Bầu trời đầy mây che phi trường như võng xuống. Trời mưa phùn lất phất. Có lúc, tưởng chừng phi cơ bay chệch hướng vì tầm nhìn kém nhưng cuối cùng cũng hạ cánh dù muộn hơn lịch trình cả tiếng. Quirke đứng bên Phoebe sau cửa quan sát ngắm con chim sắt chúi đầu xuống đường băng. Bốn cánh quạt khổng lồ của nó khuấy động màn mưa, kéo theo mấy dải không khí ẩm bay dập dờn theo sau. Nhân viên mặc đồng phục của công ty phục vụ mặt đất đẩy hai bộ cầu thang đến sát cửa. Hành khách lục tục đi xuống. Dù nhìn từ xa, Quirke vẫn thấy quần áo nhăn nhúm, dáng đi chệch choạng của họ. Bà Rose Crawford trong nhóm người đầu tiên đặt chân xuống phi trường. Bà mặc bộ vest đen bó sát, đội mũ đen có mạng che mặt. Quirke thầm nhủ: “Rose đã thành biểu tượng của tang tóc mất rồi”. Chưa hết, chiếc vali da hàng hiệu bên mình bà cũng màu đen. Bà dừng chân giữa lưng chừng cầu thang nhìn trời rồi quay vào khoang nói câu gì đó. Lát sau, một cô tiếp viên xuất hiện bung ra cây dù cỡ lớn. Dưới mái vòm chở che đó, bà Rose bước tiếp. Chân bà thận trọng thăm dò khoảnh đầu tiên của một miền đất xa lạ.
- Nói thật nhé, chẳng hiểu họ định tìm gì trong mấy cái túi của tôi nữa.
Cuối cùng, khi sải bước rời khu vực hải quan, bà lè nhè nói bằng giọng của người miền Nam hay cường điệu.
- Họ tưởng mụ già người Mỹ này có súng lục chắc? Này Quirke, sao trông tiều tụy thế? Bộ nhớ tôi lắm hả? Tôi thấy anh vẫn chưa hết ủ dột đâu nhé. Ôi, Phoebe, cháu yêu… cháu xinh tươi, rạng rỡ quá đi thôi. Chắc yêu rồi phải không?
Bà Rose đứng yên cho hai bố con lần lượt hôn cả hai bên má. Quirke nhận ra mùi nước hoa khó quên. Ông đỡ hành lý từ tay bà trước khi cả ba hòa vào đám đông hành khách vừa tới. Bãi đậu taxi nhộn nhịp hẳn lên. Bà Rose ngạc nhiên khi thấy Quirke không lái xe.
- Không hiểu sao tôi cứ thấy anh cao lớn và mạnh mẽ khi ngồi sau tay lái.
Bà nói, mũi nhăn lại khi phải ngửi mùi khói thuốc, mùi mồ hôi ám vào nội thất da trong xe. Mưa nặng hạt hơn. Bà hóm hỉnh giả giọng ngọt ngào:
- Ôi! Alien thật đúng như tôi mong đợi.
Loáng cái, xe đã bon nhanh trên đường dẫn vào địa phận Dublin. Dưới mưa, lá cây bóng lên, sẫm hơn cả màu xanh thẫm. Bà Rose nói với Quirke đang ngồi cạnh tài xế:
- Đời thật khắc nghiệt. Lần đầu ta gặp nhau, anh đến Mỹ và mục đích chính của chuyến đi biến thành “đi đưa ma”. Ông Josh ơi, giờ tôi đến Alien tiễn ông bạn già Garret của ông đây! Quirke này, hình như chết chóc đang bám theo anh đấy.
Quirke đáp:
- Từ khi mới vào nghề, tôi đã coi chết chóc là bạn.
- À nhỉ. Tôi cứ hay quên nghề của anh. (Bà quay sang Phoebe). Con nhất định phải kể hết mọi chuyện với ta, mọi tin tức, mọi bí mật. Từ lần gặp trước đến giờ, con đã thử vượt ra ngoài khuôn phép chưa? Ta mong là có. Còn nữa, ta cá là con đang thầm ước giá đến ở hẳn với ta tại North Scituate, không về xó địa cầu chật chội và ẩm ướt này thì hay biết mấy.
