Xa xôi ở bên kia Đại Tây Dương, tại một lớp học hóa học tinh thể của Đại học München.

Giáo sư Gerhard Ertl hiếm khi không ném nhiệm vụ giảng dạy cho trợ lý của mình mà tự mình đứng lên bục giảng, giảng giải cho những sinh viên trẻ tuổi về sự huyền bí của hóa học tinh thể.

Đối với một học giả cấp độ giải Nobel, công việc giáo dục trồng người này có vẻ hơi phí tài năng. Tuy nhiên trên thực tế, rất nhiều học giả nổi tiếng đều cảm thấy vui trong đó, rất sẵn lòng chia sẻ kiến thức của mình với các sinh viên trẻ tuổi.

Giáo sư Ertl cũng như vậy, đặc biệt là khi ông vướng vào rắc rối vì một vấn đề phức tạp nào đó.

Làm công tác giáo dục cơ bản luôn có thể mang lại cho ông cảm hứng vào thời điểm quan trọng.

Ở phần hỏi đáp cuối buổi học, đột nhiên có một sinh viên giơ tay hỏi.

"Giáo sư, thầy đã xem bài báo đăng gần đây trên tạp chí 《JACS》 về mô hình lý thuyết giao diện cấu trúc điện hóa học chưa?"

Giáo sư Ertl khựng lại khoảng hai giây, đẩy cặp kính lão, gật đầu nói.

"Đã xem, có vấn đề gì không?"

Cậu sinh viên ấy nhìn ông bằng ánh mắt đầy mong đợi, hỏi: "Nó đúng phải không?"

Ertl suy nghĩ một chút, dùng giọng điệu trò chuyện nói: "Đứa con của ta, vì sự nghiêm túc đối với khoa học, tạm thời ta chưa thể trả lời câu hỏi này cho em."

Tuy nhiên cậu sinh viên đó có vẻ không thỏa mãn với câu trả lời mơ hồ này, bèn đổi một cách hỏi khác, truy cứu đến cùng nói tiếp: "Nếu nó chính xác thì sao?"

"Khoa học không có chữ nếu, nhưng nếu cứ nhất quyết phải hỏi như vậy..."

Giáo sư Ertl nhíu mày, có vẻ rất miễn cưỡng khi bình luận về chủ đề này, nhưng cuối cùng ông vẫn giãn mày ra, dùng giọng điệu nhẹ nhàng nói, "Nếu nó đúng, vậy thì điều đó có nghĩa là một nền hóa học mới."

Trong phòng học vang lên tiếng kêu kinh ngạc đầy khó tin.

Hóa học mới!

Thật là một cách nói chấn động làm sao!

Nếu là người khác nói câu này, những người ngồi đây có lẽ sẽ không thèm để tâm chút nào. Nhưng người nói câu này lại là giáo sư Ertl, người đạt giải Nobel năm 07, chuyên gia trong lĩnh vực hóa học bề mặt chất rắn!

Ngoài thân phận giáo sư Đại học München, ông còn là viện trưởng Viện nghiên cứu Fritz Haber thuộc Hiệp hội Max Planck ở Đức (Viện nghiên cứu hóa lý và điện hóa học).

Trong lĩnh vực điện hóa học, còn ai có quyền lên tiếng hơn ông chứ?

Nhìn phản ứng của các sinh viên, giáo sư Ertl mỉm cười.

"Tôi rất vui khi thấy các bạn có thái độ lạc quan đối với sự ra đời của một lý thuyết mới. Các bạn đã đúng, chỉ khi liên tục tiếp nhận những điều mới mẻ, chúng ta mới có thể đạt được tiến bộ."

Kèm theo sự tò mò đối với những điều mới mẻ, tôi hy vọng các bạn có thể luôn ghi nhớ, dùng thái độ nghiêm túc để xem xét mọi kết luận mà chúng ta đưa ra.

"Đây là sự chịu trách nhiệm đối với khoa học."

Nói đến đây, Ertl dùng giáo án khẽ gõ lên bục giảng.

"Bài tập tôi sẽ bảo trợ lý gửi vào hộp thư của các em, bây giờ, tan học."

Rời khỏi phòng học, giáo sư Ertl không trực tiếp quay về văn phòng của mình mà lên xe ô tô, vội vã đến Viện nghiên cứu Fritz Haber thuộc Hiệp hội Max Planck đặt tại Berlin.

Bài báo đăng gần đây trên 《JACS》 đã gây ra tranh cãi rộng rãi trong giới hóa học. Là một trong những tổ chức nghiên cứu học thuật hàng đầu thế giới, Viện Max Planck có nghĩa vụ phải bày tỏ lập trường của mình đối với bài báo này.

Đương nhiên, việc bày tỏ thái độ này không phải cứ tùy tiện phát biểu một quan điểm để đứng về phe nào là được.

