Phùng Ký Tài Tùy Bút Tập

Lượt đọc: 373 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lịch

❊ ❊ ❊

Tôi thích dùng lịch ngày, không dùng lịch tháng. Tại sao?

Một cuốn lịch dày cộp chính là toàn bộ những ngày tháng trong một năm. Mỗi khi xé đi một tờ, một trang mới của nó — một ngày tươi sáng và rộng mở lại cười tủm tỉm chờ tôi tô điểm cho đầy đủ. Tôi thích sự chưa biết của "ngày mai" ẩn sau mỗi tờ lịch, bên trong còn hàm chứa một loại hy vọng. "Ngày mai" vốn là từ ngữ có sức hút nhất trong đời người. Định nghĩa của sinh mệnh chính là sở hữu ngày mai. Nó không hề quá xa xôi và trống rỗng như "tương lai". Nó vẫn đang túc trực ngoài cửa. Bước ra khỏi ngày hôm nay là bước vào ngày mai hoàn toàn mới mẻ. Ranh giới giữa ban ngày và ban đêm là ánh đèn; ranh giới giữa ngày mai và ngày hôm nay vẫn là ánh đèn. Mỗi một ngày mai đều bắt đầu từ lúc ánh đèn vụt tắt. Vậy ngày mai sẽ thế nào đây? Đương nhiên, phần lớn vẫn phải tùy thuộc vào chính bạn. Bạn vui vẻ thì đó là một ngày vui vẻ, bạn tẻ nhạt thì đó là một ngày tẻ nhạt, bạn vội vã thì đó là một ngày vội vã; nếu bạn tĩnh tâm lại sẽ phát hiện ra rằng, bạn không thể thay đổi ngày hôm qua, nhưng bạn có thể quyết định ngày mai. Có đôi khi trông bạn rất bị động, bạn bị cuộc sống lựa chọn, nhưng thực ra bạn cũng đang lựa chọn cuộc sống, có phải vậy không?

Mỗi năm vào ngày mùng một tháng Giêng, tôi đều treo một cuốn lịch mới lên tường. Tiện tay lật một cái, những trang giấy trơn tuột lướt qua lòng bàn tay với đủ màu sắc rực rỡ, tỏa ra hương thơm của mực in. Khoảnh khắc ấy trong lòng tôi vô cùng vui sướng. Tôi vậy mà có ngần ấy những ngày tháng lớn lao! Tôi có thể làm biết bao nhiêu việc! Những ngày tháng phía trước giống như từng không gian một, tràn trề sức sống, rộng rãi vô tận, ùa thẳng tới trước mặt. Tôi phát hiện thời gian cũng là một loại không gian. Lịch sử chẳng phải là một loại không gian sao? Đời người chẳng phải là một không gian vừa dài đằng đẵng vừa to lớn sao? Từng ngày mai một, chẳng phải giống như từng căn phòng trống đó sao? Vậy thì còn phải xem bạn chuyển thứ gì vào trong đó. Thế nhưng, không gian của thời gian là vô hình, không thể chạm tới. Phàm là những ngày tháng đã sử dụng qua, lập tức sẽ biến mất, có chộp cũng không chộp lại được, hơn nữa lại không dấu vết. Có lẽ chính vì thế, chúng ta mới cảm nhận được sự vội vã và hư vô của năm tháng.

