Hối Long chiếu tướng quán tọa lạc ngay góc phố, bức tường lầu sơn màu cam sáng cùng hai cánh cửa kính hẹp đã thể hiện trọn vẹn phong cách của những tiệm chụp ảnh nhỏ vào thập niên ba mươi. Trong tủ kính trưng bày ảnh của một số ngôi sao điện ảnh hạng hai và những chùm hoa giấy được sắp xếp công phu. Vẻ đẹp kiều diễm và niềm vui của những nữ minh tinh ấy tỏ ra vô cùng lạc lõng và khó hiểu đối với con đường tiêu điều lạnh lẽo ngoài kia. Nhìn từ trên cao ở một khoảng cách xa hơn, Hối Long chiếu tướng quán trông giống như một hộp diêm bị mở nắp, bị những tòa nhà cao tầng dày đặc xung quanh chèn ép đến mức gần như nứt toác. Thỉnh thoảng người ta có thể thấy một con chim én bay ra từ đó, dưới mái hiên tiệm ảnh từng có một chiếc tổ én. Nếu chú ý chiếc cửa sổ phía sau, người ta còn có thể phát hiện những món đồ nhỏ của phụ nữ và chiếc sườn xám được treo trên sào phơi quần áo, hoàn toàn không có đồ của đàn ông.

Đó là nhà của Nhàn. Sau khi cha Nhàn qua đời, Hối Long chiếu tướng quán do Nhàn và mẹ cô quản lý. Năm đó Nhàn mới mười tám tuổi, vừa tốt nghiệp trường trung học nữ sinh. Con bé không hiểu gì về cách vận hành của nghề chụp ảnh, và cũng chẳng có chút hứng thú nào với nó. Nhàn trơ mắt nhìn gia nghiệp trong nhà lụi tàn mà đành chịu bó tay bất lực. Có một hôm, khi cô đã chải chuốt son phấn tử tế chuẩn bị đến rạp chiếu phim xem phim Hollywood, mẹ đã chặn cô lại ở cầu thang và nói: "Nhớ lấy, đây là suất chiếu phim cuối cùng, ngày mai con phải ra quầy bán vé rồi. Mẹ đã sa thải người bán vé cũ." Nhàn hỏi: "Tại sao?" Mẹ cô đáp: "Sao với chả tạc? Chẳng lẽ con không hiểu rõ tình cảnh của gia đình ư, chẳng có ai đến đây chụp ảnh, lấy gì để trả lương cho người ta? Chỉ đành dựa vào con và mẹ tự xoay sở thôi." Năm 1938, Nhàn ra quầy bán vé ở tiệm chụp ảnh. Việc làm ăn mỗi ngày đều rất ảm đạm, thứ giúp Nhàn khuây khỏa qua ngày là các loại họa báo điện ảnh. Cô thích xem phim, nhưng bây giờ xem rất ít, vì ban ngày không thể rời khỏi quầy, còn buổi tối ra ngoài lại vấp phải đủ thứ hạn chế từ mẹ, Nhàn chỉ có thể tìm kiếm một sự an ủi mơ hồ qua những trang họa báo. Ngôi sao điện ảnh cô thích nhất là Hồ Điệp và Cao Chiếm Phi, cùng với Viên Mỹ Vân. Hồi học trung học từng có người nói Nhàn trông rất giống Viên Mỹ Vân, Nhàn thản nhiên đáp rằng Viên Mỹ Vân từng đến nhà cô chụp ảnh, cô ấy cũng nói vậy. Cô rất thích choàng áo choàng, hàng Anh cao cấp, trên đó có chỉ vàng và đính ngọc trai. Hồi đó Nhàn được coi là người từng trải, rất được các nữ sinh tin tưởng và ngưỡng mộ. Giờ đây khi Nhàn cầm trên tay cuốn họa báo Minh Tinh, ngẩn ngơ hoài niệm chuyện cũ, tâm trạng không khỏi trở nên phiền muộn u uất. Nhàn là một cô gái không an phận.

Bên ngoài trời đang nổi gió, xuyên qua cửa kính, có thể thấy những người qua đường mặc đồ phồng cộm và những chiếc lá ngô đồng bay ngợp trời, bức tranh quảng cáo xà phòng Mỹ Lệ cùng nhân sâm Mỹ ở góc phố bị gió thổi kêu lách tách. Có một người đẩy cửa kính bước vào, bỏ chiếc mũ phớt trên đầu xuống, ánh sáng từ chiếc gậy mây bọc bạc trong tay anh ta vô cùng chói lọi. Chính thứ ánh sáng rực rỡ ấy khiến Nhàn sực ngẩng đầu lên khỏi cuốn họa báo, cô nhìn thấy người đàn ông đó đang đứng cách quầy hàng chừng năm bước chân, tay cầm mũ phớt khẽ gật đầu mỉm cười với cô. Nhàn sau này mỗi khi nhớ lại cảnh tượng lúc đó luôn nói rằng cô có cảm giác chóng mặt, cô dường như linh cảm sự xuất hiện của ông chủ Mạnh sẽ thay đổi vận mệnh cả đời sau của mình.

"Thưa ngài, chụp ảnh ạ?" "Không, tôi không chụp ảnh." "Vậy ngài lấy ảnh sao? Đưa biên nhận cho tôi đi."

"Không. Tôi không chụp ảnh. Nhưng tôi muốn chụp cho cô một bức." Người đàn ông nói. Nhàn thấy ông chủ Mạnh đặt mũ phớt và gậy mây lên chiếc ghế sofa dài, chậm rãi rút từ trong túi áo khoác ra một chiếc máy ảnh cỡ nhỏ. Ông lùi lại một bước, nói với Nhàn: "Cứ ngồi ở đó, đặt tay lên quầy, chống cằm." Nhàn vô thức làm theo yêu cầu, tạo dáng chụp ảnh thịnh hành nhất lúc bấy giờ. Ánh đèn chớp lóe lên một cái, cô nghe thấy ông chủ Mạnh nói: "Xong rồi, biểu cảm tự nhiên làm sao, tuyệt quá."

Sau này khi bức ảnh của Nhàn được đăng trên họa báo Minh Tinh, cô đã trở thành diễn viên hợp đồng của công ty điện ảnh thuộc quyền ông chủ Mạnh. Nhàn gác lại công việc ở tiệm chụp ảnh, dấn thân vào ngành điện ảnh hằng ao ước. Mùa đông năm 1938, mối quan hệ giữa Nhàn và ông chủ Mạnh phát triển chóng mặt, cô cùng ông chủ Mạnh tay trong tay ra vào các vũ trường và trường đua ngựa, thu hút sự chú ý của người trong giới. Cũng chính vào mùa đông năm nay, Nhàn quay hai bộ phim đầu tiên cũng là cuối cùng trong cuộc đời mình. Một bộ là phim cung đình nhà Thanh, Nhàn đóng vai một tiểu cung nữ lanh lợi thông minh, là vai phụ. Còn bộ kia là một vai vô cùng quan trọng, Nhàn đóng một người phụ nữ hiện đại vướng vào mối tình tay ba, cuối cùng bi thảm nhảy sông tự vẫn. Nhàn nhanh chóng dọn khỏi tiệm chụp ảnh của nhà. Ông chủ Mạnh chuẩn bị cho cô một căn hộ chung cư, đó là tòa nhà tám tầng có thang máy, dưới lầu có phòng bi-a, vũ trường và quán cà phê, ông chủ Mạnh thường chơi ở đó đến tận đêm khuya, sau đó đi thang máy lên phòng của Nhàn ở tầng tám để trải qua một đêm ngọt ngào. Nhàn biết ông chủ Mạnh là người đã có gia đình, biết rõ vị trí của mình ở đâu, nhưng cô không thể bận tâm đến những chuyện đó nữa, khi ấy điều cô nghĩ nhiều nhất là vấn đề vai diễn, làm thế nào để tranh giành vai chính với minh tinh hàng đầu, làm sao để tạo quan hệ với quay phim, khiến cho khuôn mặt hơi gầy và dài của mình trở nên rạng rỡ trên màn ảnh. Mẹ thường xuyên gọi điện đến chung cư, than thở với Nhàn về cảnh kinh doanh khó khăn của tiệm chụp ảnh. Nhàn cảm thấy phiền chán vì điều này, vốn dĩ cô chẳng có mấy tình cảm với mẹ, nay lại càng khó chịu đựng sự lải nhải của bà. Sau này hễ chộp được điện thoại, hễ nghe thấy giọng mẹ là cô lập tức dập máy cái rụp. Chuyến đi chơi vào mùa xuân năm 1938 đã để lại cho Nhàn ấn tượng không thể phai mờ. Nhàn cùng các nữ minh tinh của công ty đến Tô Châu du xuân, trong đó có những đại minh tinh như Trần Vân Thường và Viên Mỹ Vân. Họ ngồi trên một chiếc thuyền gỗ lớn, vừa gặm mía vừa thưởng ngoạn phong cảnh điền viên đầu xuân hai bên bờ sông. Khi thuyền sắp đến tháp Hổ Khâu, đông đảo phóng viên ùa tới, tiếng bấm máy ảnh lách tách vang lên liên hồi, vào khoảnh khắc này Nhàn đã cảm nhận sâu sắc vinh quang và niềm vui sướng. Sau đó cô vẫn luôn giữ gìn những bức ảnh của chuyến du xuân ấy. Trong ảnh, Nhàn và một đám nữ minh tinh ngồi ở mũi thuyền, ai nấy đều đang gặm mía. Phía sau là tháp Hổ Khâu và cánh đồng hoa cải nở vàng rực.

Khi đã tuổi già sức yếu, Nhàn thường lôi bức ảnh đó ra từ đáy rương, ngắm nghía thật kỹ. Nhan sắc và vinh hoa thuở xưa theo thời gian trôi đi không bao giờ trở lại, chúng quá đỗi ngắn ngủi và mỏng manh, cô thậm chí không thể nhớ lại quá trình thăng trầm vận mệnh năm 1938 một cách cụ thể. Suốt bao nhiêu năm qua, cô đã quen quy nguyên nhân của bi quelles kịch thành lần mang thai ngoài ý muốn đó. Ngoài ra, cô cũng không thể tha thứ cho lỗi lầm của ông chủ Mạnh, có một lần anh ta nhất quyết không chịu dùng loại bao cao su sản xuất ở Mỹ đó, đã gây ra bi kịch cho cả cuộc đời cô sau này.

Sau khi phản ứng nghén của Nhàn ngày càng dữ dội, ông chủ Mạnh lái xe đưa Nhàn đến một bệnh viện tư nhân vắng vẻ. Nhàn ngồi trên một chiếc băng ghế dài, đợi bác sĩ tiến hành thủ đoạn phá thai cho cô. Sợ hãi khiến Nhàn run lẩy bẩy, mặt cô cắt không còn giọt máu, tuyệt vọng nhìn ông chủ Mạnh. Ông chủ Mạnh ngồi bên cạnh đọc tờ Thân Bao phát hành ngày hôm đó. Anh ta nói với Nhàn: "Đừng sợ, lát nữa là xong ấy mà. Nữ diễn viên toàn đến đây cả, y thuật của bác sĩ Chu vô cùng cao cường." Nhàn lắc đầu, cô nói: "Em sợ, em thực sự sợ lắm." Từ trong phòng phẫu thuật truyền ra tiếng dao kéo va chạm lanh lảnh, bên trong hình như đang tiến hành phẫu thuật. Nhàn nghe thấy tiếng một người phụ nữ hét lên thảm thiết và nguyền rủa. Cô trợn tròn mắt lắng nghe, toàn thân càng run dữ dội hơn, đột nhiên Nhàn chồm dậy khỏi băng ghế dài, lấy hai tay che mặt lao ra ngoài cửa. Ông chủ Mạnh đuổi theo, kéo tay cô lại và hỏi: "Em bị sao thế? Em chạy cái gì?" Nhàn khóc nức nở nói: "Em sợ, em không làm phẫu thuật này nữa." Sắc mặt ông chủ Mạnh chìm xuống, anh ta bảo: "Đừng có giở chứng trẻ con, ca phẫu thuật này bắt buộc phải làm." Nhàn bám lấy tay nắm cửa xe, đầu tựa vào cửa sổ xe khóc lóc, cô nói: "Đưa em về đi, cầu xin anh đưa em về đi." Ông chủ Mạnh đứng im không nhúc nhích, anh ta nói: "Rốt cuộc em sợ cái gì?" Nhàn đáp em sợ đau, em thực sự rất sợ. Ông chủ Mạnh trầm mặc một lát, sau đó anh ta kéo cửa xe, thô bạo đẩy Nhàn lên xe, Nhàn nghe thấy anh ta hằn học chửi thề một câu bẩn thỉu: "Con đĩ khốn nạn." Kể từ ngày hôm đó, Nhàn đã thất sủng ở chỗ ông chủ Mạnh. Lúc ấy cô mười năm tuổi, thiếu kinh nghiệm trong việc đối phó với đàn ông. Cô ảo tưởng một cách ngu ngốc rằng sau khi đứa con trong bụng ra đời, thái độ của ông chủ Mạnh đối với cô sẽ lại tốt đẹp lên. Sau này Nhàn đóng cửa suy ngẫm lỗi lầm của mình, cô nghĩ nếu ngày hôm đó làm phẫu thuật, mọi chuyện đã tốt đẹp rồi. Một nguyên nhân khác của bi kịch là cô quá trẻ, cô sợ đau. Chính vì sợ đau mà đã chôn vùi tiền đồ gấm vóc sau này. Mùa xuân năm đó, người Nhật tiến vào thành phố. Thời cục hỗn loạn và trật tự hỗn loạn khiến lòng người nôn nao bứt rứt. Đường phố thưa thớt bóng người, thỉnh thoảng có thể nghe thấy tiếng súng vọng lại từ đằng xa. Nhàn ẩn cư trong căn hộ chung cư, mỗi ngày dựa vào cửa sổ phóng tầm mắt nhìn bầu trời xám xịt, đường phố và người qua đường, lòng rối như tơ vò. Vạt váy rộng rãi không thể nào che giấu nổi vóc dáng mang thai của cô, trên mặt cô mọc lên vài vết nám bướm màu nâu sẫm. Cô không thể và cũng chẳng có bộ phim nào để đóng, suốt ngày rảnh rỗi không có việc gì làm, điều duy nhất trông ngóng là ông chủ Mạnh đến. Nhưng ông chủ Mạnh hầu như không tới nữa. Cô gọi điện đến công ty, đến nhà họ Mạnh, thậm chí chạy xuống phòng bi-a dưới lầu để tìm anh ta, kết quả lần nào cũng thất vọng quay về.

