Hàng chục báo cáo, chỉ thị xếp thành một tập cần phải đọc. Chỉ thị mới, báo cáo mới, công tác mới, mà như thế có nghĩa là thêm những lo lắng mới. Đại tá Ktorov không nhận thấy hoàng hôn đã buông xuống từ lúc nào. “Phomin bây giờ đang ở đâu? Sao mãi đến giờ vẫn chưa thấy đến? - Đại tá tự nhận thấy rằng suốt ngày, ông chỉ nghĩ đến kế hoạch chuyến đi Hannover sắp tới của Phomin.

Cuối cùng, cửa phòng mở, đại úy Phomin xin phép được vào.

- Mời đồng chí vào - Đại tá im lặng nhìn Phomin. “Kể quần áo và đầu tóc cũng làm con người thay đổi nhiều thật đấy - Đại tá thầm nghĩ - Mới nhìn thì thấy cũng thế cả thôi, nhưng…” Phomin đứng đó, mái tóc anh bây giờ chải ngược ra sau, đường ngôi như một sợi chỉ trắng nhỏ làm cho khuôn mặt anh khác hẳn đi - cần phải nói rằng ông thợ đã cắt tóc cho anh là một người lành nghề - Đại tá nói.

- Khổ sở lắm mới cắt được cái tóc vừa ý - Phomin cười nói - Đồng chí biết không, phải đến mãi phố Vinhemstrasse cơ đấy. Vào đến hiệu, vừa ngồi xuống ghế thì ông thợ nói ngay: “Ngài có mái tóc rất Nga”. Thế là tôi phải bịa ra chuyện tôi là phiên dịch ở câu lạc bộ sĩ quan Nga, rằng tôi có lần cắt tóc ở đấy không vừa ý nên phải ra đây để sửa cho thành kiểu tóc Đức. Ông ta tin và đã cố gắng làm tôi vừa lòng.

- Còn nhẫn đồng chí chọn được rồi chứ?

- Vâng, nó đây - Phomin nói rồi chìa tay, cho đại tá xem chiếc nhẫn vàng.

- Được đấy. Theo quan niệm của những người Đức thì nhẫn là tượng trưng cho sự giàu có và đáng kính - Đại tá nói rồi nhìn Phomin vè trầm ngâm - Đồng chí có biết tục, đeo nhẫn sinh ra ở đâu và như thế nào không? Tất cả đều bắt nguồn từ phong tục trao nhẫn cưới. Không hiểu vì sao ở nước ta bây giờ người ta không chú ý đeo nhẫn như trước nữa.

Mỗi khi đại tá hồi tưởng hay tập trung suy nghĩ một điều gì là lông mày ông lại di động, như muốn ngăn cách cái trán cao với mái tóc màu đen đã bắt đầu ngả trắng, còn mấy ngón tay thì nắm thật chặt chiếc bút chì, gõ gõ xuống mặt bàn, và bây giờ, trước khi trả lời câu hỏi do chính mình đặt ra, tay ông vẫn mân mê chiếc bút chì, rồi thong thả cắm nó vào chiếc cốc bằng đồng trên bàn.

Phomin chờ Ktorov nói, chăm chú nhìn ông, người mà từ lâu nay anh rất kính phục. Anh có cảm tưởng là giờ đây, khi cả hai phải vùi đầu vào những phương án thực hiện cái kế hoạch sắp tới, không hơi đâu mà nghĩ đến chuyện chiếc nhẫn, nghĩ đến chuyện đùa vui trong lúc này. Thế nhưng cái đó đã xảy ra, mà không phải chỉ có lần này. Và anh nhận thấy đại tá pha trò rất đúng lúc. Có thể nói đó là những phút nghỉ ngơi trước khi bắt tay vào một nhiệm vụ quan trọng.

Đại tá Ktorov mặc chiếc áo vét màu xám, cổ rộng, và thắt chiếc cà vạt đen - chiếc cà vạt mà ông thích và thường đeo hơn cả. Trông đại tá mặc giản dị và lịch sự. Phải chăng đó là sự thể hiện của một tính cách có văn hóa? Đúng thế, văn hóa rút ra từ cuộc sống. Phomin biết đại tá xuất thân từ một gia đình công nhân. Năm 1930, ông tốt nghiệp xuất sắc khoa sử Trường Đại học Tổng hợp Leningrad nhưng không ở lại công tác tại trường. Người ta điều ông về công tác ở cục an ninh quốc gia. Rồi chiến tranh, ông, luôn có mặt ở các vị trí tiền tiêu nguy hiểm nhất trên mặt trận thầm lặng của mình. Ông thuộc vào thế hệ những chiến sĩ công an chân chính của Dzerginski, những người đã cống hiến toàn bộ cuộc đời mình cho sự nghiệp, thông minh, trung thành và tận tụy.

