Thầy Emmanuel giảng một thứ đạo mà tinh thần dựa cùng lúc trên Cha Jean và trên viên cựu chiến binh từng bớt khờ khạo hơn nhờ những cổ động viên cực kỳ lỗ mãng của đội tuyển bóng đá. Thầy thành công mỹ mãn và đã tỏ ra là một nhà rửa tội kiến hiệu và đầy đức tin. Chẳng mấy chốc thầy đã thanh toán phần thiếu hụt và rửa tội cho cả làng, nhiều quá, nhiều đến nỗi mà Thầy buộc phải tiến hành từng ba người một. Ba người này như sinh ba trước mắt Chúa và gắn bó với nhau bằng một tên thánh duy nhất. Tên Georges thuộc về ba chàng khỏe mạnh vốn là cu li vác chuối, họ giống nhau đến độ mà chắc ta sẽ tưởng tình bạn hữu đã mang tới cho họ cái tên chung ấy. Ngược lại, cái tên Thérèse được chia sẻ giữa ba người đàn bà, một bà lão bốn mươi lăm tuổi, một cô gái ốm yếu mười lăm tuổi và một phụ nữ vạm vỡ hai mươi tuổi mà người ta nghi rằng, nếu loại được hai kẻ vô dụng kia, thì chị ta sẽ chiếm độc quyền vinh dự với cái tên này. Ông thầy giáo làng không đồng ý, ông ta nghĩ rằng học vấn là thuộc về lĩnh vực xử lý cá nhân, ông không thích khi điểm tên Michel, thì thấy cả ba đứa học trò đứng lên. Ông đành đặt thêm biệt danh cho chúng là Michel-thằng-ngoan, Michel-thằng-bé, Michel-thằng-lác. Những triều đại trị vì đều được thành lập như vậy.
Khoản còn thiếu đã điều chỉnh xong, Thầy Emmanuel đối mặt với thực tế hiện tại. Những lễ rửa tội diễn ra hàng ngày, những đứa trẻ chào đời gây lo lắng cho các Quý bà nhưng làm dân trong LÀNG-KIỂU-MẪU sung sướng cực độ, những thứ đó đều thu hút Thầy một cách say mê. Ngay khi tiếng khóc đầu tiên của đứa trẻ cất lên, Thầy đã sốt sắng chạy tới và nói: chúng ta đặt tên cho bé là gì đây? Cặp bố mẹ đang hoan hỉ vì hạnh phúc đồng thanh trả lời: gọi thế nào tùy ý Thầy, Thầy Emmanuel ạ! Thầy không thích gì bằng việc đặt tên cho trẻ. Hơi thiếu tên thánh trong đạo Ki-tô, từ ít lâu nay thầy đã phải phỏng theo các danh sách của đội tuyển bóng đá và theo tất cả những gì ghi trên các hộp đồ ăn chế biến sẵn. Gloria. Gloria, được chứ hả? Louya đi đi, cặp bố mẹ hạnh phúc trả lời. Mọi thứ đều phải có tên, bởi cuộc sống, chính là tên gọi. Đối với những ca sinh nở khó khăn, Thầy chế tạo cho họ một quả bóp dùng để rửa tội, nửa là quả thụt, nửa là quả rửa ráy mà Mụ hoàng Mab sử dụng một cách ngang nhiên nhưng khéo tay trong trường hợp khẩn cấp.
Mụ hoàng Mab, Thầy sẽ ra sao nếu như không có mụ? Mụ khổng lồ này là hiện thực của giấc mơ của Thầy. Giữa tất cả nhân sinh sống trên thế giới này, chỉ có mụ mới nhận ra Thầy, mụ đã dùng toàn bộ sức lực của mình để áp đặt Thầy. Mụ là cha, là mẹ của Thầy, mụ còn là giáo sĩ, là tông đồ, là giọng nói, là bản nhạc, là lời lẽ, là chữ viết của Thầy, và khi niềm bất hạnh bẻ gẫy gáy Thầy, đập mạnh trán Thầy, khi mà cơn thịnh nộ làm cổ họng Thầy tắc nghẹn và cơ thể Thầy co rúm lại, khi mà “cái ấy” của Thầy dựng đứng lên - nỗi buồn xâm chiếm tâm can gây cho Thầy những cơn động nhiệt khủng khiếp - mụ kéo Thầy nằm lên bụng mình, và Thầy lại như hồi sinh. Mụ hoàng Mab đã trở thành người chị gái thân thiết loạn luân của Thầy, Thầy là đứa em trai Emmanuel yêu dấu của mụ. Thầy còn khao khát được ghép với mụ thành một cặp Giáo sĩ, một cặp Giáo hoàng, một cặp Chúa tối cao, bởi vì, mụ nói, Chúa tối cao đã sinh ra CÁI ẤY đàn ông và đàn bà… Mụ và Thầy là đàn ông và đàn bà, bổ sung thêm cho CÁI ẤY này.
