Tôi đến nay vẫn nhớ cảnh tượng ngày 9 tháng 6 năm 1969 hôm ấy.

Buổi chiều, tôi đang ở sân bóng rổ Đại học Bắc Kinh xem người ta chơi bóng. Trong cái thời đại nghi ngờ tất cả, đả đảo tất cả ấy, không có mấy ai thèm đoái hoài đến tôi, ai nấy đều "vạch rõ ranh giới" với tôi. Bản thân tôi cũng tự chú ý không mang rắc rối cho người khác, cố gắng ít qua lại với mọi người.

Thế nhưng, bỗng có người gọi tôi: "Hạ Hiểu Minh!"

Tôi thấy mấy người của đội tuyên truyền quân đội đang gọi mình, vị tổ trưởng chính là đồng chí Lão Lý ở khu một Trung Nam Hải.

“Ấy ấy, cô lại đây,” thấy tôi ngẩn người, anh ta tiếp tục gọi, “Đến, chúng ta nói chuyện.”

Tôi đi theo họ vào phòng, không biết là muốn nói gì? “Cơ quan các anh có người đến,” anh ta chỉ hai người mặc quân phục ngồi trong phòng, “muốn tiếp đón cô đi nói chuyện.”

Tôi nhìn hai người quân nhân đó, trong lòng thắt lại. Đó là một thời đại kinh hoàng, chuyện gì khó tin cũng có thể xảy ra, chuyện hoang đường nào cũng có thể thành sự thật.

Xe ra khỏi cổng trường Đại học Bắc Kinh, không chạy về hướng nội thành mà lao thẳng về phía hướng kênh đào, tim tôi lại đập thình thịch: Hỏng rồi, xem ra là muốn giam giữ tôi đây...

Im lặng một đoạn đường, người quân nhân ngồi cạnh tài xế quay người lại, nhìn chằm chằm tôi và nói: "Báo cho cô một việc, bố cô đang bệnh nặng, tụi tôi bây giờ đón cô đi thăm ông ấy."

Đầu óc nổ tung một tiếng, tựa như bị sét đánh, lại giống như rơi từ vách núi xuống, rơiịch xuống đất. Hồi lâu tôi mới hít lại được một hơi. Lập tức hiểu ra chuyện gì. Kinh nghiệm từ "Cách mạng Văn hóa", những cán bộ lãnh đạo "mất tích" như cha, còn sống chắc chắn không gọi là đi gặp mặt, gọi đi gặp mặt thì nhất định là đã chết rồi...

“Bố!” Tôi thét lên thảm thiết trong lòng, nước mắt lập tức tuôn trào như suối khóe mắt, trào ra không dứt. Trong khoảnh khắc ấy, tôi nhớ rõ mồn một lần chia tay cha hơn hai năm trước. Do "phái nổi dậy" không ngừng tấn công nhà tôi, theo ý kiến của Thủ tướng Chu, cha tạm thời chuyển đến Tân Lục Sở. Một hôm ăn cơm xong, tôi chào tạm biệt cha: "Bố, con về trường đây."

“Ừ, con đi đi, phải nghe lời Chủ tịch Mao, rèn luyện trong gió to sóng lớn...” Cha giống như có rất nhiều điều muốn nói, nhưng lại nhịn không nói tiếp, ông tiễn tôi ra cửa cầu thang, cứ nhìn theo tôi bước ra khỏi cửa phòng...

Ai mà ngờ được, lần chia tay này lại là vĩnh biệt, thậm chí còn không biết cha bị giam ở nơi nào. Cảnh tượng cha tay vịn cầu thang với vẻ đầy âu lo mà vẫn trìu mến bịn rịn nhìn tôi vẫn còn rành rành trước mắt, nhưng bây giờ, bây giờ tôi sẽ nhìn thấy cái gì?

Ô tô phóng như bay, chở tôi lao thẳng đến hiện thực đáng sợ đó. Tôi chỉ còn biết khóc, khóc suốt dọc đường, nước mắt không ngớt. Tôi cảm thấy bản thân sao mà cô độc thế, liền nghĩ đến người thân duy nhất có thể gặp: "Anh tôi có đi cùng không?"

“Đã phái người đi đón rồi.”

