Khi nghe đến mấy chữ thiếu nữ thanh xuân, có phải bạn sẽ lập tức nghĩ đến sự thuần khiết, xinh đẹp, ngây thơ và tràn đầy sức sống? Nếu là vậy thì bạn đã nhầm rồi! Ấn tượng của bạn về thanh xuân chỉ là một khái niệm đại khái chưa qua trải nghiệm sâu sắc mà thôi. Thanh xuân là một quá trình sinh mệnh vô cùng phong phú bao gồm các giai đoạn khác nhau. Mười bốn, mười sáu, mười tám tuổi của một cô gái — dù là cảm giác cô ấy mang lại cho người ngoài ở bên ngoại hay cảm giác tự thân ở bên trong — đều hoàn toàn khác biệt; giống như mùa xuân, tháng ba, tháng tư và tháng năm của nó là ba bức tranh hoàn toàn khác nhau. Bạn có thể tìm ra ba bức tranh từ ký ức của chính mình về mùa xuân không?
Tôi có ba bức tranh này. Chúng không đến từ quê hương đất tổ của tôi, mà là những khung hình được cố định trong ba chuyến du lịch đến Vienna xa xôi, chúng tuyệt đối không phải tầm thường! Ở thành phố dùng âm nhạc để gọi mời và miêu tả mùa xuân này, mùa xuân đến vô cùng trọn vẹn, vô cùng tỉ mỉ, vô cùng rực rỡ, thậm chí vô cùng chấn động. Tôi xin nói về tháng năm trước, rồi đến tháng ba, và cuối cùng là tháng tư, mỗi mùa đều có một lần khiến tâm hồn tôi cảm thấy chấn động, và để lại một bức tranh mãi mãi mang sức mạnh chấn động.
Vienna tháng năm, khắp nơi hoa đoàn cẩm tú, xuân ý đang nồng. Tôi đi chơi trên đỉnh núi vùng ngoại ô thành phố, tối đó được những người bạn nhiệt tình trên núi giữ lại, ở trong một ngôi nhà gỗ thôn quê mộc mạc, cửa sổ cũng là những tấm ván gỗ dày. Trước khi đi ngủ, tôi cố ý không đóng chặt cửa sổ, để ngửi thấy mùi hương của khu rừng bên ngoài, như vậy suốt cả đêm giống như ngủ trong đại rừng sâu. Khi tỉnh dậy vào ngày hôm sau, trong phòng bỗng sáng bừng, ai đã mở cửa sổ vậy? Đang kinh ngạc, chợt thấy trước cửa sổ một bó hoa hồng đỏ thắm. Ai đã đặt nó ở đó vậy? Đi đến nhìn lại, ái chà, tôi sững sờ hóa ra một cành hoa hồng đỏ tràn ngập hoa đâm chồi ngoài cửa sổ vào ban đêm, tranh thủ lúc tôi ngủ say, từng chút một đẩy tung cửa sổ, vươn vào trong phòng! Nó đẫm sương mù, tỏa hương thơm ngát, rực rỡ chói lọi; nó sợ đánh thức tôi, lại có thể lặng lẽ mà huy hoàng bước vào như thế! Bạn nói xem, trên thế giới này còn có bức tranh mùa xuân nào khác có thể làm rung động lòng người đến thế?
Vậy còn Vienna tháng ba thì sao?
Vienna mùa này trống hoác một mảnh. Ánh nắng vẫn chưa xóa sạch tuyết tan, màu sắc xanh tươi tỏ ra vô cùng keo kiệt. Tôi tản bộ bên bờ sông Danube, ngọn gió mát lạnh thổi tới từ phía cửa sông, thỉnh thoảng sẽ cảm nhận được một chút hơi thở mùa xuân. Mùa này, chỉ bằng chút ít hơi xuân rò rỉ đó, đã mang lại cho người ta niềm kỳ vọng vô hạn. Tôi vô tình quay đầu liếc nhìn, liền nhìn thấy một bức tranh mà dù là người có trí tưởng tượng phong phú đến đâu cũng khó lòng tưởng tượng nổi —
Mấy cô gái đứng trên bờ, họ đang cùng nhau vươn dài cổ về phía cửa sông, nheo mắt, chúm chím đôi môi nhỏ nhắn thơm ngát, hôn ngọn gió mang hương xuân thổi tới từ mặt sông! Họ làm say đắm, thiết tha, đắm chìm, thiêng liêng biết bao; gió thổi mái tóc, khăn quàng và chiếc váy dài của họ lệch về phía sau, bồng bềnh như sóng nước. Nhìn từ xa giống như một tác phẩm điêu khắc vĩ đại. Đây chính là những nàng tiên mang mùa xuân đến cho mọi người mà! Ai có thể ngờ dùng nụ hôn của tâm hồn để nghênh đón mùa xuân chứ? Bạn nói xem, còn bức tranh mùa xuân nào quyến rũ hơn, nên thơ hơn, lãng mạn hơn, chấn động hơn thế nữa?