Mụ hỗ trợ Thầy rất đắc lực, không chỉ để trang trí bàn thờ, hay vào những dịp hát thánh ca với cái giọng tuyệt vời của mình, mà còn bởi mụ biết rõ tất cả những gì mà Thầy chưa biết và nhất là vì trong ngôn từ của mụ có nhạc đệm. Mụ đeo đôi kính biết đọc của mình vào, mở CUỐN SÁCH ra. Thầy tràn đầy cảm hứng, điều gì trước đây mới chỉ là chân lý nay ngấm vào tâm hồn Thầy, như thể điều ấy đã được viết ra cho riêng Thầy. Lúc làm lễ, Thầy kể lại những gì còn đọng lại trong trí nhớ, tựa như một ảo ảnh mà Thầy đã từng có. Thầy nói với âm điệu của nhạc trong các câu chữ: TA NHÌN THẤY. Và những con chiên chăm chú nhìn môi Thầy nói, tuy rằng đôi môi ấy không biết nói. Thầy thấy biển, thấy đại dương mênh mông, thấy những con sông và con máng trồi lên như một khối tới tận trời cao, còn những kẻ đang ngồi đây, tại nơi này, thì bị chìm dưới làn sóng khổng lồ. Ta nhìn thấy một con tàu cuốn theo cơn bão… Ta nhìn thấy một ngọn núi rực cháy… Ta nhìn thấy một khu vườn tuyệt diệu mà ở đó nước mắt đã thôi chảy, bụng không còn rên rẩm, đầu không nhức nhối nữa, và đôi tay thôi không còn lẩy bẩy… Thầy trấn an ai nấy rằng họ đều có mặt trong những giấc mơ của Thầy, Thầy nhìn thấy tất cả mọi người, không để mất một ai, và khi biết mình hiện diện trong giấc mơ của Thầy, họ được tăng thêm sức mạnh để tiếp tục cuộc đời. Những giấc mộng của Thầy là toàn bộ phần hạnh phúc của họ trên thế gian này.
Với khả năng liên đới nhau, hai người cũng tạo nên những phép lạ và chữa lành bệnh cho người ốm. Họ tiến hành một cách thô bạo. Một nhân chứng sành sỏi có lẽ sẽ phát hiện ra rằng, về mặt này, ảnh hưởng của Cha Jean đã hoàn toàn lệ thuộc vào ảnh hưởng đến từ viên cựu chiến binh. Đứng trước con bệnh, mọi sự bùng lên như đứng trước kẻ thù: tên bệnh ấy được rửa tai bằng những tràng “Đồ Đức chó” mà các cổ động viên bóng đá đã thốt ra để tán trợ cho những cú ợ mửa bỉ ổi nhất của họ. Trong cơn thịnh nộ cùng cực, Thầy Emmanuel thoi, tát, đấm đá túi bụi vào bệnh nhân, liểng cho kẻ ấy những cú trời giáng, và chắc Thầy sẽ giết người ấy như là một nghi lễ tưởng niệm vụ giết chết Cha Jean nếu như Mụ hoàng Mab không kịp thời ngăn lại vì lòng hào hiệp. Đối với con bệnh đang khóc nức nở do khiếp sợ và đau đớn, mụ liền đảm bảo rằng đã khỏi nạn. Chính cũng bằng cách đó mà hai người đã chữa khỏi cho Gù và Thọt, thuộc cửa hàng LA RESSOURCE. Khi hai đứa mới trông thấy cái khăn quấn đầu của Mụ hoàng Mab ló dạng, chúng đã toát mồ hôi hột, điều đó nói lên nỗi hãi hùng ập đến nơi chúng khi Thầy Emmanuel lại băng qua ngưỡng cửa hàng một lần nữa.
Việc làm sắp tới này làm Thầy rất khổ tâm. Kể từ đận Cha Jean, Thầy không còn thích thú giao du với bọn da trắng nữa, thậm chí Thầy còn cảm thấy khó chịu khi phải nhìn một mẫu người thuộc chủng tộc này, cái thứ đã từng muốn đời đời loại bỏ Thầy ra. Nhưng tránh chẳng được, bởi có một sinh linh cần phải đặt tên đang cứ trú trong cửa hàng. Nếu không nghe giọng nói của gã đàn ông và chứng kiến nỗi hãi hùng của hai kẻ phụ việc, thì Victor đã cho đấy là chuyện đùa, nhưng rất nhanh, anh hiểu ra rằng, nếu từ chối, anh cũng sẽ chỉ còn cách tự nhốt mình giữa những hàng rào dây thép gai giống như viên đốc công trước đây. Anh trả lời là sẽ để tâm suy nghĩ về chuyện này. Đừng nghĩ lâu quá nhé, Thầy Emmanuel đáp lời anh, bởi vì thật chẳng tốt lành gì khi một tạo vật lại không có tên.
