Cha Hạ Long xông pha chiến trận cả đời, đã quen với đời sống tập thể trong quân ngũ. Cho nên, từ nhỏ chúng tôi đã nghe quen một câu nói của cha: "Ở tập thể, đi sống đời sống tập thể đi." Vì vậy, chúng tôi đi học đều ở nội trú, trải qua sinh hoạt tập thể.

Hạ Long với tư cách là Nguyên soái của nước cộng hòa, không thể nào đến trường nội trú hay ở doanh trại quân đội nữa, nhưng cái thói quen thích tụ tập ấy chưa từng thay đổi. Ví dụ như mùa hè ở Bắc Đái Hà, mấy vị lão soái ở rất tập trung, sinh hoạt cũng ở cùng nhau, hoàn toàn không có cảm giác cách biệt bởi những bức tường lớn, có khi ăn cơm cũng theo kiểu "công xã hóa", sau bữa ăn cùng nhau đi dạo, buổi tối cùng nhau xem phim, xuống các đơn vị bộ đội hành động thống nhất, rất ra hương vị của đời sống tập thể.

Mùa đông, cha Hạ Long thường ở Quảng Châu, Lưu Viên ở Quảng Châu có ba tòa nhà, Hạ Soái, Diệp Soái, Nhiếp Soái mỗi người ở một tòa, giữa ba tòa nhà là bãi cỏ, ba nhà qua lại tùy ý, hoàn toàn là đời sống tập thể kiểu đại gia đình. Chiến sĩ tiểu đội cảnh vệ ngày nào cũng luyện đâm lê trên bãi cỏ, ba vị nguyên soái ngày nào cũng phải ra bãi cỏ xem. Khi ngứa tay thì mỗi người chộp lấy một cây súng gỗ làm vài động tác thị phạm, cha rất yêu thích cuộc sống này, quả thực có chút "vui đến mức quên cả Bắc Kinh".

Cái cuộc sống "ở tập thể" này rốt cuộc cũng có hạn, phần lớn thời gian vẫn phải trở về Bắc Kinh, ở trong chính ngôi nhà của mình. Khi đó Hạ Long ở Đông Giao Dân Hạng, căn phòng ông ở không giống với bất kỳ ai, chỉ giống một người, đó chính là Chủ tịch Mao Trạch Đông.

Trong cuộc sống, cha luôn gọi Mao Trạch Đông là Mao đại soái, quả thực mang theo tình cảm sùng kính rất sâu sắc.

Hạ Long làm chiếc giường rất lớn, là giường ván gỗ. Trên giường chăn trắng, đệm trắng, vỏ gối trắng. Chúng tôi không hiểu tại sao lại như vậy? Cha nói: "Các con không biết đấy thôi, giường của Mao đại soái chính là như thế."

Bây giờ mọi người đến tham quan cố trửu Chủ tịch Mao, đều biết chiếc giường và đồ dùng trên giường năm đó, nhưng hồi ấy khi nghe cha kể, chúng tôi lại cảm thấy vô cùng mới lạ. Ông cũng để sách ở một nửa chiếc giường, tất nhiên là không nhiều bằng sách trên giường của Chủ tịch Mao, nhưng cũng bày kín nửa chiếc giường, có các tác phẩm của Mác - Lênin, tuyển tập Mao Trạch Đông, có rất nhiều sách lịch sử, lại có cả rất nhiều tiểu thuyết võ hiệp.

Chúng tôi từng khó hiểu hỏi: "Bố ơi, giường bày thế này thì còn ngủ thế nào được ạ?"

Cha cười nói: "Sách trên giường Mao đại soái còn nhiều hơn chỗ này của bố nhiều. Nằm trên giường, với tay một cái là có thể đọc. Trước khi ngủ thế nào cũng có chút thời gian vụn vặt mà, lấy ra xem sách, xem buồn ngủ thì ngủ, vẫn tốt hơn là không có việc gì nằm đợi để chìm vào giấc ngủ."

