Con gái bộ trưởng thể thao Indonesia có tuổi xấp xỉ tôi, là thành viên đội tuyển Indonesia, vừa tham gia giải bóng bàn thế giới lần thứ 26, có thành tích chiến thắng, cũng coi như là vận động viên cấp quốc gia rồi. Bộ trưởng dẫn con gái đến thăm cha tôi, ăn cơm ở nhà tôi, sau khi ăn xong ra ngoài, liếc mắt nhìn thấy bàn bóng bàn, vô cùng hứng thú hỏi: "Ối, nhà các ai biết đánh bóng?"

Hạ Long nói: "Mấy đứa trẻ đánh chơi thôi."

Con gái bộ trưởng nhìn tôi hỏi: "Cậu biết đánh không?"

Tôi nói: "Chúng tôi tự đánh mò chơi thôi."

Cô ấy nói: "Tôi đánh với cậu."

Phiên dịch là một Hoa kiều, cổ vũ tôi nói: "Đánh với cô ấy đi."

Tôi chưa từng đánh giải chính thức, càng đừng nói đến việc so tài với tuyển thủ quốc gia. Nhưng cũng từng có kỷ lục đọ sức với tuyển thủ quốc gia, là với Trang Tắc Đống. Trình cách biệt một trời một vực. Trang Tắc Đống dùng tay trái, không dùng tay phải đáng sợ của cậu ta, hơn nữa còn nhường tôi hai mươi quả. Tức là, tôi chỉ cần thắng tay trái của cậu ta một quả, là có thể thắng toàn cục. Thế nhưng, không nhớ đã đấu bao nhiêu lần, tôi chưa từng thắng nổi một ván, cũng có nghĩa là chưa từng thắng nổi tay trái của Trang Tắc Đống một quả.

Thế nhưng, tôi chưa từng cho rằng trình độ bóng của mình quá kém, tôi chỉ thừa nhận trình độ bóng của Trang Tắc Đống quá cao. Bởi vì tôi đánh bóng với bạn học, cơ bản đều là thắng.

Trận đấu bắt đầu. Qua mấy hiệp, tôi càng thêm tự tin. Phiên dịch bằng tiếng Trung nói với tôi: "Cậu phải thắng cô ấy!" Tôi nói: "Có thể thắng."

Qua ba hiệp, tôi rất nhẹ nhàng thắng được tuyển thủ quốc gia Indonesia này. Ba trên không.

Bộ trưởng thể thao Indonesia giơ ngón cái khen tôi. Phiên dịch nói cho tôi biết, ý của bộ trưởng là, giống như thành ngữ Trung Quốc: "Hổ phụ sinh hổ nữ."

Hạ Long không những ảnh hưởng đến cả nhà "ăn cơm bóng bàn", mà còn chú ý phát động "quần chúng" đi ăn cơm bóng bàn, quần chúng mà ông nói đều là quần chúng lớn, ý chỉ giới lãnh đạo. Vận động Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Chu Đức, Đặng Tiểu Bình và các nhà lãnh đạo đảng, quốc gia khác đi xem bóng bàn, xem biểu diễn thể thao. Cách đây không lâu Phó chủ tịch Vương Chấn nhớ lại năm xưa, từng nói với tôi: "Bố cháu rất giỏi làm chuyện này, hội họp xong là cứ nài chủ tịch, thủ tướng đi xem bóng, xem biểu diễn thể thao. Lại không phải xem không, xem xong lại nài thủ tướng, xin tiền, xin thủ tướng phê chuẩn đất đai..."

Thực ra, cha làm vậy là một công đôi việc. Một mặt để các nhà lãnh đạo đảng và quốc gia hiểu thêm, quan tâm và ủng hộ phát triển sự nghiệp thể thao, mặt khác, đối với vận động viên cũng là một sự cổ vũ. Nhớ có lần cha vận động Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai đến thăm các vận động viên, trước tiên xem Trần Kính Khai cử tạ. Trần Kính Khai vừa tạo kỷ lục thế giới, nhưng hôm đó cử thử, lần đầu không thành công, Hạ Long lập tức ngăn lại nói: "Đừng cử nữa, hôm nay Chủ tịch và Thủ tướng đã đến, vận động viên quá khích động, rất dễ xảy ra tai nạn. Để hôm khác cử đi."

Chủ tịch và Thủ tướng đều cười bày tỏ đồng tình. Chủ tịch còn hóm hỉnh nói: "Lão tổng đúng là yêu binh như con mà."