Bà Rose là vợ ba của người ông quá cố Josh Crawford của Phoebe, giờ bà đã thành góa phụ. Chính tại nhà bà, vào ngày đám tang ông, Phoebe cuối cùng đã khám phá ra thân thế thật sự của mình từ miệng Quirke. Từ đó trở đi, Quirke đâm ra sợ con gái mình, một nỗi sợ kìm nén, dai dẳng và khó lòng lý giải được.
Phoebe thốt lên:
- Ôi, ở đây cháu rất vui. Cháu được sống.
Bà Rose mỉm cười, vỗ nhẹ lên tay.
- Chắc chắn là vậy, cháu yêu à.
Bà ngồi tựa lưng ghế, đưa mắt nhìn vùng ngoại ô xám xịt, chuyển mưa đang lướt qua ngoài cửa sổ rồi thở dài.
- Ở đây ai chẳng vui?
Từ ghế trước Quirke nói vọng qua vai:
- Bà mệt à?
Bà rời mắt khỏi cửa sổ và nhìn khuôn mặt nghiêng của ông phía trước.
- Tôi đã ngủ trên máy bay. Mal sao rồi?
- Mal ư? Ô, Mal mà, vượt qua được hết, bà biết rồi đấy.
- Cậu ta hẳn rất buồn, mất đi người cha mà.
Bà liếc từ ông sang Phoebe; cô ngồi phía sau cái cổ tóc tai lởm chởm của tài xế, ngó chằm chằm phía trước một cách lạnh lùng. Bà Rose khẽ cười; bà nhận thấy chủ đề về người cha quá cố rõ ràng vẫn là một chú đề nhạy cảm.
Quirke cất giọng yếu đuối:
- Vâng, tất cả chúng ta đều buồn.
Một lần nữa bà quan sát khuôn mặt nhìn nghiêng như hoàng đế La Mã của ông và mỉm cười giả tạo:
- Chắc rồi.
Tại Shelbourne, người gác cổng trong trang phục áo đuôi tôm xám tươi cười rạng rỡ đón họ với cây dù đen khổng lồ. Bà Rose trao cho ông ta cái liếc mắt lạnh lùng và lướt qua cánh cửa kính xoay. Quirke định nói với Phoebe vài câu nhưng cô đã quay ngoắt đi và nhanh chóng theo sau bà Rose vào tiền sảnh khách sạn. Con bé sao vậy nhỉ? Cô gần như không mở miệng nói lấy một lời với ông kể từ lúc ông đón cô cùng ra sân bay sáng nay. Hôm nay, cô thậm chí còn không mời Quirke lên nhà. Trong lúc mải sửa soạn trên gác, cô mặc ông đợi dưới trời mưa phùn trước tòa nhà. Cô buồn bực vì ông nội Griffin vừa qua đời (hai ông cháu vốn rất gần gũi), nhưng hình như cô giận dữ thì nhiều, u sầu thì ít. Quirke thắc mắc lý do con gái trút giận lên ông. Ông đã làm gì nên tội? Chẳng phải ông đã bị trừng phạt chất chồng vì lỗi lầm từ hồi xa xưa ấy? Ông cho người gác cổng vài đồng và chỉ đường để hắn mang hành lý lên. Ông mệt mỏi vì mọi người cứ đổ tội lên đầu ông lắm rồi. Quá khứ được cột chặt vào ông như người ta buộc ống bơ vào đuôi mèo. Mọi nhất cử nhất động đều gây nên tiếng ồn đinh tai nhức óc. Quirke vẩy nhẹ chiếc mũ dính đầy những hạt mưa nhỏ xíu, trong veo và thở dài bước qua cửa khách sạn.