Trong lòng tôi phần nào yên tâm hơn. Anh trai Bằng Phi là một trụ cột của tôi. Cha mất tích, anh em chúng tôi nương tựa vào nhau, giúp đỡ lẫn nhau. Bằng Phi mắc bệnh nặng, sốt cao, tôi tưởng là cảm mạo, tìm cách ra ngoài mua ít sữa cho anh uống. Mua sữa về nhìn kỹ, mắt anh đã vàng hoe. Tôi hoảng hốt kêu lên: "Hỏng rồi, là viêm gan!" Vội đưa anh đến Bệnh viện Đồng Nhân, qua kiểm tra, quả nhiên là viêm gan vàng da phát bệnh cấp tính. Chúng tôi không có tiền chữa bệnh, lại càng không có tiền nằm viện, tôi lo lắng sắp chết, cuối cùng nghĩ đến việc gọi điện thoại cho thư ký cũ của cha. Thư ký nói cần phải báo cáo lên trên, báo cáo rồi thì biệt vô âm tín. Nửa đêm tôi đi tìm Hạ Bưu, anh ấy giúp tìm thầy thuốc Trung y, mua thuốc Bắc. Sau đó truyền tin đến chỗ Trần Nghị, Trần Nghị "phàn nàn", trong một lần nói chuyện đã nói: "Hả, con trai Hạ Tổng lão gia mắc bệnh viêm gan, đến bệnh viện mà cũng không nằm nổi! Đây cũng là ‘Cách mạng Văn hóa’ sao?" Trong hoàn cảnh đó, anh tôi mới được nhập viện.

Ô tô lái vào Bệnh viện số 301, tôi được dẫn đến phòng làm việc của bác sĩ ở tòa nhà ngoại khoa. Khi cửa mở ra, thấy anh trai Bằng Phi đã ngồi đó với sắc mặt âm trầm. Tôi không biết nói gì, cũng không thốt nổi một câu, chỉ biết khóc, khóc không dứt nước mắt.

Một người cao gầy họ Lư trong tổ chuyên án, ra vẻ như đang bàn công việc rồi tuyên bố: "À, đến ngồi đi ngồi đi, tôi bảo bác sĩ vào kể lại tình hình cấp cứu lần cuối."

Bên cạnh anh ta có một người vóc dáng trung bình, mặt chữ điền, cầm một cuốn sổ và bút, túc trực ghi chép.

“Thủ trưởng rất quan tâm đến việc này.” Người họ Lư gọi là thủ trưởng, chính là chỉ Hoàng Vĩnh Thắng. “Ông ấy dặn đi dặn lại, phải để người nhà xem di thể, các người phải hiểu, đây là sự quan tâm của tổ chức dành cho các người.”

Chúng tôi không nói lời cảm ơn sự quan tâm nào cả, tôi cứ khóc mãi. Anh tôi nói: "Tôi muốn hút thuốc."

Người của tổ chuyên án nói: "Được chứ." Họ đi mua hai bao thuốc, anh tôi liền châm từng điếu hút, trong làn khói mù mịt nghe bác sĩ kể xong quá trình "cấp cứu".

Sự im lặng thoáng qua, sự tĩnh mịch ấy trong làn khói đặc quánh lại càng trở nên nặng nề.

“Các người có yêu cầu gì không?” Người của tổ chuyên án phá vỡ sự tĩnh lặng trước.

“Chỉ có một yêu cầu, tôi muốn gặp mẹ.” Anh tôi kiên cường hơn tôi, anh đưa ra yêu cầu. Tôi gật đầu theo.

“Được được chứ,” người của tổ chuyên án nói, “Bà ấy ở ngay đây.”

Chúng tôi được dẫn vào một nhà kho u ám thoang thoảng mùi ẩm mốc, gặp lại người mẹ vừa quen thuộc vừa trở nên xa lạ. Bà ngồi trên một tấm ván giường, tấm ván giường được kê trên hai chiếc ghế dài, sự giam cầm năm tháng đã làm tóc bà chuyển bạc, ánh mắt trở nên đờ đẫn. Bà đội một chiếc mũ vàng, mặc áo len, dường như vẫn thấy lạnh, lẳng lặng nhìn hai anh em chúng tôi.

“Mẹ!” Môi tôi run rẩy hồi lâu, cuối cùng mới thốt lên được thành tiếng. Hai năm rưỡi biệt vô âm tín, tôi gọi tiếng mẹ mà thấy ngọng nghịu. Tôi nhào tới, ôm chầm lấy mẹ, khóc ngập trời ngập đất.