Cha Hạ Long, đời sống tinh thần phong phú, sở thích vô cùng rộng rãi. Không tính các hoạt động ứng biến như bơi lội đánh bóng, các hoạt động thường kỳ được chúng tôi đúc kết thành sáu món ba câu: đọc sách xem kịch, câu cá đi săn, đánh cờ chơi bài.

Hạ Long nghiện đọc sách, nửa chiếc giường để sách, nửa chiếc giường để ngủ, tuyệt không phải làm ra vẻ, trước khi ngủ nếu không đọc sách một lát thì không thể ngủ được. Ông thích một mình ngồi trước bàn làm việc, châm một điếu xì gà, đặt một ly trà nóng, chuẩn bị một cây bút đỏ, yên lặng một mình đọc sách. Những lúc thế này thường đọc sách lý luận chính trị. Tôi từng quan sát ông đọc sách, cũng xem những cuốn sách ông từng đọc. Ông từng đọc "Tư bản luận", "Phản Đu-rinh" và các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin khác, bên trên có đánh dấu các loại đường trọng điểm đỏ và xanh cùng một số cảm nghĩ. Nhưng đọc nhiều nhất, thực sự đọc ra hứng thú vẫn là "Tuyển tập Mao Trạch Đông", không biết đã đọc bao nhiêu lần, mỗi lần đọc đều gạch mấy đường, viết mấy chữ, lâu ngày liền đem toàn bộ cuốn sách vẽ thành các đường trọng điểm, viết đầy cảm nghĩ.

Tôi từng hỏi: "Bố, bố vẽ đầy sách thế, thì còn gọi gì là trọng điểm nữa?"

Cha tháo kính xuống, cười ha hả nói: "Mỗi lần đọc đều có thể ngộ mới, đọc đến cuối thì phát hiện câu nào cũng hay, câu nào cũng quan trọng, Chủ tịch Mao viết đồ không có câu thừa."

Tôi hỏi: "Có phải sách của Chủ tịch Mao dễ hiểu không?"

Cha gập sách lại, nâng ly trà, vừa uống vừa lắc đầu: "Con không hiểu đâu. Luyện công, luyện chữ, viết văn, thiên hạ vạn vật đều chung một lý lẽ: Công phu đến nơi, tự nhiên phản phác quy chân; luyện chữ luyện thành khí hậu, tất nhiên trẻ lại như trẻ con; văn viết đến cực điểm, chỉ là một chữ đạm. Lầu cao vạn trượng xây từ đất bằng, cố tình làm ra vẻ, thích nổi bật thì rất dễ; mà trong đạm biết vị thật, không phải bậc đại gia vĩ nhân thì không làm được."

"Bố thích nhất bài văn nào của Chủ tịch?"

"Về vấn đề xử lý đúng đắn mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân." Thần thái khi cha nói câu này để lại cho tôi ấn tượng vô cùng sâu sắc, tôi dường như nhìn thấy từ trong mắt ông rất nhiều suy nghĩ chưa nói ra..."Càng về sau, xã hội càng phát triển, mọi người càng nhận thức được ý nghĩa của bài viết này..."

Còn có một lần cha để lại cho tôi ấn tượng vô cùng sâu sắc. Ông đang đọc sách trầm tĩnh, bỗng phì cười thành tiếng, gấp sách lại, tháo kính, ngẩng đầu lên như tú tài ngâm thơ, một mình lẩm bẩm: "Cỏ lau trên tường, đầu nặng chân nhẹ gốc rễ cạn, măng trong núi, miệng nhọn da dày bụng rỗng. Văn không cốt ở kỳ mà cốt ở dụng, dùng hay chính là kỳ!"

Một khi đã lên giường, cha rất ít khi đọc sách lý luận chính trị, sợ dùng não gây mất ngủ. Những lúc thế này ông phần lớn đọc sách tiêu khiển. Ông thích đọc "Dương gia tướng", "Thuyết Ây toàn truyện", "Thuyết Đường", "Tam quốc diễn nghĩa", "Thủy hử", "Tây du ký" cùng "Tam hiệp ngũ nghĩa" những cuốn sách đấu trí đấu dũng, anh hùng hiệp nghĩa này. Ông thông minh thiên bẩm, đọc những loại sách này đặc biệt gặp qua là không quên. Đọc một cuốn "La Thành", xem một lượt là có thể kể lại, kể từ đầu cho chúng ta nghe, có thể không sót một chương.

