Khi còn là trẻ con, tâm trạng mong ngóng Tết đến còn cấp thiết hơn cả người lớn, ăn mặc vui chơi đủ kiểu, lại có thể tích cóp tất cả những bao lì xì tiền mừng tuổi nhỏ xíu mà họ hàng nhét vào lòng bàn tay khi đến chúc Tết, để trở thành một tiểu phú ông. Nhưng đối với lũ trẻ, sự hấp dẫn của năm mới còn có một nguyên nhân sâu xa hơn nữa, chính là điều mà tôi muốn viết trên mấy trang giấy này.
Mỗi dịp Tết đến, các cô bé lại nhao nhao đòi đeo hoa nhung, mặc áo bông đỏ, môi tô những cụm son thưa đậm; hứng thú của đám con trai đều dồn vào pháo, còn tôi thì không, thích nhất là mua một chiếc hoa mặt để đeo. Đây là loại mặt nạ làm bằng bột giấy ép, dùng bột màu pha keo vẽ lên những chiếc mặt nạ tuồng nổi tiếng, uy phong lẫm liệt ấy. Phía sau buộc một sợi dây thun, tròng lên đầu, bản thân liền ngầm biến thành vị hổ tướng đó rồi. Chiếc hoa mặt này được ép theo khuôn mặt, chỗ đôi mắt khoét hai lỗ, có thể nhìn từ bên trong ra ngoài. Nhưng chỗ mũi và miệng thì không thông khí, vừa đeo vào là thấy rất ngột ngạt, lại còn có mùi keo hôi và bột giấy; lúc cất lời, giọng nói trở nên trầm thô, nhưng lại có khí phách uy vũ phi phàm của đại tướng, trông rất ra dáng.
Mỗi dịp giáp Tết, cậu dẫn tôi đến chợ sắm Tết trước cung Nương Nương để mua hoa mặt. Lúc Tết đến ai nấy đều phừng phừng sức lực, chen chúc trong dòng người thật tốn sức, cuối cùng cũng mừng rỡ phát hiện ra một chiếc từ mấy chục chiếc hoa mặt xanh đỏ treo đầy trên một thanh xng ngang. Chiếc hoa mặt này thật lớn, thật đặc biệt! Toàn mặt đỏ rực, một đôi mày mực, đuôi mắt xếch lên đầy vẻ anh dũng, đỉnh đầu nhô lên một bọc vải xanh, dải khăn dài rủ sát mặt, dưới cằm là bộ râu rất dài làm bằng đuôi ngựa. Chiếc hoa mặt này không giống với những chiếc ngốc nghếch, khờ khạo, quỷ quái kia chút nào. Dù hoàn toàn không hung ác, nhưng lại có thứ khí chất trang nghiêm lẫm liệt không thể xâm phạm, bức người đến nghẹt thở. Khiến tôi nhìn vào mà rụt cổ lại, nếu đem nó đeo lên mặt, chắc chắn người khác cũng sợ đến rụt cổ. Tôi vậy mà không dám dùng tay chỉ vào nó, chỉ hất cằm về phía nó, nói: "Con muốn cái mặt đỏ lớn kia!"
Gã gù nhỏ bán hoa mặt dùng sào khiêng chiếc hoa mặt đó xuống cho tôi, nhe chiếc răng vàng cười hề hề nói: "Vẫn là tiểu thiếu gia này có mắt nhìn, muốn làm Quanlão gia đấy! Quanlão gia thì phải cầm thêm Thanh Long Yển Nguyệt Đao chứ! Ta chọn cho ngài một cây thật tinh thần nhé!" Tiện tay từ bó đao thương cắm trên mặt đất, rút ra một cây đại đao đẹp nhất đưa cho tôi. Cán sơn đỏ thắm, mặt đao vàng óng, trên mặt đao khảm mấy chiếc gương nhỏ lấp lánh, ở giữa vẽ một con tiểu long xanh biếc, lại còn buộc một chùm tua đỏ. Cây đao này! Chiếc hoa mặt này! Không ngờ một lúc lại có được hai món bảo vật. Tôi mừng đến mức chỉ biết cười, nói chẳng nên lời. Cậu đã trả tiền, lúc ngồi xe ba gác về nhà, tôi cứ đeo hoa mặt, tựa vào chiếc áo bông lớn của cậu, tay cầm đao đứng thẳng, dọc đường thu hút không ít người nhìn, đặc biệt là khi ánh mắt đầy ngưỡng mộ của đám con trai trạc tuổi tôi đổ dồn tới, khiến tôi sung sướng tột cùng. Cậu kể cho tôi nghe rất nhiều câu chuyện về Quan Công, qua năm ải chém sáu tướng, uống rượu ấm chém Hoa Hùng. Vừa kể vừa nói: "Cháu anh dũng quá vậy!" cứ như đang nói về lịch sử quang vinh của tôi vậy. Khi cậu bảo tôi cây Thanh Long Yển Nguyệt Đao này nặng tám mươi cân, tôi suýt tưởng mình có sức mạnh vô địch. Cậu còn dạy tôi dùng giọng điệu tự giới thiệu bản thân trong kinh kịch để nói:
"Ta — họ Quan, tên Vũ, tự Vân Trường."