Nhưng đó chỉ là một con khỉ! Anh thử co kéo cự lại.
Chúa ơi! Thầy Emmanuel thốt lên và ngước mắt nhìn trời cầu xin tha thứ, như thể đối với gã đàn ông da trắng thì đầu óc dĩ nhiên là hạn hẹp này, Thầy phải bắt đầu lại ngay từ thuở Sáng Thế. Một hôm, Thầy bắt đầu kể, đã từ lâu lắm rồi… Gù và Thọt lân la tiến đến gần hơn… Có hai chàng trai trẻ trong làng bị lạc giữa rừng sâu, sắp sửa chết đói, họ thành khẩn cầu xin Chúa cứu rỗi. Họ được thỏa nguyện, bởi vì trước mắt họ bỗng bày ra một mâm ê hề đầy những thức ăn tuyệt vời… Gù và Thọt, cộng thêm vài kẻ khác, là trong số những con chiên trung thành nhất đã dám bước hẳn vào trong cửa hàng, mắt xoay lia lịa theo những ấn tượng họ cảm nhận được… Hai chàng trai nhờ thế ăn uống ngon lành… Cả đám đông sôi sục… Nhưng sau khi đánh chén no nê, HAI KẺ KHỜ KHẠO kia lại giở trò dùng cái khay đã đựng thức ăn kỳ diệu đó vào một cái việc… và đến đây giọng Emmanuel chùn xuống vì buồn rầu… cho một cái việc mà Đấng Tối Cao không tha thứ nổi và đã phải thẳng tay nên đã biến hai đứa thành khỉ… Rồi Thầy đưa mắt nhìn đám đông với lòng quả quyết của Chúa.
Điều ấy làm gì có trong Kinh Thánh, Victor nói.
Thế thì con khỉ, mi đã bao giờ nhìn thấy một dấu vết gì của khỉ trong Kinh Thánh chưa? Victor không biết. Thế mi đã trông thấy một con khỉ nào trên thiên đường chưa, thấy nó trên tàu cứu nạn chúng sinh bao giờ chưa? Thế thì sao, Khỉ là cái gì hả? Khỉ, nó không hiện hữu, bởi vì Khỉ, đó là nòi giống của Babel… Sau những lời nói dứt khoát này, Thầy quay gót đi luôn. Xung quanh chiếc thùng của kẻ chưa được rửa tội, chưa được đặt tên, hai tên giúp việc run lập cập: Phải rửa tội thôi, ông chủ ơi, phải đặt tên cho nó thôi, xin hãy đặt tên cho nó! Và đôi mắt chúng hằn lên điên dại.
Có thể nói, Thầy Emmanuel đã đảo tanh bành tách bạch mọi thứ. Ở LA RESSOURCE, dành cho kẻ nào viện chứng được nhân cách và sự trường tồn của loài khỉ, một dạng người thích đi lang thang và chỉ tội là không biết nói. Chúng không những biết làm MỌI CHUYỆN giống như loài người, mà còn biết đánh chiến nữa. Người ta đã từng nhìn thấy chúng tập hợp lại thành từng đoàn ba bốn ngàn con hoặc có thể hơn nữa, thấy chúng say sưa chiến đấu với giáo và tên. Người ta còn biết có một xứ do loài khỉ trị vì, với một viên Tướng soái kiêm Tổng thống vận áo quần sáng rực, với cơ man là huy chương, sáng và nhiều đến nỗi mà, cạnh đó những nhà độc tài ngực đầy mề đay lòe loẹt nhất cũng trở nên nhợt nhạt… Và hình như con khỉ cái của Guastavin đã cư xử y hệt một người đàn bà. Vả lại ông chủ cũng đã từng chứng kiến tận mắt thì biết rõ rồi đấy, tên Gù nói. Bọn khỉ còn biết uống bằng cốc, ăn trong đĩa đàng hoàng, và thậm chí còn xài cả tăm xỉa răng nữa!
