa thở dốc, đứt quãng nói: “Tôi không có con trai. Hạ Quan là một thể, Bằng Phi chính là con trai của tôi, tôi phải nuôi Tiết Minh, nuôi Bằng Phi… Đem sữa bột đưa cho Tiết Minh đi, đưa cho Bằng Phi đi, cho Bằng Phi ăn…”

Quan Hướng Ưng trước sau như một kiên quyết gọi con trai của Hạ Long là Hạ Bằng Phi.

Ngày 21 tháng 7 năm 1946, Quan Hướng Ưng bệnh mất tại Diên An. Tin dữ truyền đến, Diên An chìm trong tang tóc. Cả Diên An và Tấn Tùy đều tổ chức lễ truy điệu vô cùng trang trọng. Hạ Long đau đớn đến mức tê tâm liệt phế trước sự ra đi khi tuổi đời còn quá trẻ của người đồng chí thân thiết nhất này. Tại lễ truy điệu được tổ chức ở Tấn Tùy, ông đọc lời điếu mà nghẹn ngào không thành tiếng, cuối cùng đọc không nổi nữa, đành ôm mặt khóc lớn, lời điếu đành phải để người khác đọc thay cho đến hết.

Bao năm qua, “Hạ Quan” gắn kết làm một, tên tuổi luôn được viết chung trên một văn bản, một mệnh lệnh, một nghị quyết, khắn khít không thể tách rời. Nay “Hạ còn Quan mất”, Hạ Long đau đớn khôn nguôi, sau khi tĩnh tâm suy nghĩ lại, ông nói với vợ là Tiết Minh: “Con trai đừng gọi là Vũ Sinh nữa, cứ gọi là Bằng Phi đi, đây là cái tên do đồng chí Hướng Ưng đặt...”

Thế ra, cái tên “Bằng Phi” gửi gắm biết bao tình cảm sâu nặng và nỗi nhớ nhung vô tận này, đã trở thành tên của con trai Hạ Long với sự vĩnh viễn không thể thay đổi.

Sau người anh trai, mẹ Tiết Minh lại sinh ra tôi và em gái. Thật trùng hợp, cả hai đều được sinh vào lúc mặt trời mới mọc, ráng đỏ rợp trời, lần lượt được đặt tên là Hạ Hiểu Minh và Hạ Lễ Minh. Chữ “Minh” này không chỉ có nghĩa là trời sáng, mà còn là sự kế thừa chữ “Minh” từ người mẹ Tiết Minh.

Trước mặt chúng tôi, sự từ ái của cha nhiều hơn là sự nghiêm khắc. Trong ký ức của tôi, cha chưa bao giờ đánh con cái, cả nhà chỉ có duy nhất tôi là từng bị ăn đòn một lần.

Hôm đó, mẹ đang đan áo len, chúng tôi chơi đùa bên cạnh. Cha bảo chúng tôi đừng làm phiền mẹ, nhưng chúng tôi chẳng bận tâm cha nói gì, chỉ cảm thấy chơi rất vui. Khi tôi chạy qua trước mặt mẹ, cuộn len vô tình rơi xuống, lăn đến sát chân tôi. Cha tưởng nhầm là tôi đang quậy phá, một tay túm lấy tay tôi, tay kia vung chiếc thước kẻ, quất thẳng vào mông tôi. Vừa ăn đòn cái thứ nhất, tôi đã tủi thân thét lên: “Không phải con!” Ăn đòn cái thứ hai, dòng máu phản kháng di truyền từ tổ tiên bỗng sục sôi khắp toàn thân. Tôi quay đầu cắn mạnh vào cổ tay cha. Cha không đề phòng, kêu “á” lên một tiếng rồi buông tay ra. Tôi lao về phía mẹ, mẹ bế thốc tôi lên rồi đi thẳng, sang phòng khác và không quay ra nữa.

Một lát sau, cha đẩy cửa bước vào, thần sắc của ông đã mang theo vẻ muốn làm hòa.

“Anh xem đánh con bé thành ra thế này đây!” Mẹ kéo quần tôi xuống, trên mông hằn rõ mấy lằn roi đỏ tấy, “Anh không biết tay mình nặng lắm à?”

“Thôi đi thôi đi, nó cũng có thiệt thòi gì đâu.” Cha cười làm hòa, giơ cổ tay ra cho xem, “Em xem, nó cắn anh này, cả một vòng dấu răng.”

Có lẽ là để “bồi thường” cho tổn thất vì đánh con chăng? Cha chính thức tuyên bố: “Lần này anh sẽ dẫn Hiểu Minh đi Bắc Kinh.”

Đó là năm 1953. Trước kia cha đi Bắc Kinh họp, chưa từng dẫn con cái theo bao giờ. Ông đã phá lệ đánh tôi, thế nên cũng phá lệ quyết định dẫn tôi đi Bắc Kinh. Anh trai và em gái ghen tị nhìn tôi, điều này khiến tôi cảm thấy vô cùng vinh dự và kiêu hãnh, quả thực có chút lâng lâng bay bổng.

“Hiểu Minh,” cha bế tôi lên, chòm râu cạ vào mặt tôi ngứa ran, “Con đến Bắc Kinh có yêu cầu gì không?”

Trước kia tôi rất sợ râu của cha cạ vào mặt, nhưng lần này vì để cảm ơn vinh dự mà cha ban cho, tôi vui vẻ chấp nhận sự cạ râu đó, đảo tròng mắt vừa suy nghĩ vừa nói: “Dạ, muốn gặp Chủ tịch Mao, muốn xem Thiên An Môn! Dạ... còn muốn xem tuyết nữa!”