- Tôi đang nói dở chuyện chiếc nhẫn - Đại tá nói - Theo Semeon Sabunski, một nhà hiền triết của thế kỷ thứ XV, thì hồi đó chú rể phải đeo nhẫn sắt để “tỏ sức mạnh của người chồng”, còn cô dâu thì đeo nhẫn vàng để chứng tỏ “đức tính thùy mị và sự trinh bạch của người vợ”. Nhưng theo Kinh Thánh thì lại khác. Kinh Thánh viết rằng chú rể phải đeo nhẫn vàng và cô dâu đeo nhẫn bạc, mà cái đó là để nói lên sự hơn hẳn của người chồng đối với người vợ, vì thế người vợ phải nhất mực tuân theo chồng.

Nói chung thì lịch sử chiếc nhẫn gắn liền với lịch sử của luật hôn nhân, và bắt đầu có từ khi họ trai trả tiền xong, họ gái phải giao cô dâu cho chú rể hoặc chủ gia đình họ trai. Việc hôn nhân từ đấy bao hàm nhiều tính chất độc lập khác nhau: sinh hoạt, tôn giáo, pháp luật. Ở nước Nga, sau Pierre đệ Nhất, lệ trao nhẫn trở thành nghi thức của nhà thờ và là một phần không thể thiếu được của lễ cưới. Trong trường hợp đó, nhẫn tượng trưng cho sự bền vững, sự trong trắng và đẹp đẽ của đôi lứa. Cũng có nơi, nhẫn cưới được xem như chiếc bùa phòng mọi sự bất hạnh… Tôi không làm đồng chí chán đấy chứ? - Ktorov nhìn đồng hồ rồi hỏi.

- Thưa đại tá, không ạ, ngược lại… bao điều hứng thú xung quanh chiếc nhẫn! Tôi không ngờ nó lại có cả một lịch sử lâu đời như thế…

- Tôi là một nhà sử học và cái chính là do tôi thích tò mò, thích hiểu biết… Nhưng thôi, để lần khác. Chúng ta phải kiểm tra lại mọi thứ một lần nữa: hộ chiếu, giấy đi đường, đăng ký xe… tất cả đều đầy đủ và hợp lệ. Tôi đã tự kiểm tra các thứ đó. Còn đây là bức thư chính tay Mevit viết để gửi cho cô hầu gái của hắn. Tất nhiên là đồng chí đến được vào lúc cô hâu gái vắng nhà thì tốt hơn. Mà có gặp cô ta cũng chẳng có gì đáng ngại, bức thư sẽ là vật làm tin chắc chắn nhất. Không biết Mevit có đoán được ý định của chúng ta về việc sử dụng bức thư này không?

- Theo tôi thì có, vì hắn lại mặc cả, yêu cầu lưu ý đến việc hắn khai báo thành thật mọi thứ và giúp ta tiến hành công việc này.

- Hắn có nói thêm gì mới về Stak không?

- Mới thì rất ít. Mevit đã để lộ rằng cơ quan của Stak từ trước đến nay vẫn hoạt động dưới danh hiệu một bộ phận của cơ quan chuyên trách vấn đề trao đổi tù binh, trực thuộc Ủy ban quân quản Hannover, gọi tắt là Xi-In-Tim. Người giúp việc đắc lực của Stak là thiếu tá Braun.

- Cái đó tôi biết - Nghĩa là không có gì mới. Còn gì nữa không?

