Họ trườn theo lối đi chữ chi giữa những chướng ngại chắn quanh một căn nhà tồi tàn tựa như những công sự bảo vệ thành trì này. Victor nghe thấy tiếng dây xích va vào nhau lạo xạo, và nhất là nghe thấy tiếng động phát ra từ cổ họng và ngực Guastavin, những tiếng thở hổn hển, những tiếng rên khò khè và cả những tiếng thở dài. Guastavin tháo chốt những cánh cửa, kéo rút những thanh khoá, đẩy lăn những thùng tô-nô chứa đầy cát sang một bên. Hắn mở ra một lối đi qua bức tường. Bằng một cử chỉ ngắn và như ra lệnh, hắn ra hiệu cho anh đi theo, một cử chỉ mà người ta có thể nói là quen thuộc với những viên sĩ quan điều khiển cuộc tấn công. Cả hai bước vào một cái âu phòng đen ngòm. Không một lời, sau khi Victor đã đi qua Guastavin tỷ mỷ xếp đặt lại thứ công sự phòng chống theo một danh mục kiểm hết sức chu đáo. Khi mọi việc đã xong xuôi, hắn lấy chìa khoá mở một cánh cửa mà trước đấy Victor vẫn chưa kịp nhận ra vì nằm sâu trong hẻm tường. Một ngọn đèn trần rất trắng và sống sượng toả rạng một phòng khách, với hai chiếc ghế bành nhựa đen, một chiếc bàn thấp, những chiếc ghế xếp dọc bờ tường và, cuối phòng, gần tủ lạnh, là một bức tranh trừu tượng lớn, nét vẽ bút chì uốn lượn và táo bạo hung hăng.

Guastavin buông mình xuống ghế bành, thở hổn hển, hai cánh tay buông thõng. Ngồi đi, hắn nói với Victor, cứ thoải mái. Victor cởi áo vét đen lúc này đã nóng xực và ẩm sì, trên người anh, mồ hôi chảy thành dòng dưới lớp áo. Viên đốc công còn cởi bỏ hơn nữa. Toàn thân trần trùng trục chỉ còn mỗi chiếc quần sịp và đôi giày da cứng keo mà hắn đã kịp tháo dây ra. Ngồi đi, hắn nhắc lại, và bỗng kêu lên một tiếng gì đó về phía chiếc ghế bành mà hắn chỉ cho anh. Victor ngạc nhiên đến độ rúng động khi chợt thấy một khối đen tuyền bứt ra khỏi chiếc ghế nhựa. Một hình dạng vừa lùn lại vừa dài, một hình người nhưng lại không hề là người. Từ trước đến giờ, Victor chưa bao giờ nhìn thấy một con tinh tinh.

Bằng một động tác nhanh nhẹn và dang rộng, con vật mau chóng nhặt tất cả quần áo của viên đốc công vương vãi tứ tung, và cùng với sự hăm hở đó, nó muốn lấy cả chiếc áo vét đen của Victor, nhưng anh cố giữ ôm chặt áo vào ngực. Sững sờ, con khỉ đi giật lùi trong dáng vẻ của loài nhện, bằng một tay nó ôm lấy quần áo, quẳng tất cả vào thùng tô-nô xẻ đôi dùng làm thùng giặt và rửa. Nó sẽ giặt đấy, đốc công giải thích và đây là lần đầu tiên, hắn để lộ ra sự mãn nguyện, sự hài lòng của một gã khi ở chính nhà mình, nên chỉ việc ngồi thọc chân dưới gầm bàn. Ðồ uống đi! Guastavin gào lên. Ðang cúi nửa mình trong thùng giặt, con khỉ làm vẻ điếc. Rõ là nó không thích bị quấy rầy trong lúc bận rộn như vậy, hơn nữa, nước bắn tung toé và bọt xà phòng nổi đầy có vẻ khiến nó khoái chí. Đồ uống đi, Guastavin kêu tướng lên.

Con khỉ miễn cưỡng đi về phía tủ lạnh, mở tủ lấy ra một két bia nhỏ đặt lên bàn và, vẫn với thái độ bực bội moi từ trong hộc tủ tường hộp hạnh nhân rang muối, lê từng bước để mang đến bên bàn, lưỡng lự giây lát như muốn giữ hộp đó lại nhưng trước mệnh lệnh ngắn gọn và dằn giọng của viên đốc công, nó vội vàng vất mạnh lên bàn. Nó kéo vội một chiếc ghế, xê lại gần, trèo lên ngồi gọn trong đó và bắt đầu dùng một tay trên gãi cổ và lưng và một tay dưới gãi một chỗ nào đó phía cạnh sườn. Guastavin chĩa một hộp bia về phía Victor và một hộp cho con khỉ, cả hai tháo mở nắp hộp và đưa lên môi uống.

