Về biển, từ cửa tàu, anh chỉ nhìn thấy được một đường nét xám mỏng manh vấy dầu và óng ánh sắc màu cứ mở ra rồi đóng lại giữa thành tàu và bến cảng. Không có thời giờ để quay lại nhìn, ngay lập tức, anh chạy vọt theo sau Beretti lỉnh xuống hầm tàu mà chẳng biết gì cả. Một cánh cửa sắt được đục thủng lỗ chỗ để thoáng khí, có mười sáu ghế giường, mỗi bên tám chiếc và giữa có một bồn rửa tay, chẳng có lấy một ô cửa sổ: Thưa quý ngài, đây là buồng của quý ngài! Còn ông ta thì quay gót trở lên boong.

Sau đó là mạnh ai nấy chạy bổ kiếm giường, bọn này muốn giường ngủ trên cao, bọn khác lại chiếm phía dưới nhân danh những nguyên tắc tuyệt đối và đối kháng, còn những ai đi sau thì lấy các chiếc còn lại. Túi đồ ngổn ngang, lúc đầu thì gầm gừ nhau, sau đó thì lại vội vàng liên kết nhau để nhờ nhau giữ chỗ. Bây giờ, khi tất cả đã dược định vị, nghĩa là đã có thể nằm co quắp nửa người cùng với túi hành lý lủng củng của mình, họ đánh giá tình hình. Họ nói: Đúng là thế giới bị đảo ngược! Đúng là phường buôn người da trắng! Họ châm thuốc hút, cốt để cho thêm chút hương khói vào chuyện đang xảy đến với họ.

Họ căm ghét nước Pháp, châu Âu và phương Tây, và nếu như họ không tỏ rõ rằng họ yêu thích châu Phi nhưng mọi sự đều khiến ta hiểu như thế. Trong gian phòng nhỏ xíu này, trên chiếc ghế giường nhỏ hẹp này, trong lòng tàu cũng giống như kẻ trong lòng đất, tựa những xác chết, họ lần hồi nhớ lại sự chật chội của cuộc đời mình. Họ đã luôn luôn sống trong sự kèn cựa, bị hối thúc và bị giới hạn đủ thứ. Đối với họ tất cả những gì dã qua đều quá nhỏ bé, ti tiện, từ những chiếc bàn trong tiệm rượu, thứ nước trong cốc cho tới tiềm thức con người. Đấy là còn chưa tính đến cà-vạt, cái vật tượng trưng cho sự ngột ngạt của xã hội và của thể xác họ. Họ buộc tội nó đã ràng buộc họ, thắt chặt họ, dù là cùng lúc và do phản tác dụng, họ mất tiền như người ta mất máu. Mình đã bị lừa rồi. Tiền bạc cứ khoác áo ra đi khỏi tay họ. Còn họ lại huênh hoang bảo rằng đã thủ tiêu hết chúng. Họ không hề luyến tiếc điều gì, chắc chắn sẽ dựng lại cơ đồ, NĂM BẢY HỒI SỨC MẤY, họ chuẩn bị làm giàu, tuy trông thảm hại, cứng đầu cứng cổ và sẵn sàng nhận mọi thỏa ước.

Con tàu rùng mình. Một tiếng động, những cơn chấn động mới lạ. Một cơn gió bất chợt, một cơn bão bất ngờ, một tai biến không lường trước, họ nói thế tựa như những thủy thủ giàu kinh nghiệm. Có những cú lắc mạnh mà Victor lắm khi chẳng hiểu rõ là lắc dọc từ trước ra sau hay là lắc lư từ trái qua phải. Tuy rằng những cú lắc đó đều được một nhà phiêu lưu ngẫu hứng nào đó xác định đích danh từ trong chiếc ghế giường của hắn ta, nhưng ngay lập tức hắn ta cũng bị một tay yêng hùng biển cả khác phản bác lại, vĩnh viễn đánh loạn ý kiến với những mạn trái, mạn phải, những sóng lừng và những trận rập rình linh tinh khác. Quả có những ngày thật khủng khiếp.