Về đến nhà, ai nấy nhìn thấy đều khen ngợi, mẹ hình như còn vui hơn cả tôi. Ngay cả bố, người lúc nào cũng nghiêm nghị xị mặt, cũng mỉm cười gọi tôi là "tiểu Quan Công". Tôi đẩy mọi người ra, chạy đến trước gương soi toàn thân, vừa múa đao vừa cưỡi ngựa soi một cái, chao ôi, đâu phải tiểu Quan Công, tôi là đại Quan Công cơ mà!
Thế là, suốt cả ngày ba mươi Tết, tôi cứ đeo hoa mặt mãi, ai nói thế nào cũng nhất quyết không tháo ra, lúc ngủ cũng đeo nó, mãi đến khi tôi ngủ thiếp đi thì mẹ mới nhẹ nhàng tháo ra đặt bên gối tôi, hôm sau tỉnh dậy việc đầu tiên chính là lập tức đeo vào, khôi phục lại bộ mặt thật "Quanlão gia" này của tôi.
Mùng Một Tết, khách khứa lục tục đến chúc Tết, mẹ gọi tôi ra, để cho khách khứa được mở rộng tầm mắt chứng kiến Quanlão gia là tôi đây. Tôi tay cầm đại đao, lắc lư bả vai, uy phong bước vào phòng khách, nén giọng hét lên: "Ta — họ Quan, tên Vũ, tự Vân Trường."
Khách khứa cười ồ lên, đều nói: "Đúng là một vị Quanlão gia, có cháu canh nhà, bảo đảm ma lớn ma nhỏ không bước vào được!"
Tôi càng thêm phơi phới, đại đao hua hua hai vòng, bày ra tư thế nanh vuốt giương oai, trêu đám khách cười không ngớt. Hễ có khách đến là mẹ lại gọi tôi ra biểu diễn. Mẹ còn thay cho tôi chiếc áo bào nhỏ bằng đoạn thanh thêu hoa vàng mà chỉ đêm ba mươi cúng tổ tiên mới được mặc. Tôi đã trở thành nhân vật chính trong ngày Tết của cả gia đình. Ngay cả bố đối với tôi cũng có cái nhìn khác biệt.
Tôi xuống lầu vốn không bao giờ đi cầu thang bộ. Lan tay vịn cầu thang nhà tôi là một thân gỗ tròn nhẵn bóng. Lúc xuống lầu liền gác một chân lên, "vút" một cái trượt thẳng xuống đáy. Lúc này tôi liền cố tình trốn ở trên lầu, đợi khách đến thì đột nhiên từ trên trời giáng xuống, khiến họ ngạc nhiên, hiệu quả sẽ càng vang dội hơn!
Chiều mùng Một, khách bước vào phòng khách, mẹ vừa gọi tôi một tiếng, tôi liền gác chân lên tay vịn cầu thang phi thân lao xuống, ú a ú ớ thét lớn một tiếng xông vào phòng khách, đại đao tung hoành trên dưới, nào ngờ dùng sức quá đà, dưới chân không vững, người chúi về phía trước, một tiếng "bốp" thật lớn, đại đao chém thẳng vào chiếc bình sứ lớn cắm cành đào trên kệ hoa, vỡ vụn tung tóe, chỉ thấy mảnh sứ, cành đào và nước trong bình văng khắp phòng, một mảnh sứ sượt qua má thợ hai, suýt chút nữa thì chạm phải; trong nhà như bị mưa rào xối xả, quần áo mới của tất cả mọi người đều dính đầy vết nước; lại nhìn bố, ông trừng mắt nhìn tôi như một con hổ, ái chà, một cành đào nở hoa nhỏ bay thẳng tới, cắm phắt lên mái tóc chải bôi dầu bóng lẫy của ông. Mãi sau mới biết thứ bị tôi đập vỡ là một chiếc bình Bách Điệp lò quan triều Càn Long gia truyền, đây đơn giản là tội chết! Tôi ngồi bệt dưới đất sợ ngây người, đợi bố bước lên tẩn cho một trận nhừ tử. Vẻ mặt của mẹ hình như còn căng thẳng hơn cả tôi, bà chớp mắt không tìm ra cách cứu tôi, trừng to mắt chờ đợi ngọn lửa giận của bố bùng nổ.