Còn như đi vệ sinh, ông phần lớn cầm một cuốn truyện tranh, xem xong sách là việc giải quyết cũng xong. Có lúc ăn cơm cũng không rời sách, hoặc cầm một tờ báo, hoặc lật một cuốn sách, vừa ăn vừa đọc, vui trong đó. Thỉnh thoảng cũng cầm bút lông sói viết đại tự. Phàm là người có học viết chữ sợ vướng phải vẻ thợ thuyền, vẻ thợ thuyền chính là vẻ tầm thường, chỉ hợp lưu truyền trong dân gian; người có học viết chữ theo đuổi khí chất thưõng thư văn chương, khí chất thưõng thư chính là khí chất tao nhã, khí chất văn chương chính là khí chất tiêu sái. Tôi từng hỏi một số cán bộ cao cấp và tướng lĩnh xuất thân văn nhân, chữ của Hạ Long là khí chất gì? Họ nói: "Phi thợ phi thư, tuyệt đối là khí chất anh hào. Cổ nhân có câu, văn như kỳ nhân. Không phải anh hùng hào kiệt, phong lưu một đời, thì không viết ra được những nét bút xương rồng cốt hổ, dám buông dám thu, tự do tự tại lớn đến thế."

Cha Hạ Long, xem kịch cũng giống như đọc sách rất dễ nhập vai. Tục ngữ có câu, khí chất anh hùng, tình cảm nhi nữ. Hạ Long trải qua bao năm binh mã, lớn nhỏ trận chiến, nào chỉ trải qua muôn ngàn lần? Càng ăn đạn súng nhiều, tình cảm càng tỉ mỉ phong phú. Những biểu hiện đó, có lúc tuyệt đối không phải người thường có thể hiểu nổi.

Cha thích nghe "Đi Tây Khẩu", nghe mãi không chán, ông nói với tôi: "Mẹ con hát Đi Tây Khẩu là hay nhất."

Tôi hỏi: "Hay thế nào?"

Ông nói: "Giọng địa phương càng đậm càng hay, mẹ con hát vị quê rất đủ."

Tôi hỏi: "Tại sao giọng địa phương càng đậm càng hay?"

Ông nói: "Không có quê hương thì không có con người, không có dân tộc chúng ta."

Cha báo cáo đều là thẳng thừng, nói thẳng ý nghĩa. Nhưng khi trò chuyện, thường có thể bất ngờ nói ra mấy câu vô cùng triết lý, khiến người ta ngẫm lại mãi không thôi.

Ông thích xem phim, đặc biệt thích "Năm đóa kim hoa". Nhà chúng tôi ở là một tòa nhà dài, thực ra chia thành bốn thể độc lập, là bốn nhà ở chung. Mỗi lần chiếu phim, luân phiên do thủ trưởng bốn nhà chọn, cứ đến lượt Hạ Long chọn, ông nhất định sẽ nói một câu: "Xem Năm đóa kim hoa." Lần đầu ông chọn Năm đóa kim hoa, lần thứ hai vẫn thế, lần thứ ba vẫn không đổi, ba nhà khác liền có ý kiến. Có ý kiến ông cũng không đổi miệng, đến lượt ông vẫn là Năm đóa kim hoa. Xem đến sau này, lại mời ông chọn phim, ông dứt khoát chỉ cười không nói, người chiếu phim liền hiểu tâm tư của ông, không hỏi nữa, đến giờ là chiếu Năm đóa kim hoa. Bộ phim này ông xem mười mấy lần, có lúc thủ trưởng khác trêu chọc ông, ông liền cười: "Đâu phải tôi gọi đâu, tôi có lên tiếng đâu." Người chiếu phim hiểu rõ, ông không lên tiếng chính là muốn xem Năm đóa kim hoa.

Những bộ phim tương tự ông đều thích xem. Ví dụ như "Lưu Tam Thư", ví dụ như "A Thơ Mã", đều từng xem đi xem lại. Ông đi Vân Nam thị sát, Phó tỉnh trưởng Trương Xung đi cùng ông tham quan Thạch Lâm, giới thiệu với ông: "Truyền thuyết về A Thơ Mã xuất phát từ Tiểu Thạch Lâm, hiện nay ở Tiểu Thạch Lâm vẫn còn tượng đầu của A Thơ Mã."

Cha Hạ Long dừng bước, nhìn Thạch Lâm trầm ngâm miên man, một lúc lâu, bỗng thở dài, đưa ra bàn luận: "Tiếc là lúc đó tôi không có ở đó! Nếu tôi cho A Thơ Mã một chiếc xe tăng lội nước, cô ấy đã không chết rồi!"