Có một hôm Nhàn nhận được điện thoại của công ty điện ảnh, bảo cô nhất định phải đến công ty một chuyến. Nhàn không biết có chuyện gì, cô chải chuốt kỹ càng rồi gọi một chiếc xe taxi. Trong xe, cô liên tục dùng chiếc gương nhỏ để săm soi nhan sắc của mình, lo lắng sẽ gây ra sự công kích từ các nữ diễn viên khác. Khi đến công ty, cô mới phát hiện bầu không khí vô cùng kỳ lạ, khắp nơi lộn xộn hỗn ộn, trang phục, đạo cụ và giá đèn bị hỏng vứt vung vãi khắp sàn. Một nhân viên quay phim đứng trên khung giàn cao của phim trường hét lên với cô: "Giải tán rồi, giải tán rồi, mau đi lãnh tiền lương đợt cuối đi, đi muộn là không lãnh được đâu!" Nhàn hoảng hốt chen vào đám người đang tranh nhau lãnh lương, cô hỏi một nữ diễn viên: "Ông chủ Mạnh đâu?" Nữ diễn viên đó trừng mắt nhìn cô đầy bực bội: "Còn nhắc cái ông chủ Mạnh gì của cô nữa, hắn vơ vét toàn bộ số cổ phần bỏ trốn sang Hong Kong rồi." Lúc ấy Nhàn như bị tảng đá lớn đập thẳng lên đỉnh đầu, cảm thấy một cơn chóng mặt dữ dội, ngay sau đó ngất xỉu giữa đám đông ồn ào náo nhiệt. Tai họa ập xuống một cách bất ngờ. Nhàn đã trải qua ba ngày khó khăn trên chiếc giường ở căn hộ chung cư. Ngày nào cô cũng trừng trừng nhìn trần nhà, dùng tất cả những từ ngữ bẩn thỉu nhất để nguyền rủa ông chủ Mạnh. Cô cắt nát bộ đồ ngủ bằng lụa của ông chủ Mạnh ra từng mảnh, ném qua cửa sổ. Ngày thứ tư, nhân viên bưu điện gửi tới một tờ hối phiếu, là do ông chủ Mạnh gửi từ Hong Kong sang. Nhàn liếc nhìn con số trên tờ hối phiếu, lạnh lùng khinh bỉ cười nhạt, cô quát lên với nhân viên bưu điện: "Ai thèm dấy chút tiền bẩn thỉu này, trả lại cho tôi." Khi nhân viên bưu điện hoang mang rời đi, Nhàn lại thấy hối hận. Cô chẳng còn mấy tiền nữa. Cô dường như nhìn thấy tương lai tăm tối đang mai phục ở ngày mai, ngày kia, sau này cô phải làm sao đây? Lúc này Nhàn lại tỉnh táo trở lại, cô chợt nhớ đến chuyện ở bệnh viện. Cô nghĩ nếu ngày đó mình không trốn khỏi bệnh viện, nếu ngày đó ngoan ngoãn vâng lời ông chủ Mạnh thay vì làm ông ta tức giận, tình hình đã không trở nên tồi tệ thế này, có lẽ lúc này cô đã cùng ông chủ Mạnh sang Hong Kong rồi. Nhàn bứt tóc mình, lúc này cô thấm thía sâu sắc cảm giác "một bước sa chân thành hận nghìn đời". Khi người quản lý tòa nhà chung cư đến gõ cửa, Nhàn dự cảm được điều gì đó từ vẻ mặt lúng túng của ông ta. Cô ngồi thẫn thờ trên giường không nhúc nhích, nghe người quản lý lải nhải giãi bày nỗi khó xử của mình. Nhàn cắt ngang: "Ông nói với tôi những chuyện này làm gì. Tiền phòng này chẳng phải đã trả rồi sao?" Người quản lý đáp: "Trả rồi, nhưng trả là tiền thuê nhà một năm." Nhàn nói: "Vậy thì đúng rồi, chẳng phải nói là một năm sao? Tôi mới dọn vào ở được nửa năm thôi mà." Người quản lý lộ vẻ khó nói, ông ta xoa tay suy nghĩ rồi nói: "Dù sao thì ông chủ Mạnh cũng đã cao chạy xa bay rồi, tôi nói thật cho cô biết nhé: Trước khi cô dọn vào thì ông chủ Mạnh đã thuê nửa năm rồi, hồi đó là một nữ diễn viên khác ở đây." Nhàn không nói gì nữa, cô kéo phẳng chiếc khăn gối, nhặt một sợi tóc mảnh trên đó lên ngắm nghía, rồi cất lời: "Tôi hiểu rồi, ông yên tâm đi, tôi sẽ không ăn vạ bám trụ ở đây đâu."

Một buổi sáng đầu hạ, Nhàn rời khỏi tòa nhà chung cư sang trọng ấy. Bầu trời cao và trong vắt, cơn gió nhẹ thổi làm lay động những đóa hoa màu đỏ của cây trúc đào trước cửa chung cư. Nhàn đi theo người phu khuân vác đến trước chiếc xe kéo tay, cô quay đầu ngước nhìn ô cửa sổ ở tầng tám, chiếc rèm cửa bằng nhung vẫn khép hờ, cô nghe thấy có tiếng ai đó đang khóc trong phòng, người phụ nữ đó chính là cô. Nhàn dùng tay bịt tai lại, tiếng khóc vẫn tiếp tục vang lên. Nhàn thực sự nghe thấy chính mình đang khóc lớn trong căn hộ tầng tám, đó không phải là ảo giác mà là một hiện thực khác. "Đi đâu?" Người phu xe quay đầu hỏi.

"Tùy ý." Nhàn đáp. "Cô muốn đi dạo cửa hàng hay khu vui chơi?" Người phu xe lại hỏi.

"Đâu cũng không đi. Đưa tôi đến Hối Long chiếu tướng quán." Nhàn nói. "Hóa ra tiểu thư muốn đi chụp ảnh." Người phu xe hoang mang nói, "Vậy sao tiểu thư lại mang theo hai chiếc vali?" "Đừng lói nhói nữa." Nhàn bỗng hét lên, "Đưa tôi về nhà! Về nhà!" Nhàn xách hai chiếc vali đẩy cửa Hối Long chiếu tướng quán bước vào. Những bức ảnh minh tinh ở tủ kính ngoài cửa sổ đã được thay thế bằng vòng hoa tang và áo quan, cô không hề chú ý, cho đến khi bước vào trong tiệm, nhìn thấy một hàng vòng hoa đủ kiểu treo lơ lửng giữa không trung, Nhàn mới phát ra tiếng thét kinh hãi. Ông chủ tiệm áo quan quen Nhàn, ông ta nói: "Cô về rồi đấy à? Về là tốt rồi." Nhàn đặt vali xuống, hồn vía chưa định, cẩn thận hỏi: "Đây là rốt cuộc thế nào?" Ông chủ tiệm áo quan đáp: "Mẹ cô tháng trước đã nhượng lại mặt bằng tiệm cho tôi rồi. Bà ấy vẫn ở trên lầu, cô lên đó mà hỏi bà ấy đi." Nơi từng đặt giá chụp ảnh trên lầu giờ đây được đặt một chiếc lò than. Trên lò đang hầm một cái thố đất. Nhàn ngửi thấy mùi thơm của canh gà, lúc này cô mới nhớ ra mình đã mấy bận chưa được ăn cơm. Cô mở nắp nồi, mặc cho sức nóng làm bỏng tay liền bẻ đùi gà nhét vào miệng. Cánh cửa phòng khẽ mở ra, Nhàn không cần quay đầu cũng biết mẹ đang đứng sau lưng mình, cô vẫn tiếp tục ăn đùi gà. "Sao con lại về?" Mẹ cô hỏi, "Không làm minh tinh điện ảnh nữa à?" "Công ty giải tán rồi." Nhàn đáp. "Còn cái ông đại gia lớn của con đâu? Hắn không cần con nữa à?"

"Chết rồi." Nhàn nói. "Ông ta chết rồi, phát bệnh tim."

"Nói dối. Xoay người con lại đây, để mẹ xem cái bụng của con." "Có gì mà xem?" Nhàn nhổ một khúc xương gà ra, cô nói, "Chẳng phải mẹ cũng từng có bụng to đó sao?" "Con đĩ khốn." Mẹ cô giận dữ quát lên, "Làm cho bụng to lên rồi về nhà gieo giống chắc? Ai cho con về đây? Đây là nhà của tôi." Nhàn đi đến trước cửa phòng mình từng ở rồi đẩy cửa, cửa không đẩy được, bên trong đã cài then. Nhàn liều mạng đẩy cửa hét lên: "Ai ở bên trong? Là đàn ông phải không?" Cửa mở ra, quả nhiên là một người đàn ông. Nhàn quen hắn ta, là lão Vương ở tiệm hớt tóc Quốc Quang, người thường xuyên làm tóc cho mẹ cô. Nhàn cười với lão Vương một tiếng, sau đó lại quay đầu nói với mẹ: "Ai là đồ đĩ khốn? Mẹ mới là đồ đĩ khốn. Bán cả gia nghiệp để giấu đàn ông trên lầu, mẹ mới là con đĩ khốn nạn không biết xấu hổ." Cô nhìn thấy khuôn mặt mẹ tím tái không thốt nên lời, trong lòng trào dâng niềm vui trả thù và chiến thắng. Đã rất nhiều năm cô chưa nếm trải cảm giác vui sướng thế này.

Khuê phòng trước kia của Nhàn giờ đây bao trùm một thứ mùi kỳ lạ. Cô biết vì sao lại thế. Cô bây giờ vô cùng căm ghét thứ mùi này. Cô đi đến bên cửa sổ kéo rèm ra, bất ngờ nhìn thấy chậu hoa păng-xê mà mình tiện tay đặt trên bệ cửa sổ trước lúc rời nhà vẫn còn rất tươi tốt, những bông hoa nhỏ nhắn tinh xảo cùng chiếc lá xanh biếc mảnh mai tĩnh lặng như thiếu nữ dưới ánh nắng. Nhàn đối diện với chậu păng-xê tuôn rơi nước mắt, đây là trận khóc đầu tiên của cô.

Trong căn phòng nhỏ trên lầu tiệm bán áo quan, chiếc đồng hồ treo tường tích tắc trôi đi, Nhàn ngồi bên cửa sổ, tính toán thời gian trôi qua chầm chậm thế nào. Cô không có việc gì thì không ra khỏi cửa, sợ người khác nhìn thấy dáng vẻ mang thai của mình. Nhàn tuyệt vọng chờ đợi ngày sinh nở đến, đây là giai đoạn u ám ngột ngạt nhất trong cuộc đời cô.