- Mevit đã cho biết số điện thoại của hắn ở nhà riêng và ủy ban. Theo lời Mevit thì hàng tuần, từ thứ sáu đến thứ hai, Stak không có mặt ở thành phố. Sở chỉ huy của Stak đóng ở tầng hai, bên phải cổng chính. Cổng ra vào bao giờ cũng có một công an vũ trang người Anh và một cảnh sát Đức đứng gác. Xung quanh có hàng chục chiếc xe gắn vô tuyến túc trực. Dọc hành lang trong văn phòng làm việc của các nhân viên Stak lúc nào cũng có đông người. Muốn vào phòng làm việc của Stak, ở cửa thứ ba, phía trái hành lang, trước tiên phải qua hai cô thư ký và phiên dịch của hắn. Cả hai, theo lời Mevit, có lẽ là người Anh. Cửa ra vào ủy ban quân quản luôn mở, ai cũng có thể vào được. Đó là tất cả những gì tôi moi được ở Mevit trong lần hỏi cung, cuối cùng, đồng chí Sokorov đã cho tôi biết một số tài liệu quan trọng hơn.

- Tài liệu gì?

- Dưới quyền chỉ huy của Stak hiện giờ còn có một nhóm người gọi là “nhóm phục vụ tang lễ”.

- A, cái bọn đào huyệt ấy à. Tôi biết! Núp dưới danh hiệu đi tìm những kẻ mất tích, bọn chúng đi khắp đó đây để thu thập tài liệu. Phải nói rằng bọn chúng cũng thông minh ra phết. Có phải thế không? Trước chúng cũng ở lỳ ở đây gần nửa năm cơ đấy.

- Thưa đại tá, còn một chi tiết nữa. Mevit cho rằng, mà tôi nghĩ hắn nói đúng, cơ quan đầu não của Stak không đóng ở đó, mà là ở một chỗ khác, có thể là ở biệt thự mà có lần Mevit đã nhắc đến. Hannover chỉ là nơi tập trung và phân tích bước đầu những tài liệu và tin tức đã thu thập được.

- Tôi đã tự đặt mình vào một tình huống có thể xảy ra - Ktorov nói - Tôi suy nghĩ nhiều về khó khăn ta chưa lường được, về việc biết đâu đồng chí có thể phải chạm trán với người của Stak, thậm chí ngay cả ở nhà Mevit. Ai biết được những gì đã xảy ra ở đấy trong thời gian qua. Thành ra, trong trường hợp ấy, đồng chí có thể bảo là quen thân với ngài Kliughe - Đại tá mim cười - Mà quả thực đồng chí cũng quen biết với hắn đấy chứ, phải không? Đồng chí cứ bảo là biết tin đồng chí đi Hannover, Kliughe đã nhờ đồng chí chuyển giùm cái này, cái nọ. Cái gì mà chẳng được. Nếu chúng có nghi ngờ gì và kiểm tra thì cũng đã muộn rồi. Hơn nữa, đồng chí lại là một nhân vật chính thức, có quyền bất khả xâm phạm, giấy tờ đầy đủ… Còn bây giờ đến chuyện Vusponski. Trong khi khai báo, Vusponski đã có lần nói đến phân xưởng sửa chữa ô tô, nơi anh ta đã làm việc, đồng chí nhớ chứ?

- Vâng, tất nhiên, ở phố Alberstrasse. Nhà Mevit cũng nằm trên phố đó.

- Đồng chí thấy thế nào nếu như đồng chí ghé qua xưởng đó ít phút? Hỏi qua xem có ai là Vusponski không, như thể tìm anh ta để trả một món nợ nhỏ chẳng hạn.

- Có nghĩa là đồng chí vẫn cho rằng cần phải kiểm tra lại Vusponski? Thú thật là tôi không hề nghĩ đến điều đó. Kể ra đây cũng là dịp thuận tiện để làm việc đó. Đồng chí nghĩ thế nào nếu tôi mang một tấm ảnh của Vusponski đến xưởng và hỏi xem đã có người như thế làm việc ở đó chưa?

- Tất nhiên, có thể làm như thế. Nhưng như thế thì đồng chí phải tìm cớ khác. Bảo đến trả nợ mà không biết người là không nghe được. Đồng chí cứ bảo với những người ở đấy rằng đồng chí là người quen của Vusponski. Tóm lại, đồng chí cần phải hành động thật linh động và thận trọng, chớ để lòi đuôi ra. Phải làm thế nào để người ta tin. Sau đó phải lập tức thủ tiêu bức ảnh, không được giữ nó trong người.

- Tôi sẽ cố gắng làm họ tin.

- Theo tôi, đồng chí nên bắt đầu từ việc kiểm tra Vusponski, sau đó hãy làm những việc còn lại.