Mỗi lần có dịp đi công tác qua vùng này, Phomin lại mê mải ngắm cảnh đẹp hùng vĩ của pháo đài Enburg, một công trình kiến trúc nổi tiếng của thế kỷ thứ XVI, nằm bên bờ một dòng sông chảy xiết. Và giờ đây, ngồi trên xe, nhìn về phía pháo đài, Phomin liên tưởng tới những ngày xuân năm nay, khi anh đã cùng với đại tá Ktorov và mấy đứa con của ông đi bách bộ suốt ngày xung quanh pháo đài. Hai người lần theo những bức tường viết đầy chữ của nhà tù, nơi nhà thơ Gruzia nổi tiếng, David Gruramisvili, bị giam giữ.

Lần ấy ở pháo đài, Phomin đã được nghe đại tá kể rằng năm 1729, David theo vua Vakhtan 6 tới Moscow, nhập quốc tịch Nga rồi sung vào trung đoàn Gruzia. Cuộc chiến tranh bảy năm vừa bùng nổ, Gruramisvili bị bọn Phổ bắt làm tù binh và bị giam mấy năm liền ở đây, ở pháo đài này. Nhưng xiềng xích, tường đá đã không thể giam cầm được con người đầy nghị lực ấy. Ít lâu sau, David tìm cách vượt ngục trở về với trung đoàn. Về già, David sống ở Migorod xa xôi và không bao giờ được thấy lại Gruzia. David vẫn luôn hướng về Tổ quốc và nhân dân ông với một tình yêu chân thành mà ông đã gửi gắm trong những bài thơ bất hủ của mình.

Đại tá Ktorov có một trí nhớ rất tốt khiến Phomin phải ngạc nhiên. Trong khi kể chuyện, ông có thể nói vanh vách những tên người, những điển tích lịch sử một cách chính xác. Sau lần nói chuyện đó, Phomin đã đặt mua ở Moscow một tập thơ của David.

Hơi nóng từ mặt đường bê tông bốc lên, tạt vào xe ngột ngạt. Chẳng mấy chốc, trước mặt Phomin xuất hiện một ngôi nhà, đó là trạm tiền tiêu của đồn công an biên phòng. Trên chiếc cột cờ cao, lá quốc kỳ Liên Xô phần phật bay trước gió, còn bên kia biên giới là lá cờ nước Anh. Phomin cho dừng xe lại sau chiếc xe hai chiến sĩ công an đi khám giấy, khám xong, họ đến xe của Phomin. Một người là binh nhất, Phomin biết mặt. Anh ta giơ tay lên mới nói: “Xin mời xuất trình giấy tờ”. Anh kia bắt chước đúng giọng bạn mình, dịch câu này ra tiếng Đức.

Phomin bỏ kính đen xuống, rút giấy tờ đưa cho họ. Anh công an lặng lẽ đọc, đọc xong đưa lại tập giấy cho Phomin, chiếc, xe lại phóng đi.

Đường biên giới đã lùi lại đằng sau, Lại đến trạm kiểm soát. Bên cạnh trạm gác, một cái biển to đề bằng ba thứ tiếng Đức, Nga, Anh báo cho mọi người biết rằng bắt đầu từ đây là địa phận chiếm đóng của quân Anh. Bên cạnh chiếc biển ấy là mũi tên chỉ đường “Hannover - 67 km”. Hai tên lính Anh mặc quần soóc, áo để hở cổ, bước đến bên xe xem giấy. Xem xong, một tên vỗ vào mui xe, nói:

- Đi đi!

Xe chạy được hơn một cây số thì có một người đứng bên đường rụt rè giơ tay xin đi nhờ. Phomin cho xe chạy chậm lại, người kia chạy đến hỏi:

- Xin lỗi, xe ông có đến Hannover không ạ?

- Có, ngồi lên - Phomin mở cửa xe.

- Tôi từ Brandenburg tới thăm họ hàng ở đấy… - Người kia nói khi xe vừa chuyển bánh.

