Người làng Cao Gia mấy ngày liền không thấy Xảo Trân ra núi lao động, đều cảm thấy rất kỳ lạ. Bởi vì nữ quái yêu lao động này rất ít khi liên tiếp mấy ngày không ra núi; số công điểm cô kiếm được trong một năm, còn nhiều hơn cả người cha làm thương nhân của cô.
Chẳng bao lâu, mọi người mới biết được, Xảo Trân đáng yêu hóa ra lại gặp phải tai họa lớn nhường này!
Ngay lập tức, toàn thể dân làng bắt đầu bàn tán xôn xao về chuyện này, y hệt như lúc Xảo Trân và Gia Lâm mới yêu nhau hồi đầu. Phần lớn mọi người bây giờ rất thương xót cho cô gái bất hạnh này; cũng có một vài kẻ tỏ ra vui mừng trước sự bất hạnh của cô. Tuy nhiên, tất cả mọi người đều đồng lòng cho rằng: cô con gái thứ hai của Lưu Lập Bản phen này coi như tiêu đời hoàn toàn rồi: cô ấy không tìm đến cái chết, thì e rằng cũng sẽ thành một kẻ thần kinh. Bởi vì ai cũng biết, chuyện thế này có ý nghĩa gì đối với một cô gái; huống chi, cô ấy lại say đắm cậu con trai của Cao Ngọc Đức đến nhường nào!
Thế nhưng, chẳng mấy ngày sau, người trong làng lại nhìn thấy cô xuất hiện trên đồng ruộng, giống như một con ngựa cái nhỏ cần cù đang bị bệnh, lại bắt đầu công việc nặng nhọc trên đồng đất. Đầu tiên cô chăm sóc hoa màu ở mảnh đất tự tản của nhà mình; sửa sang lại hàng rào đã hỏng bên cạnh vườn rau của nhà. Sau đó, cô cũng lại cùng mọi người lao động như trước, chỉ là suốt ngày rất ít khi nói chuyện với ai; nhưng vẫn làm mọi việc như thường lệ, nên làm gì thì làm nấy. Cô gái kiên cường! Cô không tìm đến cái chết, cũng không bị rối loạn thần kinh; tai nạn của cuộc đời đã đánh gục cô, nhưng cô lại trượt ngã rồi đứng dậy từ vặt đất! Ngay cả những kẻ từng vui sướng trước tai họa của cô, cũng không khỏi sinh lòng kính trọng đối với cô từ đáy lòng!
Tất cả mọi người đều quan sát sắc mặt của cô. Ấn tượng chung là: cô gầy đi nhiều lắm!
Cô có thể không gầy sao? Nửa tháng nay, cô rất ít khi nuốt trôi cơm, cũng rất khó có được một giấc ngủ ngon. Mỗi khi đêm hôm khuya khoắt, cô lại một mình trốn trong chăn len lén khóc; khóc cho sự bất hạnh của mình, khóc cho số phận cay đắng của mình, khóc cho giấc mộng tình yêu đã bị chôn vùi của cô!
Cô từng nghĩ đến cái chết. Nhưng khi cô nhìn thấy đại địa sơn xuyên mà mình đã sống và lao động qua hơn hai mươi năm, nhìn thấy những mầm lúa xanh tươi mà cô từng dùng mồ hôi tưới tắm trên mảnh đất này, ý nghĩ đó liền tan biến sạch sành sanh trong chốc lát. Cô lưu luyến thế giới này; cô yêu mặt trời, yêu đất đai, yêu lao động, yêu dòng Đại Mã Hà trong vắt, yêu cỏ xanh và hoa dại ven bờ Đại Mã Hà... Cô không thể chết! Cô phải sống tiếp! Cô muốn lao động! Cô muốn tìm kiếm những thứ mà nơi khác không thể tìm thấy ngay trên mảnh đất này.
Trải qua một trận đại biến động trong đời sống tình cảm như thế này, cô mới hình như hiểu ra, sự theo đuổi trong tình yêu của mình ngây thơ đến nhường nào! Bi kịch không phải do số phận gây ra, mà là vì cô và anh Gia Lâm thân yêu cách biệt quá lớn. Giờ đây cô chỉ có thể chấp nhận phán quyết này của hiện thực, thật thà ngoan ngoãn sống theo điều kiện của chính mình.