Đúng lúc ấy, Lola nhào tới, từ nhiều tháng nay, Victor không gặp gỡ nàng, ít ra là từ buổi anh mang con khỉ lọt lòng này đi. Con khỉ con hả? Nàng đã quên khuấy nó, nàng muốn khoe với anh những điều kỳ diệu mà một cô thợ làm tóc ở Mégalo đã tạo ra cho nàng, nàng kéo giật mảnh khăn choàng bằng mut-sơ-lin đang đỡ những búp tóc xoăn xếp liền nhau tựa những con ốc con. Anh thích không? Nàng hỏi. Chàng mỉm cười với nàng. Mái tóc này chắc phải tốn công bảo dưỡng lắm, anh nói pha chút ghen tị. Đúng vậy, tuần nào nàng cũng phải đi làm tóc lại. Cứ theo thế thì có lẽ anh thích nàng giữ lại mắt tóc xoăn tít và cháy sấy ngày xưa hơn.
Anh kể cho nàng nghe chuyện xảy ra. Nàng vui sướng chụp lấy ngay cơ hội. Hồi còn bé tý, nàng đã từng chơi trò thánh lễ, trò đám cưới, và cả trò rửa tội với chú trẻ hàng xóm, vốn cực kỳ bối rối vì phải cố gắng hết mình để tỏ vẻ cao cả tôn kính và sám hối tội lỗi để giấu đi niềm ham muốn cháy bỏng; cải trang làm giáo sĩ nhưng đồng thời lâm vào tâm trạng bị hẫng hụt đến độ muốn gào lên, chú ta nhìn ngắm những cô cậu bé mà chú ta vừa tác thành trao cho nhau những nụ hôn cưới hỏi khoái lạc. Đúng rồi, ta sẽ rửa tội cho chú khỉ này, thật thế nhé, sẽ buồn cười lắm nhỉ. Nàng quấn kẻ không tên trong mảnh voan trắng của mình. Thằng Gù chạy đi tìm Thầy Emmanuel, còn thằng Thọt đã kịp chạy đi réo gọi mọi người đến.
Trong lúc chờ đợi, Lola nói với Victor: tôi sẽ là mẹ đỡ đầu của nó, còn anh sẽ là cha đỡ đầu nhé. Thế còn tên nó thì sao, anh hỏi, phải có một cái tên cho nó chứ? Cầu trời đó không phải là điều đáng lo nhất! Nàng rất có khiếu về việc đặt tên, một thói quen mà sự cô đơn đã đem lại cho nàng, thói quen trao tên cho mỗi đồ vật để tô đầy cuộc sống. Một cách vô thức, nàng đã góp phần hoàn chỉnh công trình của Thầy Emmanuel. Nàng đã đặt tên cho chất phấn nàng thường đánh là Anna, còn chiếc phi cơ luôn quần thảo trên nông trường chuối là Félicien, chiếc ghế bành của nàng là Absalon. Nàng cúi xuống con khỉ, ngắm nhìn nó thật say sưa, thật sâu lắng, như là để đoán ra bản thể và mặt huyền bí trong khí chất của nó. Mày sẽ có tên là Alexis, nàng nói.
Thế ta sẽ đặt tên nó là gì nhỉ? Thầy Emmanuel hỏi.
Alexis, bọn họ trả lời.
Như vậy có nghĩa là gì? Thầy Emmanuel lục vấn.
Có nghĩa là kẻ không nói năng, Mụ hoàng Mab xen vào. Victor và Lola gật đầu tán thành, hết sức sung sướng vì cái tên có một ý nghĩa, và cái ý nghĩa đó lại gợi lên được đặc tính thú vật.
Thầy Emmanuel đồng ý: tên này thật đúng và xứng với một hậu duệ của Babel. Alexis, Thầy nói, Alexis con cháu của Babel… Và đến đây, lời Thầy bỗng dưng lồng lên, những từ mà Thầy không biết và luôn làm Thầy hoảng loạn cứ lục cục, lúc lắc trên môi Thầy. Trong miệng, lưỡi thầy trở nên chai cứng, và dài ngoẵng ra tựa như lưỡi rắn. Thầy hết sức vất vả ngăn không cho nó chui ra giữa hai hàm răng Thầy đang nghiến trèo trẹo. Bằng đôi mắt vàng nghệ, chú khỉ theo dõi những cử động phía trên đầu mình, ánh lửa mà người ta cứ thay nhau khua khoắng, và đám người đang xúm lại gần, cái mũi dài nghêu của họ cứ động đậy co giãn như cái vòi voi, và những làn da thì trơn nhẵn, phẳng lì, không râu bóng loáng, mềm mại và mịn như nhung. Có màu đỏ thắm trên đầu ngón tay người đang bế nó, có mùi hương của ánh sáng và âm điệu của những tiếng kêu trẻ thơ tràn đầy niềm vui sướng, LOUYA ĐI ĐI, sự thanh khiết vô cùng của một bài thánh ca. Chuyện không có đầu, cũng không có đuôi, nhưng dẫu vậy, có điều gì đó vừa xảy ra.