- Thế anh qua biên giới mà không có giấy tờ gì à?

_ Giấy làm gì cơ chứ? - Người kia cười xòa - Có cũng thế mà không có rồi cũng thế.

- Anh là người ở đây?

- Không, tôi từ miền Bắc xuống. Nhưng tôi đi qua biên giới nhiều nên tôi biết con đường tắt có thể qua biên giới mà chẳng cần giấy tờ gì cả. Cây số 65 kia! Ông có nhìn thấy lối rẽ sang Kirgov không?

- Có, thì sao?

- Ông có nhìn thấy con đường tắt giữa đồng kia không? Đấy, cứ theo con đường đó mà đi thì một người chứ cả đoàn cũng chẳng ai hỏi giấy tờ gì hết.

- Anh chỉ nói vớ vẩn, làm gì có chuyện dễ dàng như thế.

- Ông không tin à? Thế mà hôm trước tôi vừa lái xe tải vượt biên giới đi chơi đấy, có sao đâu. Ông biết không, một anh bạn của tôi đã chuyển cả gia đình sang sống ở phía Đông đấy… - Nói đến đấy, người kia đột nhiên im bặt. Anh ta đưa mắt nhìn Phomin như sực nhớ rằng mình đã quá bép xép với một người hoàn toàn không quen biết.

Phomin vẫn điềm tĩnh lái xe, làm ra vẻ như không hề quan tâm đến những điều người kia vừa nói. Thỉnh thoảng, để bù lấy những phút giây im lặng, anh lại rút thuốc ra hút và mời người kia cùng hút. Xe vẫn chạy với tốc độ hơn một trăm cây số giờ. Một lúc sau, xa xa, sau màn sương đã hiện dần lên những ngôi nhà cao to của một thành phố lớn. Phomin cho xe rẽ vào con đường của thành phố Hannover và các vùng ngoại ô cũng bị chiến tranh tàn phá mạnh. Đến Keiderplasse, anh dừng xe cho người kia xuống.

Nhớ đến con đường đã chọn, Phomin cho xe đi chậm lại và cố chạy sát vỉa hè. Trên đường phố, giữa những người mặc thường phục, nhan nhản những bộ quân phục Anh. Những tên lính Scotland diêm dúa trong những chiếc áo ngắn cũn vói những chiếc quần soóc sặc sỡ dài quá đầu gối, trông thật ngộ nghỉnh và lạ mắt. Cạnh ga tàu điện, một tốp lính Scotland đang xúm quanh tán tỉnh hai cô gái Đức to béo.

“Mình phải gọi điện dò xem Stak hiện giờ có mặt ở đây không?” - Phomin quyết định. Anh bỏ tay vào túi tìm đồng xu để gọi điện. Dừng lại bên cạnh một trạm điện thoại tự động, anh xuống xe, bỏ đồng xu vào hộp máy, rồi cầm lấy ống nghe. Đợi mãi không thấy đằng kia trả lời, anh bỏ ống nghe xuống và chiếc máy tự động trả lại đồng xu cho anh.

Một phút sau, anh lại bỏ đồng xu vào máy, cầm lấy ống nghe và lần này quay số điện thoại phòng cô thư ký của Stak. Một giây, hai giây rồi ba giây trôi qua, nhưng ngoài những tiếng kéo dài, đều đều, không có một tiếng gì khác, Phomin đã định bỏ ống nghe xuống thì…

- Alô, tôi nghe đây… - Từ đằng kia vọng lại tiếng nói trầm trầm của một người đàn bà.

- Chào bà, bà làm ơn cho tôi nói chuyện với ngài Stak.

- Ngài Stak hiện giờ không có đây.

- Ôi, tiếc thật. Thế ngài ấy sắp đến chưa?

- Tôi cũng không biết nữa. Tốt hơn là sáng mai ông gọi lại.