Có một lần, một nghệ sĩ biểu diễn rất nổi tiếng kể cho tôi nghe một chuyện về cô ấy và chồng mình. Cô ấy hát tuồng, chồng cô ấy kéo đàn. Họ rất tận tâm với nghề. Ngày ngày bận rộn trang điểm lên sân khấu, xuống sân khấu tẩy trang, chẳng ai rảnh để nhìn kỹ đối phương lấy một cái, mấy chục năm cứ thế trôi qua. Một ngày nọ, người bạn đời bất ngờ kinh ngạc nói với cô ấy: "Á chà, sao em già đi thế này! Em già đi từ bao giờ thế nhỉ? Anh vẫn luôn ở bên cạnh em sao lại chẳng phát hiện ra cơ chứ!" Cô ấy không chịu nổi vẻ mặt tang thương đó trên gương mặt của người bạn đời. Cô ấy liền đi làm đẹp, ngoài xóa nếp nhăn ra, còn cắt cả bọng mắt. Nào ngờ người bạn đời nhìn thấy lại rơi nước mắt. Kim đồng hồ chưa từng đảo ngược bao giờ. Kẻ đi ngược dòng lịch sử duy chỉ có xã hội và lịch sử của chính con người mà thôi. Thế là, thời gian năm tháng, giống như từng trận gió thổi vù vù hoặc luồng sáng lấp lánh chớp nhoáng; thứ mà nó lưu lại cho bạn cuối cùng chỉ là mái tóc bạc mọc lên bất đắc dĩ và thân thể ngày một suy yếu đi trong sự tiêu hao. Vì lẽ đó, mỗi khi bạn xé đi một tờ lịch đã dùng qua, có thấy hơi giống như đang xé đi một trang đời của sinh mệnh không?

Tôi không thể ngày nào cũng thong thả xé đi một tờ lịch. Nhất là khi bận rộn, hoặc từ nơi nào đó họp hành, hoạt động, khảo sát, thăm viếng trở về, nhìn thấy mấy tờ hoặc mười mấy tờ ngày tháng qua treo ở đó, ảm đạm, trầm tịch và vô dụng; cuốn lịch bị thời gian lật qua trông giống như giấy vụn. Thế nhưng khi tôi xé chồng ngày tháng đã dùng qua này xuống, thường không nợ vứt đi, mà nhét chúng vào khe giá sách hoặc kẹp giữa các tập tranh ảnh. Giống như chiếc lá rụng nhặt được từ trên mặt đất. Chúng chính là những chiếc lá rụng trong sinh mệnh tôi!

Đừng quên, mỗi một ngày của chúng ta đều từng sống trên từng tờ, từng tờ lịch này.

Nhớ lại ngày xảy ra trận động đất Đường Sơn năm 1976, căn phòng gác mái ở tầng thượng số mười hai Tư Trị Lý, đường Trường Sa nơi tôi ở đã bị lắc cho tan rã hoàn toàn, chấn sụp. Cả nhà ba người chúng tôi giống như lũ chuột tìm một cái lỗ để bò ra ngoài. Khi đôi chân đẫm máu của tôi đứng ở bên ngoài cái lỗ, cảm giác ấy thực sự giống như may mắn trốn thoát khỏi kẽ tay của tử thần. Hai ngày sau, tôi mượn của bạn một chiếc máy ảnh hiệu Seagull trông giống như cái hộp sắt hình vuông, trèo lên tòa nhà rách nát bị chó cắn sói gặm giống như phế tích của mình, chui vào phòng tôi — thực ra đã chẳng còn mái nhà nữa. Tôi chụp lại những cảnh tượng thảm hại mà vận mệnh mình phải gánh chịu. Tôi muốn ghi lại tất cả những điều này. Tôi biết rõ đây là trải nghiệm độc nhất vô nhị của cá nhân mình. Lúc này, tôi chợt phát hiện trên một bức tường loang lổ vậy mà vẫn còn treo cuốn lịch — những ngày tháng trên cuốn lịch đầy bụi bặm ấy chính là ngày xảy ra động đất: ngày 28 tháng 7 năm 1976, thứ Tư, ngày mùng 2 tháng 7 năm Bính Thìn. Tôi vươn tay cẩn thận xé nó xuống. Ngày nay, nó và bức ảnh tôi chụp lúc bấy giờ, đã trở thành món đồ trân quý khắc cốt ghi tâm trong lịch sử sinh mệnh cá nhân tôi.

Từ đó, tôi hiểu được ý nghĩa của lịch. Nó vốn là bản ghi chép trung thành về sinh mệnh chúng ta. Từ ý nghĩa của "văn bản ẩn", lịch chính là một cuốn nhật ký. Nó ghi chép một cách vô hình những gì tôi gặp phải, đối mặt, trải qua mỗi ngày, cũng như sự ứng phó và hành động của chính bản thân tôi, cùng với những điều thay đổi tôi và những điều bị tôi thay đổi.