Trong lúc đợi bà Rose dỡ hành lý, hai bố con cạu cọ với nhau dưới sảnh có bàn trà. Phoebe ngồi thu lu trên ghế sofa, hút thuốc hiệu Passing Clouds và ngắm trời mưa rỉ rả qua ba cửa sổ lớn trông ra đường. Căn phòng phản chiếu ánh sáng pha xanh lục từ những vòm cây lớn bên kia đường hắt lại. Quirke ngồi im, nghịch chiếc bút chì bấm bằng kim loại; cố kiếm câu chuyện làm quà nhưng đành chịu. May mà bà Rose xuống kia rồi. Bà đã thay váy đỏ, áo kiểu bolero cũng màu đỏ.
- Chắc tôi nên thêm chút sắc màu vào khung cảnh u ám này.
Nhìn những thứ rực rỡ trên người bà, nào quần áo, nào phấn son, nào tóc nhuộm đen nhánh… chỉ càng khiến Quirke thấy rõ bà đã già đi rất nhiều so với hai năm trước. Nhưng dù sao bà ấy vẫn đẹp theo phong cách hào nhoáng. Sau khi chôn cất chồng, bà mời cả hai bố con Quirke ở lại nhà bà tại Boston. Quirke cười thầm nghĩ đến viễn cảnh ba người sống phủ phê trong thái ấp Moss cổ kính rộng mênh mông và lạnh như nhà mồ của ông Josh quá cố: bà Rose Crawford và người chồng mới - ông Rose Crawford được vỗ béo làm cảnh, cùng cô con gái chẳng chóng thì chày sẽ biết chuyện và không bao giờ tha thứ cho cả hai. Ông nghe tiếng bà Rose gợi chuyện:
- Tôi tưởng anh thích đến quán rượu.
Giọng Phoebe vô cớ trở nên ngạo mạn và hằn học:
- Bố Quirke bỏ rượu rồi ạ.
Rose quay sang ông nhướng mày:
- Cái gì? Anh không uống nữa à?
Quirke chỉ nhún vai. Phoebe lại đế vào:
- Giờ mỗi tuần bố uống một ly lúc ăn tối với con. Con là cái cớ để bố “ngựa quen đường cũ”.
- Hóa ra anh không nghiện rượu.
- Thế lúc trước bà nghĩ tôi nghiện ngập ư?
- À, quả có thế thật. Nhưng hóa ra anh có thể chia tay hẳn với whisky.
- Ta hãy tán dương con người vĩ đại từng kè kè bên mình một cái chai.
Phoebe nhạo báng. Từ đầu cuộc trao đổi đến giờ, cô không nhìn thẳng bố. Đôi mắt đen ánh lên những tia hóm hỉnh của bà Rose đón ánh mắt ông.
- Phải. Giống hệt một đứa bé.
Phục vụ bàn tới gần. Họ đều gọi trà. Quirke hỏi thăm phòng bà trong khách sạn có thoải mái không, có hợp ý bà không. Bà đáp cũng tốt và nói:
- Đúng như mong đợi, nó cổ kính, cũ kỹ và lỗi thời lắm rồi.
Quirke chìa hộp thuốc ra mời. Bà lấy một điếu. Khi ông bật lửa gí vào đầu điếu thuốc của bà, bà ghé sát tới, mấy đầu ngón tay khẽ chạm mu bàn tay ông. Lúc bà nhấc điếu thuốc khỏi môi, đầu thuốc in đậm vết son. Màn diễn này lặp lại “hơi” nhiều: nghiêng người châm thuốc, ngước nhìn giễu cợt, chạm đầu ngón tay vào da thịt ông và in vân môi màu son lên mảng giấy trắng tinh. Bà Rose từng xin ông dành tình yêu cho bà và ở lại bên bà. Lúc đó Sarah còn sống, cô ấy…
Phoebe gắt gỏng làm ông giật nảy mình:
- Trời, bố thôi đi cho con nhờ!
Quirke ngẩn người nhìn cây bút chì trong tay. Ông quên mình cầm nó nãy giờ. Phoebe thốt nhiên chững chạc:
- Bố đưa đây cho con.