- Cám ơn bà! - Phomin cám ơn người phụ nữ đầu dây, người đã cho anh biết một tin quan trọng. Nhiệm vụ bây giờ thế là đơn giản hơn nhiều. Anh cầm ống nghe một lúc nữa, lắng nghe những tiếng tút tút, đều đều rồi lên xe đi tiếp. Phổ Công tước Albberstrasse đây rồi. Nhờ những lời khai của Mevit, Phomin đã tìm được xưởng sửa chữa ô tô một cách khá dễ dàng. Bên cổng ra vào có treo một tấm bảng ghi giá tiền các loại sửa chữa ô tô. Vượt qua cổng xưởng một đoạn, anh cho xe dừng lại và đi bộ vào sân xưởng. Một thanh niên mặt mày lem luốc dầu mỡ đang hí hoay bên một chiếc xe hỏng.

- Tôi muốn gặp Stanislav… anh có thể làm ơn chỉ cho tôi anh ấy hiện giờ ở đâu được không?

- Stanislav? - Người thanh niên ngẩng đầu lấy mảnh giẻ lau tay. - Anh công nhân người Ba Lan ấy à? Đã hai tuần nay không thấy anh ta đến xưởng. Ông hỏi anh ta có việc gì thế?

- Stanislav là bạn cũ của tôi. Gần đây tôi được biết anh ấy đang làm việc ở đây. Tôi muốn được gặp một lát. Đây là ảnh của anh ấy. - Phomin nói rồi chìa tấm ảnh của Vusponski cho anh ta.

- Xem nào, xem nào - Người thanh niên nói rồi nghiêng đầu nhìn tấm ảnh - Đây không phải Stanislav đã làm việc ở xưởng chúng tôi. Ở chỗ tôi không có ai như thế này. Thế Stanislav của anh họ gì?

- Vusponski - Phomin trả lời.

- Hình như Stanislav làm việc ở đây cũng có họ. Vusponski thì phải. Anh ta làm việc ở đây chỉ là tạm thời. Nhưng người trong ảnh không phải là Vusponski đã từng làm ở đây. Hay là anh bạn Stanislav của ông làm việc ở một xưởng khác.

- Không! Người ta bảo với tôi là anh ta làm việc ở xưởng sửa chữa ô tô trên phố Công tước Albberstrasse mà.

- Thế thì phố này ngoài xưởng của chúng tôi không còn xưởng nào khác.

- Khổ thật - Phomin làm ra vẻ mặt thất vọng - Như thế có nghĩa là họ đã chi sai cho tôi.

- Vâng, chắc là họ chỉ nhầm - Anh thanh niên đồng tình - Xin lỗi, tôi phải làm gấp cái này - Nói rồi, anh ta cặm cụi cúi đầu vào xe.

“Đấy, Vusponski là con người như thế đấy - Phomin nghĩ khi đã ngồi bên tay lái - Thế mà mình những tưởng là mọi việc đã rõ ràng cả, mà ngay cả đại tá Ktorov lúc đầu cũng im lặng, nhưng đại tá im lặng là cố ý để cho mình phát hiện ra vấn đề và tự nghiên cứu sâu hơn…”.

Phomin xé nhỏ tấm ảnh Vusponski rồi quăng qua cửa xe đang chạy.

Ngôi nhà số 22, Phomin cũng tìm được một cách dễ dàng. Leo lên tầng ba, Phomin dừng lại bên phòng số sáu rồi ấn nút chuông điện. Im lặng. Anh ta ấn thêm một lần nữa. vẫn không thấy ai ra mở cửa. Đang định dùng đến chùm chìa khóa mang theo thì cửa mở. Một cô gái đầu búi khăn đứng trước mặt anh. Có lẽ cô vừa tắm xong.

- Ông hỏi ai? - Cô gái nói với về không hài lòng.

Phomin không trả lời ngay mà bước vào phòng.

