Mỗi khi đến mùa đông, ta mới có thể thực sự chạm đến năm tháng. Năm chính là vạch phân định ở giữa mùa đông. Có vạch phân định này, người ta sẽ cảm thấy năm tháng trước Tết ngắn lại từng ngày, cho đến khi chẳng còn lại bao nhiêu! Qua Tết, bỗng nhiên lại có một khoảng thời gian lớn trong tay, trở thành kẻ giàu có về thời gian, bỗng chốc thấy mình thực sự có thể làm nên đại sự.
Năm tháng được tính bằng thời gian. Vậy thời gian lại ở đâu? Ở trên đồng hồ, lịch bàn, hay đang bước đi trong ánh nắng trước cửa sổ?
Cửa sổ là khung tranh quyến rũ nhất của ngôi nhà. Mùa màng thay đổi phong cảnh trong khung tranh. Những ngày đậm đà hơi thở mùa đông nhất, hơi ấm trong nhà cùng ánh nắng ngoài cửa sổ cùng cố gắng, làm tan chảy băng tuyết đang đông đặc trên mặt kính; nó luôn tan ra từ giữa trước, rồi lan rộng ra bốn phía. Xuyên qua cái lỗ băng tuyệt đẹp này, tôi phát hiện ra thế giới giữa mùa đông giá rét hóa ra mới là nơi sáng sủa nhất. Điều đó giống như mùa hè rực rỡ tuổi trẻ của con người, luôn có bóng râm che khuất, tươi tốt nhưng u tối. Khu rừng nhỏ nào đâu có được sự quang minh thế này? Tôi bỗng sinh lòng kính trọng đối với khái niệm người già. Chỉ khi đã trải qua cuộc đời, rụng sạch những chiếc lá của năm tháng sinh mệnh, mới có được sự minh triết thấu suốt như khu rừng nhỏ trước mắt. Chỉ có sự thấu triệt triệt để ấy, mới có được sự bình yên vô tận. Bình yên không phải là giấc ngủ an lành, mà là một sự tận hưởng nội tâm bao la và phong phú. Trên đời này, chỉ có sự tự hưởng mà người sáng tạo sở hữu mới là hạnh phúc đích thực của đời người.
Bạn bè gửi tới một chậu "hương bổng", đặt trên bệ cửa sổ nhà tôi và nói: "Nhìn xem, lá lớn đẹp chưa kìa!"
Những chiếc lá giống như những bàn tay lớn màu xanh lục sáng bóng, vươn ra cho người ta ngắm nhìn. Ngược sáng, những đường gân lá của nó duỗi ra những đường nét thoải mái và phóng khoáng. Một cảm giác kỳ lạ xuất hiện! Giá rét chiếm lĩnh ngoài cửa sổ, nhưng mùa xuân trù phú lại đang thơi thơi tự tại trong căn phòng của tôi.
Từ khi có chậu "hương bổng" này, tôi mới phát hiện phòng sách của mình lại có ánh nắng rực rỡ đến thế. Nó chiếu vào và lấp đầy từng chiếc lá, từng cuống lá, biến chúng trở nên thuần khiết, trong suốt và thánh thiện tựa ngọc bích. Tôi còn nhìn thấy dòng nhựa xanh đang chuyển động trong những chiếc lá thông minh. Dòng nhựa này chính là máu. Máu của con người có màu đỏ tươi, máu của thực vật có màu xanh biếc, máu của tâm hồn thì trong suốt, bởi vì sự thuần khiết của thế giới bắt nguồn từ sự trong suốt của tâm hồn. Nhưng tại sao mỗi chúng ta đều nói mình thuần khiết, mà toàn bộ thế giới vẫn là một mảng hỗn độn?
Tôi còn phát hiện ra, những chiếc lá sáng bóng này không phải để chứng minh sự tồn tại của chính mình, mà là để minh chứng cho vẻ đẹp, sự quyến rũ và sự kỳ diệu của ánh nắng. Bất cứ sự vật nào cũng đồng thời chứng minh sự tồn tại của một sự vật khác. Sự xuất hiện của vĩ đại giải thích cho sự có mặt khắp nơi của kẻ tầm thường; những người tình chia ly càng xa, càng cho thấy trái tim họ không hề cách xa chút nào; những lời ác ý của kẻ tiểu nhân chẳng phải biểu hiện cho sự cao ngút ngàn và không thể với tới của bạn sao? Mà kẻ lừa đảo không thể lừa gạt được từ bạn, chính là sự đơn thuần vô cùng trân quý ấy. Sinh mệnh của người già ngày càng ngắn lại, hay con đường sinh mệnh của ông ấy ngày càng dài ra? Sự đo lường sinh mệnh nằm ở độ dài, hay là độ rộng và độ sâu?