Mừng anh đến đây! Ðốc công vừa nói vừa nâng hộp bia lên… welcome, như người ta vẫn nói ở đây; từ này phát ra từ miệng hắn nhưng chẳng có gì là vui vẻ cả. Victor cảm thấy mình bị rơi xuống đáy sâu của màn đêm sau hàng loạt cú bổ nhào và cuối cùng đã đẩy anh ngã chúi xuống, từ ngôi làng nhỏ tới Bordeaux, từ Bordeaux tới lòng hầm con tàu LA VOLONTÉ DE DIEU, rồi từ hầm tàu tới sân Cảng Chuối, rồi lại từ Cảng Chuối đến ngôi làng không tên, trong cái lỗ tận cùng tối thui là phòng khách tồi tàn của Guastavin này, có thể nói là cái gì đó gần như sự tuyệt vọng. Xa quá, sâu quá, có lẽ phải cần nhiều cố gắng lắm, phải tốn nhiều thời giờ lắm để leo ngược dốc; ngay bây giờ và tại đây, người ta đã chẳng còn hình dung ra ban ngày nữa. Anh chợt hiểu ra điều mà người ta thường hay nhắc tới trong những buổi lễ ở nhà thờ khi họ nói về sự vĩnh hằng.

Thế nhưng, anh nghe người ta kể với một niềm vững tin chẳng thích hợp chút nào, mà thái độ u uất của viên đốc công càng khiến nó trở nên vớ vẩn hơn, thậm chí còn mờ ảo hơn, người ta nói rằng anh đến dây để buôn bán, để KHAI TRIỂN, giống như ông Beretti nói về hãng LA RESSOURCE DE L’AFFRICAIN. Anh nói để mà nói, để mà nhắc lại những từ ngữ đã từng trấn an anh và chắc vẫn làm bà anh phấn chấn, anh bám vào chúng như bám vào một sợi dây thừng. Giữa ông ta và cơn ác mộng, chỉ có một độ dày trong suốt của kiểu xưng hô khách sáo, lời thì thầm của từ “quý ngài” mà người ta đã dạy anh phải luôn đặt trước bất kỳ một cái tên nào. Nhưng anh biết rõ rằng chuyện của anh chẳng đứng vững chút nào, và cũng chẳng phải vì con người đang ngồi dối diện với anh kia mà anh lại phải kể chuyện đó ra. Guồng máy thì gã này đã biết rõ, từ khuôn viên ban đầu của cây chuối đầu tiên mà chính tay hắn ta đã đặt gốc, từ những tên cu ly đầu tiên mà hắn ta đã tuyển mộ, từ những viên gạch đầu tiên, nói cách khác là từ buổi đặt nền móng đầu tiên. Bằng chứng hả? Hắn ta chỉ còn lắp bắp những từ cụt ngủn, cụt ngôn từ xã giao, rồi cụt về ngữ nghĩa, một thứ ngôn ngữ của loài khỉ.

Trước kia, vâng trước kia, thật khó chê bởi mọi chuyện chuyện đều trôi chảy. César và hắn ta giống như hai ngón tay trong cùng một bàn tay, nhưng sau đó, chẳng hiểu vì sao, cũng tựa như giữa những cặp song sinh, người này lại phổng phao lên nhờ hút hết phần của người kia. Phải rất lâu sau Guastavin mới hiểu được điều đó, bởi chừng nào mà những thành công của César còn làm hắn khoái chí, thì chừng ấy ông này còn tiếp tục thành đạt trên lưng hắn. Khi hắn nhận ra điều đó thì đã quá muộn. Hắn đã mất đi vị trí của mình, buộc phải tụt lùi chạy xa đằng sau César, là kẻ bị căm thù nhất bởi là kẻ được yêu thương nhất. Chuyện thường tình.