Thế nhưng, dù thế nào đi nữa, về mặt tình cảm, cô hoàn toàn không thể dứt bỏ tình yêu đối với Cao Gia Lâm. Cô vĩnh viễn sẽ không hận anh; cô yêu anh. Cho dù tình yêu này có cay đắng biết bao!
Trong nhà không ai khuyên giải được cô, ngày nào cô cũng cố gắng vùng vẫy ra đồng lao động. Cô cảm thấy lồng ngực của đất mẹ vô cùng rộng lớn, nó có thể dung chứa tất cả mọi nỗi đau khổ trên cõi đời này. Tối lao động trở về, cô lặng lẽ trở về hang đá của mình, không rửa mặt, không chải tóc, cũng chẳng muốn ăn cơm, tựa lưng vào cuộn chăn để mặc dòng nước mắt lặng lẽ tuôn rơi. Mẹ cô, chị cả và Xảo Linh luân phiên đến ở cùng cô, khuyên cô ăn cơm, cũng khơi dòng nước mắt cùng cô. Bọn họ khóc, chủ yếu là sợ cô nghĩ quẩn, tìm đến cái chết.
Lưu Lập Bản nằm ở một căn hang khác thở dài ngắn ngủi. Từ sau khi chuyện này xảy ra, ông ta đã đổ bệnh; trên đầu bị giác hơi để lại rất nhiều vết thâm đen. Vốn dĩ ông ta vẫn luôn đầy một bụng lửa giận chưa nguôi về chuyện của Xảo Trân và Gia Lâm, nhưng bây giờ nhìn thấy con bé nhà mình đã ra nông nỗi này, thì cũng không nỡ thốt ra lời oán trách nào với nó nữa. Những kẻ không hoà thuận với nhà ông ta trong làng đã bắt đầu chê cười con gái ông ta, nói rằng trèo cao không tới, bị người ta hất ra giữa đường, đáng đời... Mặc kệ cho kẻ thù nói những lời đó đi! Làm cha lẽ nào lại đâm thêm dao vào tim con bé chứ? Nhưng trong lòng ông ta nghiến răng nghiến lợi hận cái tên tồi tệ Cao Ngọc Đức, đã hại chết con Xảo Trân nhà ông!
Chuyện ở đời thường khó mà nói trước được. Ngay vào lúc này, Mã Thuyên ở Mã Điếm lại đường hoàng nhờ mai mối đến, muốn cưới Xảo Trân. Khá nhiều bà mai đã đến rồi, vừa nhìn thấy hoàn cảnh thế này của nhà họ, liền ngồi một lát rồi lủi thủi ra về trong sự lúng túng.
Lại qua mấy ngày nữa, Mã Thuyên lại tự mình tìm đến tận cửa vào một buổi tối.
Cả nhà Lưu Lập Bản thấy cậu ta thật lòng như vậy, nên cũng tiếp đón cậu ta ở một căn hang khác. Dù thế nào đi nữa, vào thời điểm Xảo Trân bất hạnh thế này, chàng trai này lại đến cầu hôn, khiến cho cả nhà Lưu Lập Bản vô cùng cảm động. Còn việc này có thành hay không, Lưu Lập Bản bây giờ đã không còn cân nhắc nữa. Sự đã đến nước này, Lập Bản đã không nỡ miễn cưỡng hôn sự của con gái nữa rồi. Đứa con số khổ đã chịu thiệt thòi, ông không thể để nó chịu thiệt thòi thêm nữa. Vợ ông đi nấu cơm cho Mã Thuyên, còn ông mang thân hình ủ rũ bệnh tật đi đến hang đá của Xảo Trân. Ông ngồi bên mép kang, ủ rũ rút ra một điếu thuốc cuốn, hút hai hơi rồi lại bóp tắt, nói với đứa con gái đang tựa vào cuộn chăn rằng:
"Xảo Trân, con hãy nghĩ thoáng ra một chút... Cái tên tồi tệ nhà Cao Ngọc Đức đó, ông trời sẽ báo ứng hắn thôi!" Vừa nhắc đến Gia Lâm là ông ta lại nổi giận lôi đình, trượt từ trên kang xuống, đứng giữa nền nhà chửi rủa xối xả: "Đồ con hoang! Đồ khốn nạn! Mẹ kiếp, sau này không có kết cục tốt đẹp đâu, bị ngũ lôi oanh đỉnh đấy! Thiêu cái thèng chó đó thành một khúc gỗ đen sì cho coi..."