Cô giật phắt cây bút trong tay ông bỏ vào túi xách của mình. Sau một phút im lặng căng thẳng, bà Rose gợi chuyện:
- Tang tóc nối tiếp tang tóc. Đầu tiên là ông Josh, sau đó là Sarah. Giờ đến lượt ông bạn già Garret. (Bà nhìn Quirke). Anh có thấy Thần Chết cầm lưỡi hái đang đến ngày một gần không? (Bà giơ ngón tay có móng sơn đỏ chót khoanh một vòng tròn trong không khí, rồi quay sang Phoebe đang ngắm cửa sổ). Cháu gái này, ta biết con buồn lắm. (Bà áp bàn tay lên cổ tay cô). Kể ta nghe hồi này con thế nào. Nghe nói con đã đi làm cho một cửa hàng phải không?
Quirke nặng nhọc chuyển tư thế ngồi:
- Cửa hàng bán mũ.
Bà Rose bật cười:
- Thì đã sao nào? Hồi còn trẻ, tôi từng đứng bán cho nhiều cửa tiệm, hay gọi như anh là “cửa hàng”. Như nhiều người khác, bố tôi cũng từng quản lý một tiệm tạp hóa. Mãi đến khi nó đóng cửa ông mới làm việc khác. Làm người ai chẳng có lúc khốn khó.
Quirke bảo:
- Nhưng giờ bà khác xưa nhiều rồi.
Bà Rose lặng đi giây lát, đoạn khẽ khàng:
- Phải.
Quirke nhìn lảng đi. Như mọi khi, bà Rose rất ghét những khi mình yếu lòng. Phoebe làu bàu câu gì nghe không rõ. Cô đứng dậy đi qua trước mặt hai người và ra cửa. Bà Rose trầm ngâm ngó theo rồi quay sang Quirke.
- Con bé có cần đau buồn thương tiếc quá thế không? Thái quá cũng không hay.
- Ý bà là quần áo đen ư? Phoebe toàn mặc màu ấy.
- Sao anh để nó làm thế?
- Chẳng ai bắt Phoebe làm gì được. Nó lớn rồi mà.
Bà sốt ruột dụi thuốc vào gạt tàn.
- Đừng nghĩ thế. Quirke này, anh vẫn chẳng hiểu người, hiểu đời gì hết. Hiểu đàn bà lại càng không.
Bà nhấp ngụm trà rồi nhăn mặt. Nước trà đã nguội ngắt. Bà đặt tách xuống đĩa.
- Con gái anh khang khác thế nào. Hay nó có người yêu rồi?
- Đúng như bà nói, tôi không biết.
Bà nghiêm giọng:
- Nghĩa vụ của anh là phải tìm hiểu con mình. Chúa trên cao biết anh nợ con bé điều đó.
- Tôi nợ Phoebe điều gì?
Bà cười thương hại:
- Sự quan tâm, chăm sóc và tình phụ tử.
Phoebe quay lại. Quirke nhìn con từ cuối phòng đi tới. Phải, bà Rose nói đúng. Ông đã nhận ra sự thay đổi ở con gái. Phoebe chưa bao giờ xanh xao hơn thế nhưng đồng thời trong cô như có lửa đốt. Cô ngồi xuống tìm thuốc lá. Có thể cô không giận ông. Có thể cô chẳng giận ai. Chẳng qua sự có mặt của bà Rose đã gợi lên trong cô những ký ức nên lãng quên thì hơn.
Mal bước vào. Ông ngần ngừ trên lối đi có mái vòm nối sảnh với hành lang và thận trọng (điều đã thành thói quen của Mal) nhìn bao quát khắp phòng. Cặp kính tròn xoe của ông sáng lấp lánh. Thấy ba người họ, ông bước tới. Ông chọn cách đi theo hình chữ chi lách qua mấy dãy bàn như thể ông mất khả năng định hướng. Ông mặc complê xám, áo sơmi cũng màu xám và đeo nơ màu xanh dương sẫm. Tóc ông chải ngược ra sau và xịt keo cứng; đầu nhọn của các lọn tóc nhỏ vuốt keo cứng đâm tua tủa phía sau cái đầu thuôn dài, nghễu nghện. Hai bên má ông xuất hiện hai mảng đỏ do bị giãn tĩnh mạch. Hồi này, mỗi khi gặp ông anh cột chèo, Quirke lại thấy ông héo hơn và gầy gò hơn như thể thứ chất lỏng duy trì sự sống của ông bị rò rỉ, tiêu hao đi từng ngày. Ông ngượng ngập cúi thấp người bắt tay bà Rose. Quirke nghĩ cái bắt tay ấy có thể khiến người ta xúc động đến phát khóc.