Cha cười, nói: “Hai yêu cầu trước thì được đáp ứng. Còn yêu cầu thứ ba, lần này thì chịu thôi, Bắc Kinh bây giờ hoa nở đỏ liễu xanh rồi, không nhìn thấy tuyết đâu.”

Thế là, tôi đành từ bỏ yêu cầu thứ ba. Hồi đó được vào Bắc Kinh thực sự là chuyện động trời, là một đại sự. Mẹ đặc biệt dẫn tôi ra chợ đấu giá một chuyến, mua cho tôi một chiếc váy tím cũ, về nhà sửa lại một chút, phía trước đính thêm một con chim hòa bình nhỏ, thế là thành bộ lễ phục vào Bắc Kinh của tôi.

Cứ như thế, tôi theo cha lần đầu tiên đến Bắc Kinh. Ngay ngày hôm đó đã đi xe ba gác đến xem Thiên An Môn. Thế nhưng, việc được gặp Chủ tịch Mao lại không nhanh như vậy. Cha hoặc là bảo tôi đi xe điện, hoặc là bảo tôi ra chợ Đông An mua cá vàng nhỏ, hoàn toàn không nhắc đến chuyện dẫn tôi đi gặp Chủ tịch Mao.

Thực ra, chuyện này vẫn luôn canh cánh trong lòng cha, ông đang tìm cơ hội. Khi cảm thấy đã có cơ hội, ông liền nói với tôi: “Đi thôi, hôm nay dẫn con vào Trung Nam Hải.”

Cha đã tốn không ít tâm sức để tôi được gặp Chủ tịch Mao. Khi biết hôm nay Chủ tịch Mao có việc bàn bạc tại Phong Trạch Viên nơi ngài ở, ông liền dẫn tôi vào Trung Nam Hải, gửi ở nhà Dương Thượng Côn. Ông đi bàn việc trước, xem xét bầu không khí có phù hợp hay không, rồi mới tính tiếp. Có lẽ bầu không khí lần này khá thoải mái và tự do, không phải kiểu họp hành hay báo cáo chính thức gì, cha liền chớp lấy thời cơ nói với Mao Trạch Đông rằng: “Chủ tịch, con gái tôi vẫn luôn muốn được gặp ngài...”

“Đã đến chưa?” Mao Trạch Đông hỏi.

“Đã đưa đến rồi. Gửi ở nhà đồng chí Thượng Côn ạ.”

“Đã đưa đến thì dẫn ra đây, để tôi xem nào.”

Khi cha dẫn tôi bước vào phòng khách của Cúc Hương Thư Vụ, Chủ tịch Mao đang ngồi trên sô-lha trò chuyện với mọi người. Tôi nắm chặt tay cha không buông, dán mắt vào Chủ tịch Mao, nhỏ giọng nói: “Chủ tịch Mao, chào ngài ạ.”

“Ồ, đây chẳng phải là một hàng chữ Minh đấy sao?” Chủ tịch Mao cười đứng dậy, bước tới bế tôi lên, “Đã lớn thế này rồi cơ à.”

“Cháu tên là Hạ Hiểu Minh ạ.”

“Mẹ cháu tên là Tiết Minh, em gái cháu cũng tên là Minh, tên là...”

“Hạ Lễ Minh.” Cha ở bên cạnh nói.

“Đúng rồi, mẹ cháu Minh, cháu cũng Minh, em gái cháu lại Minh, đây chẳng phải là một hàng chữ Minh hay sao?” Lời nói của Mao Trạch Đông khiến tất cả mọi người đều bật cười. Em gái tôi là Hạ Lễ Minh từ đó có thêm một cái tên nữa là Hạ Hựu Minh.

Chủ tịch Mao bế tôi ra giữa phòng, nơi đó đặt một chiếc bàn, ngài mở một chiếc hũ nhỏ, lấy từ trong đó mấy viên kẹo đặt vào tay tôi, nói: “Ăn kẹo đi.”

Tôi chớp mắt nhìn trân trân vào Chủ tịch Mao, quên cả nói năng gì. Cha bước tới bế tôi lên, vừa nói: “Hiểu Minh, Chủ tịch Mao còn phải bàn công việc, bố đưa con về nhé.”

“Được, chào tạm biệt Hiểu Minh của chúng ta nào.” Chủ tịch Mao bắt tay với tôi.

“Chủ tịch Mao tạm biệt ạ.” Tôi đi ba bước lại ngoảnh đầu một lần theo cha bước ra khỏi phòng khách.

“Hiểu Minh, bố có tốt không?” Cha hỏi ở trong sân.

“Bố rất tốt ạ.” Tôi thơm cha một cái. Cha cười ngọt ngào, đó là nụ cười hạnh phúc sau khi đã thỏa mãn được tâm nguyện của con gái.

Tháng 11 năm 1954, cha được điều động về Bắc Kinh, giục mẹ nhanh chóng đưa chúng tôi đến Bắc Kinh. Ngày đến Bắc Kinh, vừa vặn là buổi tối. Cha đứng dưới ánh đèn đón tiếp chúng tôi, trên đầu ông những bông tuyết bay lất phất, từ đằng xa đã gọi lớn: “Hiểu Minh, bố đã thực hiện được nguyện vọng thứ ba của con rồi đây, con nhìn trận tuyết bay ngập trời này xem, nhìn kìa.”