Cũng chẳng biết thế nào, nhưng ngay cả trong đời sống thường nhật, giữa những con người bình thường nhất, lại có những sự trở chiều gần như mang tính chính trị, những sự đảo ngược đồng minh, những gián đoạn đột ngột, những hợp đồng bí mật và, giống như trên những bãi chiến trường vẻ vang nhất, thì vẫn có những thất bại, sự lui quân, tháo chạy, và có những trận thua chạy tán loạn làm anh mất máu hơn cả nghìn người chết. Ai nói là cuộc sống tẻ nhạt, rằng chẳng có gì xảy ra ở đây hết? Dù sao ở đây thì không thế. Người ta đi từ trận này sang trận khác, từ những trận giáp là cà cho tới những trận mang tính chiến lược lớn, vừa là tướng vừa là mồi súng, lúc là chiến thắng, lúc là chiến bại. Điều đó phụ thuộc vào những cái tầm phào, vào một người đàn bà đi ngang qua, vào một cuộc gặp gỡ, vào một thứ tình cảm khó diễn tả, hay nó cũng có thể phụ thuộc vào một cơn bão âm ỉ không nổ ra được, và thậm chí còn phụ thuộc cả vào một lời nói quá đáng. Hơn nữa, cái mà người ta tin tưởng vào đó nhất, thì… xịt, biến đâu mất. Vỡ mộng, rã rời, tống khứ đi. Hệt như Victor đang thấy hắn trong lúc này, theo như hắn nói, hắn là kẻ sống lưu đày trong sự lưu đày.

Hắn đã cảm nhận rõ ràng rằng mọi chuyện sẽ không suôn sẻ, hắn thấy rõ rệt là César không còn thân thiện với hắn nữa, hay ít ra là không thân thiện như trước đây. Hắn đã có dịp nhắc nhở César điều đó thì César kêu toáng lên: Sao cậu lại có thể nói thế được nhỉ! Hơn nữa, bạn đây, bạn ở kia, César thề bồi với hắn bằng tất cả các thứ tình bạn trên đời. Tình bạn chứ không phải tình anh em… Thôi thì cũng đã là một cái gì đó. Nhưng sau đó, không còn cả tình bằng hữu, và Guastavin lại nài hỏi. Chính hắn là người đã phát biểu nhân danh tình bạn, hắn dùng từ này vốn rất bình dị, rất trung hoà. Và César đã trả lời hắn rằng, tình bạn…, trong cuộc sống không phải chỉ có tình bạn, vả lại đấy không phải là một luận cứ, và không phải vì tình bạn mà trở nên mù quáng… Một hôm, chắc viên đốc công sẽ có thể nói đúng, vào giờ phút nào thì ông ta đã ngừng gọi hắn bằng cái tên thật, mà đặt cho cái biệt hiệu là GUASTAVINO… Và thế là tôi không nỡ uống mừng! Hiện giờ không còn ai nhớ được tên tuổi thật của hắn, ngay bản thân hắn, hắn cũng nói là đã quên rồi… Có thể chỉ còn một mình César, đây là niềm hy vọng duy nhất của hắn, là còn nhớ lại được trong nỗi hối hận về tội lỗi của ông ta. Những điều hắn đang nói ra chính là để Victor hiểu rằng hắn không phải là một người bạn lịch thiệp giống như, hắn lấy ví dụ, một Ngài Gilbert nào đó luôn tự cho mình là nhân vật quan trọng… Hắn lúc này đang mang đầy niềm cay đắng, sự oán hận tràn lan.

Con khỉ biểu thị một sự buồn chán cực độ, cắt ngang bằng những tràng gãi tẻ nhạt. Nó gãi không phải vì đặc biệt thèm gãi, mà gãi hời hợt bằng ngón tay trỏ có móng dài cong. Victor quen dần với khuôn mặt mềm mềm như cao su này, trên khuôn mặt đó những đường nét được tô gọt thẳng gọn, những nếp nhăn khắc sâu bên khoé miệng, rồi hai lỗ mũi. Anh thấy nó không đẹp. Anh quan sát lớp lông đen, dầy rậm rạp ở cổ nó. Và anh không thể rời mắt khỏi những bàn tay của con vật này, mà nó có đến những hai đôi, tất cả cử động cùng lúc, ngọ nguậy không ngớt, một cách bất ngờ khiến anh khó chịu. Một hôm, viên đốc công nói, người ta mang đến cho hắn một đứa bé con, không nhỉnh hơn con mèo, mà lại ngoan và hiền… và chẳng mấy chốc, ngoảnh đi ngoảnh lại nó đã lên tới bốn nhăm ki-lô-gam, trở nên ngu xuẩn, luôn cau có lười biếng, bẩn thỉu chưa từng thấy và lại dâm dục một cách dữ tợn. Nhưng chuyện đã thế rồi, biết làm sao được, hắn kết luận với nét thư giãn dịu dàng lộ ra trên vẻ mặt, muộn quá rồi, ta đã quá quyến luyến nó. Con khỉ cái cảm nhận rõ sự quyến luyến này đến độ, tự lấy một lon bia nữa uống, và Guastavin cũng chẳng nghĩ đến việc cấm đoán nó.

