Chiếc Vander vượt qua những đường phố đông đúc, chật hẹp, phóng nhanh trên con đường nhựa. Đường thẳng tắp, hai bên là những hàng cây anh đào xanh tốt. Một vài cây đã có quả chín và người ta bắt đầu thu hoạch. Phomin và Guskov im lặng ngồi ngắm mặt đường phẳng lì màu xám đang trải dài trước mặt họ. Thỉnh thoảng, một chú thỏ sợ hãi chạy vụt qua đường. Những lúc như thế, cả hai không ai bảo ai, đều nhổm dậy, quay đầu nhìn. Ở đây, sau chiến tranh, trên những bãi rộng có không biết cơ man nào là thỏ. Chúng hay chạy ra đường cái, bất chấp mọi nguy hiểm và nhiều lúc làm cho người lái xe phải bực mình.
Chiếc xe chạy đến con đường vào một thành phố nhỏ, giảm tốc độ, chạy từ từ. Những đường phố nhỏ hẹp, cong queo, lởm chởm ổ gà. Những ngôi nhà cổ với những chiếc cửa sổ bé xíu, tối om, giống hệt như những pháo đài nhỏ kiên cố. Cái thành phố tí hon cổ kính này nằm cách xa các tuyến xe lửa và ô tô quan trọng, công nghiệp hầu như không có gì, bởi thế mà không được ai chú ý phát triển.
- Thế là chúng ta đã đi được nửa đường rồi đấy - Thiếu tá Guskov nói khi chiếc xe ra khỏi thành phố.
Phía xa, cái tháp cao ngất của tòa biệt thự Venigherot hiện dần lên rõ nét. Tòa biệt thự này đã đứng như thế hai trăm năm mươi năm nay, và như một người đứng gác, canh giữ cửa ngõ cho một trong những vùng đất màu mỡ nhất của nước Đức là Garsa.
- Nước Đức có nhiều di tích lịch sử thật đấy! - Phomin nói.
- Đúng thế - Thiếu tá Guskov đồng tình - Chỉ có mấy hôm nữa là tròn một năm rưỡi kể từ ngày tôi sang đây công tác; Càng ngày tôi càng ngạc nhiên trước những khám phá mới về kiến trúc kỳ diệu của nước này. Tôi vẫn thường đi dạo chơi giữa phố, chiêm ngưỡng những công trình kiến trúc xưa tuyệt mỹ. Nhưng đẹp nhất là ngôi nhà trước Nhà hát lớn. Dân phố ở đây vẫn quen gọi nó là “Nhà Gothic”. Nó đã đứng như thế một trăm năm nay… Còn bạn thân Nhà hát lớn à? Với cái dạng như ngày nay, nó đã có từ quá lâu rồi. Đó là công trình kiến trúc vô giá!…
Thiếu tá Guskov nói một cách say sưa, rõ ràng là anh đang nói đến một chủ đề mà anh ưa thích. Kiến trúc đã từng là ham thích, ước mơ của Guskov, và có lẽ anh đã dành cả cuộc đời cho nó nếu hoàn cảnh không bắt anh rẽ sang con đường khác như thế.
- Khi nào rỗi, lên chỗ tôi chơi - Guskov nói với Phomin - Tôi sẽ giới thiệu cho anh những điều kỳ diệu của kiến trúc… Như nhà thờ thánh Sinvestri chẳng hạn. Nó đã được xây dựng từ thế kỷ XIII cơ đấy, Hay ngôi nhà Gadet Stes, nếu tôi không nhầm thì nó được xây từ năm 1543. Nhưng nguy nga tráng lệ nhất vẫn là tòa biệt thự kia. Từ độ cao một trăm hai mươi mét, nó có thể nhìn rõ cả một vùng rộng lớn xung quanh thành phố. Người ta xây xong nó từ năm 1680, nhưng mãi đến năm 1883, sau mấy lần sửa chữa lớn, nó mới được hoàn tất…
- Thế thì thành phố Venigherot có từ bao giờ?
- Nếu tin vào những tài liệu ghi chép thời cổ thì nó đã có từ năm 1229.
- Thật cũng lạ, nhiều lúc tôi không hiểu nổi là tại sao anh lại làm sĩ quan tình báo. Theo tôi thì anh sinh ra là để làm kiến trúc sư - Phomin nói rồi mỉm cười.
- Anh Phomin ạ, anh đừng cười và cũng đừng nói đến chuyện đó. Kiến trúc là mơ ước đẹp đế của tôi thời niên thiếu. Nhưng nếu cha ông chúng ta và cả chúng ta nữa, khi nào cũng làm nhũng gì chúng ta muốn mà không phải là những gì cuộc sống, Tổ quốc đòi hỏi, thì có lẽ giờ đây tôi không sống ở cái thành phố này, và anh cũng không ở Enburg. Hơn thế nữa, có thể một thằng Đức nào đó bây giờ đã thiết lập một trật tự mới theo kiểu Hitler ở thành phố Vladimir thân yêu của tôi rồi cũng nên… Mà thôi, sắp đến nơi rồi đấy.