Thế nhưng phần lớn ngày tháng trong đời người là sự lặp lại — công việc và quan hệ xã hội lặp lại, sự việc lặp lại và những sự việc giống nhau đều rất khó bị ghi nhớ. Cho nên hầu hết các trang lịch của chúng ta đều ảm đạm không ánh sáng. Sau này nhớ lại, có cảm giác trống rỗng không có gì. Thế là, chúng ta đối mặt với một chủ đề nhân bản vô cùng quan trọng — ký ức. Con người nhờ có ký ức mà trở nên sâu sắc, trí tuệ và trở nên minh mẫn. Quan trọng hơn nữa, ký ức khiến con người trở nên độc đáo. Bởi vì ký ức bài xích sự tầm thường. Những sự việc được ghi nhớ đều thuần túy và mang tính cá nhân sâu sắc. Tất cả cá nhân đều là một "trường hợp độc đáo". Ký ức rất giống một nghệ sĩ, ẩn giấu trong tâm hồn, chuyên khắc họa tính độc đáo của chính chúng ta. Bạn có xem trọng cái sự "độc đáo" này của bản thân mình không? Nói theo nghĩa rộng, giá trị thực sự của sự vật tinh thần chính là tính độc đáo của nó. Cho dù là một con người, hay một nền văn hóa. K ký ức dựa vào vật mang. Ký ức của một thành phố lưu lại trên những khu phố và kiến trúc lịch sử của nó, ký ức của một con người nằm trong những bức ảnh, vật dụng, những bài ca khúc cũ của họ, và cũng nằm trên cuốn lịch.

Thế nhưng, con người không thể chỉ bị động được ghi nhớ, chúng ta còn phải dùng hành động để tạo ra ký ức. Chúng ta phải dùng tình cảm, sự trung thành, lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm, cũng như lao động sáng tạo để viết nên trang lịch của mỗi ngày. Khắc sâu ngày hôm ấy vào trong ký ức. Chẳng phải chúng ta có năng lực khiến cho cuộc đời mình phong phú, sung túc cũng như mang tính chiều sâu và sức nặng hay sao?

Cho nên tôi từng viết:

"Cuộc sống chính là sáng tạo nên mỗi ngày."

Tôi còn từng nói trong một buổi tụ họp của các nghệ sĩ:

"Những gì chúng ta nỗ lực vì đó ngày hôm nay, tất cả đều là vì hồi ức của ngày mai."

Vì lý do đó, cứ mỗi khi đến mấy ngày cuối cùng của năm, tôi đều không nỡ xé lịch nữa. Tôi luôn bảo lưu lại mấy trang cuối cùng này. Điều này có lẽ xuất phát từ bản năng của sinh mệnh. Tôi không đành lòng tiêu xài cạn sạch ngày tháng. Chắc chắn bạn sẽ cười tôi, và hỏi tôi làm như vậy thì có thể giữ lại được ngày tháng sao? Tôi bèn đem bốn câu thơ mà mình viết trên trang lịch cuối cùng của năm nay ra cho bạn xem:

Năm tháng sao quá vội,

Ấy chà lại một năm,

Hoa lá đều không dấu,

Lưu đời chỉ thơ văn.

Giống như cách bảo quản nho tốt nhất chính là biến nho thành rượu; cách bảo quản năm tháng tốt nhất chính là dốc sức biến năm tháng thành thơ ca hoặc tranh vẽ trường tồn.

Bây giờ tôi đến để trả lời câu hỏi ở đầu bài viết: Tại sao tôi thích lịch? Bởi vì lịch mang lại cảm giác sinh mệnh. Hay nói cách khác lịch bảo tôi bất cứ lúc nào cũng cảm tri được sinh mệnh của chính mình và bảo tôi suy ngẫm làm thế nào để trân trọng nó.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.