Nó buồn chán, Guastavin nói. Và ta cũng nên hiểu nó một tý, giam ở đây, không ra ngoài, chỉ dọn dẹp một tý, làm bếp một tý, nó không có nhiều trò giải trí. Tôi không thể dẫn nó theo đến nông trường, bọn họ muốn bắt nó, họ nói rằng tôi không có quyền giữ con vật này, vì họ cho rằng đó là một loại người đã bị bỏ bùa hay bị ma ám. Bọn họ chỉ nghĩ đến việc đuổi nó đi, và về phía nó, nó cũng chỉ nghĩ đến mỗi điều ấy. Ba tháng trước đây, thiếu chút nữa thì họ đã làm được việc ấy, nhưng cánh tài xế lại đem nó về cho tôi. Lúc ấy nó cứ luồn lách trong các túp lều, có thể nó đã gặp một đàn tinh tinh khác, nhưng chắc không theo kịp chúng được, những cánh tay nó không còn đủ sức nữa. Bây giờ, tối đến, mỗi khi về tới nhà, là tôi lại sợ không còn gặp nó nữa. Nó rất tinh khôn, đã từ lâu nó luôn nhìn xem tôi đóng cửa như thế nào và nó đã học được cách. Lần nó bỏ đi, tôi ngỡ mình phát điên. Thế rồi cũng tìm lại được nó, trong tình trạng như thế này. Nó đang mang bầu, viên đốc công nói và, do Victor vẫn tỏ vẻ lạnh lùng, NÓ ĐÃ LỢI ĐƯỢC ĐỨA CON. Con khỉ cái hiểu chuyện, nó phát ra một tiếng kêu nhỏ, như một tiếng cười rúc rích, đôi môi chành ra, toàn bộ hàm răng phô hết ra ngoài để biểu thị sự hài lòng mãnh liệt nhất của loài thú ăn thịt. Đến lúc đó, Victor mới nhận ra là bụng con khỉ hum hum nhọn, cặp vú căng tròn. Chưa một lần anh nhìn rõ đàn bà chửa, hình ảnh người sắp làm mẹ lại bất ngờ đến với anh trong cái bụng ánh xà cừ dưới lớp lông đen dài. Anh chợt nhận ra là con khỉ đang trần truồng. Anh thấy cực kỳ bối rối, không phải vì anh đang nghĩ rằng Guastavin và con khỉ lại có thể… Nhưng vì sự có bầu của nó khiến nó đột nhiên mang giới tính một cách kỳ lạ. Giữa hai hàng mi khép hờ, con khỉ đưa ánh mắt mơ màng về phía Victor. Bằng đầu một bàn tay dưới, nó chạm nhẹ vào anh, gần như một cách máy móc. Nó thích anh rồi đấy, Guastavin nhận xét. Thôi tôi phải đi, Victor vừa nói vừa kịp đứng lên. Muộn rồi, Guastavin nói, phải đợi đến mai. Ở đây, buổi tối chẳng ai ra đường cả. Sao vậy? Victor hỏi, bởi anh thấy ngôi làng có vẻ thanh bình. Anh có tin vào điều ác không? Ðốc công vừa hỏi vừa rướn cả khuôn mặt về phía trước. Victor bảo là tin vào sự bất công, vào sự buồn chán, anh tin vào sự hiểm độc của con người, vâng, chắc chắn thế. Không, không phải chuyện đó, đốc công nói, chuyện khác cơ, tôi không tìm ra chữ để nói, anh biết rõ mà, cái ác ấy! Thực ra thì ở đây có những uy lực rùng rợn, và hắn tách rời từng âm một, những uy lực đen tối hãi hùng. Nhưng hắn biết rằng Victor, giả sử có tin hắn, thì cũng chẳng tin gì hơn như tin vào công việc bán buôn của mình. Thế anh nghĩ vì sao mà tôi lại sống trong tình trạng như thế này? Sợ kẻ trộm à? Có đếch gì mà trộm? Sợ bọn ám sát à? Vậy để tôi nói cho anh nghe, tôi thích thà chết đi còn hơn là phải chịu đựng những nỗi thống khổ hiện tại. Và nếu như không có nó, hắn chỉ về hướng con khỉ… Hắn bỏ lửng để Victor tự hiểu rằng hắn muốn kết liễu đời mình. Hắn đưa cả ngón tay vào miệng để bắt chước nòng khẩu súng lục, làm động tác bóp cò, người nẩy lên, cái giật nẩy cuối cùng. Con khỉ phá lên cười sằng sặc.