Có một hôm, cha vừa về nhà đã gọi: "Hiểu Minh, cho con xem cái này."

Tôi chạy đến nhìn, liền vui mừng kêu lên, đó là một chiếc đệm mút. Khi đó nhà quê, chưa từng thấy cũng chẳng hiểu đệm mút là cái gì, chỉ thấy mới mẻ, vàng óng ánh rất hấp dẫn, liền vui vẻ kêu lên: "Cái gì thế này? Á chà, mềm quá, cao cấp quá, bóp cái là xẹp xuống, buông ra lại to thế này..."

“Cái này gọi là đệm mút.” Hai mắt cha cười cong thành hình vầng trăng nhỏ, “Là Thủ tướng tặng đấy, con lấy làm đệm giường đi nhé.”

Thứ cao cấp như thế, thật sự không nỡ dùng làm đệm giường, không làm đệm giường thì dùng vào việc gì? Vẫn phải trải lên giường. Vừa trải lên, vấn đề liền phát sinh. Tấm đệm mút này vừa rộng hơn giường đơn lại vừa hẹp hơn giường đôi, làm đệm to ra là điều không thể, nhưng muốn cắt đệm mút cho nhỏ lại thì tuyệt đối không nỡ. Thế là, cha đưa ra quyết định lớn: “Hừm, cái này có gì là khó đâu? Cứ theo tấm đệm này mà làm một chiếc giường thôi!”

Thông thường đều là chọn giường cho vừa đệm, lần này cha lại là chọn đệm để làm giường. Tấm đệm mút này đã bị tịch thu trong thời kỳ "Cách mạng Văn hóa". Khi khám nhà, Lâm Bưu từng chỉ thị đem những thứ tịch thu được bày triển lãm một chút, để quần chúng xem cuộc sống của Hạ Long "xa hoa" cỡ nào. Danh sách tịch thu được đưa đến chỗ Lâm Bưu, ông ta lại hạ lệnh không tổ chức triển lãm nữa. Báo cáo khám nhà cũng nói "không tổ chức thì hơn". Tôi hiểu nguyên nhân. Trước "Cách mạng Văn hóa", cha nhận nuôi hơn mười đứa trẻ là con liệt sĩ, sinh hoạt trong nhà rất tùy ý và giản dị. Tôi nhớ lần cuối cùng nhà nước bán công trái, cha nói: "Tôi mua ba nghìn." Nhân viên công tác cười, hỏi: "Lão tổng, ngài có biết ngài có bao nhiêu tiền tiết kiệm không?" Cha sững sờ: "Có bao nhiêu?" Nhân viên công tác nói: "Mua hết cũng không đủ ba nghìn."

Nếu tổ chức triển lãm đồ tịch thu nhà cho cha, thì khác nào tuyên truyền sự gian khổ phác thảo của Hạ Long.

Nhắc đến việc "đi lại" của Hạ Long, ông có một "căn bệnh" khi đi đường. Chỉ cần chú ý một chút là bạn có thể phát hiện, lúc ông đi trong ngõ hẹp hoặc hành lang, từ trước đến nay không bao giờ đi ở giữa, luôn đi sát vào một bên, thỉnh thoảng lại dùng tay gõ gõ vào tường.

“Bố ơi, bố gõ cái gì thế ạ?” Tôi từng tò mò hỏi.

“À, quen rồi.” Cha cười, ông vốn không nhận thức được hành động này khó hiểu thế nào đối với những người hiện tại, “Thời kỳ đấu tranh trước kia khốc liệt, sợ có tường đôi giấu người, đi đến đâu cũng gõ gõ, đề phòng một chút, lâu dần thành thói quen.”

Cả đời Hạ Long, đi khắp thiên hạ, không thể rời khỏi ngựa và ô tô, trong "Cách mạng Văn hóa", Hạ Long đã nói trong bản kiểm điểm giao cho Trung ương rằng: "Tôi trước kia thích ngựa, bây giờ thích ô tô, thích sự nhanh chóng."