Để biết mình đang ở đâu, anh phải nhờ người khác nói rõ, nhưng chẳng mấy chốc lại có sự phản đối đến từ chiếc giường thứ ba phía bên dưới, khiến con tàu bị rời đi nhiều hải lý về phía bắc. Victor khựng lại, như thể vào giây phút này những cỗ máy tàu đang dừng hẳn để chờ sự chỉ dẫn đến từ chiếc giường phía đối diện, chỉ dẫn này làm cho con tàu bỗng nhiên bị bạt không những nhiều hải lý về phía nam mà còn vào sát bờ biển hơn và hầu như sắp chạm vào đấy. Anh lo sợ đắm tàu, sau đó lại hy vọng nó, hy vọng cho bầu trời, cho mặt biển và cho bờ cát. Anh biết rõ hầu hết những gì cần biết về những trận đắm tàu mà ta là người duy nhất sống sót, chợt tỉnh dậy trên bãi cát khi gặp con sóng nhỏ trào tới hôn lên mặt, với những tiếng kêu náo loạn của đàn chim vẹt bất chợt bay vút lên bầu trời như những mũi tên. Nhưng LA VOLONTÉ DE DIEU lại tránh những bờ biển dịu êm, tiến ra nơi trong bóng tối và trong đêm đen, ra nơi mà biển không có đáy. Và rồi sẽ là sự chìm đắm, sự kiệt sức, bàn tay co quắp bám lấy chiếc thùng rỗng, không còn là giấc ngủ nhẹ nhàng tiềm tàng trong tiếng nhạc của vỏ sò nữa mà sẽ là một sự chết đuối vĩnh hằng.

Xét cho cùng, tốt nhất thà nên theo dõi cuộc hành trình của tay nằm trên chiếc giường đối diện, hắn thường hý hoáy vẽ nguệch ngoạc lên tường chỗ hắn nằm. Đầu tiên, hắn kẻ những đường nét, đường cong mà rồi hắn lấy mu bàn tay xóa đi, việc này chẳng làm Victor nghĩ gì khác hơn là khi anh ta thấy người ta vẽ bậy lên tường, tức là một việc nhơ bẩn và phải cấm đoán. Một hôm, nhìn tư thế của hắn từ phía sau, Victor nhận ra người bạn đồng hành ấy không còn tiếp tục hý hoáy vẽ lên tường nữa. Trước mặt hắn ta, có một vòng tròn hoàn hảo. Victor lặng ngắm nó giống như đang ngắm nhìn một vật hiển nhiên và cần thiết, và rồi anh không còn nghĩ đến nó nữa, giống như con người ta không còn nghĩ tới trời trăng gì nữa, một khi những vầng nhật nguyệt đã được trả về cho ta. Và chẳng còn ngày nào mà nhà họa sĩ im lặng và lầm lì ấy lại không thêm vào hay tô điểm bức phác thảo của mình. Hắn ta làm cho vòng tròn phong phú thêm bằng những nẹp sắt dày, những chiếc ốc giả to đồ sộ, thành một bức vẽ cơ khí tuyệt vời, tuyệt hảo và vô dụng y như một kiệt tác của ông thầy thủ công, một chiếc cửa sổ trổ vào hư vô. Sau đó, màu xám hoa trên nền xám, hắn ta bắt đầu phác họa ra biển và trời, bộc nét đường chân trời xa để biển tách biệt khỏi trời. Lúc ấy, những người đồng hành mới bắt đầu nhận thấy có chuyện gì đó đang xảy ra. Họ dò xét, họ bình phẩm. Họ hỏi chàng họa sĩ liệu có chịu thêm vào đó những con hải âu không. Chàng ta nhún vai bởi vẫn còn quá sớm. Những con hải âu, thực ra, chỉ mãi sau này mới xuất hiện, cùng thời điểm với một đường viền mỏng màu xám, rất khó hiểu là gì. Tiếp đến hình như là một con thuyền, nhìn từ xa. Chỉ mãi rất lâu sau này, khi họ vừa trải qua một cơn bão, thì họ mới thấy thấp thoáng những cây cọ đầu tiên. Có thể nói rằng họ thật vui sướng vì điều đó, họ không còn kìm nén sự bồn chồn nữa, họ cho nhau những lời khuyên. Lúc này khi chàng họa sĩ đã hoàn thành xong kiệt tác của mình, các người đồng hành bắt đầu phát biểu về những cái mà họ chưa tưởng tượng ra, họ bình phẩm, phê phán. Nhưng điều đó lại làm cho Victor rất hài lòng, bởi vì anh luôn tưởng tượng ra châu Phi giống như thế. Nhà họa sĩ nằm quay lưng lại, mắt nhắm nghiền, ép sát mình vào khung cửa sổ, hình dáng chàng đang thực sự phiêu du.