Vào mùa đông, quỹ đạo quay quanh trái đất của mặt trời trở nên nghiêng hơn và thấp hơn. Vào mùa hè, đôi chân của ánh nắng nhiều lắm chỉ đứng trên bệ cửa sổ nhà tôi, nhưng giờ đây lại tiến thẳng vào, chiếu thẳng lên bức tường phía bắc của tôi. Một pho tượng Phật bằng gỗ đời Đường vẫn luôn đứng lặng trong bóng râm để trầm tư, giờ đây đối diện với một luồng ánh sáng mà mỉm cười không tiếng động.
Ánh nắng lại lấp đầy thế giới của tôi, nó biến thành sương mù ánh sáng lấp lánh, hướng về những nơi u ám xung quanh mà lan tỏa. Bóng râm vừa cố chấp vừa nghịch ngợm, ánh sáng chiếu đến đâu, nó liền trốn ngay ra phía sau ánh sáng. Mà những nơi càng u tối, càng có thể nhìn thấy những hạt bụi lơ lửng được ánh nắng chiếu cho lấp lánh ánh vàng. Điều này khiến tôi vô cùng mê hoặc: Ranh giới giữa bóng tối và ánh sáng rốt cuộc nằm ở đâu? Còn ranh giới giữa đêm đen và ánh ban mai thì sao? Phải chăng xuất phát từ tiếng hót đầu tiên của chú chim thức dậy sớm... Tiếng hót ấy vì được sương mai thấm đượm mà trở nên trong trẻo lạ thường.
Tuy nhiên, có một thứ ánh sáng có thể xuyên vào nơi u ám khép kín, đó chính là âm thanh đàn lấp lánh phát ra từ chiếc loa. Đôi tay của Rubinstein không phải đang gảy đàn, mà là đang dò dẫm tâm hồn bạn; ông ấy còn dùng tay để suy tưởng, dùng tay để cảm ứng, dùng tay để chạm vào sắc màu, dùng tay để thăm dò năng lực giác ngộ nhạy cảm nhất của thế giới sinh mệnh... Tiếng đàn là những sắc độ sáng khác nhau, chúng giống như những chùm ánh sáng khi ẩn khi hiện, lúc mạnh lúc yếu, tản mát trong không gian! Những đoạn giai điệu ấy giống như những chú chim vàng, vỗ đôi cánh bay vào nơi ngập tràn bóng râm. Đôi khi, nó sẽ trong một tiếng gầm vang mà đóng tắt toàn bộ đèn trên trái đất hoặc tạo ra một vầng mặt trời rực rỡ chói lọi. Tôi bèn viết một câu trên tấm thiệp mừng năm mới gửi cho một người bạn đang thất ở nơi xa:
Tất cả sự an ủi mà bạn muốn có đều nằm trong âm nhạc.
Điều khiến người ta khó hiểu nhất vào mùa đông vẫn là bầu trời.
Vào giữa mùa hè, đôi khi mây đen tụ họp bốn bề, mảnh trời xanh cuối cùng sắp bị những đám mây cuồn cuộn nuốt chửng ấy, giống như một cái lỗ của bầu trời, sâu thẳm vô tận. Mà bây giờ toàn bộ bầu trời đều trở thành như thế, trải rộng vô biên vô hạn trên đỉnh đầu bạn! Trống trải, cao vời, trong trẻo, trang nghiêm! Trừ những ngày tuyết rơi hiếm hoi, phần lớn thời gian ngay cả một chút tơ mây cũng không có, chim chóc cũng không dám bay lên, điều này không chỉ vì nó lạnh lẽo hoang vắng, mà là vì nó quá... quá lớn đến mức khiến bạn vừa ngẩng đầu lên là cảm thấy sự nhỏ bé của chính mình. Chỉ vào ban đêm, trong bầu trời lạnh giá mới có những vì sao lấp lánh. Những vì sao này là trạm dịch thắp đèn giữa chốn vũ trụ. Từ ngàn xưa đến nay, rốt cuộc là ai không ngừng nghỉ chạy từ trạm dịch này sang trạm dịch tiếp theo? Đưa thư cho ai? Vì mối tình vĩnh cửu nào trong vũ trụ chăng?
Tôi từ mặt đất dõi theo bước chân mùa đông này, xem rốt cuộc nó bước từng bước thế nào, dọc theo hướng nào để đi thẳng đến mùa xuân?