Nhàn nhìn thấy những người đội tang mặc đồ trắng dưới lầu khiêng từng chiếc vòng hoa từ trong tiệm ra ngoài, việc kinh doanh của tiệm áo quan phát đạt hơn tiệm chụp ảnh nhiều, bởi vì ngày nào cũng có người chết. Nhàn không khỏi cay đắng nghĩ, có lẽ cô nên mua một vòng hoa để tế cho quãng đời tuyệt vọng này của mình. Toàn bộ mùa hè vừa oi bức lại nhiều mưa, những hạt mưa tẻ nhạt đập bộp bộp lên mái tôn của tiệm chụp ảnh. Nhàn đăm đăm nhìn con đường trong mưa, lòng dạ tĩnh lặng như nước chết. Có một ngày, cô nhìn thấy một cậu bé bán báo chạy trong mưa, cuồng nhiệt vung vẩy tờ báo trong tay với người qua đường. "Tin đặc biệt, tin đặc biệt, minh tinh điện ảnh Nguyễn Linh Ngọc tự sát qua đời." Nhàn muốn xem tờ báo đó, cô gọi với theo cậu bé bán báo, thòng một chiếc giỏ trúc nhỏ cùng tiền lẻ từ cửa sổ xuống để mua báo. Cô nhìn thấy dung mạo cuối cùng của Nguyễn Linh Ngọc, nụ cười của cô ấy vì cái chết mà trở nên vô cùng xinh đẹp cảm động. Nhàn đọc kỹ tờ báo từ đầu đến cuối, thở dài một hơi, cô nghĩ nếu cô cũng nuốt thuốc tự sát như vậy, dư luận chắc chắn sẽ không gây chấn động mãnh liệt thế này, chẳng có mấy ai biết tên cô, cô chết đi hay còn sống đối với thế giới này đều chẳng mảy may quan trọng. Ngày sinh nở của Nhàn đã cận kề, mẹ cô nói với cô: "Con định sinh cái thứ nghiệt chướng này ở đâu?" Nhàn đáp tùy ý. Mẹ bảo: "Thì gọi bà mụ về nhà sinh đi, đừng ra ngoài làm trò cười cho thiên hạ." Nhàn đáp tùy ý, "Bây giờ con đến chết còn chẳng sợ, huống chi là sợ đau?" Tháng 10 năm 1938, Nhàn sinh ra một bé gái trên gác lứa tiệm chụp ảnh. Đứa trẻ chỉ nặng bốn cân, ôm trên tay trông giống như một con mèo nhỏ đáng thương.

Đứa bé gái đó chính là Chi. Nhan sắc của Chi giống hệt mẹ cô là Nhàn. Chi trông có vẻ già dặn hơn tuổi thật một chút, mà Nhàn thì ngược lại hoàn toàn, thỉnh thoảng Chi và mẹ cùng ra ngoài, có người sẽ hiểu nhầm họ là hai chị em. Điều này khiến Chi sinh ra cảm giác cực kỳ khó chịu, cô không mấy muốn ra ngoài cùng mẹ. Ngoài ra, Chi cũng không thích những bộ váy áo sặc sỡ kiểu cách của mẹ, cô cho rằng chúng không phù hợp với tuổi tác của mẹ.

Năm 1958, Chi tốt nghiệp một trường trung cấp chuyên nghiệp. Chuyên ngành cô học là một môn khô khan lạnh lẽo: sản xuất xi măng. Các bạn học cùng lớp phần lớn là nam giới, họ ngày ngày vây quanh Chi, nhưng Chi luôn thể hiện phong thái trầm tĩnh lạnh lùng đúng mực, hoàn toàn không mảy may dao động. Thực ra lúc đó cô đã để mắt đến Trâu Kiệt. Chi nói chuyện với tất cả nam sinh, duy chỉ không nói chuyện với Trâu Kiệt. Trâu Kiệt vì chuyện này mà luôn phiền muộn. Cho đến khi hai năm đời sống học sinh kết thúc, thời điểm phân phối công việc cận kề, Chi mới hỏi Trâu Kiệt ở nhà ăn: "Anh muốn đi làm ở đâu?" Trâu Kiệt nói tên một nhà máy xi măng, Chi liền bảo: "Vậy em cũng đi đến đó đi." Chi lại nói với Trâu Kiệt: "Anh ra cái quầy đằng kia xếp hàng mua thức ăn đi, em mua cơm ở đây, chúng ta ăn cùng nhau nhé." Trâu Kiệt mừng rỡ như điên. Kể từ ngày này, mối quan hệ giữa Chi và Trâu Kiệt đã trở nên rõ ràng. Chi giấu mẹ chuyện của cô và Trâu Kiệt, nhưng Nhàn dường như nắm rõ trong lòng bàn tay mọi thứ, mỗi lần Chi và Trâu Kiệt đi xem phim hoặc trượt băng về nhà, Nhàn lại dùng ánh mắt sắc bén kỳ lạ để săm soi Chi, khiến Chi cảm thấy sự hoảng sợ khó hiểu.

"Con đang yêu à?" "Không ạ." Chi lắc đầu. "Đừng hòng gạt mẹ, mẹ là người đi trước đây. Chuyện thế này làm sao qua khỏi mắt mẹ?" "Mẹ bảo có thì là có vậy." Chi cảm thấy mặt mình nóng bừng lên.

"Là người thế nào? Làm nghề gì?"

"Bạn học ạ." Chi thản nhiên đáp. "Mẹ hỏi con gia thế nhà cậu ta làm nghề gì?"

"Con không biết. Con chưa hỏi anh ấy." Chi nói, "Gia đình anh ấy thì có liên quan gì đến con chứ?" "Không biết? Con không biết cả gia thế nhà người ta mà đã cặp kè với người ta rồi á? Mẹ biết cậu ta là đảng viên, cậu ta là đảng viên duy nhất trong số các học sinh chúng ta." "Chỉ vì cậu ta là đảng viên mà con cặp với cậu ta à? Đảng viên đáng giá mấy đồng một cân?" "Cậu ấy có tư tưởng giác ngộ cao, cậu ấy là đội trưởng đội bóng rổ, cậu ấy còn thổi được sáo nữa." Chi nói. "Thế thì tính là tài năng gì chứ? Mau chóng cắt đứt với cậu ta đi, đàn ông trên thế giới này nhiều lắm, phải từ từ sàng lọc, tuyệt đối đừng có tùy tiện cặp kè với đàn ông."

"Không." Chi nói.

"Con không hiểu thế nào là đàn ông tốt xấu, sau này mẹ sẽ tìm cho con một người vừa ý. Ngày mai con đi cắt đứt ngay với cái tên đảng viên kia đi." "Không." Chi cắn chặt môi, giọng cô cao hẳn lên.

Lúc đó Nhàn đang bóc hạt lạc. Khi Chi thốt lên chữ "không" thứ hai, Nhàn đột nhiên nổi trận lôi đình, cô vốc vỏ lạc trong giỏ ném thẳng vào mặt Chi. Chi vẫn cứng cổ nói: "Không." Nhàn liền ném cả cái giỏ vào người Chi, cô thét lên: "Không nghe lời tao thì cút xéo, con đĩ khốn." Chi lùi tránh sang một bên, cô vịn cửa đứng một lúc, cố nhịn giọt nước mắt chực trào ra. Sau đó cô nói: "Cút thì cút, từ đầu con đã không muốn ở lại cái nhà này rồi. Mẹ tưởng con hiếm lạ cái nhà này lắm chắc?"

Chi bước ra khỏi nhà, thầm thề từ nay sẽ không bao giờ về nhà nữa. Nhưng nhất thời cô không biết mình nên đi đâu, giường của cô ở ký túc xá trường đã bị dẹp bỏ, chăn đệm cũng đã mang về nhà. Cô cũng chẳng có cô bạn thân thiết nào đặc biệt để có thể tá túc. Chi nghĩ cô chỉ đành tìm Trâu Kiệt. Trâu Kiệt là người duy nhất cô có thể dựa dẫm.

Nhà của Trâu Kiệt ở rất xa, hơn nữa Chi chưa từng đến bao giờ, cô chỉ dựa vào địa chỉ anh ta chép cho để tìm đến nhà họ Trâu. Trời đã tối hẳn, cô đứng trong một con hẻm sâu hoắm tồi tàn gõ cửa nhà họ Trâu, gõ vô cùng rụt rè. Chi hy vọng người mở cửa là Trâu Kiệt chứ không phải người nhà anh ta, bằng không cô sẽ rất lúng túng. Khi Trâu Kiệt mở cửa, nước mắt Chi lập tức trào ra như suối, cô lao vào vòng tay Trâu Kiệt.

Trâu Kiệt kéo tay Chi bảo cô vào trong, Chi nhất quyết không chịu. Chi vẫn giữ được sự rụt rè e lệ trong hoàn cảnh thế này. Cô đứng ngay trong con hẻm nói chuyện với Trâu Kiệt, nói được một lúc thì nức nở khóc. Trâu Kiệt nói: "Có gì mà phải khóc chứ? Em rời khỏi cái gia đình như thế cũng là chuyện tốt, dứt khoát dọn đến nhà anh ở đi." Chi lại lắc đầu, bảo làm thế sao được, không danh không phận người ta lại bàn ra tán vào. Trâu Kiệt suy nghĩ một lúc rồi bảo: "Vậy em đến nhà chị gái anh ở đi, như thế thì sẽ không ai bàn ra tán vào nữa, chúng ta lại còn có thể thường xuyên ở bên nhau." Chi nói có thể thì có thể, chỉ sợ không ở lâu được, ở nhà người khác rốt cuộc vẫn cứ gò bó. Trâu Kiệt bảo: "Hay là chúng ta kết hôn đi, tháng sau chúng ta kết hôn." Lúc này Chi mỉm cười trong bóng tối, cô không nói gì nữa.

Năm 1958, ngôi trường của Chi theo học cũng phát động phong trào đại luyện thép, trên sân vận động mọc lên một chiếc lò cao đơn sơ. Chi lén lút chạy về nhà tìm nồi sắt cũ cùng các phế liệu đồng sắt khác. Cô tranh thủ lúc Nhàn ngủ trưa để về nhà, cô không muốn bị Nhàn nhìn thấy mình về nhà, nhưng trong lúc lục lọi tìm chiếc nồi sắt cũ ấy, cô đã làm Nhàn thức giấc. Nhàn mặc áo ba lỗ và quần ngủ đứng sau lưng nhìn cô. Nhàn hỏi: "Con mang nồi sắt đi bán lấy tiền à? Bán được mấy xu?" Chi không ngoảnh đầu lại đáp: "Mẹ suốt ngày chỉ biết đến tiền, nồi sắt cũ có thể dùng để luyện thép, mẹ không hiểu gì cả." Nhàn khẽ thở dài một tiếng, cô vươn tay xoa bím tóc của Chi, nói: "Mẹ bị con chọc cho tức chết rồi, mấy hôm nay cơm cũng không nuốt nổi. Ngày mai về nhà đi, dẫn cả đồng chí đảng viên của con theo nữa, mẹ nấu vài món ngon cho hai đứa ăn." Lúc này Chi ngoảnh lại nhìn mẹ, cô hỏi: "Sao lại thay đổi nữa rồi? Chẳng phải mẹ bảo chúng con cắt đứt cơ mà?" Nhàn làm vẻ mặt hết cách, cô bảo: "Tùy con vậy, đằng nào thì người muốn kết hôn với cậu ta là con chứ có phải mẹ đâu, con muốn tìm ai thì tìm người nấy, ai biểu mẹ sinh ra đứa con gái báo cô là con cơ chứ?" Ngày hôm sau, Chi dẫn Trâu Kiệt về nhà. Trên bàn bày bốn món ăn nhỏ, tuy số lượng ít nhưng vô cùng tinh tế. Trâu Kiệt gắp một miếng dưa hấu nhét vào miệng liền bị Chi đánh cho một cái, Chi khẽ nói: "Đến nhà em không được phép tùy tiện đâu, mẹ em rất coi trọng quy củ." Trâu Kiệt nói: "Sao lạp xưởng lại có màu đỏ thế này? Anh chưa từng ăn bao giờ." Lúc này Nhàn bước ra khỏi phòng, có thể nhận ra ngay Nhàn đã chải chuốt kỹ càng, cô mặc chiếc sườn xám bằng lụa hoa vàng nền xanh, phần eo bó rất chặt. Môi Nhàn cũng thoa một lớp son nhạt. Nhàn đăm đăm nhìn Trâu Kiệt, ánh mắt thẳng thừng và kỳ lạ của cô khiến Trâu Kiệt vô cùng mất tự nhiên, Chi cũng vậy. Cô không nhịn được nói với Nhàn: "Mẹ đừng nhìn người ta như thế, anh ấy có phải ăn trộm đâu." Nhàn mỉm cười dịu dàng, cô bảo: "Nhìn thì có sao đâu? Mẹ thấy Tiểu Trâu tướng mạo được đấy, rất giống Cao Chiếm Phi."

"Cao Chiếm Phi là ai?" Trâu Kiệt có phần gượng gạo hỏi.

"Đến Cao Chiếm Phi mà cậu cũng không biết á?" Nhàn suy nghĩ rồi bảo, "Cũng phải thôi, lúc người ta đóng phim nổi tiếng, mấy cậu còn chưa biết nằm ở xó nào ấy chứ."

"Hóa ra là diễn viên đóng phim. Tôi không thích mấy người đóng phim đâu, bọn họ toàn ăn bám lười biếng, đều là đám ký sinh trùng tư sản." Trâu Kiệt nghiêm túc nói.