Tất cả những điều này không khó để tìm nguyên nhân trong lịch sử. Thời niên thiếu Hạ Long từng kiếm sống bằng nghề dắt la ngựa, nên việc yêu thích ngựa là điều rất dễ hiểu. Điều ông thường treo cửa miệng là kinh nghiệm về ngựa, câu nói thích thi thoảng thốt ra là "ngựa hiểu nhân tính".

Hạ Long cả đời đã bàn luận về ngựa hàng ngàn hàng vạn lần. Lần bàn luận có tình cảm nhất là khi Vạn lý Trường chinh đến vùng "Đông Bố Tử", "Tây Bố Tử" đóng quân, chuẩn bị hôm sau đánh một trận ác liệt, rồi sau đó là có thể tiến về khu vực Hội Ninh tỉnh Cam Túc để hội sư với Nhất phương diện quân.

Khu đóng quân yên phăng phắc, các chiến sĩ uống xong canh rau dại liền nằm xuống nhắm mắt lại. Toàn quân ăn rau dại, đánh trận ác liệt, đi vạn dặm đường, thể chất đã tồi tệ đến cực điểm, bắt buộc phải giảm thiểu tất cả sự tiêu hao thể lực không cần thiết.

Hạ Long cưỡi con ngựa tía cao lớn, tính khí dữ dội ấy, đi kiểm tra một vòng các đơn vị rồi quay về, chui vào lều, nằm gục lên ba lô hành quân liền nhắm nghiền hai mắt. Theo hồi ức của cụ già Đường Vân Thanh là cảnh vệ đi theo ông, Hạ Long giai đoạn đó gầy đi trông thấy, sắc mặt xanh xám, râu che kín gần nửa khuôn mặt. Ông vẫn chưa ngủ, nhắm mắt dưỡng thần một lát, nhỏ giọng hỏi: "Tiểu quỷ, có nghe thấy bộ đội có tư tưởng dao động gì không?"

“Sắp đánh trận rồi, ty vụ trưởng động viên giết ngựa, nhưng ai cũng không nỡ giết.” Đường Vân Thanh lại thở dài: “Hầy, lão tổng nói ngựa hiểu nhân tính, quả nhiên không sai. Suốt dọc đường Trường chinh, giống như chiến sĩ vậy, sao có thể giết chứ? Khóc mất mấy người, đều nói thà chịu đói đánh trận còn hơn.”

“Ngựa không thể giết.” Đường Vân Thanh nhìn chằm chằm Hạ Long nói, “Vượt núi tuyết, qua thảo nguyên, chỉ tính riêng con ngựa tía này của chúng ta thôi đã cứu được hơn năm mươi chiến sĩ, người thì cõng trên lưng ngựa, người thì bám vào đuôi ngựa, mượn một sức lực là vượt qua được, tôi đã tính toán rồi.”

“Khi vượt sông Tương, gặp lũ lụt, nếu không nhờ ngựa tía cưỡi sóng vượt sông, tôi sớm đã đi gặp Các Mác rồi. Lúc phá vỡ sông Ô Giang, gặp lở núi, nếu không nhờ phản ứng của ngựa tía nhanh nhạy, một bước nhảy vọt mấy trượng, tôi sớm đã bị đá lớn đập nát bét rồi...” Hai mắt Hạ Long hơi hé mở một đường chỉ, lập tức lại khép lại. Giọng nói có chút khàn khàn: "Con thiên lý mã này có ơn lớn với Hạ Long ta mà..."

Thế nhưng, khi Đường Vân Thanh tỉnh giấc sau một giấc ngủ, Hạ Long không thấy đâu nữa, con ngựa tía cũng không thấy đâu nữa. Trong bát của những chiến sĩ đang ăn cơm, đã có thịt. Đường Vân Thanh nhận thức được điều gì đó, cắm cổ chạy đi tìm Hạ Long. Sau một mảng vách đá, anh bỗng sững chân đứng lại, nửa ngày không thốt nổi nên lời.