Cả bốn người đi qua phòng đợi, vào phòng ăn, cùng an tọa bên chiếc bàn Quirke đã đặt trước. Sau khi tíu tít trao nhau thực đơn và chuẩn bị khăn ăn, bầu không khí nặng nề ụp xuống. Chỉ riêng bà Rose có vẻ thoải mái. Bà quan sát ba người họ và tủm tỉm cười, cứ như một người đang ngắm tranh thán phục nét tương đồng của ba bức chân dung gia đình. Khuôn mặt Mal lộ vẻ đau đớn mỗi khi nhìn Phoebe, người mới đây mới biết ông không phải cha ruột, về phần mình, Phoebe luôn nhìn xuống. Quirke xót xa nhìn bàn tay gầy guộc của con gái đang lật giở thực đơn. Sao trông con gái ông vừa não nề lại vừa như đang khao khát bỏng cháy? Bất ngờ, bà Rose nheo mắt, đùa nhẹ nhàng:
- Hôm nay trời đẹp quá nhỉ?
Trong một sớm hè mát mẻ, Quan tòa Garret Griffin vĩnh viễn an nghỉ cạnh mộ phần của người vợ thân yêu trong khu nghĩa trang riêng của gia đình ở Glasnevin. Tang lễ có sự tham dự của Đội quân Danh dự, bà con thân quyến và số đông quần chúng bởi Quan tòa Griffin là một nhân vật được đông đảo công dân thành phố yêu mến. Các chính trị gia và giáo sĩ cấp cao thay nhau đọc điếu văn. Ngay khi những nắm đất đầu tiên được ném xuống mặt quan tài, mưa bắt đầu rơi. Tuy nhiên không ai than khóc cả. Nội dung bài thuyết giảng của Đức Tổng giám mục trong tang lễ trọng thể tổ chức tại nhà nguyện chật kín người trong nghĩa trang khẳng định cuộc đời người vừa nằm xuống đáng được ngợi ca. Ông đã sống những năm tháng đầy ý nghĩa, hết mình phụng sự quốc gia, tận tụy với người thân, gia đình và tôn thờ sự trung thực. Sau tang lễ, đám đông đến tiễn linh hồn người đã khuất tản ra, len lỏi giữa những tấm bia mộ tìm đường ra cổng nghĩa trang. Đàn bà con gái rỉ tai nhau khe khẽ, đàn ông túm tụm hút thuốc hoặc khum tay châm điếu mới. Lát sau, một đoàn xe hơi đen nối nhau rời đi, tiếng lốp xe nghiến trên nền đất trải sỏi nghe lạo xạo.
Thanh tra Hackett lẩn trong đám người dự tang lễ. Anh đứng cuối cùng, sau lưng đám người đông nghịt. Trên người anh vẫn là bộ vest màu xanh dương, nhưng hôm nay có thêm áo khoác đen. Đón ánh mắt Quirke, anh đưa tay lên vành mũ kín đáo chào. Lát sau, họ cùng sánh vai trên con đường mòn len lỏi giữa những tấm bia mộ. Trời thôi mưa nhưng lá cây vẫn nhỏ nước ròng ròng. Trên mộ của một đứa bé chết yểu, người ta dán hình hoa hồng bên trong tấm kính hình mái vòm và cắm xen vào đó vài lá địa y.
Viên thanh tra liếc trộm Quirke.
- Kết thúc một kỷ nguyên đáng nhớ. Từ nay về sau, chúng ta sẽ không được thấy người như vị Quan tòa này nữa.