Chi huých nhẹ Trâu Kiệt một cái. Trâu Kiệt lỡ lời rồi. Chi tưởng mẹ sẽ biến sắc, nào ngờ Nhàn không hề tức giận, cô gật đầu nói: "Đúng thế, bọn chúng đều là ký sinh trùng, cậu nói chuẩn không cần chỉnh. Tuy nhiên, muốn sống được cuộc sống ký sinh trùng thì cũng phải có bản lĩnh đấy, điểm này thì cậu không hiểu rồi." Sau đó Nhàn uyển chuyển hỏi về gia cảnh của Trâu Kiệt, Trâu Kiệt tự hào đáp: "Gia đình chúng tôi ba đời là công nhân, cháu là người đầu tiên có học thức." Nghe xong, biểu cảm trên mặt Nhàn trở nên thâm sâu khó lường. Lát sau cô bảo: "Gia đình công nhân cũng tốt, bây giờ là xã hội mới rồi, công nhân mới là có giá, người có tiền có thế ngược lại không có giá nữa."

Khi Chi đem chuyện kết hôn nói với Nhàn, ban đầu Nhàn kinh ngạc, sau đó cô khóc nức nở, tiếng khóc kéo dài rất lâu. Chi ngẩn ngơ nhìn khuôn mặt vặn vẹo đau khổ của mẹ, không biết phải làm sao. Phản ứng của Nhàn về chuyện này vượt ngoài dự tính của Chi, Chi không tài nào đoán thấu lòng dạ mẹ. Nhàn bước vào phòng vệ sinh, cô chốt cửa lại vừa khóc lóc vừa đập phá đồ đạc bên trong. Nhàn gào lên: "Cút đi, coi như tao nuôi một con chó vậy. Dù sao tao cũng chẳng cần dựa dẫm vào mày, mày đừng hòng mong tao cho mày một xu nào." Chi cảm thấy rất nực cười, cô nói: "Từ đầu con đã không định đòi đồ của mẹ." Trái tim Chi bỗng chốc lạnh băng, cô nói dứt lời liền bước thẳng về phía phòng mình, sập cửa rầm một tiếng. Vào một ngày mùa hạ, Chi gả vào nhà họ Trâu. Chi không có của hồi môn, thứ mang theo đến nhà họ Trâu chỉ có duy nhất chiếc vali đã sờn cũ. Trong vali là quần áo của cô, cùng với những cuốn sách chuyên ngành về sản xuất xi măng ấy. Chi không muốn làm rùm beng chuyện hôn sự của mình, nhưng nhà họ Trâu nhất quyết phải bày hai mâm cỗ. Mẹ của Trâu Kiệt nói với cô: "Dù nhà con chẳng có mấy người, nhưng họ hàng nhà chúng ta đông lắm, tiền mừng đã nhận rồi, kiểu gì cũng phải náo nhiệt chút chứ." Trong hôn lễ, Chi mặc một chiếc váy liền thân màu nhã nhặn, thần thái ủ rũ, tâm sự ngập tràn. Khách khứa đều hỏi Trâu Kiệt: "Sao cô dâu lại không vui thế?" Trâu Kiệt đáp: "Cô ấy bẩm tính đã thế rồi, cô ấy chưa bao giờ cười." Khách khứa bảo: "Làm gì có lý đó chứ? Bọn anh muốn nghe cô dâu hát." Trâu Kiệt bảo Chi: "Em hát một bài đi." Chi ngồi im bất động đáp em không biết hát. Khách khứa không buông tha, đòi cô dâu khiêu vũ. Chi lại nói: "Tôi không biết khiêu vũ." Bầu không khí hôn lễ lập tức trở nên trầm đục, ngoại trừ bản thân Chi ra, tất cả mọi người đều cảm thấy nhạt nhẽo chán ngắt. Trâu Kiệt đành cầm cây sáo ra, thổi bừa vài khúc nhạc cho mọi người nghe. Nhà của Trâu Kiệt rất chật chội. Em gái và bố mẹ Trâu Kiệt dồn lại với nhau, mới nhường ra được một căn phòng cho Trâu Kiệt và Chi. Căn phòng rất nhỏ, không có cửa sổ, bóng đèn bật sáng từ sáng đến tối, một ngọn đèn điện 15 oát chiếu ánh sáng vàng vọt lên vài món đồ đạc tối tăm đơn sơ, chiếu vào cuộc sống tân hôn của Chi. Mấy ngày đầu, Chi thường ngồi trên giường rưng rưng nước mắt không thôi. Trâu Kiệt dỗ dành thế nào cũng vô ích. Anh ta có chút bực bội nói: "Nhà tôi là vô sản, điều kiện chỉ có thế, em nên có tâm lý chuẩn bị từ trước chứ." "Không." Chi lau nước mắt nói, "Em không phải vì chuyện này, em sợ." "Sợ cái gì? Có anh ở đây em sợ cái gì?"

"Em không nói rõ được." Chi cúi đầu nhìn đôi dép lê dưới đất, lẩm bẩm: "Có lẽ chúng ta quá vội vàng rồi, trong lòng em không có chút chắc chắn nào về cuộc sống sau này cả. Em cứ sợ tương lai, sau này chúng ta không tốt với nhau nữa thì phải làm sao đây?"

"Em đúng là cái thói tiểu tư sản quá nặng nề." Trâu Kiệt thở dài nói, "Chi đoàn không chuẩn kết nạp em vào Đoàn, cũng chính vì nguyên nhân này."

Lúc đó Chi đã được phân công về nhà máy xi măng làm việc cùng Trâu Kiệt. Nhà máy ở rất xa nhà, hai người hầu như ngày nào cũng đi sớm về muộn, về đến nhà thì mệt mỏi rã rời. Chi ngày nào cũng vội vàng ăn vài miếng cơm tối là leo lên giường nghỉ ngơi. Chi nhét đống quần áo bẩn của mình vào chậu ngâm nước, nhưng cô luôn quên không giặt. Mâu thuẫn giữa Chi và người nhà họ Trâu ban đầu xuất phát từ việc giặt giũ. Có một hôm Chi nghe thấy cô em chồng đứng ngoài cửa đập phá kêu ca: "Giở cái thói tiểu thư gì thế? Quần áo của mình mà bắt người khác giặt." Chi biết điều này đang nhắm vào mình. Cô bước ra ngoài, nhìn thấy sắc mặt của người nhà họ Trâu đều vô cùng khó coi. Mẹ Trâu Kiệt xách đống quần áo của Chi từ trong chậu ra, mắng cô: "Con xem này, ngâm hai ngày nay đều bốc mùi rồi, vẫn là để mẹ giặt cho con vậy." Mặt Chi đỏ bừng lên, cô giật lấy đống quần áo ấy, lại ném chúng về lại trong chậu rồi câm nín giặt giũ. Lại một lần nữa Chi rơi nước mắt, cô cảm nhận được từ trong đó sự thù địch nào đó mà người nhà họ Trâu dành cho mình, có lẽ nguyên nhân trực tiếp chính là vấn đề xuất thân gia đình của họ. Sau đó lại phát sinh vấn đề rửa bát. Dù Chi đã giặt quần áo của mình, nhưng mỗi lần ăn cơm xong là cô đẩy bát đứng dậy bỏ đi, người nhà họ Trâu nhìn thấy ngứa mắt. Mẹ Trâu Kiệt kể lể trên bàn ăn về đủ thứ gian lao khổ cực khi bà về làm dâu mới, Chi hoàn toàn không lĩnh hội được ẩn ý của bà, cho đến khi Trâu Kiệt nói với cô một lần: "Em cũng nên rửa bát đi chứ, đừng có lúc nào cũng để người khác hầu hạ." Lúc này Chi nhận thức sâu sắc rằng cô hoàn toàn lạc lõng với người nhà họ Trâu. Chi lạnh lùng đáp: "Không rửa, thà tôi không ăn cơm nữa chứ không rửa bát."

Quả nhiên hai ngày liền Chi không ăn cơm cùng mâm, cô ăn tạm bát hoành thánh cái bánh bao trên phố làm bữa tối. Đến ngày thứ ba, mẹ Trâu Kiệt nói với Chi: "Nếu con ăn không quen với nhà ta, thì tự nấu ăn riêng đi, trong nhà vẫn còn một cái lò than." Chi đáp: "Con thế nào cũng được, ăn hay không ăn với con đều chẳng sao cả." Mẹ Trâu Kiệt bảo: "Trâu Kiệt sẽ ăn cùng con đấy, Trâu Kiệt thích ăn thịt kho tàu nhất." Chi bảo: "Con không biết làm thịt kho tàu, anh ta muốn ăn thì tự đi mà làm." Cuộc sống hôn nhân của Chi ngay từ khi bắt đầu đã có những khúc nhạc đệm không vui. Cô biết một phần nguyên nhân xuất phát từ chính bản thân mình. Mặt khác, cô tràn ngập sự khinh bỉ đối với nhà họ Trâu, cô cho rằng cái gia đình này vừa tầm thường vừa vụn vặt, chẳng hề ưu việt hơn gia đình hai người gồm cô và mẹ. Thêm nữa, Chi dù thế nào cũng không tài nào quen sử dụng bô đi vệ sinh, mỗi lần ra ngoài đổ bô cô đều cảm thấy ghê tởm tận cùng từ trong tâm can.

Chi bảo Trâu Kiệt viết đơn xin nhà ở với nhà máy, nhưng đã bị từ chối. Trâu Kiệt nói: "Anh là đảng viên, sao có thể đi đầu vòi vĩnh xin nhà tổ chức cơ chứ. Hơn nữa, chúng ta bây giờ chẳng phải có nhà để ở rồi sao." Chi nói: "Thế này mà cũng gọi là nhà á? Đến một cái cửa sổ cũng không có, cả ngày ngột ngạt không thở nổi. Dù sao ở đây tôi cũng không ở nổi nữa rồi." Trâu Kiệt bảo: "Chút khó khăn thế này mà em cũng không vượt qua nổi ư? Anh sớm biết em mang bệnh tiểu thư kiêu ngạo kiều diễm, không chịu được khổ mà em cứ không thừa nhận." Chi nói: "Anh muốn nói thế nào thì tùy, tôi không muốn ở đây nữa. Ngày mai tôi về nhà mẹ đẻ, thà chịu sự chì chiết của mẹ tôi còn hơn ở đây chịu đựng cả cái nhà anh." Mặt Trâu Kiệt sầm lại, anh ta trừng trừng nhìn Chi giận dữ suốt hồi lâu, cuối cùng nói với vẻ quyết tuyệt: "Được thôi, em đi đi, em chê bai nơi này, chứ anh không chê." Lúc này Chi nhận ra kết quả của cuộc đấu tranh sẽ tạo nên sự chia lìa giữa cô và Trâu Kiệt, đây không phải là ý định ban đầu của cô. Cô hoang mang hỏi: "Anh không đi cùng em à?" Trâu Kiệt quay lưng đi đáp: "Anh không đi. Anh không muốn đến nhà em, anh ghét mẹ em." Chi cắn chặt môi không thốt nên lời, cô cảm thấy vô cùng thất vọng và oán hận Trâu Kiệt. Năm 1958, Hối Long chiếu tướng quán thuở xưa sau khi cải tạo trùng tu đã hoạt động kinh doanh trở lại, chỉ có điều bản chất đã thay đổi triệt để, bây giờ nó là Chiếu tướng quán Hồng Kỳ do nhà nước quản lý. Chiếu tướng quán Hồng Kỳ ở dưới lầu, trên lầu mở riêng một cánh cửa khác, bên trong cánh cửa đó là nơi sinh sống của Chi và mẹ cô là Nhàn, một tấm sàn lầu đã phân định rạch ròi giữa sự nghiệp công cộng và đời sống riêng tư. Chi trở về nhà mẹ đẻ, phản ứng của Nhàn rất nhạt nhẽo, cô nói: "Mẹ biết thế nào con cũng về nhà mà, rốt cuộc con vẫn là con gái của mẹ." Lại hỏi Chi có phải Trâu Kiệt bắt nạt cô không. Chi câm như hến không hé răng, cô trông mệt mỏi phờ phạc, chẳng buồn nói một câu nào. Nhàn lạnh lùng đăm đăm nhìn Chi, đột nhiên thốt lên: "Con chưa từng coi mẹ là mẹ ruột, sớm biết thế này thì hồi đó dẫu có cắn răng mẹ cũng kiên trì cho xong." Chi không hiểu ý của mẹ, cô bước về phía phòng mình, bảo: "Cầu xin mẹ để cho con được yên tĩnh một lúc đi." Lúc khép cửa lại cô lại nghe thấy mẹ nói: "Mẹ thật sự hối hận, tại sao hồi đó mình lại bỏ trốn cơ chứ?"

Chi cũng hối hận. Cô hối hận vì đã vội vàng gả cho Trâu Kiệt như thế, ít ra cô cũng phải tìm hiểu quan sát mọi thứ về Trâu Kiệt một thời gian đã. Việc đại sự cả đời không cho phép bất kỳ sự bồng bột cảm xúc nào. Chi nằm bẹp trên chiếc giường sắt hồi trước, nhìn thấy vết ố vàng nho nhỏ trên tấm ga giường trắng, hơi thở thiếu nữ chưa kết hôn thuở trước vây quanh cô như một giấc mơ. Chi cảm thấy trống vắng hụt hẫng, cả thế giới đều trở nên ủ rũ tang thương.

