Phùng Ký Tài tùy bút tập

Phùng Ký Tài Tùy Bút Tập

Lượt đọc: 357 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Thời Gian

❊ ❊ ❊

Năm sắp hết, người ta liền rơi vào một thứ bầu không khí đặc trưng của thời điểm này. Ngày thường bôn ba bận rộn, chỉ cảm thấy thời gian bức bách, rất khó cảm nhận được sự tồn tại của "thời gian". Thời gian thuộc về hiện thực, thời gian (shiguang) thuộc về nhân sinh. Thế nhưng đến những ngày cuối năm, cảm giác về thời gian bỗng chốc xuất hiện. Nó ngắn ngủi, hữu hạn, vội vã, bạn đuổi theo phía sau nó, nhưng mãi vẫn không bắt được vạt áo bay phấp phới của nó. Nó lao vút về đích đến của năm. Đến khi bạn thực sự vượt qua nó, năm đã qua đi, một mảng lớn thời gian ấy liền ở lại trong những năm tháng một đi không trở lại.

Tối nay đột nhiên mất điện, mò mẫm thắp nến. Ánh nến giống như nụ hoa của ánh sáng, tĩnh lặng nổi bồng bềnh trong không gian tối mịt; trong phòng không có gió, nụ hoa ánh sáng ấy lại càng thêm tao nhã và xinh đẹp; chút ánh sáng tỏa ra, mờ ảo phác họa nên những sự vật xung quanh. Không có điện thì không có âm nhạc bầu bạn, nhưng tôi có người bạn đồng hành còn tuyệt vời hơn âm nhạc — suy ngẫm.

Thế nhưng, kẻ có sự thấu hiểu sâu sắc nhất đối với cuộc sống không phải là nhà tư tưởng, mà là đại chúng bình thường. Ví dụ như trong tục ngữ dân gian, gọi mấy ngày giáp tết này là "niên căn" (gốc năm), mới chân thực và hình ảnh làm sao! Nó khiến chúng ta chợt nhận ra, một cội cây năm tháng vốn dĩ xanh tươi mơn mởn, đã bị chúng ta tiêu hao cạn kiệt, chỉ còn lại chút ít gốc rễ. Thời gian hóa ra lại bức bách, eo hẹp và sâu đậm đến thế...

Bỗng chốc, hình ảnh muôn vàn sự vật từng trải qua trong một năm đều chồng chất bày trước mắt. Dù cho những chuyện này có bề bộn và gian lao, bất đắc dĩ và đường đột đến đâu. Tôi càng muốn tìm lại dấu chân của chính mình từ trong đó. Từ di tích Delphi ở Athens dưới trời mưa phùn mùa đông rút lui khỏi Kyoto hoa rụng đầy trời mùa xuân; từ ngôi mộ Hồng vệ binh hoang vu ở Trùng Khánh cho đến Cáp Lẫu Đê kỳ diệu ở Tân Tân; từ hội nghị này sang hội nghị khác, từ hoạt động này sang hoạt động khác; rốt cuộc có những dấu tích nào đến nay vẫn còn rõ mờ, có những dấu tích nào hỗn độn mờ mịt thậm chí sớm bị thời gian xóa sạch không một dấu vết?

Tôi trừng mắt nhìn những bóng đen chồng chất trước mắt, cố sức nhìn ra xa. Ngay tận cùng nơi ánh sáng nến tỏa ra, bỗng nhìn thấy một đôi mắt đang chiếu thẳng vào mình. Ánh mắt lạnh lùng sắc bén, ép sát nhìn sang. Đây vốn là bức tượng mộc điêu Thiên Vương đời Tống Bắc mà tôi đặt ở đó. Thế nhưng giờ phút này ánh mắt của ngài lại trở nên vô cùng mạnh mẽ. Vì sao ngài có thể xuyên qua màn sương mù của đêm đen, xuyên qua tám trăm năm đằng đẵng, không gì cản nổi, giống như đang tra vấn mà nhìn thẳng vào bất kỳ kẻ nào dám liếc nhìn ngài một cái? Rõ ràng là nhờ vào tài nghệ xuất chúng, tài hoa phi phàm của người thợ điêu khắc dân gian vô danh nào đó từ tám trăm năm trước; ông còn thổi vào đó một thứ tinh thần chính khí dương cương và áp đảo cái ác. Ngày nay người thợ vô danh ấy sớm đã bặt tăm vô ảnh, thế nhưng tinh thần sinh mệnh làm rung động lòng người của ông lại được lưu giữ lại.