Hạ Long quay lưng vào vách đá ngồi ở đó, chiếc roi ngựa ôm khư khư trong ngực, những giọt nước mắt to tướng từ trên mặt trã xuống, từng giọt từng giọt rơi trên roi ngựa.

“Lão tổng—————!”

Đường Vân Thanh kêu lên một tiếng, lao tới, nắm chặt hai tay Hạ Long mà lay, không nói thêm được câu nào nữa. Anh cũng khóc.

Qua một lúc lâu, Hạ Long phát ra tiếng mũi rền rĩ thở dài một tiếng: "Hầy, chịu đói đánh trận ác liệt, sẽ chết thêm bao nhiêu chiến sĩ nữa đây? Chiến sĩ và chiến mã không thể vẹn toàn cả hai được..."

Những lão nhân từng theo chân Hạ Long đánh dẹp thiên hạ đều nói, Hạ lão tổng yêu ngựa như mạng. Chỉ vì cách mạng, ông mới không tiếc hy sinh tính mạng, không tiếc hy sinh ngựa.

Sau khi vào thành, cha Hạ Long bỏ ngựa ngồi ô tô. Bởi vì trong thành không cho phép bạn cưỡi ngựa chạy loạn. Ban đầu ông ngồi xe Jeep của Mỹ, sau đó đổi sang một chiếc xe ô tô con nhãn hiệu "Bielke" màu xanh lá sẫm. Bộ phận bảo vệ nhiều lần khuyên can ông, nói rằng thổ phỉ nhiều, đừng ngồi xe chạy lung tung. Ông luôn cười xua tay: "Tôi cưỡi ngựa còn chẳng sợ thổ phỉ, chẳng lẽ ngồi xe lại sợ thổ phỉ chắc?"

Năm 1954 Hạ Long chuyển về Bắc Kinh, tổ chức phân cho ông một chiếc xe ZIM. Gầm xe ZIM mềm, ông không thích, chỉ thích xe Jeep. Ra ngoài đi săn đều phải ngồi xe GAZ-69.

Từ lúc vào thành cho đến "Cách mạng Văn hóa", xe chuyên dụng của cha đổi mấy lần, từ xe Jeep Mỹ đổi thành "Bielke", đổi thành "ZIM", đổi thành "ZIS", lại đổi thành xe "Hồng Kỳ" do trong nước sản xuất, thứ duy nhất chưa từng thay đổi chính là thói quen ngồi xe chạy nhanh của ông. Nhớ mỗi lần ngồi xe, ông đều phải nói một câu: "Lái nhanh lên." Nếu tài xế lái quá chậm, ông liền nghiêm túc hỏi một câu: "Cậu đã ăn cơm chưa? Ăn rồi sao không lái được xe?"

Cha thích sự nhanh chóng, nhịp độ công việc nhanh, nhịp độ sinh hoạt nhanh, đi đường tự nhiên cũng đòi hỏi phải nhanh. Để cho nhanh, ông rất thích đi máy bay.

Lần đầu tiên đi máy bay, rất nhiều người khuyên Hạ Long: "Muốn đi máy bay thì ngồi máy bay của phi công nam ấy, khả năng ứng biến của phi công nữ kém, thể chất không bằng phi công nam, ý chí cũng không bằng phi công nam..."

Cha Hạ Long lại thích ngồi máy bay do phi công nữ điều khiển. Ông từng đầy tình cảm nói: "Một cô gái lên trời lái máy bay, phải có dũng khí và tinh thần hy sinh lớn cỡ nào chứ? Đã nói là nguy hiểm, chẳng lẽ người ta không nguy hiểm chắc? Chỉ cần có thể, tôi đều ngồi máy bay do phi công nữ lái."