Trong mấy ngày sống ly thân, Chi tránh mặt Trâu Kiệt. Trong văn phòng đơn sơ của nhà máy xi măng, cách một bức tường ván gỗ, cô có thể nhìn thấy mái tóc bù xù của Trâu Kiệt. Cái đầu của Trâu Kiệt lúc thì nhô lên khỏi vách ngăn, lúc thì chìm xuống, Chi làm như không nhìn thấy. Có một hôm tan ca xong, Trâu Kiệt đạp xe đi theo sau cô, bám đuôi từ nhà máy mãi đến tận trước cửa Chiếu tướng quán Hồng Kỳ. Chi vẫn làm như không thấy, nhưng anh ta đứng trước tủ kính của tiệm ảnh một lát rồi lại đạp xe rời đi. Chi lập tức cảm thấy vô cùng thất vọng, trong lòng giống như bị dội một gáo nước lạnh.

Thực ra Chi vẫn đợi Trâu Kiệt đến nhà mình, nhưng Chi không nắm chắc điều này. Chi trải qua chín ngày trong sự bồn chồn và chán chường. Ngày thứ chín, Chi oán hận đan xen, cô nghĩ mình chỉ có thể đợi thêm một ngày nữa, nếu ngày mai Trâu Kiệt vẫn không đến, cô sẽ không bao giờ tiếp tục cuộc sống hôn nhân với anh ta nữa. Chi thực ra là một người phụ nữ ngoài mềm trong cứng.

Ngày thứ mười trời mưa. Cơn mưa như trút nước ngoài cửa sổ khiến Chi nguội lạnh cả cõi lòng. Chi cúi gập người bên cửa sổ hướng ra phố, quét mắt nhìn xuống con đường trong mưa, liền nhìn thấy một chiếc xe đạp đang do dự dừng lại dưới lầu, Trâu Kiệt mặc áo mưa nhảy xuống xe, nhẹ nhàng gõ cửa. Trong lòng Chi trào lên một dòng ấm áp, cô gọi với xuống lầu, cửa không khóa, cửa đang mở kìa! Trâu Kiệt mang theo một chiếc chăn, bên ngoài chăn tuy được bọc một lớp giấy dầu nhưng vẫn bị mưa làm ướt. Chi phơi chăn lên sào trúc, cô nói, anh mang chăn đến làm gì? Trâu Kiệt đáp, anh ngủ chăn của anh. Anh không ngủ chăn nhà em. Chi hỏi, đây là vì sao? Trâu Kiệt có chút ngượng ngùng, chân hôi, sợ làm bẩn chăn nhà em. Chi che miệng phì cười, anh cũng tự giác phết đấy.

Ban đêm trời vẫn tiếp tục mưa. Chi khó lòng chợp mắt, cô nhìn Trâu Kiệt đang nằm cạnh gối, Trâu Kiệt đã chìm vào giấc ngủ, đôi môi anh mấp máy, môi dưới mọc một nốt mọng nước. Chi chạm tay lên mặt Trâu Kiệt, trong lòng bỗng thấy hơi sợ hãi. Nếu hôm nay Trâu Kiệt không đến, giữa họ sẽ xảy ra chuyện gì đây?

Sự dọn vào của Trâu Kiệt đã thay đổi cục diện cuộc sống của gia đình ở tiệm chụp ảnh này. Nhàn giao những việc nhà như mua gạo xách than cho Trâu Kiệt. Điều này rất tự nhiên, Trâu Kiệt nhẹ nhàng làm xong rất nhiều việc nặng nhọc, anh không sợ mệt. Trâu Kiệt thân cường lực tráng, có nguồn năng lượng dồi dào siêu phàm. Nhàn sau đó thường xuyên khen ngợi Trâu Kiệt tháo vát trước mặt cả Chi và Trâu Kiệt. Nhàn lại nói, sao hồi trẻ tao lại không gặp được người đàn ông như thế này nhỉ? Chi có chút phản cảm khi Nhàn nói những lời kiểu này, Chi phản cảm những lời nói và hành vi lẳng lơ của Nhàn trước mặt tất cả đàn ông. Thỉnh thoảng Chi cảm nhận được những chi tiết vi tế khi vợ chồng cô sống chung một chỗ với Nhàn, Chi biết mẹ mình là người phụ nữ thế nào, cô luôn xua đi không nổi một thứ ảo giác khó diễn tả thành lời, Chi hoài nghi Nhàn lén nhìn chuyện chăn gối của họ, thế nên ban đêm Chi thường xuyên yêu cầu Trâu Kiệt giữ động tác thật nhẹ nhàng, không được phát ra bất kỳ âm thanh nào. Chi hoài nghi Nhàn trốn ở cửa nghe lén động tĩnh của họ. Sự hoài nghi này khiến Chi cảm thấy hổ thẹn, cô không có cách nào giải thích với Trâu Kiệt. Một buổi sáng nọ, Chi bị âm thanh ngoài cửa đánh thức, cô mở mắt ra liền nhìn thấy khuôn mặt của Nhàn lướt qua cửa sổ tò vò rồi biến mất, Chi thét lên một tiếng. Ảo giác của cô thế mà lại được chứng thực. Trâu Kiệt bị tiếng thét của Chi làm cho bừng tỉnh, tỉnh dậy nhìn thấy Chi ngồi thẫn thờ với khuôn mặt tái mét. Trâu Kiệt hỏi, em bị sao thế? Chi che mặt ngủ lại từ đầu, cô nói, không có gì, em nhìn thấy một con chuột. Ngày hôm thứ hai, Chi liền dùng báo che kín mặt kính cửa sổ lại. Ngày hôm thứ hai, khi Chi nhìn thấy mẹ, trong lòng liền có cảm giác chán ghét. Nhàn tỏ ra như không có chuyện gì xảy ra, bà nói, trên kính cửa sổ nhà các con có một con ruồi, mẹ đập chết nó rồi. Chi không nói gì, cô thầm nghĩ, ước gì đúng là một con ruồi. Tính cách nhạy cảm đa nghi của Chi khiến cô cứ canh cánh trong lòng về chuyện này, suốt mấy ngày liền buồn bã không vui. Trâu Kiệt không rõ nguyên do trong đó. Anh nói, sao tâm trạng em cứ thất thường thế, chẳng phải hai hôm trước vẫn còn rất vui vẻ đó sao? Chi bực bội nói, anh đừng quản em. Chúng ta không có nhà riêng, em không vui nổi đâu. Trâu Kiệt nói, là em tự muốn dọn qua đây ở, nếu em không muốn sống cùng mẹ thì chúng ta về nhà. Chi lắc đầu nói, đó cũng không phải nhà của em, không muốn về. Cứ ở đây đi, sớm muộn gì bà ấy cũng chết, chết đi là yên tâm. Những đêm sau đó, Chi đã làm rất nhiều giấc mơ tương tự. Trong đó có một giấc mơ là Nhàn đứng sau lưng Trâu Kiệt chỉnh lại cổ áo giúp anh. Đây cũng là giấc mơ duy nhất mà Chi dám nhớ lại. Những giấc mơ này hành hạ Chi, Chi biết mọi thứ đã ứng nghiệm với câu tục ngữ dân gian "ngày nghĩ gì đêm mơ nấy", cô oas hận bản thân tại sao cứ nghĩ đến những chuyện vô vị dơ bẩn này, huống chi đó là chuyện không thể xảy ra. Cho dù cô không tin mẹ, cô cũng nên tin Trâu Kiệt. Trâu Kiệt và mẹ là hai kiểu người nước sông không phạm nước giếng. Sau này Chi nhớ lại tâm thái kỳ quái của mình vào khoảng thời gian đó, cảm thấy thật nực cười. Cô chỉ có thể quy mọi thứ về cảm giác bất an đã bám rễ sâu thẳm trong nội tâm cô. Nó có từ rất lâu rồi, Chi nhớ khi còn rất nhỏ, cô thường xuyên bị mẹ khóa trái trong phòng, cô sợ hãi vô cùng. Khi cô còn rất nhỏ, có một nha sĩ thường xuyên đến nhà, ông ta cứ đến là mẹ lại bắt Chi sang phòng khác ngủ. Chi ở một mình trong bóng tối vô cùng sợ hãi, cô đi chân trần chạy sang phòng mẹ gõ cửa, cửa trước sau vẫn không mở. Chi chỉ có thể khóc lóc quay trở lại bóng tối, cô thật sự rất sợ hãi. Sau này khi Chi nhớ lại những chuyện cũ này, cô lại quy tất cả mọi thứ về nỗi oán hận và sợ hãi đối với người mẹ. Nếu Chi có cách, cô nhất định sẽ rời xa mẹ, đáng tiếc là cô không có cách nào. Chi đồng thời lại là một người phụ nữ cô độc và mỏng manh. Năm 1958, Chi với tư cách là một nữ kỹ thuật viên trẻ của nhà máy xi măng đã dấn thân vào phong trào Đại nhảy vọt sục sôi. Bóng dáng mảnh dẻ mặc trang phục công nhân vải xanh của Chi trên công trường nhà máy xi măng vô cùng thu hút sự chú ý. Cô đã tham gia vào việc thử nghiệm sản xuất xi măng trắng, nhờ đó mà nhận được một huy chương lao động. Chi rất trân trọng huy chương này, cô cất huy chương vào trong hộp trang sức bằng lụa nhung xanh của mình. Trong hộp còn đựng một sợi dây chuyền vàng ròng và một chiếc nhẫn ngọc bích, đó là toàn bộ của hồi môn mà Nhàn cho cô sau khi kết hôn.

Có một hôm Chi đang định ra ngoài thì bị mẹ là Nhàn gọi lại. Nhàn vừa mới nhổ một chiếc răng, bà lấy từ trong miệng ra một cục bông gòn dính máu, nói với Chi rằng, con còn nhớ chú Hoàng không? Ông ấy là bác sĩ nha khoa, hồi nhỏ chú ấy hay cho con ăn sô-cô-la lắm đấy. Chi nói, sao lại không nhớ? Chú ấy cứ đến là mẹ lại bắt con đi ngủ một mình. Con hôm trước đi bệnh viện răng hàm mặt đã gặp lại chú ấy, chú ấy vẫn đang làm bác sĩ, chính là chú ấy nhổ răng cho mẹ đấy, không đau tí nào cả. Chi nói, rốt cuộc mẹ muốn nói gì?

Bác sĩ Hoàng vẫn phong lưu phóng khoáng như ngày nào, tóc không hề bạc một sợi, lưng thẳng tắp, vợ ông ấy năm ngoái chết vì bệnh bạch cầu.

Chi hiểu rõ ẩn ý của mẹ, cô thiếu kiên nhẫn nói, mẹ muốn gả cho ông ta thì cứ gả đi, con mặc kệ, con phải đi làm đây.

Đợi đã, để mẹ nói cho rõ ràng. Nhàn lại kéo Chi lại, bà nói, bác sĩ Hoàng hiện tại ở ký túc xá, nếu ông ấy đến, con và Trâu Kiệt phải dọn ra ngoài. Chi chợt vỡ lẽ, sự phẫn nộ và thù hận đang gặm nhấm trái tim cô. Chi nghiến răng nói với Nhàn rằng, khi nào ông ta vào, chúng tôi sẽ ra ngoài khi đó, mẹ đừng tưởng chúng tôi muốn bám trụ ở đây. Mấy ngày sau đó, Chi và Nhàn không nói với nhau một câu nào. Chi giấu không cho Trâu Kiệt biết chuyện này, bằng không Trâu Kiệt lập tức sẽ quay về cái căn phòng tối thui của anh ta mất. Chi chỉ đành thầm khóc nức nở trong nhà vệ sinh. Cô căm hận bản thân sinh ra trong cái gia đình lạnh lẽo u ám này, cô nghĩ có lẽ mình là người phụ nữ bất hạnh nhất trên đời.

Đang lúc lo lắng về chỗ dừng chân sau này thì mọi thứ có sự thay đổi. Một hôm Nhàn từ bên ngoài trở về, vừa bước vào cửa liền mắng lớn bác sĩ Hoàng là một tên sắc lang, lại mắng đàn ông trên thế giới này đều là sắc lang, không có một ai là tốt cả. Chi lạnh lùng nói, rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì? Nhàn không kìm chế được cảm xúc phẫn nộ của mình, gắt lên rằng, ông ta tằng tịu với một cô y tá. Chi không nhịn được châm chọc một câu, thế chẳng phải mẹ với ông ta cũng là tằng tịu với nhau đó sao? Nhàn ném mạnh chiếc túi xách đan bằng cỏ trong tay vào người Chi, mày vui sướng trên nỗi đau của người khác, tụi mày cố ý chọc tức tao chết mới được, chọc tao tức chết thì tụi mày mới có ngày lành tháng tốt để qua. Đàn ông không ra gì, phụ nữ cũng chẳng tốt đẹp gì. Trên thế giới này không có lấy một người tốt. Chi treo chiếc túi xách của mẹ lên tường, quay đầu lại nhìn bộ dạng cuồng loạn ấy của mẹ, trong lòng tràn ngập sự chán ghét, mặt khác, cô lại cảm thấy may mắn vì cái kết của mối tình này của mẹ, như vậy Chi không cần phải dựng bếp nấu ăn riêng sống cuộc đời khác nữa. Chi lại đem toàn bộ tâm sức đầu tư vào việc thử nghiệm sản xuất xi măng trắng. Đến năm 1958, xi măng trắng nhãn hiệu Nhảy Vọt chính thức được đưa vào sản xuất. Ngày đưa vào sản xuất, các lãnh đạo thành phố và trung ương đã đến cắt băng khánh thành, cuối cùng chụp ảnh lưu niệm cùng các kỹ thuật viên. Sau đó bức ảnh đó được đăng trên trang nhất của tờ báo Giải Phóng. Chi cũng có mặt trong bức ảnh, cô đứng ở phía bên trái đám đông, hai tay ôm một bó hoa tươi. Chi không thích cười khi chụp ảnh, cho dù là khung cảnh ăn mừng như thế này, trông Chi vẫn mang vẻ đầy tâm sự.