Chiếc xe quay ngoặt vào chỗ rẽ rồi dừng lại bên bục kiểm soát. Người gác cổng nhận ra thiếu tá Guskov, nâng chiếc thanh chắn cửa cho xe vào. Một sĩ quan mang lon thượng úy ra đón.
- Cozelov, có gì mới không? - Guskov hỏi.
- Thưa thiếu tá, không. Chúng tôi vẫn tiếp tục theo dõi khu nhà của Kliughe. Không thay gì đáng nghi ngờ. Đồng chí công an Crode có vào đây, nhờ tôi báo cáo với thiếu tá là hai tuần trước có một người lạ mặt đã đến nhà Kliughe. Hắn tự xưng là từ chỗ Kliughe đến. Sau khi xem xét kỹ nhà cửa, vườn tược, hắn đi thẳng.
- Đó là một tin mới, hay đấy. Người lạ mặt kia đến đấy làm gì? Anh nghĩ thế nào? - Guskov quay sang hỏi Phomin.
Phomin nhún vai không trả lời.
- Lẽ nào Kliughe lại định bỏ cái biệt thự của mình để đi nơi khác. Không thể như thế. Với danh nghĩa là phóng viên lưu động, Kliughe rất dễ hoạt động, và tôi nghĩ cái biệt thự chẳng hề làm phiền hẳn.
- Hiện nay chúng ta biết quá ít về Kliughe. Không hiểu sao Kliughe cứ thích đến Hannover luôn như thế, và còn sống ở đấy nữa. Anh có thấy điều này đáng nghi ngờ không? Nhưng thôi, chẳng nên đoán trước. Tôi tin là ngày mai mọi việc có thể sẽ sáng sủa hơn. Bây giờ là mười tám giờ. Có thể hắn sẽ về nhà. Chúng ta cố chờ…
Ngôi nhà của thiếu tá Guskov nằm cạnh biệt thự của Kliughe, bởi thế hai người quyết định ngồi ở đấy chờ tin báo Kliughe xuất hiện. Cơm chiều xong, trò chuyện một lúc, hai người ngồi vào bàn cờ. Thời gian trôi nhanh, hoàng hôn buông xuống lúc nào không biết. Vợ Guskov, chị Maria Nicolaievna, vì không muốn quấy rầy chồng và bạn của anh, đã đi nghỉ.
- Thôi, anh bạn, đợi nữa cũng chỉ mất công vô ích. Hôm nay chắc Kliughe không về đâu - Thiếu tá nói.
- Vâng. Một giờ nữa nếu không có gì mới thì chúng ta sẽ đi Berlin. Tám giờ sáng mai thế nào chúng ta cũng đến nơi. Có lẽ anh không cần đi với tôi. Hãy cử một người nào đó cũng được. Kasatkin chẳng hạn, anh ta quen với công việc này.
- Cái đó tí nữa hãy hay - Thiếu tá suy nghĩ một lúc rồi nói - Nhưng thôi, tôi sẽ cùng đi với anh.
Hai người thu xếp mọi thứ rồi cùng đi đến cục.
- Thưa thiếu tá, vẫn không có gì thay đổi - Trung tá Kozelov báo cáo khi Phomin và Guskov vào phòng trực ban - Chúng tôi đã rút đi một số điểm quan sát, chỉ để lại một điểm bên này đường trước biệt thự.
- Thế cũng được - Thiếu tá nói - Nhưng sáu giờ, khi chuyến tàu đầu tiên đến, anh phải lập tức cho bố trí lại các điểm quan sát. Còn bây giờ, anh đi gọi Smirnov đến đây hộ tôi.
Mấy phút sau, đại úy Smirnov bước vào. Guskov nói với anh ta rằng trong lúc anh và Phomin đi vẳng, nếu Kliughe xuất hiện thì lập tức cho người giữ lại và giải ngay về Enburg.
- À, còn một việc này nữa - Phomin nói - Anh hãy gọi điện báo lên khu là tôi và thiếu tá Guskov đã đi Berlin nhé.
Xe chạy, Phomin mở đài. Một điệu nhạc jazz uể oải vang lên. Rồi tiếp đến là một điệu tango rầu rĩ được chơi đi chơi lại nhiều lần. Điệu tango vừa dứt, một bài hát ngắn, vui nhộn bắt đầu. Người hát được đệm bằng đàn guitar và kèn Saxophone. Chốc chốc sóng bị nhiễu, máy rè, lẫn lộn với nhạc là những tiếng cười, tiêng ồn đủ loại, hỗn độn…
Trăng đã lên cao. Hai bên đường cây ken dày, đen kịt. Họ vượt qua một thành phố nhỏ đang thiu ngủ, hoang vắng, với những đường phố hẹp và sâu như những đường cảnh trong núi.