Xảo Trân bỗng chốc ngồi dậy, tựa vào gối thở hổn hển nói: "Bố, bố đừng chửi anh ấy! Đừng chửi anh ấy! Đừng nguyền rủa anh ấy! Đừng..."
Lưu Lập Bản nghẹn lời, thở dài nặng nề một tiếng, rồi nói: "Xảo Trân, chuyện đau lòng đã qua rồi thì đừng nhắc lại nữa, con cũng đừng đau lòng nữa. Cao Gia Lâm, con quên cậu ta đi! Con ngàn lần đừng nghĩ quẩn, tự hành hạ bản thân mình, con vẫn chưa sống hết cuộc đời đâu... Trước đây bố muốn tìm nhà cho con, cũng là vì muốn tốt cho con. Từ nay về sau, chuyện của con bố sẽ không ép buộc nữa. Tuy nhiên, con cũng không còn nhỏ nữa, con tự tìm cho mình một người đi. Tâm ý đừng nên cao quá, bố đã hại con không được đi học, giờ thì con cũng tìm một người làm ruộng thật thà chân chất thôi... Ài, mấy ngày nay Mã Thuyên lại nhờ người mai mối chạy tới nhà ta, nhưng chuyện này bố sẽ không ép con nữa. Nếu con không đồng ý, bố sẽ thẳng thừng từ chối cậu ta, bảo cậu ta đừng đến nữa... Hôm nay cậu ta lại tự mình đến nhà ta đấy." "Cậu ta vẫn ở đây chứ ạ?" Xảo Trân hỏi bố.
"Đang ở đấy..." "Bố bảo cậu ta sang đây một lát..."
Bố cô liếc nhìn cô một cái, không biết cô có ý gì, liền quay người đi ra. Chẳng mấy chốc, Mã Thuyên một mình đi vào.
Cậu ta liếc nhìn Xảo Trân trên kang, vô cùng lúng túng ngồi ở mép kang phía trước, hai tay xoa vào nhau. "Mã Thuyên, anh thực sự muốn cưới em sao?" Xảo Trân hỏi.
Mã Thuyên không dám nhìn cô, nói: "Anh đã để ý đến em từ lâu rồi! Trong lòng cứ như có con mèo cào vậy... Sau đó, nghe nói em và Cao lão thành đôi, lòng anh liền nguội lạnh. Thầy giáo Cao là người có văn hóa, tụi mình chỉ là dân đen đầu tắt mặt tối, không dám so bì, nên cũng đành bỏ ý định... Mấy hôm trước, nghe nói thầy giáo Cao đem lòng yêu cô gái ở thành phố, không cần em nữa, lòng anh lại xao động, cho nên..."
NaY em đã mang tiếng xấu ở quanh làng trên xóm dưới rồi, anh không chê...
"Không chê!" Mã Thuyên kêu lên: "Có gì mà chê chứ? Người trẻ tuổi, ai mà chẳng có lúc trắc trở gập ghềnh? Hơn nữa, em cũng đừng oán trách thầy giáo Cao, người ta bây giờ đã thành cán bộ nhà nước rồi, em lại không biết chữ, hai người không thể sống chung một chỗ được. Tục ngữ quê ta có câu: hoa vàng hợp với hoa bạc, bầu hồ lô hợp với dưa. Hai đứa mình không có học thức, vừa vặn có thể hợp thành một đôi đấy! Xảo Trân, anh sẽ không để em phải chịu khổ cả đời đâu! Anh có sức lực, đầu óc cũng không đến nỗi cùn; đời này anh có làm trâu làm ngựa, cũng không để em phải chịu ủy khuất. Người quê mình được hưởng phúc bao nhiêu, anh đều sẽ cho em hưởng bấy nhiêu..." Người đàn ông làm ruộng lực lưỡng nói đến đây, đã vô cùng xúc động, móc diêm ra "phập" một tiếng quẹt, lúc này mới phát hiện ra thuốc lá vẫn chưa lấy ra khỏi túi.