Chi và Trâu Kiệt kết hôn xong vẫn mãi không mang thai. Chi không hiểu nguyên nhân vì sao, chuyện chăn gối của họ vẫn bình thường. Chi không có quá nhiều sự nhiệt tình với chuyện này, nhưng cô cũng không muốn áp dụng bất kỳ biện pháp tránh thai nào, trong tiềm thức của cô vẫn hy vọng có một đứa con. Cô phát hiện Trâu Kiệt rất thích trẻ con. Sau một lần ân ái nhạt nhẽo, Chi hỏi Trâu Kiệt, anh muốn con trai hay con gái? Trâu Kiệt đáp, con gái. Còn em? Chi ra vẻ trang trọng nói, em không muốn con gái, em muốn sinh con trai. Trâu Kiệt nói, không ngờ em lại còn có tư tưởng phong kiến này đấy, xã hội mới nam nữ bình quyền rồi, nam nữ đều như nhau cả. Chi lắc đầu nói, không phải ý này, suy nghĩ của em nói chốc lát cũng không rõ được. Rất nhiều chuyện phụ nữ có cảm nhận, đàn ông thì không. Anh hiểu không? Có một ngày nọ, Chi tuyệt vọng đẩy Trâu Kiệt ra, cô nhìn lên trần nhà nói, thôi đi, có lẽ trong chúng ta có ai đó gặp vấn đề rồi, chúng ta nên đến bệnh viện kiểm tra một chút. Trâu Kiệt nói, không có đâu, vả lại chúng ta có phải chỉ vì sinh con đâu. Chi khàn giọng nói, em chỉ có hứng thú với trẻ con. Trâu Kiệt nhìn vẻ mặt mệt mỏi chán nản của Chi, cảm thấy vô cùng chán chường, anh chợt nhận ra Chi chỉ đang ứng phó với mình, mục đích của Chi chỉ vì con cái. Nếu thế này, chẳng phải anh biến thành một con ngựa giống rồi sao? Trâu Kiệt nghĩ ngợi, anh cảm thấy bản thân gánh chịu sự tổn thương và sỉ nhục nào đó, ham muốn tình dục dâng trào của anh vì thế mà bị kìm hãm, những đêm sau đó Trâu Kiệt cứ lên giường là lăn ra ngủ khì. Một ngày nghỉ năm 1959, Trâu Kiệt đi cùng Chi đến bệnh viện. Anh đợi ở bên ngoài rất lâu, đột nhiên nghe thấy Chi khóc òa lên trong phòng khám. Trâu Kiệt đoán được điều gì đó, anh chốc lát cảm thấy bên trong cơ thể trở nên trống rỗng, kèm theo một thứ cảm giác lạnh lẽo thấu xương. Lúc Chi từ trong đi ra thì khóc không thành tiếng, cô nhìn Trâu Kiệt với ánh mắt dại ra, tắc vòi trứng là gì? Tại sao tôi lại khổ thế này, ai cũng có thể sinh nở, tại sao tôi lại không có cái quyền lợi này? Trâu Kiệt dìu Chi đi ra ngoài bệnh viện, bước chân Chi lảo đảo, Chi tiếp tục khóc lóc nói, nếu em có con, em sẽ đối xử tốt với nó, em sẽ không để nó chịu dù chỉ một chút khổ cực, tại sao ông trời lại không chịu ban cho em một đứa con? Từ bệnh viện trở về, tâm trạng của Chi rơi xuống đáy vực tột độ. Mấy ngày u ám đau buồn trôi qua, Chi bắt đầu bình tĩnh trở lại. Cô đứng trước gương ngắm nghía khuôn mặt hốc hác của mình, khuôn mặt cô vì khóc quá nhiều mà trở nên sưng húp. Chi với lấy chiếc lược chải tóc, nói với Trâu Kiệt, anh thấy chúng ta nên làm thế nào đây?

Làm thế nào là thế nào? Trâu Kiệt nói.

Anh đã từng nghĩ đến chuyện ly hôn chưa? Chi sột soạt chải tóc, cô nói, nếu anh muốn ly hôn, em đồng ý. Em không muốn mang tiếng xấu tuyệt hậu.

Đừng nói nhảm nữa. Trâu Kiệt đầy phiền muộn nói, anh đã sớm nói với em rồi, sự nghiệp là trên hết, gia đình đứng thứ hai, có con hay không đều như nhau cả.

Bây giờ nghĩ thế, thời gian lâu dần sẽ khác đi. Chi nói, anh không thể cứ mãi sống cả đời với một người phụ nữ không biết sinh nở được.

Anh thật sự hết cách với em rồi. Trâu Kiệt thở dài, em cứ luôn tự hành hạ bản thân mình. Chẳng lẽ em không tin tình cảm của anh dành cho em sao?

Mọi thứ đều sẽ thay đổi, chỉ có số phận con người là không thay đổi. Chi ném chiếc lược lên bàn, vén tóc sang một bên, cô nói, mẹ sinh em ra, chính là để em gánh chịu số phận bi kịch của bà ấy, em căm hận bà ấy đến tận xương tủy. Em là một đứa con hoang, vốn dĩ không nên đến thế giới này. Cho nên em được định sẵn là không được tận hưởng hạnh phúc và quyền lợi như người khác. Ai cũng có thể sinh nở, nhưng em lại không biết sinh nở, đây là lỗi của em sao? Hôm đó Chi đã nói rất nhiều. Trâu Kiệt thiếu kiên nhẫn lắng nghe, anh cảm thấy Chi đã bộc lộ khuynh hướng tư tưởng không lành mạnh, nhưng anh lại phớt lờ một khuynh hướng khác còn đáng sợ hơn thế. Chi cảm thấy sự tuyệt vọng tột cùng đối với cuộc sống, tâm trạng rơi xuống đáy vực sâu thẳm. Một buổi tối mùa thu năm 1959, Chi trốn vào nhà vệ sinh nuốt nửa lọ thuốc ngủ, sau đó cô thản nhiên quay về giường nằm cạnh Trâu Kiệt. Chi chuẩn bị từ biệt thế giới này từ đây. Trên bức tường trong nhà vệ sinh, cô dùng bút bi viết lá thư tuyệt mệnh để lại cho Trâu Kiệt: Trâu Kiệt, đừng quên trả tiền sinh hoạt phí năm mươi đồng tháng này cho mẹ. Em rất yêu anh. Sáng hôm sau khi Trâu Kiệt tỉnh dậy liền phát hiện Chi vẫn đang ngủ say, anh lay lay cô, Chi vẫn bất động. Trâu Kiệt nghĩ lát nữa hãy gọi cô dậy. Anh đi vào nhà vệ sinh, nhìn thấy dòng chữ trên tường thì bỗng bừng tỉnh nhận ra điều gì đó. Trâu Kiệt đi gõ cửa phòng Nhàn, anh hét lên thất thanh, mau dậy đi, Chi tự tử rồi. Nhàn ở bên trong tức giận nói, sáng sớm tinh mơ anh nói nhảm gì thế, đang yên đang lành sao lại đi tự tử? Người muốn tự tử là tôi, không phải nó. Trâu Kiệt biết Nhàn không tin, anh liền bế Chi từ trên giường lên chạy thẳng ra ngoài lầu. Trên con đường lớn buổi sáng sớm, Trâu Kiệt ôm Chi chặn một chiếc xe ba gác chở đậu hũ. Chủ xe hỏi, người phụ nữ này bị sao thế? Trâu Kiệt vừa vội vừa hận nói, cô ấy chán sống rồi. Chủ xe lại nói, vậy đống sản phẩm đậu hũ trên xe này tính sao? Trâu Kiệt phẫn nộ nói, con người quý giá hơn đậu hũ! Anh đặt Chi lên đống đậu hũ khô, váng đậu và da đậu phộng đó, đẩy chủ xe ra rồi leo lên xe phóng thẳng đến bệnh viện.

Chi sau khi súc ruột vẫn ngủ liền hai ngày hai đêm. Trâu Kiệt và Nhàn luân phiên chăm sóc cô. Chi tỉnh lại vào lúc chập tối ngày thứ ba, nhìn thấy Trâu Kiệt đang gục bên chân mình ngủ thiếp đi. Cô vươn một tay ra xoa mái tóc anh, mắt nhìn ra ngoài cửa sổ phòng bệnh. Trên cây lựu ngoài cửa sổ có một chú chim nhỏ nhảy nhót tưng bừng, Chi mơ hồ cảm thấy linh hồn mình cũng giống như chú chim nhỏ đang lang thang ở bên ngoài, nhảy nhót tung tăng.

Em đừng nói gì với anh vội. Chi nói với Trâu Kiệt, anh ra phố mua cho em một bó cẩm chướng. Nếu mua về được, em sẽ không chết, nếu trên phố không có hoa cẩm chướng, chứng minh em không có quyền tiếp tục sống, em sẽ vẫn chọn con đường này đấy. Trâu Kiệt chạy khắp nửa cái thành phố, mua về một bó hoa cẩm chướng màu đỏ. Anh đẩy cửa phòng bệnh bước vào, nhìn thấy mắt Chi sáng bừng lên, theo sau đó lại khôi phục lại vẻ đạm mạc ban đầu. Anh cắm hoa vào lọ thuốc đi. Chi nhẹ giọng nói.

Chi, rốt cuộc em vì cái gì chứ? Trâu Kiệt vừa cắm hoa vừa tức giận nói. Không vì gì cả. Em chỉ hơi sợ thôi.

Rốt cuộc em sợ cái gì? Sao em có thể xem sinh mạng như trò đùa vậy hả? Em sợ mất anh. Ngày tháng trôi qua từng ngày, tình yêu anh dành cho em nhạt phai dần từng ngày, cuối cùng không còn tình yêu nữa, biết đâu sẽ hận em. Những thứ em sợ chính là ngần ấy thứ, Chi nghiêng mặt nhìn ra ngoài cửa sổ, nước mắt ngập tràn hốc mắt.

Năm 1959, Trâu Kiệt phát hiện hành vi của vợ mình là Chi ngày càng kỳ quái bệnh hoạn. Chi suốt ngày tinh thần hoảng loạn, toàn bộ tâm sức duy nhất đều dồn vào việc kiểm soát chặt chẽ Trâu Kiệt. Chi không cho phép Trâu Kiệt nói chuyện với phụ nữ trẻ tuổi, cô tỏ ra lo âu và căng thẳng trước bất kỳ hoạt động riêng lẻ nào của Trâu Kiệt. Có một lần anh phát hiện Chi đang kiểm tra chiếc quần đùi anh thay ra, hành động tiểu tiết hèn mọn này khiến Trâu Kiệt khó mà tin nổi vào mắt mình.

Bác sĩ cho rằng Chi mắc bệnh trầm cảm. Trâu Kiệt không hiểu ý nghĩa của căn bệnh này, anh hỏi bác sĩ, nếu chúng tôi nhận nuôi một đứa trẻ, bệnh của cô ấy có khá lên không? Bác sĩ không đưa ra câu trả lời chắc chắn về điều này, nhưng ông cho rằng cách này có thể thử xem sao. Đến cuối năm, Trâu Kiệt đến cô nhi viện bế nuôi một đứa trẻ bị bỏ rơi. Anh muốn tuân theo mong ước bế một bé trai từ trước đến nay của Chi, nhưng tất cả trẻ bị bỏ rơi trong cô nhi viện đều là bé gái, không có bé trai nào cả. Trâu Kiệt cảm thấy tình huống này rất không bình thường, anh không còn cách nào khác, cuối cùng người bế về nhà vẫn là một bé gái. Trâu Kiệt đặt tên cho đứa bé là Tiêu. Anh cho rằng Tiêu là một loại nhạc cụ có nỗi khổ không thể nói thành lời, cứ như vậy Trâu Kiệt đã làm cha, thực chất là cha nuôi của Tiêu.