Phomin không biết mình đã thiếp đi lúc nào. Còn Guskov thì đã gật gù rất lâu trước đấy. Nhờ được nghỉ ngơi thoải mái ở Venigherot, Kasatkin lái xe rất vững, thỉnh thoảng lại đưa mắt nhìn sang phía đại úy Phomin đang ngủ say, cái đầu lắc lư. Trong bóng tối, dưới ánh sáng của cặp đèn pha bỗng xuất hiện một tấm biển nhỏ chỉ đường báo hiệu có chỗ ngoặt - trong thời kỳ chiến tranh, đoạn đường này bị phá, chưa chữa lại kịp. Kasatkin từ từ giảm tốc độ để khỏi làm hai người tỉnh dậy. Anh cho xe leo lên mô đất ven đường, nhưng khi xuống, chiếc xe chồm lên, Phomin cựa mình rồi mở mắt, quay sang hỏi người lái xe:
- Tôi ngủ thiếp đi lâu chưa? Chắc đã hai tiếng, sắp sáng rồi còn gì. Sao anh không đánh thức tôi dậy? Thế là bỏ mất buổi phát thanh thời sự của đài Moscow… - Anh bật đài.
Xa xa, phía trước mặt đã nhìn rõ những ngôi nhà. Một người đàn ông bước ra đường, giơ tay xin xe. Kasatkin nhìn Phomin, vẻ dò hỏi:
- Thế nào?
- Dừng lại.
Xe phanh rít rồi dừng hẳn. Người đàn ông chạy lại, nhưng khi nhìn thấy tấm biến số xe quân sự liền lúng túng hỏi:
- Xin lỗi, tôi tưởng là xe tư.
- Có chuyện gì thế? - Phomin thò đầu ra hỏi.
- Không, không - Người đàn ông lùi lại mấy bước, lắp bắp - Vợ tôi chuyển dạ, gấp lắm, nhưng không biết làm thế nào để đưa lên bệnh viện được. Tôi chạy ra đây định đón một chiếc xe nào đó, nhưng.
- Thể nhà anh ở đâu? Chị ấy vẫn còn có thế đi được chứ?
- Anh không hỏi đùa đấy chứ? - Người Đức hỏi vẻ nghi ngờ.
- Thể thì dìu chị ấy ra đây, nhanh lên! - Phomin nói.
Người đàn ông chạy đi và mấy phút sau dìu một người đàn bà nhỏ bé đi ra. Guskov mở rộng cửa, dịch ra nhường chỗ cho chị ta ngồi vào ghế sau, cắn răng chịu đau.
Trời sáng rõ. Ánh mặt trời chiếu đỏ những ngọn cây. Những hạt sương long lanh trên cỏ.
- Đi đường nào? - Phomin hỏi người đàn ông ngồi bên khi chiếc xe rẽ vào con đường ngoại ô thành phố.
- Cứ theo đường này đi một quãng nữa rồi rẽ sang phải. Gần đến rồi. Ngôi nhà xám kia - Người đàn ông vừa nói vừa chỉ tay về phía trước mặt.
Xe dừng lại. Một cô y tá choàng một chiếc khăn dài trắng chạy ra, nhanh nhẹn dìu người đàn bà vào trong.
Người đàn ông vào theo. Một lát sau, anh ta quay lại lúng túng nói:
- Cảm ơn các ngài, Maria và tôi sẽ suốt đời nhớ ơn các ngài.
- Chúc vợ anh mẹ tròn con vuông và mong rằng con anh sẽ không bao giờ nhìn thấy cái cảnh kia - Phomin đưa tay chỉ ngôi nhà bị bom.
- Tôi cũng hy vọng như thế. Chiến tranh là đau thương, là tang tóc, là đổ vỡ. Xin các ngài tin cho, ở nước Đức chúng tôi không phải ai cũng muốn chiến tranh… Xin lỗi, cảm ơn các ngài! - Người đàn ông nói rồi bước lại gần, rụt rè chìa tay về phía trước. Phomin nắm chặt bàn tay ấy.
- Kasatkin, anh ngồi sang bên này nghỉ một lát, để tôi lái cho - Phomin nói.
- Thưa đại úy, đồng chí… - Kasatkin đang lúng túng chưa biết làm sao thì Phomin đã mở cửa ngồi vào trước tay lái, thế là anh đành phải nhường chỗ. Chiếc xe lại chạy bon bon trên các đường phố. Một chiếc xe chở rác đi ngược chiều. Trên vỉa hè thỉnh thoảng đã có người đi lại.
Đó đây, các bà nội trợ đã đem phơi những tấm mền dày lên bậu cửa sổ.