Bị giam giữ lâu ngày, mẹ nói chuyện cũng có vẻ khó khăn, chỉ biết máy móc lặp đi lặp lại: "Mẹ rất khỏe, mẹ rất khỏe, tổ chức đối với mẹ vẫn rất tốt..."

Trong hoàn cảnh như thế, còn có thể nói gì nữa đây? Mẹ vuốt ve tôi, lại nhìn sang anh trai Bằng Phi, khẽ hỏi: "Sao các con mặc mỏng thế này?"

“Mẹ,” trong lòng tôi dâng lên một trận chua xót, nước mắt trào ra với đợt sóng mới, “Bây giờ đã là mùa hè rồi!”

Người mẹ bị giam cầm lâu ngày của tôi, bà nói bà rất khỏe, nhưng bà đến cả xuân hạ thu đông còn không có điều kiện để phân biệt! Tôi vừa khóc vừa đi ra mở cửa sổ.

Thế nhưng, anh trai Bằng Phi nhanh hơn một bước, đóng sập cửa sổ mà tôi vừa mở lại.

“Ồ, con vẫn nhớ mẹ sợ gió lùa cơ à.” Mẹ hướng ánh nhìn về phía con trai mình, trong khoảnh khắc ánh nhìn ấy, ánh sáng của tình mẫu tử lại một lần nữa bừng sáng trong đôi mắt bà. Bà ngắm nghía tôi, ngắm nghía anh trai, nhân lúc người của tổ chuyên án không chú ý, khẽ nói một câu: "Mẹ muốn áo lót quần lót, không có gì để mặc nữa rồi."

“Thôi được rồi, bây giờ đi xem di thể đi.” Người họ Lư bước vào, giục chúng tôi đi. Mẹ nắm lấy tay tôi, dùng sức bóp nhẹ, nhỏ giọng nhắc nhở: "Kiên cường lên, con phải kiên cường."

Tôi và anh trai mỗi người một bên, dìu mẹ đi. Hành lang rất sâu, dọc đường có một vài bệnh nhân mang vẻ mặt nhẫn nhịn như đá xanh lặng lẽ nhìn chúng tôi, đưa mắt tiễn chúng tôi đi qua, cho đến khi bước vào phòng bệnh số 17 khoa bệnh số 13.

Khoảnh khắc bước vào cửa, chúng tôi đều nghẹn thở, đó là sự đả kích đột ngột, hiện thực phũ phàng, bi thương tột cùng và nỗi oan khuất phẫn nộ tích tụ cả một phòng đã bóp nghẹt chúng tôi. Người cha Hạ Long lừng lẫy một thời, anh hùng một đời của tôi, giờ đây đang yên lặng nằm trên giường, bị tấm ga trắng phủ kín, đường nét cơ thể giống như bức tượng ngọc cẩm thạch. Tấm ga trắng phủ tận vùng mũi cao ngất của ông, che khuất chòm râu đen nổi tiếng thế giới trong sắc trắng, chỉ để lộ chiếc trán góc cạnh rõ ràng và mái tóc đã ngả màu hoa râm...

Chúng tôi bị giới hạn ở đó lặng lẽ rơi nước mắt, lặng lẽ nhìn thi thể giống như ngọc cẩm thạch ấy và phần trán mái tóc duy nhất có thể nhìn thấy, không dám vén ga lên, cũng không nỡ vén ga lên. Không biết đã đứng bao lâu, đã rơi bao nhiêu nước mắt, mẹ mới phát ra tiếng thở dài như tiếng thở dài, "Đi thôi... Phải kiên cường lên chút."

Thời đó, đang trong phong trào, quả thực không biết tương lai ra sao. Thế nhưng, lịch sử luôn tiến về phía trước theo quy luật của chính nó; sự lựa chọn mà lịch sử đưa ra, là bất kỳ thế lực nào cũng không thể lay chuyển được. Lâm Bưu gãy kích chìm cát, "Bè lũ bốn tên" bị đập tan trong một mẻ lưới. Ngày nay, bức tượng của Hạ Long sừng sững nơi đất trời giao hòa, tên tuổi của ông và những cống hiến ông đã làm cho nhân dân, sẽ trường tồn cùng trời đất như núi Thiên Tử.

(Hết)