Thỉnh thoảng, giữa hai cánh cửa xập xoè, Beretti thò chiếc đầu nhẵn bóng đang ngày càng bắt màu do chuyến đi, một màu da rám nắng hung hung đỏ, một màu nâu của gạch nung già. Ông ta đến kiểm tra “lô hàng”, e sợ có thùng rượu nào bị va đập thủng dưới hầm tàu, hoặc liệu có xác chết nào ở đâu đó không. Nhưng không, tất cả đều diễn ra tốt đẹp. Mọi người rướn cổ về phía ông ta; những cặp mắt hõm sâu, râu ria mọc rậm rì, và họ cố nặn cho ra một nụ cười. Họ hy vọng một ánh mắt, họ dò tìm một cử chỉ. Beretti nói với họ sẽ không còn bao lâu nữa, họ chẳng hiểu liệu ông ta đang dự báo về cuối cuộc hành trình hay cuối cuộc đời của bọn họ, thì ngay lập tức ông ta đã đóng sập cánh cửa lại. Bên trong bốc mùi hôi hám, một mùi vị thống khổ chua loét, giống như mùi bốc lên ở những nơi nuôi gà nhốt hàng loạt, một cái gì đó thối rữa và vô cùng đau đớn.

Đến lúc này, phải tự hỏi xem không khí trong tàu lưu thông thế nào. Luồng khí bay tới được chỗ này của họ chắc đã phải đến từ boong tàu nơi có những trò chơi ô, ở đó những tay chơi dùng đầu gậy cong hình bán nguyệt đẩy những quân cờ gỗ hình tròn vào những ô có in số. Rồi luồng khí ấy lại thổi qua sa-lông rộng lớn Chambord[1], quán rượu Surcouf, phòng ăn Beaugency, với những tấm khăn trải bàn trắng muốt và rượu mạnh, xì gà và đủ các thứ hương vị. Nó cũng đã từng mơn trớn tất cả những căn buồng sang trọng, với da Nga, phấn phủ da tự tan dần, nước hoa tinh chất bôi sau tai, dầu thơm hiếm có bôi cổ tay. Tiếp đến là những căn phòng của khách du lịch, xịt nước thơm Cologne cho sạch sẽ, với mùi cây oải hương lộng gió; ở đây, trong khung cửa sổ tàu, biển đã thay trời. Rồi không khí lại bị tù đọng lâu ngày trong bếp, hấp những hơi khăn khẳn âm ỉ, dai dẳng chứa đựng mùi thiu thối khó chịu. Ít khí hay tiệt khí, hoặc cả luồng khí vừa thoát khỏi những cỗ máy, đầy tiếng ồn ào, tựa như lớp sơn không chịu khô đi rồi giọt sơn đông lại và dẻo quẹo ở đầu móng tay khi ta chạm đến. Một luồng khí nửa dầu, nửa mồ hôi được những đôi mắt nhắm nghiền đón nhận để không làm hao mòn nó, cơ thể không cử động để khỏi phải tiêu dùng nó. Những cặp mắt dán chặt vào những lỗ khoan thô sơ. Một chuyến du hành nín thở.