Trong phòng tranh trong lòng tôi, đã treo hai bức tranh xuân tháng ba và tháng năm của Vienna rồi. Lần này vừa vặn lại ghé thăm Vienna vào tháng tư, tôi thầm hạ quyết tâm, dù thế nào cũng phải tìm cho được kiệt tác mùa xuân có sức hút mạnh mẽ tương tự thuộc về mùa này.
Mấy ngày đầu, Vienna tháng tư thực sự khiến tôi thất vọng. Mùa xuân lúc này dường như chỉ là màu xanh nối tiếp màu xanh. Trên những thảm cỏ lớn trải dài, không có những bông hoa nhỏ tươi tắn có mặt ở khắp mọi nơi như tháng năm. Bãi cỏ không có hoa thì thật cô đơn. Tôi nói với Tiểu Lữ - lưu học sinh lái xe đi cùng:
"Vienna tháng tư thật là nhàm chán! Màu xanh lan tràn khắp nơi, không thấy bóng dáng hoa đâu, lần sau đến nhất định phải tránh tháng tư ra!"
Tiểu Lữ nghe vậy liền dừng xe lại, bảo tôi xuống xe, dẫn tôi đến một bãi cỏ vô cùng rộng rãi bên đường, rồi bảo tôi ngồi xổm xuống vạch cỏ ra nhìn cho kỹ. Tôi dùng tay gạt cỏ ra nhìn, cả kinh: hóa ra dưới thảm cỏ xanh lại ẩn giấu một tầng hoa dày đặc, trắng, vàng, tím; thuần khiết, nhỏ nhắn, tươi sáng; nhiều thế, dày thế, bao la thế! Chúng chỉ thấp hơn cỏ xanh vài centimet, ẩn mình dưới thảm cỏ, có cảm giác như chỉ cần gắng sức một chút, là sẽ đồng loạt ngoi hết lên...
"Phải mất bao nhiêu ngày mới ngoi lên được?" Tôi hỏi.
"Có lẽ vài ngày nữa, có lẽ ngay ngày mai thôi." Tiểu Lữ cười nói, "Vienna tháng tư thì không nói trước được đâu, mỗi ngày đổi một kiểu đấy."
Thế nhưng, đêm hôm đó gió lạnh mưa phùn, liên tiếp mấy ngày khi tạnh khi mưa, mặt trời suốt không lộ diện. Tôi sắp rời khỏi đây đi Italy rồi, bèn nói với Tiểu Lữ:
"Lần này không được ngắm những bông hoa trên bãi cỏ kia nữa, thực sự có chút tiếc nuối nhỉ, tôi nghĩ lúc chúng vừa ngoi lên chắc chắn sẽ rất hùng vĩ."
Tiểu Lữ lái xe không nói gì, chắc là cũng có chút chán nản nhỉ. Mưa phùn bên ngoài che khuất cửa sổ xe như kéo một lớp rèm voan. Nhưng xe chạy ra được mười mấy phút, Tiểu Lữ chợt nói với tôi: "Anh nhìn ra ngoài cửa sổ xem —" Nhìn qua cửa kính ô tô đẫm nước mưa, nhìn không rõ bên ngoài, nhưng màu sắc ngoài cửa sổ rõ ràng đã thay đổi: màu trắng, màu vàng, màu tím, đang trôi trên cửa sổ. Tiểu Lữ dừng xe, chìa tay sang, đẩy cửa xe phía tôi, chưa đợi tôi hiểu chuyện gì xảy ra, liền nói:
"Đi xem đi — hoa của anh đấy!"
Đón những giọt mưa lất phất, mát rượi thổi vào mặt, thứ tôi nhìn thấy lại là cả một cánh đồng hoa. Đây chính là bãi cỏ ẩn giấu hàng vạn bông hoa của mấy ngày trước, giờ phút này bỗng chốc đồng loạt ngoi lên, lập tức đổi trời thay đất, cả thế giới phủ đầy màu sắc hoàn toàn mới. Mặc dù những thảm hoa lớn ở đằng xa đã hòa quyện vào làn mưa phùn mờ ảo, cúi đầu xuống lại có thể nhìn rõ từng bông hoa nhỏ, trong cơn mưa lạnh đều kiêu hãnh đứng sững như những anh hùng, sáng ngời chói lọi, đầy vẻ oai phong! Tôi kinh ngạc nghĩ: Tại sao chúng không ngoi lên dưới ánh nắng ấm áp, mà lại cứ đâm chồi trỗi dậy trong gió lạnh mưa phùn chứ? Những bông hoa nhỏ bé lại có khí phách này cơ chứ! Vienna tháng tư bỗng chốc khiến tôi hiểu được ý nghĩa của sinh mệnh là gì? Chính là — dũng khí!
Hai từ bình thường mà phi thường này, lại một lần nữa khiến tim tôi rung lên một cái thật mạnh. Cú rung động này đã cố định khung cảnh trước mắt, trở thành bức tranh tráng lệ độc nhất vô nhị của mùa xuân tháng tư, và cuối cùng đã được tôi tìm thấy.
Sở hữu ba bức tranh này, tôi tự tin mình đã sở hữu mùa xuân, cũng đã thấu hiểu mùa xuân.