Cân nhắc đến tầm quan trọng của mô hình lý thuyết này đối với việc nghiên cứu cấu trúc giao diện điện hóa học, Hiệp hội Max Planck đã đặc biệt thành lập một nhóm đề tài liên ngành, tập hợp các học giả hàng đầu trong các lĩnh vực toán học, hóa học, vật lý chất ngưng tụ, tiến hành thảo luận nhắm vào mô hình lý thuyết này.

Là một trong những thành viên của nhóm đề tài kiêm viện trưởng Viện nghiên cứu Hóa lý, ý kiến của Ertl đồng thời cũng đại diện cho ý kiến của Viện nghiên cứu Hóa lý thuộc Hiệp hội Max Planck.

Cũng chính vì thế, khi đối đãi với đề tài này, ông lại càng vô cùng thận trọng.

Bước vào phòng họp, ông nhìn thấy Gerd Faltings đã ngồi ở đó, trong tay cầm một bản tài liệuluận văn in ra giấy, đang tỉ mỉ xem xét.

Nói theo nghĩa nghiêm ngặt, vị đại gia này là chuyên gia trong lĩnh vực hình học đại số và hình học số học, phân tích hàm không phải là hướng nghiên cứu của ông. Thế nhưng là một đại thần trong lĩnh vực lý thuyết số, nghiên cứu vượt hướng không phải là chuyện gì hiếm lạ đối với ông.

Đồng thời, là một trong những nhà toán học có sức ảnh hưởng nhất sau Alexander Grothendieck, cũng là viện trưởng Viện nghiên cứu Toán học thuộc Viện Max Planck,

Nếu không, ông ấy cũng sẽ không lên làm viện trưởng Viện nghiên cứu Toán học của Hiệp hội Max Planck.

Chỉ là, lão già người Đức kiêu ngạo này, hồi ở Princeton đã mang tính cách này rồi, lúc về quê nhà ở Đức không những không có bất kỳ thay đổi nào mà ngược lại còn làm tới bến hơn.

Giống như cố tình nói cho Ertl nghe vậy, Gerd Faltings thong thả nói.

“Chỉ có nhà toán học hạng hai mới hứng thú với việc ứng dụng toán học vào giải quyết các vấn đề trong thực tế như thế nào, theo tôi thì những thứ này hoàn toàn không có giá trị đọc.”

Sự phớt lờ đối với ứng dụng là lập trường nhất quán của phái Bourbaki, sự "cô lập vinh quang" đối với các môn học khác thường được coi là một sự cao quý. Mặc dù ở thế hệ nhà toán học trẻ tuổi, rất khó để cảm nhận được chuỗi khinh bỉ trong môn học này, nhưng ở các nhà toán học thế hệ cũ, quan niệm cố chấp này vẫn tồn tại.

Đại diện xuất sắc trong số đó có lẽ là bậc thầy lý thuyết số quá cố Godfrey Harold Hardy, ngoài nghiên cứu ra, việc mà đại thần này thích làm nhất chính là khoe khoang với người khác rằng thứ ông nghiên cứu là toán học thuần túy nhất thuần túy nhất, nghiên cứu của ông không có bất kỳ "công dụng" nào ngoài toán học, và lấy đó làm vinh dự.

Thế nhưng rất "không may" là, Hardy nằm mơ cũng không ngờ rằng, thành quả nghiên cứu của ông cuối cùng vẫn bị những nhà ứng dụng học "xảo quyệt" lấy đi, và được ứng dụng rộng rãi trong máy tính và mật mã học...

Đương nhiên, Gerd Faltings nói như vậy không phải có ý bảo Lục Chu là nhà toán học hạng hai, mà chỉ bày tỏ sự tiếc nuối vì tài năng của cậu bị hoài phí.

Ngay tại lễ trao giải Crafoord năm ngoái, ông mới vừa nói rằng trên thế giới hiện nay chỉ có bốn nhà toán học có hy vọng vượt qua ông, và theo ông thì Lục Chu có nhiều hy vọng nhất.

Thế nhưng hiện tại, ông có chút do dự, không biết có nên đổi bốn người này thành ba người hay không.

Ngồi xuống đối diện Gerd Faltings, Ertl nhướng mày: "Tôi không dám đồng tình với quan điểm của anh."

"Tôi không trông chờ anh đồng tình đâu. Giống như không phải ai cũng có thể thưởng thức các tác phẩm điêu khắc Hy Lạp cổ đại vậy, anh không thể trông chờ một kẻ phàm phu tục tử có thể hiểu được vẻ đẹp của toán học thuần túy." Gerd Faltings thản nhiên nói.

Lông mày của Ertl giật giật dữ dội.

Thấy hai người sắp cãi nhau nữa, giáo sư Klaus von Klitzing ho nhẹ một tiếng, với giọng điệu vô cùng bất đắc dĩ mà giảng hòa ở bên cạnh.

"Đủ rồi, ngài Faltings, chúng tôi hy vọng anh đưa ra những gợi ý mang tính xây dựng hơn, chứ không phải đến để nghe anh chế giễu chúng tôi trăm bề."