Muộn quá rồi, cái ác đang rình rập và, thực thế, vào lúc này khi mà hắn đã nói điều ấy ra, Victor nghe rõ từng tiếng loạt xoạt trên tường đang lướt nhẹ khắp xung quanh nhà. Chúng đang tìm cửa vào đấy, viên đốc công nói. Con khỉ đã kịp trèo hẳn lên đầu gối chủ nó. Nhưng bọn chúng là ai vậy? Victor hỏi. Tất cả, đốc công trả lời, cả lũ chúng nó, tất tần tật. Những con vật, đồ vật, tất cả những gì không chấp nhận, tất cả những gì muốn nổi loạn. Ðầu hắn còn nhổm hẳn về phía trước như để thổ lộ một điều bí mật. Bọn chúng có một tôn giáo, như là một giáo phái, bọn chúng tin vào sự quay trở lại thiên đường, điều khác chăng là đối với bọn chúng đấy là việc quay trở lại quê hương xứ sở, hoặc một cái gì đó đại loại như thế. Hắn kết tội toàn bộ dân chúng, hắn huơ tay làm một động tác muốn nói rằng mọi sự có thể XOAY BIẾN trong phút chốc. Ở đây đâu được an toàn bằng chỗ César đằng kia, nơi hắn ta thì yên ổn, giữa khu đất quang đãng. Và rồi, đã nói đến nước này, thì hắn chẳng ngại cáo giác ngay cả lũ trẻ con.

Trẻ con, ý tưởng này dường như quá đỗi phi lý đối với Victor, anh luôn tin chắc là nếu còn tồn tại người mà ta không thể kết tội được cho dù về bất cứ điều gì, thì đó chính là lũ trẻ, bởi chúng là hiện thân của sự ngây thơ vô tội trên đời. Nhưng bọn này thì không, Guastavin nói… chúng nó thì không. Theo hắn, nỗi hận thù của bọn trẻ dành cho hắn đã lên tới cực điểm. Đã từ nhiều năm nay, bọn chúng thường giăng bẫy hắn. Trước cửa nhà, hắn đã từng tìm thấy những mũi tên con đã được tôi cứng trên lửa, bọn chúng còn mắc cả một hệ thống dây thòng lọng ngáng cổ hắn. Qua một khe hở nơi cánh cửa, bọn chúng đã cố thả vào nhà hắn một con rắn chuối nổi tiếng cực độc, vết cắn của nó gây chết người như bỡn. Guastavin đã thoát khỏi tất cả các loại bẫy giết người đó, hắn ta lại càng trưởng thành lên và mạnh mẽ thêm, đến độ trở thành một kẻ không thể phá huỷ nổi. Và chính điều đó, cái điều làm cho bọn chúng thất vọng, lại càng đẩy chúng tới cùng. Bọn chúng không còn dư dả thời gian. Nơi đây, tuổi thơ không kéo dài là bao. Trong khi kẻ khác tưởng mình là vĩnh cửu hay bất tử, những đứa trẻ này biết rõ rằng chúng sẽ chẳng còn tồn tại được bao lâu nữa. Chẳng bao lâu, những ụ kiến sẽ mọc đầy đầu, sẽ ru ngủ cuộc đời, thú vui và hạnh phúc của chúng. Ở miền đất này, thực tình mà nói, chính sự ngắn ngủi của tuổi thơ đó đã cứu sống hắn. Trước cái nhìn ác liệt của một thằng lỏi, hắn tự trấn an mình bằng cách nghĩ rằng cái đó sẽ đi qua nhanh thôi và nhanh hơn nó tưởng. Chỉ cần một hoặc hai năm sau, hắn sẽ chiếm lại thằng cu đó, lúc đó nó sẽ u mê và chịu hàng phục hắn. Sẽ chẳng còn gì phải lo lắng ngoài những cú toukouk, tức những cơn điên loạn gây tang thương, khi một thời thơ ấu không dập tắt trọn vẹn bỗng trỗi dậy rực cháy.