Quirke lạnh lùng trả lời.
- Phải, đúng vậy.
Xe hơi hiệu Bentley của Đức Tổng giám mục lướt êm qua cổng. Trong xe, Đức Ngài ngồi thẳng lưng ở hàng ghế sau. Trông ông như hình nộm tôn giáo được dựng lên trong chiếc hộp kính. Viên thanh tra rút bao thuốc hiệu Players mời Quirke. Họ dừng lại châm lửa trước khi thong thả bước tiếp. Hackett mào đầu:
- Tôi đã nói chuyện với ông bạn đó.
- Bạn nào?
- Ông Hunt, bạn ông. Người có vợ vừa chết, ông nhớ ra chưa?
Xe tang đã thế chỗ xe của Đức Tổng giám mục. Ai nấy đều xót xa nhìn khoảng trống sau xe lúc trước còn nguyên chiếc quan tài lớn. Quirke đáp:
- Phải, tôi nhớ rồi. Anh nói tiếp đi.
- Cầu Chúa phù hộ con người tội nghiệp. Gã trông thật khổ sở.
- Anh không nói, tôi cũng biết.
Hackett lại liếc trộm ông.
- Ông Quirke này, đôi khi tôi buộc phải công nhận ông có một trái tim sắt đá.
Quirke không phản ứng với nhận xét ấy. Ông chỉ hỏi:
- Billy Hunt nói gì với cậu?
- Ông đang hỏi về vấn đề nào?
Từ đây, họ thấy Rose Crawford và Phoebe đi phía trước. Bà Rose khoác chặt cánh tay cô gái trẻ. Quirke nhẫn nại:
- Về cái chết của vợ gã.
- Chẳng có gì mấy. Gã không biết nguyên do vợ tự tử, nếu quả đúng chị ta tự tử.
- “Nếu” là thế nào?
- Thôi nào, ông Quirke. Đừng vờ như không biết thế chứ. Trong vụ này, ông cũng bán tín bán nghi chẳng kém gì tôi.
Đi thêm năm sáu bước, Quirke mới lên tiếng:
- Chắc cậu cũng cho rằng Billy Hunt không vô can?
Hackett tặc lưỡi:
- Theo tôi từng biết, chẳng ai hoàn toàn vô can đâu. Nhưng hình như ông muốn tôi công nhận Billy vô tội, phải không?
Họ bắt kịp bà Rose và Phoebe. Khi thoáng thấy Quirke tiến sát phía sau, Phoebe làu bàu buông tay bà Rose và rảo bước thật nhanh. Bà Rose lắc đầu nhìn theo, bảo:
- Bọn trẻ bây giờ trái thói quá.
Quirke giới thiệu bà với viên thanh tra. Bà niềm nở chìa bàn tay mảnh mai lồng trong găng tay đen cho Hackett.
- Rất hân hạnh.
Hackett bẽn lẽn cười. Hai khóe miệng rộng tới tận mang tai.
- Rất hân hạnh được biết bạn ngài Quirke đây. Quen ông đã lâu nên tôi biết chắc bà thuộc nhóm rất ít người ưu tú được ngài đây gọi là bạn.
Quirke mải nhìn con gái. Phoebe đang đứng cùng Mal dưới cổng vào nghĩa trang hình vòm dẫn ra đường Glasnevin. Quirke rất biết trông họ giống cha con hơn ông và Phoebe. Bà Rose bắt chuyện với viên thanh tra:
- Tất nhiên, chắc anh cũng biết vị Quan tòa.
Nụ cười của Hackett nở rộng thêm. Anh dùng giọng lè nhè của người Midlands đáp lại giọng mũi của bà:
- Dạ có chứ ạ. Ông cũng là một nhân vật vĩ đại, là rường cột của ngành tư pháp và luật pháp nước nhà. Tôi nói có đúng không, ông Quirke?
Quirke nhìn anh ta. Có lẽ ông nhầm, nhưng hình như mi mắt trái của viên thanh tra khẽ nhấp nháy thì phải.