Sự ám ảnh đeo đuổi những nhà lữ hành dưới hầm tàu, đã trở nên bức thiết cùng với thời gian, đó là được ngoi lên mặt đất, đi ngược gió tới tận nơi boong tàu có bãi chơi bóng chày, nhảy tót vào các xuồng cứu hộ, chun người dưới tấm bạt phủ, và trở thành những kẻ đi chui tránh nước, tránh gió, tránh cả những vì sao. Đêm đến, họ thay phiên nhau đi chiêm ngưỡng những cảnh tượng sang trọng. Qua những khung cửa sổ thật sự, trên những tấm bình phong lóe sáng như trong các rạp chiếu bóng, họ trông thấy rõ một nhà ngoại giao mặc quần cộc, một nhà công nghiệp mỏi mệt, một ngài thống đốc mình trần, để tự xác nhận là những người ấy chẳng qua cũng tương tự như bao người khác. Một người đàn ông, một người đàn bà, những mối bất hòa thầm lặng, những cái liếc sắc như dao. Hoặc thảng chẳng có gì, một trang phụ nữ trầm ngâm mơ màng trước gương soi, một đấng nam nhi đang nhìn vào hư vô; người vợ bận đủ các loại màu sắc, người chồng sửa sang lại chiếc cà-vạt; đằng sau họ, những tiếp viên dọn dẹp, thu lượm, cào xếp, trải thẳng chăn mền và kéo đóng các tâm ri đô. Thế nào? Mấy gã bên dưới hỏi. Họ trao đổi cho nhau số phòng, có những phòng lại thú vị hơn những phòng khác, với những cô gái trẻ, hay những cô tóc vàng. Trên đó, những cô gái trẻ, đúng ra là rất hiếm, còn tóc vàng ấy thì, bọn họ đã kịp nhận ra, phần lớn là những mái tóc giả. Victor cứ ngỡ rằng anh sẽ vui vẻ ngắm nhìn trời đêm với các vì sao, sẽ sung sướng trông thấy những con sóng bạc đầu lấp lánh ánh lân tinh bên dưới sống mũi tàu. Nhưng trời tối quá, nước nhiều quá, màn đêm dày đặc quá giăng giăng khắp nơi, nên anh đành sưởi ấm lòng mình bằng cách quan sát những ô cửa sáng đèn, quay lưng lại với toàn bộ không gian mênh mông, màn đêm bao la, nước không đáy, bầu trời bất định. Anh thấy thích thú hơn cái ô vuông cửa sổ, cái vòm tròn cửa kính tàu, cái lỗ chiếc ổ khóa, một cái gì đó cụ thể khả dĩ chịu đựng được, chứ không phải tất cả sự bao la rộng lớn của cả thế giới này đang đè nặng lên vai anh.

Từ sau chiếc cửa sổ nơi anh đứng rình ngắm, anh để ý đến một cặp tình nhân. Gần đến nỗi mà anh có thể nhìn rõ thân thể lõa lồ của họ và điều đó lại càng thu hút sự chú ý của anh. Họ đối điện nhau từ hai phía trong phòng. Người đàn ông nhìn chằm chằm vào người đàn bà lúc này đang nửa nằm nửa ngồi trên giường ngủ, hai chân dang rộng. Sau đó, ông ta hất ngược đầu và phần trên cơ thể, cùng với những động tác nặng nề và cương quyết của loài bò tót sắp xung trận. Ông ta lấy đà, chạy dấn ba bước làm rung chuyển cả những gương kính và đổ ầm xuống người đàn bà. Xong ông ta vội đứng ngay dậy để rồi lại đổ sập xuống. Sau đấy, ông ta nằm rũ rượi, bất động, mệt lả kiệt sức. Bằng những động tác trườn lết chậm chạp, người đàn bà tự toài ra được và, trước khi Victor chợt hiểu, cô ta đã đi ra ngoài, đứng trên boong tàu, ngay sát kề anh.