Chi làm mẹ của Tiêu. Cô vẫn luôn hoài mang tâm trạng bất mãn đối với giới tính của Tiêu. Nhàn làm bà ngoại của Tiêu. Nhàn nói, cứ coi như nuôi một con mèo Ba Tư đi. Ngày thứ hai Tiêu được bế về nhà, họ đến tiệm ảnh Hồng Kỳ dưới lầu, mời người thợ chụp ảnh quen thuộc chụp một tấm ảnh gia đình. Người thợ chụp ảnh bảo họ đều phải cười, Trâu Kiệt và Nhàn cười rất tự nhiên, còn Chi đang bệnh bồng trên tay đứa bé nở nụ cười có phần hơi ngẩn ngơ. Sau đó tấm ảnh gia đình này được trưng bày trong tủ kính của tiệm ảnh Hồng Kỳ, những người đi đường qua đều sẽ nhìn thêm nó một cái, đây là chuyện của mùa đông năm 1959.

Câu chuyện về Tiêu

Tiêu nhớ hồi nhỏ cô thường xuyên nhìn thấy chim én. Chim én làm một cái tổ bằng cỏ trên hiên cửa nhà cô. Rất nhiều buổi sáng Tiêu thức dậy trong tiếng chim én ríu rít, cô ôm một con búp bê vải rách rưới ngồi trên chiếc giường sắt, ngửi thấy một mùi thuốc sắc quen thuộc tràn ngập không gian. Trên cầu thang có tiếng người bước đi nhẹ nhàng. Nhàn mỗi sáng đều gọi Tiêu thức dậy, mái tóc búi của Nhàn xõa xượi bù xù, trước ngực cài hai đóa hoa nhài trắng. Tiêu nhớ sau khi thức dậy cô luôn nhìn thấy Chi đánh răng bên bồn nước, khóe miệng Chi đọng lại lớp bọt kem đánh răng trắng xóa, một chiếc bàn chải nhựa chuyển động qua lại trong miệng Chi, phát ra tiếng sột soạt mang tính cơ khí. Phía bên trái bồn nước là lò than. Thuốc được sắc trên lò than bốc lên từng đợt hơi nóng sùng sục, mùi thuốc nồng đậm và kỳ quái. Tiêu biết thêm một lát nữa thôi, ấm thuốc đó sẽ được nhấc xuống, Nhàn dùng gạc lọc thuốc thành một chén nước màu đen, đưa đến tay Chi, ngày nào Chi cũng phải uống thứ nước đen ngòm này. Nhàn lại bưng một nồi cơm nguội nước lên lò. Tiêu trước khi đi học bắt buộc phải ăn hết một chén cơm nguội nước, kèm theo nửa miếng chao hoặc một khúc dưa mắm.

Tiêu có rất nhiều cuốn nhật ký. Trong cuốn nhật ký có niên đại sớm nhất, Tiêu viết thế này: Tôi lớn lên trong một gia đình tư sản. Tuổi thơ của tôi không hạnh phúc. Mẹ tôi mắc bệnh tâm thần. Bà ấy chưa từng quan tâm đến tôi. Bà ngoại tôi tuổi đã lớn rồi mà còn phải ăn diện yêu nghiệt. Ngày nào bà ấy cũng bắt tôi ăn cơm nguội nước, tôi không còn cách nào khác, đành phải ăn cơm nguội nước mỗi ngày. Tiêu né tránh sự tồn tại của cha nuôi Trâu Kiệt. Đối với Trâu Kiệt, Tiêu chưa từng nhắc đến. Kể từ năm mười bốn tuổi, Tiêu đã sợ hãi việc hồi tưởng lại khuôn mặt của cha nuôi Trâu Kiệt. Trong suốt quá trình lớn lên của cô, Trâu Kiệt luôn là một bóng đen không thể xóa nhòa trong tâm hồn cô. Năm 1972, Tiêu mười bốn tuổi. Ký ức của Tiêu về trước năm mười bốn tuổi đều mơ hồ mờ ảo, đến năm này, trải nghiệm của Tiêu trở nên bi thương thổn thức. Hôm đó Tiêu chơi rất mệt, tối vừa lên giường là ngủ thiếp đi. Khoảng tầm nửa đêm, Tiêu bị đánh thức đột ngột. Cô nhìn thấy một bóng đen đứng bên đầu giường mình, Tiêu muốn hét lên, một bàn tay nhanh chóng bịt chặt miệng cô lại. Tiêu nhận ra Trâu Kiệt. Cô nghe thấy Trâu Kiệt hạ thấp giọng nói, đừng kêu, con đạp chăn ra rồi, cha đang đắp chăn lại cho con. Trâu Kiệt nói xong liền bước về phía cửa ngoài. Tiêu phát hiện Trâu Kiệt đi chân trần, đôi chân trần của ông ta phản chiếu ánh hàn quang trong bóng tối mập mờ. Tiêu hoảng sợ, cô nhảy xuống giường đi đóng cửa. Cửa đã bị Trâu Kiệt chặn lại. Trâu Kiệt lại lách người bước vào, ông ta mặc quần đùi và áo thun mỏng, trên người có mùi cao dán. Trâu Kiệt nói, Tiêu, con ngàn lần đừng kêu, con là do cha bế về nhà, cha thích con, cha sẽ không bắt nạt con đâu. Tiêu đẩy Trâu Kiệt ra, cha ra ngoài đi, con muốn đi ngủ. Trâu Kiệt nói, bà ấy bị bệnh tâm thần, cha không thể ly hôn với bà ấy, nhưng cha cũng là một người đàn ông, Tiêu, con có hiểu đàn ông và phụ nữ là thế nào không? Tiêu sắp khóc đến nơi, cô lắc đầu nói, con không hiểu, con muốn cha ra ngoài, con muốn đi ngủ. Cô nhìn thấy Trâu Kiệt đang run rẩy, trong mắt có một đốm lửa nhỏ đang nhảy nhót. Tay cô khua khoắng trong không khí, vô tình quơ đổ một chiếc cốc nước trên chiếc rương. Tiếng cốc nước vỡ tan tảng lanh lảnh đã gọi Chi và Nhàn đến. Họ đang gõ cửa bên ngoài. Tiêu nghe thấy tiếng hét sắc bén của Chi, Trâu Kiệt, lần này anh rốt cuộc cũng bị tôi bắt quả tang rồi nhé. Tiêu nghe thấy tiếng mở cửa của Trâu Kiệt vô cùng nặng nề, sau đó bóng đèn bật sáng, ánh đèn rất chói mắt. Tiêu cuối cùng thét lên một tiếng, sau đó cô lấy tay che kín mắt mình lại. Cô không hiểu vì sao cái gia đình chết chóc ảm đạm này lại đột ngột xảy ra biến cố này.

Tiêu nhớ ngày thứ hai sau khi xảy ra chuyện, cô vẫn đi học như bình thường. Hôm đó có tiết thể dục, nhảy ngựa gỗ. Tiêu nhảy thế nào cũng không qua nổi, trong đầu cứ nghĩ mãi về chuyện xảy ra ban đêm. Cô nhìn thấy Nhàn xuất hiện ở đầu phía bên kia sân thể dục, Nhàn xách chiếc túi xách đan bằng cỏ vẫy tay với Tiêu. Tiêu ý thức được rằng có một chuyện lớn lao đang chờ đợi cô.

Theo tao ra gác chắn đường ray. Nó nhảy tàu tự sát rồi. Nhàn nói.

Khuôn mặt Tiêu tái đi. Cô đứng chết trân tại chỗ nói không nên lời.

Nó ra vẻ đạo mạo đàng hoàng lắm cơ mà, lại đi làm chuyện đồi bại thế này. Nó đây là gieo nhân nào gặt quả nấy. Nhàn nói. Tiêu theo Nhàn chạy vội đến gác chắn đường ray, thi thể của Trâu Kiệt đã được kéo đi mất rồi. Trên đường ray có một vũng máu lớn, dưới ánh nắng hiện lên sắc tím kỳ lạ. Gió thổi lay động những khóm cây bụi và cỏ dại ven đường, Tiêu đăm đăm nhìn vũng máu đó, toàn thân run lẩy bẩy. Cô có cảm giác mọi thứ giống như đang trong giấc mơ. Chi ngồi trên đống tà vẹt, hai tay cô bọc lấy một chiếc giày giải phóng dính đầy máu đỏ. Sự vong mạng của Trâu Kiệt khiến tinh thần của Chi có sự dịu lại. Chi nói rất nhiều điều với chiếc giày. Trâu Kiệt, anh không nên kết hôn với em. Chi nói.

Trâu Kiệt, em không nên dọa anh. Em nói muốn đi tố cáo anh, thực ra em chỉ dọa anh thôi, anh là một người đàn ông đầu đội trời chân đạp đất, sao lại phải sợ hãi cơ chứ? Chi nói.

Tiêu đứng trong gió. Một đoàn tàu hàng màu đen từ bên cạnh cô rầm rầm phóng vụt qua. Tiêu đăm đăm nhìn đoàn tàu hàng đó đi xa dần, cuối cùng biến mất ở chân trời, chẳng còn thấy gì nữa. Chỉ có ba người phụ nữ đứng trên đường ray đối diện với vũng máu có sắc tím ấy. Đây là một ngày của năm 1972, Tiêu mười bốn tuổi, Tiêu bắt đầu trưởng thành vào năm mười bốn tuổi. Năm Tiêu mười sáu tuổi đã tự nguyện đăng ký đi về nông thôn cắm đội. Tiêu vốn dĩ có thể ở lại thành phố, nhưng cô một lòng muốn rời khỏi Chi và Nhàn, cùng với căn nhà ẩm thấp u ám trên lầu của tiệm ảnh Hồng Kỳ. Đây là điều cô đã ấp ủ từ lâu. Sự lựa chọn của Tiêu mang đầy ý thức thời đại, vì thế mà nhận được sự ca ngợi phổ biến. Bài báo cáo tường thuật về việc Tiêu tự nguyện xuống nông thôn nhận giáo dục lại được đăng trên tờ báo Giải Phóng năm 1974, khoảng thời gian xuất bản cách bức ảnh của Chi trên công trường xi măng năm xưa đúng mười sáu năm.

Tiêu sau khi đến nông thôn mới phát hiện bản thân rơi vào cảnh khốn đốn. Trên mảnh đất nhiễm mặn hoang vu ở Tô Bắc, sự gian khổ của cuộc sống và cường độ lao động vượt xa khỏi phạm vi tưởng tượng của Tiêu. Tiêu khi cấy lúa nước trong ruộng cảm thấy bản thân giống như một chú cún con lạc lối, cơ thể mảnh mai của cô không thể chịu nổi cuộc sống nông thôn. Tiêu muốn về nhà, nhưng nhà đã trở nên mơ hồ và xa vời không với tới. Rất nhiều đêm, Tiêu nghe thấy gió lớn thổi qua vùng đồng nguyên nghèo khó ở Tô Bắc trong chiếc lán tranh, cô nghĩ đến căn nhà trên lầu của tiệm ảnh Hồng Kỳ, nghĩ đến khuôn mặt của Chi và Nhàn, thế mà lại chẳng nhớ ra được gì. Tiêu cảm thấy một nỗi cô đơn và sợ hãi thực sự.

Tiêu hạ quyết tâm quay về thành phố. Cô áp dụng phương pháp bệnh lui mà một người bạn gái truyền thụ cho mình, dùng nước đá ma sát liên tục lên đầu gối. Bạn gái nói, cắn răng kiên trì một tháng rồi cậu đến bệnh viện, bác sĩ sẽ chẩn đoán cậu bị viêm khớp thôi. Mùa đông năm 1976, Tiêu ôm một cục đá trốn vào nhà vệ sinh lợp mái tạm bợ bị dột ở nông thôn, cô ngước nhìn bầu trời xám xịt lộ ra qua mái lán cỏh uỳnh, dùng nước đá ma sát hai đầu gối. Tiêu không kìm được mà khóc òa lên nức nở, cô tự nhủ với bản thân, đã có ngày hôm nay, sao lúc trước lại phải thế làm gì?