Giáo sư Klaus von Klitzing là thành viên của Viện nghiên cứu Vật lý chất ngưng tụ thuộc Hiệp hội Max Planck, tuy ông không phải là viện trưởng, nhưng ông là người phát hiện ra hiệu ứng Quantum Hall, đồng thời cũng là một đại gia giải Nobel.

"Tôi không chế giễu các anh," ánh mắt sắc bén đảo qua tờluận văn, Gerd Faltings lật một trang giấy, cứng nhắc và cố chấp chỉnh sửa lại, "Tôi chỉ đang trình bày sự thật."

Ertl và Klitzing trao đổi ánh mắt với nhau, quyết định trước khi ông xem xong phần cuối của bài báo, sẽ không trao đổi thêm nửa câu nào với lão già cứng đầu này.

May mắn thay, Gerd Faltings cũng không có ý định mở miệng tiếp, nghiêm túc đọc xong bài báo trên tay.

Lâu sau, anh ta ném bài báo lên bàn, đưa ra một đánh giá miễn cưỡng coi là đồng tình.

"Từ góc độ toán học mà xét, quá trình của cậu ta không có vấn đề gì lớn."

Ertl và Klitzing thở phào nhẹ nhõm.

Nếu giáo sư Faltings cũng cảm thấy không có vấn đề gì thì cơ bản xét theo ý nghĩa toán học, thì nên là không có vấn đề gì rồi.

Klitzing nhìn Ertl, hỏi: "Về lý thuyết này, cậu nghĩ thế nào?"

Ertl trầm ngâm một lát rồi lên tiếng nói: "Theo tôi thấy, vấn đề cũng không lớn lắm. Nhưng lý thuyết của cậu ta quá khó hiểu, cho dù chúng ta có đưa ra đánh giá đồng tình đi chăng nữa, thì cũng không thể khiến giới hóa học tiếp nhận quan điểm của cậu ta."

Trong lòng Klitzing khẽ động: "Ý của cậu là?"

Ertl gật đầu: "Không có gì thích hợp hơn một buổi báo cáo cả, lý thuyết càng khó hiểu thì lại càng cần phải giao tiếp trực tiếp với chính chủ."

Ngón trỏ khẽ gõ lên bàn họp, Klitzing suy nghĩ rồi hỏi: "Cậu thấy làm thế nào thì thích hợp hơn?"

"Chúng ta có thể gửi thư mời tới Princeton, mời giáo sư Lục đến Viện Max Planck tham quan giao tiếp, đồng thời cung cấp cho cậu ấy một nền tảng hướng ra toàn bộ giới hóa học lý thuyết để trình bày quan điểm của bản thân."

Phải thừa nhận rằng, đây là một ý hay.

Klitzing đồng tình gật đầu.

"Tôi đồng ý với quan điểm của cậu, thế nhưng vấn đề là, do viện nghiên cứu nào gửi thư mời đây?"

Đây là một vấn đề rất mấu chốt.

Hiệp hội Max Planck không phải là một tổ chức nghiên cứu tập quyền từ trên xuống dưới, giữa các viện nghiên cứu với nhau cơ bản là độc lập lẫn nhau.

Thế nhưng, đây cũng là một vấn đề hoàn toàn không cần phải cân nhắc.

Hai người gần như đồng thanh thốt lên.

"Đương nhiên là Viện nghiên cứu Hóa lý của chúng tôi rồi."

"Đương nhiên là Viện nghiên cứu Toán học của chúng tôi rồi."

Bởi vì giọng điệu quá mức đồng đều, cho nên sau khi nói xong, cả Gerd Faltings và Ertl đều ngẩn người ra một cách bất giác.

Khẽ nhíu mày, Gerd Faltings dùng giọng điệu nhấn mạnh nói: "Cậu ta là nhà toán học."

Ertl dùng ánh mắt khó tin nhìn anh ta, lý luận chặt chẽ nói: "Thế nhưng cái chúng ta đang thảo luận hiện tại là vấn đề hóa học."

Thấy hai người tranh cãi không dứt, Klitzing ho nhẹ một tiếng, đưa ra một ý kiến chiết trung.

"Đã hai người không quyết định được, hay là dứt khoát cứ ở Viện nghiên cứu Vật lý chất ngưng tụ của chúng ta đi..."

"Không thể nào."

"Đừng có mơ!"

Đối mặt với lời phản pháo liên thủ của hai vị đại gia, Klitzing ngượng ngùng ho nhẹ một tiếng: "Tôi chỉ tiện miệng nói thế thôi... Đã như vậy, chi bằng vẫn dùng phương pháp truyền thống và cổ xưa để quyết định đi."

Truyền thống của nhà vật lý học.

Tự nhiên là tung đồng xu cá cược rồi.

"Mặt ngửa thì loại, mặt sấp thì tiếp tục," rút từ trong túi ra một đồng xu đập lên bàn, giáo sư Klitzing dừng lại, tiếp tục nói với vẻ hơi hưng phấn, "Đương nhiên, để công bằng, tôi cũng sẽ tham gia."