Cả thân thể nàng trần truồng, mảnh dẻ, mái tóc dài đen huyền che phủ khuôn mặt và cả nửa thân trên. Gần đến nỗi mà anh có thể chạm được vào người nàng. Chết lặng vì khiếp đảm, vì tò mò và cũng vì sự thích thú lạ kỳ, anh im tiếng. Anh còn nghe rõ cả hơi thở mạnh của nàng, tiếng nàng thở ngắt quãng. Do giao cảm, nhịp thở của nàng lây sang anh, làm anh thở hổn hển. Bị quáng mắt bởi màn đêm, nàng vẫn chưa nhìn thấy anh, nhưng nàng cảm nhận được sự hiện diện của anh do hơi thở và mùi từ anh bốc ra. Không một cử chỉ, không chút sợ hãi hay thẹn thùng, bằng giọng mệt mỏi một cách lạ lùng đi đôi với một động tác xói mòn, một động tác ngoài lề đường hè phố, nàng chìa tay xin anh điếu thuốc.

Victor chưa từng trông thấy một người đàn bà lõa thể, anh cũng chưa bao giờ hút thuốc. Anh lấy làm tiếc về điều đó. Anh lục tìm vô vọng trong chiếc túi rỗng để chứng tỏ thiện chí của mình, để cho lời xin thuốc hút của cô nàng khỏi trở nên quá bẽ bàng. Nhưng chán chường, nàng đã quay lưng đi và, khuỷu tay chống trên lan can tàu, hai mắt nhắm nghiền, nàng trưng cả khuôn mặt mình cho tiếng sóng rì rầm của biển. Anh nhìn thấy mái tóc nàng bay chập chờn trong gió, lưng nàng thật mảnh khảnh, cặp mông nàng tròn trịa và anh không sao lấy lại được nhịp thở bình thường của mình. Nàng rời khỏi tay vịn, lắc mạnh đầu và tóc, anh bỗng thấy cặp vú của nàng và hình ảnh đó làm họng anh khô lại, một sự suy nhược chợt xâm chiếm anh phía bên trên đầu gối và bàn tay anh trở nên giá lạnh đột ngột. Nàng đi về phía cửa phòng mình và quay lại nhìn anh, anh vội cụp mắt xuống. Cánh cửa phòng khép lại, anh cảm thấy nhẹ hẳn người.

Qua cửa sổ, anh cố nhìn tiếp theo nàng. Nàng đang đứng giữa phòng, anh để ý đến cái bụng nàng hơi phình ra, đến hai núm vú nàng và đến mớ lông đen rậm rì, xoăn tít nằm giữa hai đùi. Gã đàn ông hồi nãy, hắn cũng vậy, đang ngẩng đầu nhìn nàng. Hắn chống khuỷu tay xuống giường để gượng ngồi dậy và lẳng cả thân hình phì nộn thô kệch của mình để đứng lên. Ngồi, hai tay kẹp giữa đùi, hắn ngắm nhìn nàng. Nàng vẫn đứng, với một vẻ uyển chuyển nhẹ nhàng gần như của loài vật, lấy đầu chân trái gãi lên bắp chân phải. Đã nhìn thấy nàng, Victor không thể ngắm nghía nàng được nữa. Đã được ban phát một ánh mắt, anh tin mình đang yêu.

Thiên thần hay tiên nữ? Anh khám phá ra rằng, để đo sắc đẹp của nàng, anh chỉ có loại từ ngữ che giấu cặp vú dưới tên gọi là nửa thân trên, loại từ ngữ gọt tròn các hình khối và cắt xẻo bớt từ vòm ngực hai cục u mĩ miều căng đầy và nhọn hoắt mà hồi nãy mắt anh đã thấy, loại từ ngữ cạo sạch các túm lông và để lại những cơ thể tương tự những con ma khổng lồ hồng hồng, trơn tuột, loại từ ngữ làm át đi mùi tự nhiên dưới hương thơm của hoa tím, loại từ ngữ cũng khép tóc tai theo kỷ cương dưới những kiểu mũ, kiểu tóc, cũng gò nén cặp mông vào một cái đít giả, một khối đặc, một bầu tròn che lấp đường vạch cao, rãnh ngăn cách tối mờ mờ. Anh đã nhìn thấy hình dáng tròn trịa, vòm uốn cong về hướng chiều sâu mà bây giờ anh bắt đầu ngờ ngợ. Người đàn bà này không phải là một thiên thần, cũng không phải là một tiên nữ. Nàng là gì, anh không tìm ra nổi từ ngữ để diễn tả cho đúng.