Nước mắt lập tức tuôn trào từ đôi mắt sưng đỏ của Xảo Trân, cô nói: "Mã Thuyên, anh đừng nói nữa. Em... đồng ý. Chúng ta nhanh chóng tổ chức đi! Ngay trong mấy ngày nay!" Mã Thuyên nhét vội điếu thuốc vừa móc ra trở lại túi, nhảy phắt xuống kang, mặt mày đỏ bừng vì phấn khích, môi run bần bật. Xảo Trân bảo cậu ta: "Anh qua bảo bố em vào đây một chút. Anh đừng qua đây nữa."
Mã Thuyên vội vã bước ra ngoài, vấp phải ngưỡng cửa, suýt ngã nhúi lủi.
Chẳng mấy chốc, Lưu Lập Bản mang gương mặt ủ rũ tiều tụy bước sang với một chút ý cười vương trên nét mặt.
Mã Thuyên vội vàng nói với ông: "Bố, con đã đồng ý kết hôn với Xảo Trân rồi. Con muốn tổ chức thật nhanh! Ngay trong ba năm ngày tới!"
Lưu Lập Bản bỗng chốc lúng túng không biết phải làm sao, nói: "Cái này... thời gian gấp gáp thế này, hai nhà có cần chuẩn bị đơn giản để đón dâu không?"
"Bố, bố bảo với Mã Thuyên, mọi việc cứ theo phong tục quê mình mà làm. Ở nhà chúng ta cũng chuẩn bị đi. Ngày trước bố và mẹ kết hôn thế nào, con kết hôn cũng sẽ làm thế ấy!" "Hồi đó bọn ta theo lối cũ..."
"Cũ thì cũ!" Cô đau khổ hét lên.
Lưu Lập Bản lập tức lui ra ngoài. Ông đi sang nói ý của Xảo Trân cho Mã Thuyên trước. Mã Thuyên bảo không thành vấn đề, cậu ta lập tức quay về chuẩn bị, đặt đội kèn trống, chuẩn bị mâm cỗ, còn những thứ khác liên quan đến đám cưới thì cậu ta đã chuẩn bị đầy đủ từ hai năm trước rồi.
Lưu Lập Bản tiễn Mã Thuyên xong, liền chạy một mạch ra tiền thôn tìm Cao Minh Lầu.
Minh Lầu nghe nói Xảo Trân đã đồng ý kết hôn với Mã Thuyên, trước tiên cảm thấy kinh ngạc. Sau đó nói với thông gia: "Cũng được! Cao Gia Lâm bây giờ có địa vị cao rồi, đứa nhỏ nhà ta không với tới được nữa. Mã Thuyên trong số những người làm ruộng, cũng coi như là được đấy..."
Bây giờ chủ yếu là Xảo Trân đang hơi hờn dỗi, muốn tổ chức hôn lễ theo phong tục cũ của quê mình, cái này..." "Không sợ!" Minh Lầu quả quyết nói, "Cứ làm theo ý của con bé! Bây giờ chính sách của Đảng đã nới lỏng rồi, đây đâu phải là làm hoạt động mê tín dị đoan đâu! Cứ làm theo lời con bé mà dặn! Mấy ngày tới nếu bận không xuể, bảo thằng cả nhà tôi với Lưu Xảo Anh qua giúp một tay..." Ngày Lưu Xảo Trân và Mã Thuyên cử hành nghi thức kết hôn, cả thôn Cao Gia và thôn Mã Điếm đều tràn ngập một bầu không khí hân hoan chúc mừng. Phần lớn những người làm ruộng ở hai thôn đều không ra núi. Ở thôn Cao Gia này, ngoài những người trong dòng tộc tất nhiên được mời làm khách tân khách ra, một số người mang họ khác trong làng cũng được gia chủ mời đến giúp một tay. Người lớn trẻ con trong làng đều mặc quần áo diện nhất. Ngay cả những dân làng không tham gia đám cưới, cũng đều thay quần áo sạch sẽ; bởi vì xem náo nhiệt, đứng trước mặt mọi người, dù sao cũng phải tươm tất một chút.
