Phùng Ký Tài Tùy Bút Tập

Lượt đọc: 369 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ngày Không Sách

❊ ❊ ❊

Bạn đi du lịch xa, trọ lại một tiệm nhỏ ở một thị trấn hẻo lánh nào đó, đúng lúc trời âm u đổ mưa, trận mưa dầm dề chết tiệt ấy giam hãm bạn trong phòng. Bạn kéo khóa túi xách ra, ái chà, tệ hại hết sức! Lại quên đem theo người cuốn sách đáng lẽ phải mang theo bên mình – đây là điều tiếc nuối mà bất cứ ai đi xa cũng thường gặp phải. Bạn phải làm sao đây? Ở nơi đất khách quê người, xa lạ không quen biết, trong tay không có sách, ngồi thẫn thờ đối diện với ô cửa sổ đượm mưa, đó là cảm giác thế nào nhỉ? Còn tôi ư, hê hê, tôi có cách của riêng mình!

Trước khi thổ lộ cách này, phải nói trước về nguồn gốc của nó.

Nhà tôi vào đầu thời kỳ "Văn hóa Đại Cách mạng" đã bị cướp phá sạch trơn. Hơn nghìn cuốn sách cất giữ mặc cho phe nổi dậy cách mạng xé nát hủy hoại, thiêu rụi thành tro. Sau khi bị lục soát, lúc dọn dẹp đồ đạc tạp nham rách rưới, tôi vô cùng nâng niu gom nhặt những cuốn sách rách và dẫu chỉ là những trang giấy lẻ tẻ lại với nhau, sắp xếp, khâu vá, chỗ rách đều dùng giấy bóng kính dán lại cho lành lặn; sách nguyên vẹn thì đếm trên đầu ngón tay, còn đầu sách trang rách thì có cả một bọc to. Gặp lúc buồn bã cô đơn, lại đem ra đọc. Đọc sách giống như nghe âm nhạc, vừa bước vào là đổi ngay một bầu trời khác. Lúc bước vào thời kỳ hồng hoang xa xưa, lúc bước vào xứ lạ phong tục khác, lúc bước vào ánh chiều tà rực rỡ, lúc bước vào trăm vị nhân gian. Trong chớp mắt, những phiền não khốn đốn của bản thân thậm chí cả những bức tường vỡ cửa nát xung quanh đều tan biến vào hư vô, thế giới trong sách và thế giới trong lòng hòa làm một – nỗi muộn phiền của nhân vật xua tan nỗi muộn phiền của chính mình, sự căng thẳng của câu chuyện thay thế cho sự căng thẳng của thực tại, cho dù là cảm giác u sầu ủ dột cũng đổi sang một kiểu khác. Nghệ thuật hóa mọi thứ thành thẩm mỹ, cái xấu cũng là một cái đẹp, việc thưởng thức cái xấu trong nghệ thuật cũng là thẩm mỹ, cũng là một sự tận hưởng.

Thế nhưng, tôi chưa bao giờ coi sách là người bạn nhàn rỗi bầu bạn tiêu khiển thời gian, mà coi chúng là những người bạn thực sự làm phong phú và sâu sắc thêm cho tôi. Bạn đọc sách, đặc biệt là những tác phẩm kinh điển ấy, chính là đang giao du với những bậc hiền triết xuất chúng nhất trong lịch sử nhân loại! Những bậc hiền triết này viết sách hoặc là để tìm kiếm sự thấu hiểu từ người khác, hoặc là để thăm dò con đường nhân sinh và chân lý xử thế. Bất luận là những lời răn dạy của họ thông với kinh nghiệm sống của bạn, những cảm nhận thông tuệ của họ khơi gợi sự ngộ tính của bạn, hay tư tưởng thiên tài của họ tức khắc rọi sáng triệt để cái đầu ngu muội hỗn độn của bạn – cái đầu của bạn bỗng chốc hóa thành một chiếc bóng đèn được cắm điện tỏa sáng – chẳng phải họ là những người bạn tinh thần quý giá nhất của bạn hay sao?

Nửa cuốn Jean-Christophe suýt chút nữa bị tôi đọc đến nát nhừ, thơ ca trung ngoại trang rời trang rã đều đã thuộc nằm lòng trong tâm trí tôi. Tuy nhiên, đọc những cuốn sách khuyết đầu khuyết đuôi rách nát này lại mang một hương vị đặc biệt khác, giống như khi đối mặt với bức tượng thần vệ nữ cụt tay, bạn sẽ vô thức dùng trí tưởng tượng đẹp đẽ nhất của chính mình để lắp ráp cho nó. Số phận của một nhân vật nào đó trong sách vì thiếu chương thiếu đoạn mà không biết kết cục ra sao, tôi không hề cảm thấy gượng gạo, ngược lại còn dùng trí tưởng tượng của chính mình để phát triển nó, hoàn thiện nó. Tôi căn cứ theo ý chí của mình để mường tượng ra sự biến đổi số phận và kết cục tất yếu cho bọn họ. Tôi cảm thấy bản thân giống như vị thần vận mệnh đang sắp đặt hành trình số phận đầy ý nghĩa cho từng sinh mệnh. Lúc bấy giờ, vận mệnh của tôi bị người khác nắm giữ, trong khi tôi lại nắm giữ vận mệnh của những "nhân vật" khác; vế trước đau khổ, vế sau hạnh phúc.