Hắn ta điên rồi, Victor tự nhủ trước hằng loạt những lời buộc tội thiếu minh bạch của hắn, anh cảm thấy mình nhẹ nhõm hẳn khi nghĩ rằng sự điên khùng của cả thế giới loài người chỉ tụ họp lại trong đầu một kẻ duy nhất. Hắn ta điên, Victor nhủ thầm để tự trấn an mình, giống như người ta vẫn thường nói: đó chỉ là một giấc mơ, ngày mai trời sáng ta sẽ lại thức đậy. Ðầu gối lên lưng trần của Guastavin, một tay quàng qua vai chủ, con khỉ cái đã thiu thiu ngủ. Victor thấy ghê tởm trước cảnh cọ chạm giữa làn da trần và trắng nhạt của một con người với lớp lông đen sậm của con vật. Anh thấy có sự sỗ sàng quá mức trong vòng tay ôm ghì của bọn họ. Con khỉ cái quay đầu lại, cằm gập cong lại, và vào lúc Victor quan sát nó, cặp mắt nó bỗng mở to, vàng óng, nhìn chằm chằm, hoàn toàn tỉnh táo. Anh chợt hiểu rằng nó đang nhìn thấy anh, rằng ngay bản thân nó cũng đang có một ý tưởng về anh, rằng có thể nó cũng đang dựng ra một kế hoạch nào đó. Tựa như những con vật thường lảng tránh ánh mắt của con người, để thoát khỏi ánh mắt con khỉ cái, Victor đành nhìn chăm chăm lên tường, cố gắng tìm một ý nghĩa cho những đường vòng vèo của bức tranh trước mặt.

Anh có thích dự báo thời tiết không? Guastavin bỗng hỏi. THÍCH ấy à! Về dự báo thời tiết, Victor biết đến những dấu hiệu thuộc nhà nông và thông thường, như mèo, chân đưa lên gãi tai, như sự bồn chồn của ngựa khi sắp có bão lớn, và như sự ngủ vùi của loài chó cạnh lò sưởi khi tuyết rơi. Nhưng còn ở đây… Tôi nghe dự báo thời tiết biển, viên đốc công giải thích, và hắn ta mơ màng nhắc đến: Dogger Bank, Fisher Bank… Dự báo thời tiết, đó là cuộc chiến đấy, hắn nói, tôi ghi tên những cơn bão, tôi dự báo những trận đấu trên bầu trời, và thỉnh thoảng tôi cũng đánh mất vài xoáy ấm. Anh nên quan tâm đến những thứ này. Bởi vì ở đây, hắn nói thêm, cái mà ta thiếu nhiều nhất là thời tiết… weather, hắn thêm vào để cho người đối diện hiểu được. Cả hai người đã ngả lưng trên ghế phô-tơi, mắt nhắm lại, ánh sáng xuyên qua mí mắt đốt nóng rực. Trong giấc mơ chập chờn, Victor cảm nhận rằng giấc ngủ đang chiếm lấy anh, và anh cố lắc mình cho tỉnh ngủ, thế là anh cứ để tràn ngập những từ như: Tại đây có mùa hè, mùa đông không nhỉ? Anh đã nghe nói về một mùa khô, một mùa mưa… Hồi xưa, vâng, Guastavin đã từng nếm mùi những vòi rồng khủng khiếp, những cơn mưa triền miên làm bại hoại mặt đất, biến nó thành từng dòng bùn cuốn chảy, những lúc cả bầu trời như sập xuống đen kịt giữa ban ngày ban mặt, hoặc mặt trời nóng rát hút cạn tới những giọt nước cuối cùng, trong kỷ niệm cuối cùng của con người cuối cùng còn sót lại… nhưng hiện tại, công việc trồng trọt trên những diện tích lớn như vậy đã đảo lộn tất cả. Những đám mây đã trốn biệt khỏi bầu trời, những cỗ máy tưới khổng lồ đã thay thế các cơn mưa. Ngày nào cũng vậy, tôi nói rõ, ngày nào mà Đấng tối cao làm ra cũng vậy, anh phải nghe tiếng những cỗ máy tưới, và anh sẽ quên đi cả tên của mỗi mùa. Hắn bỗng khóc nấc lên.