- Elza, chào cô. Rất may là cô ở nhà. Ngài Kliughe nhờ tôi chuyển lời thăm hỏi cô và gửi cho cô bức thư này - Phomin nói rồi nhẹ nhàng khép cửa lại.

Cô gái không hiểu ngay được nội dung của mảnh giấy. Đọc xong một lúc sau, cô mới nói được:

- Mời ông vào, tôi chỉ cho ông chiếc bàn đó.

Theo Elza vào phòng làm việc của Kliughe, Phomin đến bên bàn, mở ngăn phía trái rồi rút chiếc ngăn kéo bí mật ra.

- Ôi, thế mà tôi không bao giờ biết cái ngăn kéo đó - Elza càng ngạc nhiên hơn. - Chắc là ngài Kliughe đã chỉ cho ông. Xin lỗi, tôi vào đây một lát.

Sau khi đã xem qua tất cả tài liệu trong ngăn kéo, Phomin đã chọn những gì anh cho là quan trọng nhét vào cặp, khoảng mười bản vừa viết tay vừa đánh máy. Elza bước vào. Cô đã thay bộ quần áo khác và mái tóc đã chải lại.

- Tất cả những gì ngài Kliughe dặn, tôi đã lấy hết - Phomin nói - Tôi vội nên bây giờ phải đi ngay.

- Lúc nào thì ông gặp lại ngài Kliughe?

- Ngày mai.

- Thế thì ông làm ơn cho tôi gửi cho ông chủ mấy thứ, được không ạ? Chẳng có gì đâu, chỉ mấy đôi tất và chiếc khăn mặt. Hôm đi, ngài Kliughe vì vội nên đã không chuẩn bị kịp.

- Cái đó chẳng có gì là phiền phức cả, cô Elza ạ.

Elza đi vào. Phomin tranh thủ quan sát căn phòng một lần nữa. Anh chú ý nhìn kỹ tấm ảnh Kliughe treo trên tường. “Trong ảnh, trông hắn trẻ hơn nhiều và cũng có vẻ trâng tráo, tự tin hơn”. Phomin nghĩ thế rồi đi xuống nhà bếp. Ở đó, Elza đã gói mọi thứ thành một gói nhỏ.

- Đấy, chỉ có thế này thôi, ông làm ơn chuyển giúp.

- Ngài Kliughe quả đang cần những thứ này và sẽ vô cùng biết ơn cô - Phomin nói rồi cầm lấy cái gói - Thôi chào cô. A, tí nữa tôi quên, anh Stanislav có nhờ tôi gửi tới cô lời thăm hỏi sức khỏe.

- Stanislav nào? - Elza ngạc nhiên.

- Anh Stanislav làm việc ở xưởng sửa chữa ô tô ấy mà.

- Không, tôi không hề quen biết ai tên là Stanislav cả.

- Cũng có thể… - Phomin mỉm cười - Chắc là anh ấy muốn gửi lời hỏi thăm tới một cô Elza nào khác… Thôi, chào cô nhé.

- Vâng, chào ông và ông nói với ngài Kliughe hộ tôi là mọi việc ở nhà đều tốt cả. Từ hôm ngài ấy đi, không có thư cũng chẳng có ai đến hỏi thăm. Tiền giặt quần áo tôi đã trả rồi và hiện tôi vẫn còn tiền tiêu…

- Vâng, thế nào tôi cũng nói lại với ngài Kliughe - Phomin gật đầu rồi bước ra khỏi phòng.

Mọi việc có vẻ như thế là ổn. Bây giờ có thể về và càng nhanh càng tốt. Song khi ngồi vào xe, anh sực nhớ tới lời khuyên của đại tá Ktorov và nghĩ rằng cho đến giờ phút này; anh có quyền ghé vào sở chỉ huy của Stak để tự mình quan sát, biết thêm chút ít. Với Stak và các nhân viên của hắn, dù sao cũng có lần anh phải chạm trán, bởi thế vào một tí cũng có lợi.