Vào thời khắc sinh tử đó, thợ hai bỗng nhiên dời giận thành vui, vỗ đôi bàn tay trắng muốt nói:
"Hay lắm, hay lắm, năm nay đại cát đại lợi, tuổi tuổi bình an đấy! Này, Quanlão gia, sao cứ ngốc nghếch ngồi dưới đất thế, đứng dậy mau, thợ hai còn đợi cháu biểu diễn múa đại đao cơ mà!"
Nào ngờ thợ hai đây là dùng phép thuật gì, bầu không khí căng như dây đàn chốc lát đã được nới lỏng. Một người dì khác lập tức hùa theo nói: "Cũ không đi, mới không đến, không trừ cũ, không nghênh tân. Các người cứ chờ mà xem, năm nay thể nào chẳng ôm được một đứa cháu vàng béo múp về, phải không nào!" Bà cười tươi như hoa hướng về bố tôi, bắt ông phải đáp lời. Những vị khách khác cũng xúm lại, nói những lời chúc cát tường, dỗ dành bố cười.
Những lời này ngày thường vốn dĩ không thể dập tắt được ngọn lửa giận của bố, giờ phút này lại có hiệu quả kỳ diệu, ép ông không muốn cười cũng phải cười. Tết nhất phải vui, không được có tai họa. Bố đành hừm hai tiếng, gật đầu nói:
"À, được, được, được..."
Mặc dù các nếp nhăn cười trên mặt ông rõ ràng mang theo sự tức giận bị kìm nén, tôi lại một cách kỳ diệu mà thoát được một trận đòn roi nghiêm khắc. Mẹ liếc mắt ra hiệu cho tôi, tôi lập tức bò dậy, kéo theo đại đao, chật vật tẩu thoát. Phía sau vẫn còn vang lên tiếng vỗ tay, tiếng reo hò và tiếng cười cố ý của khách khứa.
Mấy ngày sau đó, khách đến chúc Tết nữa, mẹ không gọi tôi ra nữa, tiết mục đã bị hủy bỏ. Tôi trốn trong phòng riêng rất ít khi lộ diện, cây đại đao cũng được giấu dưới gầm giường, chỉ có chiếc hoa mặt là vẫn đeo như cũ, có lẽ trốn sau lớp giấy cứng này khi đối mặt với bố lần nữa sẽ có một cảm giác an toàn. Mỗi khi nhìn qua lỗ mắt thấy gương mặt u ám giận dữ của bố, tôi không còn cảm thấy mình là Quan Công nữa, mà là một kẻ đáng thương!
Qua rằm tháng Giêng, Tết xem như đã qua. Tôi vì tranh giành với em gái miếng kẹo mạch nha cúng Táo quân vừa được hạ xuống, bị bố tóm lấy thắt lưng nhấc bổng lên, đè xuống giường đánh cho một trận nhừ tử. Trong lòng tôi thừa biết, ông là đem tội danh làm vỡ bình hoa cộng dồn vào chuyện này để tính sổ một thể, bởi vì lúc đang nổi giận lôi đình, ông đã đòi lấy cây đại đao gây họa kia, dùng sức bẻ gãy làm đôi, chiếc hoa mặt lớn cũng bị xé thành từng mảnh vụn.
Từ chuyện này, tôi ngộ ra một khái niệm gia truyền: Trong vòng một năm, chỉ có mấy ngày Tết mới là ngày tự do của trẻ con, trong mấy ngày này dù có phóng tay quậy phá thế nào đi nữa, cũng sẽ không ngay lập tức phải chịu trừng phạt. Đây chính là nguyên nhân sâu xa mà tất cả lũ trẻ đều mong ngóng Tết đến. Tất nhiên chiếc hoa mặt bị xé nát kia cũng nhắc nhở tôi, trong sự tự do hạn hẹp này phải biết kiềm chế bản thân một chút, đề phòng sau đó bị tính sổ gấp đôi.