Thường thì tôi thiết kế cho một nhân vật vài kiểu kết cục. Kết cục của nhân vật trong tiểu thuyết mới chính là sự hoàn thành của nhân vật. Dương nhiên tôi không biết kết cục của những nhân vật này trong nguyên tác là gì, thế là tôi đem những phần tiếp theo do chính mình sáng tác này kể cho những người bạn khác nhau nghe. Hễ có một kết cục nào đó làm cảm động bạn bè, tôi liền đinh ninh nguyên tác chắc chắn phải thế này, cứ như thể đây mới là bản thật của tôi, những người bạn nghe chuyện tự nhiên cũng sẽ tin chắc không còn nghi ngờ gì nữa.

Sau "Cách mạng Văn hóa", sách đều được tái bản. Thường có bạn bè nói với tôi rằng: "Cuốn sách cậu kể gần đây tớ vừa đọc, nhân vật đó hoàn toàn không chết, cái kết cũng không phải như cậu kể..." Họ đến để tính sổ với tôi; nhưng cũng có những bạn bè nhìn khuôn mặt ngậm cười không nói của tôi mà bảo rằng: "Tuy nhiên, cách kết thúc như cậu cũng không tồi..."

Thuở ban đầu, việc viết tiếp những câu chuyện dở dang của những cuốn sách rách này, tôi làm rất có hứng thú, bởi vì trong lúc viết tiếp, tôi đã vô thức sử dụng kinh nghiệm sống của chính mình, huy động những chi tiết sinh động, độc đáo và trân quý nhất trong cuộc đời mình, phát huy trí tưởng tượng nghệ thuật của bản thân. Mà việc tận hưởng trí tưởng tượng của chính mình mới là điều say đắm nhất, đây là một cảm nhận độc nhất vô nhị của những người sáng tạo nghệ thuật. Về sau, lại là một cách vô thức, tôi tách khỏi quỹ đạo câu chuyện của người khác, tự mình bứt phá chạy nước rút. Thứ đáng yêu nhất trên đời chính là giấy, ngặt nỗi giấy lại nhiều vô kể xiết, chúng là bầu trời vô bờ bến để văn học vẫy vùng. Tôi bắt đầu trải từng tờ giấy trắng tinh không tì vết lên mặt bàn, viết ra những câu chuyện không thể nén lại trong lòng, là câu chuyện độc nhất vô nhị của riêng tôi.

Viết sách hạnh phúc hơn đọc sách nhiều lắm.

Đọc sách là thưởng thức người khác, viết sách là khai thác chính mình; đọc sách là tiếp nhận sự gột rửa của người khác, viết lát là một kiểu tự thanh lọc. Hai con mắt của một con người dùng để nhìn người khác, nhưng vẫn cần thêm một con mắt hướng vào chính mình, thường xuyên soi xét tâm hồn được giấu kín sâu trong bản thân, trong lúc bạn xoi mói thế giới thì đồng thời cũng phải xoi mói chính mình. Viết lác có thể khiến bạn ngày càng công tâm, ngày càng nghiêm khắc, ngày càng khoáng đạt, ngày càng lương thiện. Bạn thụ hưởng từ văn học trước hết chính là sự đổi mới bản thân và tái tạo tâm hồn ấy, nếu không thì bạn lấy đâu ra sự chân thành mà văn học đòi hỏi?

Đọc sách là thụ hưởng thành quả sáng tạo của người khác, viết sách là tự mình sáng tạo ra để cung cấp cho người khác thụ hưởng. Bản chất của văn học là từ không đến có; văn học hoàn toàn không khoan nhượng mà bài xích việc sao chép, nhân vật, đề tài, hình thức, phương pháp, dù cho là một phép ẩn dụ khéo léo nào đó mà người khác hay thậm chí chính bản thân từng sử dụng cũng không dung thứ xuất hiện lại dưới ngòi bút của bạn. Khi tất cả các tế bào của nó đều là mới sinh, thì mới có thể nói bạn đã tạo ra một sinh mệnh mới. Thế là bạn cung cấp cho thế giới này một nhân vật mới có giá trị nhận thức và đầy sức hấp dẫn, nó chưa từng thực sự sống trọn một ngày nào trên thế gian, thế mà lại có tên có họ có máu có thịt, và tồn tại sâu sắc, sinh động trong đáy lòng của rất nhiều độc giả; một số người từ trên người nó phát hiện ra những người xung quanh, một số người từ trong tính cách của nó phát hiện ra chính mình; con người ta tìm thấy sự soi chiếu cho bản thân từ trong đó, kiểm điểm sai lầm, tìm kiếm bài học, phát hiện giá trị sinh tồn và chân lý cuộc sống... Thêm nữa, vạn vật trên thế giới này trong sự sáng tạo của bạn, đều mang theo ánh sáng, mang theo âm thanh, mang theo hơi thở của sự sống và tình cảm của bạn mà tái hiện, mà tất cả những điều này lại đều được ra đời trên chiếc bàn sách nhỏ bé rộng chừng hai ba thước của bạn, viết lác quả là một chuyện làm say đắm lòng người biết bao!

Không có sách mà viết sách. Mất đi rồi lại có được, cuộc đời luôn khiến bạn mất đi ít hơn, đạt được nhiều hơn.

Hê hê, đây chính là điều tôi muốn nói đấy –

Mỗi khi đi du lịch bên ngoài, tay không có sách, tôi lại tìm mấy tờ giấy trải lên bàn. Dẫu cho trời có mưa liền nửa tháng trời đi chăng nữa, tôi vẫn cứ tràn đầy sức sống, ánh mắt ngời sáng, sống động ở lì trong phòng. Tôi tuyệt đối không coi việc viết sách như một hình thức tiêu khiển. Tôi đang làm việc mà Thượng Đế từng làm: Sáng tạo ra sự sống.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.