Về phòng, anh cố gắng giữ kín sự khám phá của mình, nhưng bí mật của anh tự phọt ra. Anh thấy mình như bị truất đi điều bí mật ấy. Gã giường số sáu, tuy đã vẽ xong hình cửa sổ và sẵn sàng để cập bến, lại bất ngờ sờ đến những cây bút chì của mình, một ả tố nga khêu gợi nằm dưới tán lá cọ. Cả hội xúm lại quanh giường chàng ta, mỗi đường nét chí ít đều dấy lên tất cả những niềm say đắm, như thể đầu bút chì, trong lúc phác họa, đã thực sự chạm phải bộ phận mà chàng ta đang vẽ. Xuyên suốt công việc thiết kế địa hình xác thịt mà bọn họ nhớ rõ từng nỗi rung động, từng mối cảm giác, họ gào lên vì sung sướng. Không phải đấy đâu, không phải ở đấy, bọn họ rên rẩm, bởi vì ở đấy, đối với họ, ở đấy giống như một sự vuốt ve, và là điều khen quá đáng. Ả khêu gợi nhìn ngắm họ giống như kiểu nhìn của những ả khêu gợi, hai cánh tay vừa vắt chéo sau đầu, vừa nâng cao mái tóc. Bọn đàn ông nhao nhao bình luận phê phán, vú ả chưa đủ to, mông ả chưa đủ dầy, chỗ xẻ chưa đủ rộng. Họ sôi động lên. Họ ưa những bức tranh buồn cười, họ thích chúng hơn các bức ảnh và dĩ nhiên hơn cả những người đàn bà bằng xương bằng thịt… Quên béng cô gái của Victor, họ kể cho nhau nghe, với lời lẽ cay nghiệt, về phía kia của cuộc tình đàn bà. Và họ kết thúc với những câu chuyện nhà thổ. Victor nhìn ngắm, Victor lắng nghe. Những điều đó lắc lư trong cơ thể anh, khiến anh không phải say sóng nhưng cũng làm anh cảm thấy buồn nôn.

Cái gì thế này? Trong lần ghé thăm cuối cùng, lần mà ông ta đã thề rằng đây là lần cuối cùng, thật sự cuối cùng, Beretti vừa hỏi vừa chỉ cô gái trên tường. Bọn họ liền giải thích cho ông, cho ông biết ngay phòng nằm ở đâu và số mấy, và tựa như những người bạn tốt, họ thúc đẩy ông hãy tự đến đó mà xem. Chính họ cũng chẳng tin mấy vào điều ấy. Nhưng gã ấy và cô nàng làm chuyện đó suốt đêm, nhảy sổ lên nhau, ôm quặp nhau rồi lại rời nhau ra mà cũng chẳng đi đến đâu, vẫn cùng một sự bướng bỉnh của gã trai, vẫn cùng một sự nhẫn nhục của cô gái. Hai người có vẻ giả bộ làm tình với nhau. Beretti không biết cô gái ấy là ai. Nhưng ông biết rõ gã đàn ông ấy, và này, hãy tin lời tôi, đấy không phải là chuyện đùa đối với ông ấy đâu nhé. Rồi trong phòng, cả bọn bỗng chợt nín lặng. Đó chính là César, chính ngài César Di Marino, ông chủ của đồn điền DEVIL’S BANANA, mười ngàn hec-ta cây chuối, chính ngài là thị trưởng của Cảng Chuối, nhà bảo trợ cho SUNSET, ông chủ của con tàu LA VOLONTÉ DE DIEU. Hãy coi chừng nghe các cha nội, đấy không phải là những thứ để biết đâu, ông ta nói với họ. Chàng họa sĩ ở giường số sáu vội vàng mặc áo quần cho ả khêu gợi, hắn ta vẽ thêm vào hình cô ả hai mảnh quần áo tắm.

❀ ❀ ❀

[1] Tên của một tòa lâu đài rất lớn của Pháp từ thời Francois đệ nhất từ thế kỷ XVI.