Ở đây, thời gian chẳng phải chưa từng trôi qua mảy may đó sao?

Thực vật chết đi, để lại sinh mệnh của nó trong hạt giống; thi sĩ rời đi, để lại sinh mệnh của mình trong câu thơ.

Thời gian đối với con người, thực ra chính là quá trình của sinh mệnh. Khi sinh mệnh đi đến điểm cuối, không nhất thiết sẽ biến mất không dấu vết, đôi khi nó còn hóa thành một hình thái khác để tồn tại hoặc tái sinh. Sự chuyển hóa sinh mệnh của mẹ và con, chẳng phải đang kéo dài toàn nhân loại đó sao? Tái tạo sinh mệnh, mới là kỳ tích sinh mệnh vĩ đại nhất. Mà trong đó, các nghệ sĩ phải là những người hạnh phúc nhất. Chỉ có họ mới có thể dùng sinh mệnh của chính mình để tái tạo một sinh mệnh mới. Tiểu thuyết gia tái tạo là những nhân vật được truyền tụng qua các thế hệ; nhà soạn nhạc tái tạo là linh hồn mê hoặc và trường tồn mà người ta có thể lắng nghe được ấy.

Giờ phút này, đôi tròng mắt của tôi sáng ngời, tầm nhìn khoáng đạt, mọi trân phẩm nghệ thuật trong phòng đều từng chút một hiện lên. Chúng không phải được ánh sáng nến chiếu rọi, mà là được gọi dậy bởi tâm trí chợt bừng tỉnh của tôi.

Thực ra dấu chân rõ ràng nhất và sâu sắc nhất của tôi, phải là hai cái hố nông dưới bàn làm việc, trên nền xi măng do đôi chân của chính mình mài thành. Thời gian của tôi chỉ khi được an trí ở đây, nó mới không tiêu tan, mà bị tôi hóa thành từng sinh mệnh độc đáo lại tươi sống, cùng những dòng chữ không bao giờ phai màu. Thế nhưng một năm qua tôi đã ném bao nhiêu thời gian vào chốn phàm trần huyên náo, hoặc chi trả cho đủ loại cảnh tượng xã hội hư ảo thoáng qua. Thậm chí có đôi khi thời gian thuộc về chính mình lại biến thành sự ban ơn của người khác. Hãy điểm lại những nhân vật do chính mình tạo ra đi, cân nhắc xem tuổi thọ của họ dài bao nhiêu. Sinh mệnh của nghệ sĩ được đo lường bằng sinh mệnh nghệ thuật của anh ta. Mỗi nghệ sĩ đều có khả năng vươn tới sự vĩnh hằng, thứ bị từ bỏ chỉ có thể là chính mình. Phải vậy không?

Vị Thiên Vương đời Tống đối diện đang trừng mắt nhìn tôi, chờ tôi trả lời.

Tôi câm lặng không biết nói gì, ngượng ngùng đến mức tự thấy chật vật.

Bỗng nhiên, điện có lại, ánh đèn sáng rực, vạn vật sáng tỏ, tựa như đổi cả cõi trời đất. Cõi tư tưởng u tịch khoáng đạt vừa rồi lập tức không còn nữa, chỉ có ngọn nến cô độc tự cháy, trở nên thừa thãi. Nhìn lại bức tượng Thiên Vương đời Tống kia, trong ánh đèn như đổi đi một thần thái, không còn vẻ ép người đáng sợ ấy nữa.

Tôi cũng không cần phải trả lời ngài, bởi vì tôi đã trả lời chính mình rồi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.