Cho xe dừng lại trước cổng sở chỉ huy của Stak, Phomin nhìn thấy người lính gác cổng đội chiếc mũ sắt màu trắng, chiếc thắt lưng trắng rộng bản bó chặt lấy hông, khẩu súng trường ngắn nòng khoác sau lưng. Cạnh ngôi nhà, nơi sở chỉ huy của Stak đóng, xe Jeep quân sự, xe con đủ các loại đậu thành hàng dài. Gần cửa ra vào, mấy tốp người đứng túm tụm nhau nói chuyện.

Sau khi giấu kỹ chiếc cặp với một số tài liệu đã đánh cắp được ở nhà Kliughe xuống sàn xe, Phomin đóng cửa xe, chậm rãi bước vào cổng. Người lính gác lơ đãng đưa mắt nhìn anh.

Bước lên thang gác, Phomin không bỏ qua chi tiết nào. Anh chú ý quan sát mọi thứ xung quanh, nhìn kỹ từng người, số người mặc thường phục có vẻ như nhiều hơn. Lên đến tầng bốn, anh phải lách qua từng tốp người đứng chen nhau, đưa mắt đọc những dòng chữ trên tấm biển treo trước cửa phòng, sau đó anh xuống tầng hai rồi rẽ sang trái đến một hành lang rộng. Ở đấy có ít người hơn. Một số người ngồi xung quanh mấy chiếc bàn đầy tạp chí. Hai người khác thì cặm cụi viết một cái gì đó. Đi hết hành lang, Phomin quay lại, đứng trước cánh cửa có dòng chữ “Verboten!”[1] . “Cấm hay không cái đó không liên quan đến mình, ta cứ vào” - Nghĩ như vậy, Phomin mạnh dạn gõ cửa.

Trong phòng, cạnh chiếc cửa sổ to kiểu Venice mở toang là một chiếc bàn cỡ lớn, đối diện nó là một chiếc bàn khác nhỏ hơn. Một người đàn bà tóc hung đang cặm cụi xếp lại một chồng giấy. Cặp mắt Phomin nhanh chóng thu nhận hết mọi thứ: cánh cửa tủ sắt trên tường, tấm thảm dài trải dưới sàn, những dòng chữ trên các tấm biển treo cửa cho anh biết rằng bên phải là phòng Braun, còn bên trái là phòng Stak. Trong phòng sặc mùi nước hoa và xì gà.

- Chào bà! - Phomin cúi đầu chào người đàn bà tóc hung - Tôi có thể gặp ngài Stak được không?

Người đàn bà ngẩng đầu lên. Một hồi chuông điện thoại reo vang. Sau khi chỉ chiếc ghế tựa mời Phomin ngồi, bà ta đi nhanh vào phòng Braun.

“Người phiên dịch chắc là ngồi sau chiếc bàn con, còn người đàn bà tóc hung ngồi sau cái bàn to kia” - Phomin nhìn chiếc máy đánh chữ trên bàn to, nghĩ bụng. Trên bàn còn ba cái máy điện thoại để sát nhau, một chiếc bình pha lê đầy nước và chiếc cặp đàn bà màu đỏ để mở.

Người đàn bà tóc hung quay ra, bỏ một tờ tài liệu gì đó vào máy đánh chữ, gõ gõ mấy cái, sau đó rút ra, lấy hòn tẩy, tẩy mấy chỗ bẩn rồi bỏ đi vào phòng Braun.

Phomin đến ngay bên bàn. “Cục tình báo Anh. Tối mật” - anh đưa mắt đọc nhanh mấy dòng chữ đề ở góc tài liệu. Và rồi chẳng cần nghĩ ngợi gì, anh lấy một tờ cho vào túi.

Lúc người đàn bà tóc hung trở ra thì anh đã lại ngồi vào chỗ cũ, điềm nhiên hút thuốc như chẳng có gì xảy ra.

❀ ❀ ❀

[1] Tiếng Đức trong nguyên bản.