Cha mẹ của Cao Gia Lâm đương nhiên là ngoại lệ. Lão gia Cao Ngọc Đức từ sáng sớm đã trốn ra núi rồi. Mẹ Gia Lâm thì đến nhà một người họ hàng ở thôn bên — cũng là để trốn cái cảnh mất mặt này.
Cả thôn chỉ có duy nhất một người nằm lỳ ở nhà không ra ngoài, đó chính là lão Đức Thuận. Lão góa chồng trọng tình nghĩa lúc này đang nằm trên chiếc chiếu rách ở kang đất, nước mắt giàn giụa không sao kìm lại được. Lão đau lòng cho sự bất hạnh của Xảo Trân, cũng đau lòng vì sự bội bạc của Gia Lâm.
Nghi thức rước dâu bắt đầu diễn ra ở Mã Điếm trước. Một người dì và cô của Mã Thuyên là những nhân vật chính dẫn dắt. Một nhân vật chủ chốt khác là bác cả của Mã Thuyên — nhà cậu ruột của cả cô dâu và chú rể đều thuộc hàng khách quý bậc nhất. Đội kèn trống năm người đi ở phía trước, theo sau họ là con ngựa cao to để rước cô dâu mới; trước yên sau cương, rực rỡ cờ hoa. Mã Thuyên trông như một tháp sắt đen sì lúc này đang cưỡi trên lưng ngựa — cái này gọi là "áp mã", theo quy định thì tân lang phải "áp tải" đến đầu thôn của mình. Sau đó lại quay về nhà mình đợi cô dâu mới về. Theo sau Mã Thuyên là cô và dì của cậu ta, đều cưỡi lừa; dượng và chú của cậu ta lần lượt dắt cương lừa cho vợ mình. Cậu của cậu ta đóng vai trò là "lĩnh đội" đi đoạn hậu, đi cùng với bà mai — bà mai là khách quý của hai nhà, vừa là người dẫn dắt, vừa là người đưa dâu. Đoàn người này vừa vào đến thôn Cao Gia, kèn trống thổi vang dội một hồi dài, tiếp theo đó là tiếng trống kèn tưng bừng vang lên; hai người thổi kèn Sona phồng cả má to như quả đấm, tò te thổi khúc "Đại bái đội". Đồng thời, trên triền đất nhà Lưu Lập Bản, tiếng pháo chào mừng đã nổ đì đùng. Sau khi đội rước dâu được đón vào không lâu, bữa cơm đầu tiên bắt đầu; theo phong tục là ăn mỳ hất hạc. Đội kèn trống vây thành một vòng ở góc tường sân, bắt đầu thổi những điệu nhạc nhịp chậm.
Trong sân nhà Lưu Lập Bản, trên triền đất, trên nóc hang, lúc này đều chen chúc những người đến xem náo nhiệt, trẻ con hò hét ôm sùm, các bà các chị cười nói rôm rả.
Bởi vì phải tranh thủ thời gian, bữa cơm thứ nhất vừa dứt, liền bắt đầu dọn mâm. Mâm cỗ là kiểu "bát uyển" truyền thống, bốn món mặn bốn món chay, bốn món nguội bốn món nóng; rượu rót ở giữa, tám chiếc chén sứ trắng được bày vòng quanh trên chiếc bàn bát tiên sơn dầu đỏ. Mâm đầu tiên là nhà cậu của hai bên; tiếp theo là các thân tộc khác; sau đó là người trong dòng tộc, người đến giúp và thân bằng cố hữu của Lưu Lập Bản. Đội kèn trống vẫn luôn thổi suốt — phải đợi tất cả mọi người ăn xong thì mới đến lượt họ...
Ngay lúc trong ngoài tưng bừng náo nhiệt, Xảo Trân đang thui thủi một mình trong hang đá của mình. Cô ngồi trên đầu kang, thẫn thờ nhìn chằm chằm vào một góc tường đối diện, động đụng cũng không động đậy. Tiếng nhạc bên ngoài, tiếng người huyên náo, tiếng hô hào bưng bê, dường như vừa rất xa lại vừa rất gần cô. Cô không thể ngờ rằng, cuộc đời cô gái hai mươi hai năm, cứ thế mà kết thúc; từ nay về sau cô sẽ phải sống chung một chỗ với một người đàn ông suốt cả đời. Cô tuyệt đối không thể ngờ rằng, cô lại đem số phận của mình gắn kết với Mã Thuyên; người mà cô yêu tha thiết chính là Cao Gia Lâm! Cô từng vì anh mà khóc, từng vì anh mà cười, từng làm vô số giấc mơ về anh. Bây giờ, giấc mơ đã làm xong rồi...
Cô thẫn thờ ngồi một lúc, cảm thấy mệt mỏi rã rời, liền tựa vào chăn, nhắm nghiền mắt lại. Dần dần, cô cảm thấy mơ màng, rồi sau đó chìm vào giấc ngủ.
Cánh cửa kêu "ké kẹt" một tiếng, đánh thức cô dậy.
Cô quay đầu lại, thấy mẹ mình bước vào, trên tay cầm một chồng quần áo.
"Thay quần áo đi con, rồi rửa mặt, chải đầu nữa. Sắp phải xuất phát rồi..." Mẹ cô dịu dàng nói với cô. Cô dùng đầu ngón tay gạt đi hai giọt nước mắt lạnh ngắt ở khóe mắt, chậm rãi ngồi dậy, bước xuống kang. Lúc này, tiếng kèn trống bên ngoài bỗng thổi nhanh hơn và náo nhiệt hơn, điều này có nghĩa là mâm cỗ cuối cùng đã hạ mâm, đội kèn trống đang kết thúc công việc của họ, chuẩn bị ăn cơm. Mẹ cô đành vội vàng đỡ cô ngồi vào ghế, thay quần áo cho cô. Thay xong quần áo, bà lại múc một chậu nước ấm, rửa sạch những vết nước mắt trên mặt cho cô, rồi bắt đầu chải đầu cho cô. Ngay lúc này, cô em gái Xảo Linh bước vào. Con bé vừa tan học, cũng không đi ăn cơm, liền vào thăm chị hai. Xảo Linh xinh đẹp rất giống Xảo Trân ngày trước, vóc dáng thon thả như cây bạch dương, một gương mặt sinh động lộ ra sự dịu dàng và đa tình từ tận đáy lòng; đôi mắt to dưới hàng mi dài, chớp chớp như biết nói.
Xảo Trân nhìn thấy em gái, liền chìa một tay ra, nắm chặt lấy tay Xảo Linh, vô cùng xúc động nói: "Xảo Linh, em gái ngoan, em đừng quên chị hai nhé... Em phải năng sang thăm chị. Chị hai chưa từng được đi học, nhưng trong lòng lại thích những người có văn hóa... Bây giờ chỉ khi nhìn thấy em, lòng chị mới thấy thoải mái hơn một chút..."
Trong mắt Xảo Linh ngấn lệ, nói: "Chị hai, em biết trong lòng chị bây giờ rất khổ..." Xảo Trân nói: "Em gái em yên tâm, dù thế nào đi nữa, chị vẫn phải sống. Chị muốn cùng Mã Thuyên lao động, sinh con đẻ cái, sống qua ngày tháng..."
Xảo Linh ngồi xổm xuống trước mặt Xảo Trân, hai tay nắm lấy tay Xảo Trân nói: "Chị hai, chị nói đúng. Sau này nhất định em sẽ thường xuyên sang thăm chị. Em từ trước đến nay vẫn luôn yêu quý chị, mặc dù chị không được đi học, nhưng chị nghĩ rất nhiều chuyện, em tuy được đi học, nhưng lại chịu ảnh hưởng tốt từ chị không ít, nếu không, tính cách của em rất bướng bỉnh, cũng sẽ không cởi mở như hôm nay đâu... Chị hai! Chị cũng đừng nghĩ quá nhiều về chuyện quá khứ nữa. Đối với xã hội, chúng ta thường nói phải nhìn về phía trước, đối với một con người cũng vậy, phải nhìn về phía trước. Cuộc sống luôn là như vậy, không thể khiến mọi người chung sống đều vừa ý được. Nhưng chúng ta vẫn phải nhiệt tình sống tiếp. Người sống một đời, những thứ đáng để yêu rất nhiều, đừng vì một mặt không vừa ý mà chán nản. Lấy em ví dụ đi, trong mơ cũng muốn học đại học, nhưng thi không đậu, chẳng lẽ em không sống nữa sao? Bây giờ em cứ dạy học cho tốt, để trẻ con trong thôn sau này thi đậu thêm mấy cậu đại học nữa, cho dù không thể dạy học, về thôn lao động, nên thế nào thì vẫn phải thế ấy thôi..."
Xảo Linh tuy đã trưởng thành về mọi mặt, nhưng những lời này đã khiến đôi mắt của Xảo Trân sáng bừng lên. Tay cô nắm chặt lấy tay Xảo Linh, chỉ nói: "Em nhất định phải thường xuyên sang thăm chị, thường xuyên nói với chị những lời này..."
Xảo Linh liên tục gật đầu với cô, rồi đột nhiên phẫn nộ nói: "Cao Gia Lâm thật sự quá vô lương tâm!" Xảo Trân lắc đầu, lại đau khổ nhắm nghiền đôi mắt lại.
Xảo Anh đến đưa dâu bước vào. Cô bảo mẹ nhanh chóng thu dọn cho gọn gàng, nói đã chuẩn bị xuất phát rồi. Mẹ cô bảo Xảo Linh đi ăn cơm. Xảo Linh đi rồi, cô kiểm tra lại những đồ đạc khác trong hang, sau đó từ chiếc rương phía sau lấy ra một tấm lụa đỏ, dùng kẹp tóc gài lên đầu Xảo Trân — đây là chiếc khăn voan trùm đầu.
Khi mặt trời ngả về tây, đoàn người rước dâu nối đuôi nhau đi xuống từ sườn đất nhà Lưu Lập Bản. Kèn Sona, chiêng trống, tiếng kèn hiệu, tiếng pháo nổ vang trời. Hai bên đường ra khỏi thôn và trên triền đất của tất cả các hộ gia đình trong thôn, đều chen chúc những người đến xem náo nhiệt. Trẻ con dắt theo chó, chạy toán loạn xung quanh đội ngũ rước dâu.
Đội kèn trống đi ở vị trí đầu tiên tấu nhạc rộn ràng, chậm rãi dẫn đường; theo sau sát nút là đoàn rước dâu của nhà trai. Cô dâu mới trùm khăn voan lụa đỏ che mặt, cưỡi trên con ngựa cao to được trang hoàng rực rỡ cờ hoa, đi ở giữa. Phía sau là họ hàng nhà gái đưa dâu, theo quy tắc thì số người đưa dâu gấp đôi số người đón dâu, hầu như toàn bộ người thân của vợ chồng Lưu Lập Bản tham gia đám cưới đều có mặt. Lập Bản theo phong tục quê nhà tiễn đoàn người này xuống đến chân dốc, rồi quay về nhà mình — ông vừa bước vào cổng lớn, lập tức thở phào nhẹ nhõm một hơi dài...
Đoàn người rước dâu khi đi qua thôn, di chuyển vô cùng chậm chạp — dường như để khắc ghi khoảnh khắc náo nhiệt phi thường này thật sâu đậm vào ký ức của dân làng... Xảo Trân cưỡi trên lưng ngựa, cố gắng giữ cho cơ thể đang vô cùng yếu ớt của mình không bị ngã xuống; gương mặt dưới lớp lụa đỏ của cô đang co giật đầy đau đớn.
Được áng chừng sắp ra khỏi thôn, cô không kìm được dùng tay vén một góc khăn voan: cô nhìn thấy triền đất nhà Gia Lâm; không biết bao nhiêu lần cô từng ngóng về phía đó! Cô cũng nhìn thấy một cây lê bùi ở bên kia sông — ngay dưới gốc cây ấy, trong khu rừng thung xanh ngắt ấy, họ từng nằm bên nhau, ôm nhau, hôn nhau... Vĩnh biệt nhé, tất cả những gì thuộc về quá khứ! Cô hạ tấm lụa đỏ xuống, che kín mặt lại một lần nữa, nước mắt lại một lần nữa trào ra từ đôi mắt khô khốc của cô...