Tiêu sau đó lết hai đôi chân cứng đờ quay trở lại thành phố. Cô thực sự mắc phải chứng viêm khớp phong thấp đáng sợ. Trên chiếc xe buýt công cộng bẩn thỉu đông đúc ở nông thôn, Tiêu ngồi trên chiếc bọc chăn đơn giản của mình để tưởng tượng về cuộc sống sau khi về thành phố. Cô cảm thấy một sự mông lung trống rỗng. Khi những cánh đồng và thôn xóm ngoài cửa sổ xe cuối cùng phai mờ dần, cô nhận thức được rằng khoảng thời gian thanh xuân của mình đã bị tiêu hao sạch sẽ từ trước rồi. Trải nghiệm của Tiêu về cơ bản tương tự với những người cùng thời đại với cô. Sau đó cô vẫn luôn bán thịt ở một quầy thịt heo của chợ thực phẩm tổng hợp. Đối với ngành nghề này, Tiêu không hề có chút chê bai ghét bỏ nào, cô đã chuẩn bị sẵn tâm lý. Những trí thức thanh niên bệnh lui về thành phố trước và sau Tiêu kiếm được những công việc đủ mọi thể loại, có người hớt tóc, chiết giò quẩy, đốt lò hơi, còn có một cô gái đến nhà tang lễ làm thợ trang điểm. Họ nói với Tiêu rằng, cậu coi như có phúc đấy, cái ngành bán thịt này rất được. Tiêu đáp: Tớ mãn nguyện rồi, sau này các cậu mua thịt cứ đến tìm tớ nhé. Trong mấy ngày đầu mới ra quầy thịt heo, Tiêu cứ luôn ngửi thấy mùi thịt heo sống phát ra từ quần áo của mình. Mùi hương này sinh trưởng như thực vật trên móng tay, tóc và trong khoang mũi của cô, mãi không chịu tan đi. Ngày nào Tiêu cũng đến nhà tắm công cộng đối diện để tắm, nhưng cũng chẳng ăn thua gì. Cô hết cách rồi. Mặc kệ nó đi. Tiêu nghĩ mùi thịt heo dẫu sao cũng dễ chịu đựng hơn cuộc sống ở nông thôn. Tiêu sau đó liền không đi tắm nữa, không đi tắm thì cũng cứ thế mà qua ngày. Tiêu đúc rút ra kinh nghiệm mới từ đó là "vô vi nhi trị" để đối phó với cuộc sống. Tiêu sau khi về thành phố phát hiện các triệu chứng bệnh trầm cảm của Chi ngày càng nghiêm trọng. Chi suốt ngày ngồi bên cửa sổ khuất nắng, hai tay ôm chiếc giày giải phóng mà người chồng quá cố để lại lẩm bẩm lầm bầm. Cứ vào buổi sáng thứ tư là cô rời nhà đi ra ngoài, đến gác chắn đường ray để tế bái vong linh của Trâu Kiệt. Tiêu biết thứ tư là ngày giỗ của Trâu Kiệt. Cứ hứa hẹn đến Trâu Kiệt là trong lòng cô lại có một thứ cảm giác lạnh lẽo như băng trôi. Tiêu không hy vọng lưu giữ bất kỳ ký ức nào về Trâu Kiệt, nhưng cô mãi mãi không thể quên được sự kiện lớn lao vào năm mười bốn tuổi. Vũng máu tím ngắt mà Trâu Kiệt để lại trên đường ray sau mười năm vẫn tỏa ra hơi thở bi tráng.

Bạn trai của Tiêu là Tiểu Đỗ có một hôm nhìn thấy Chi ở gác chắn đường ray, sự vương vấn khắc cốt ghi tâm của Chi dành cho người chồng quá cố khiến anh ta vô cùng cảm động, đồng thời anh ta cũng lo lắng cho sự an toàn của Chi, ngày hôm sau khi Tiểu Đỗ hẹn hò với Tiêu ở công viên đã nhắc đến chuyện này, anh ta phát hiện phản ứng của Tiêu cực kỳ lãnh đạm. Em đừng để bà ấy ra gác chắn đường ray nữa. Ở đó rất nguy hiểm. Tiểu Đỗ nói. Bà ấy có bệnh. Bà ấy muốn đi, em có cách nào chứ? Tiêu đáp. Em mặc kệ bà ấy đi. Anh nên quản chứ. Dù sao bà ấy không phải mẹ ruột của em thì cũng là mẹ nuôi. Em không quản thì ai quản bà ấy? Em không nhớ bà ấy nuôi em lớn thế nào, em không biết bản thân mình lớn lên ra sao, thế nên em không mua ơn nghĩa của ai hết. Tiêu cúi đầu cắn môi nói.

Tiểu Đỗ nhìn thấy vành mắt Tiêu hơi đỏ lên, anh ta biết Tiêu vốn kỵ húy không muốn nhắc đến chuyện gia đình mình. Thế nhưng sự tò mò thúc giục Tiểu Đỗ truy vấn đến cùng, anh ta trò chuyện phiếm một lúc, đột nhiên lại hỏi, Tiêu, cha nuôi của em chết thế nào vậy?

Tiêu trầm mặc không nói. Cô quay mặt đi nhìn chỗ khác, qua một lúc lâu mới nói, anh hỏi mấy cái này làm gì? Cái này liên quan gì đến chuyện của chúng ta? Tiểu Đỗ nói anh chỉ tiện miệng hỏi thôi, nếu em không muốn nói thì thôi vậy. Hôm đó Tiêu lấy cớ đi vệ sinh rồi bỏ đi không một lời từ biệt khỏi công viên. Buổi hẹn hò giữa Tiêu và Tiểu Đỗ thường xuyên xuất hiện cục diện lúng túng thế này, rất nhiều lần tan rã trong không vui, rồi sau đó lại gặp lại nhau. Mối tình của họ cứ tiếp diễn trong trạng thái ấm không ra ấm lạnh không ra lạnh, một trong những nguyên nhân quan trọng là cả hai bên đều không muốn dễ dàng từ bỏ đối phương. Tiểu Đỗ đã baI mươi mốt tuổi, là cựu sinh viên Đại học Đồng Tế, muốn kết hôn nhưng không có nhà, mà Tiêu cũng đã hai mươi tám tuổi, Tiêu là một nhân viên bán thịt heo, cô có quyền thừa kế vĩnh viễn căn nhà trên lầu của tiệm ảnh Hồng Kỳ. Cả hai đều đã vượt qua độ tuổi lãng mạn, mọi thứ phải xuất phát từ thực tế. Cận kề ngày chuẩn bị đăng ký kết hôn, Tiêu và Tiểu Đỗ bắt đầu tiến hành giải quyết vấn đề của người mẹ nuôi là Chi. Tiêu vì thế xin nghỉ phép một ngày, chuyên lòng đến nhà máy xi măng nơi Chi từng làm việc để bàn bạc. Cô đưa ra yêu cầu thẳng thừng là đưa Chi vào bệnh viện tâm thần. Phía nhà máy xi măng vô cùng ngạc nhiên, họ nói, sao lại phải tới đó? Bệnh của Chi rất nhẹ, hoàn toàn có thể điều dưỡng ở nhà. Tiêu nói, mấy người không hiểu tình hình rồi, bà ấy thường xuyên đến gác chắn đường ray, xảy ra chuyện thì phải làm sao? Ai chịu trách nhiệm này? Phía nhà máy xi măng nói, cô là con gái của bà ấy, cô đương nhiên có trách nhiệm chăm sóc bà ấy. Vả lại bà ấy nghỉ bệnh hơn hai mươi năm, số tiền thuốc men nhà máy chi trả đã đủ nhiều rồi, chi phí nằm viện thì không trả nổi nữa đâu. Tiêu nói, mấy người không chịu trả chẳng lẽ bắt tôi trả chắc? Lương của tôi một tháng tám mươi đồng, còn phải chuẩn bị kết hôn, tôi lấy gì mà trả? Tiêu càng nói càng khóc lớn, rất nhiều chuyện đau buồn ùa về cùng lúc, Tiêu đến cuối cùng đã khóc không thành tiếng. Phía nhà máy xi măng vì thế mà động lòng trắc ẩn, đồng ý đưa Chi đến viện điều dưỡng tâm thần ở ngoại ô.

Một buổi sáng cuối tuần mùa xuân tươi đẹp nắng ấm, Tiêu xách chiếc túi lưới và một chiếc vali da đưa Chi lên xe jeep. Chi một tay ôm bó hoa cẩm chướng đỏ rực mà cô sủng ái nhất, một tay ôm chiếc giày giải phóng do người chồng quá cố để lại bước lên xe ô tô. Cô không hề làm mình làm mẩy kháng cự lại, Tiêu nhìn khuôn mặt bình thản chết lặng của Chi, nhẹ giọng khuyên nhủ rằng, đi đi, bệnh khỏi rồi con lại đón mẹ về nhà. Lúc Tiêu kết hôn, Nhàn đã bại liệt nằm liệt giường rồi. Đêm tân hôn của Tiêu và Tiểu Đỗ, Nhàn liên tục dùng gậy đập vào tường, điều này khiến Tiểu Đỗ cảm thấy vô cùng cụt hứng, anh ta nói, bà ấy muốn làm gì thế? Tiêu nói, có lẽ lại thèm ăn gì rồi, đừng để ý đến bà ấy. Bà ấy nằm từ ngày này qua ngày khác, chỉ chực nghĩ đến ăn. Tiểu Đỗ nói, cứ đập thế này mãi không phải cách đâu, em qua xem bà ấy đi. Tiêu nói, không đi, mặc kệ cho bà ấy đập, bà ấy cố ý không cho người ta được yên tĩnh, em hận chết bà ấy rồi. Tiểu Đỗ bất lực lắng nghe tiếng dội ngược lại từ bức tường, anh ta nói, cứ đập thế này thì đến bao giờ chúng ta mới ngủ được? Em không chịu đi thì anh đi vậy.

Tiểu Đỗ khoác áo len đẩy cửa phòng Nhàn ra. Nhàn nằm trong vòng sáng của ánh đèn huỳnh quang mờ ảo, sắc mặt bà hơi tái xanh, trông giống y như một quả táo già cỗi. Em có muốn uống nước không? Tiểu Đỗ đứng ở cửa hỏi.

Nhàn không trả lời, bà đang lật xem một cuốn album đã ngả vàng. Em muốn ăn chút gì không? Tiểu Đỗ lại hỏi.

Nhàn ngẩng đầu nhìn Tiểu Đỗ một cái, sau đó chỉ vào cuốn album rồi nói, anh biết không? Hồi trước tôi từng là minh tinh điện ảnh đấy. Tháng thứ hai sau khi Tiêu kết hôn thì vật giá leo thang. Cô sớm nhận được tin tức nên việc đầu tiên nghĩ đến là dự trữ thực phẩm, cô mua rất nhiều thịt heo, cá, trứng ngâm trong các hũ vại. Nhà bếp không để xuể, Tiêu bảo Tiểu Đỗ mang cá muối thịt muối đặt dưới gầm bàn, trên gác mái. Tiêu đi qua đi lại trong nhà, đâu đâu cũng ngửi thấy mùi tanh hôi phát ra từ hũ cá muối, cô chán ghét tất cả những mùi hương tồi tệ, nhưng cô chẳng có cách nào cả. Tiêu làm tay hòm chìa khóa trong nhà, cô buộc phải tính toán chi li, cô bắt buộc mỗi tháng phải gửi một trăm đồng vào ngân hàng, thì mới có khả năng trong vòng hai năm sắm sửa tivi, tủ lạnh và máy giặt. Người ta có những thứ gì thì Tiêu cũng muốn sở hữu thứ đó, mà việc thực hiện mục tiêu này bắt buộc phải dựa vào sự nỗ lực của Tiêu. Tiêu cắt giảm tất cả các khoản chi tiêu không cần thiết. Việc đầu tiên cô giảm bớt là sữa của Nhàn. Nhàn uống sữa mấy chục năm trời, ngày đầu tiên uống bột đậu nành hòa tan liền đập vát chén xuống đất. Nhàn nói, tiền của tôi đâu, tiền đều đi đâu hết rồi? Ngay cả một chai sữa cũng không cho tôi uống nữa ư? Tiêu nói, ngồi ăn núi lở, tiền của mày đều bị mày ăn sạch rồi. Tao dẫu sao cũng chẳng cầm được đồng nào của mày, cho mày uống sữa đậu nành coi như tao có hiếu lắm rồi. Nhàn nằm trên giường vừa khóc vừa làm loạn. Tiêu không hề dao động, sau đó cô mang chén sữa đậu nành đi, nói không uống cũng được, thế thì mẹ ăn cơm nguội nước cùng tụi con đi, con đã ăn cơm nguội nước ba mươi năm rồi, con còn chưa từng được uống sữa đậu nành hòa tan cơ mà. Kế hoạch bước thứ hai của Tiêu là ép Tiểu Đỗ cai thuốc lá. Lúc đầu Tiểu Đỗ kiên quyết không đồng ý, Tiểu Đỗ nói, anh sống trên đời chỉ khoái mỗi điếu thuốc, em không thể tước đoạt quyền hút thuốc của anh được. Tiêu nói, quyền với chả lực gì? Anh đang đốt không phải thuốc, mà là tiền. Bây giờ chúng ta không cần quyền lợi, mà cần tiền. Chúng ta cần tivi và tủ lạnh, cái gì cũng cần tiền cả, đợi có tiền sắm sửa đầy đủ đồ đạc rồi, anh có hút thuốc hay không em mặc thây anh, đến lúc đó anh hãy đòi lại quyền hút thuốc nhé. Tiểu Đỗ kinh ngạc trước tư duy trực diện và nhẹ bẫng của Tiêu. Anh ta đã ngoan ngoãn nghe lời Tiêu. Anh ta thừa hiểu thứ mà Tiêu hạn chế thực ra chính là khoản tiền mua thuốc lá của anh ta, thế nên sau này Tiểu Đỗ trở thành một kẻ chuyên đi chực thuốc lá hút. Đồng nghiệp trong viện mỉm cười châm chọc Tiểu Đỗ sợ vợ. Tiểu Đỗ không thừa nhận, anh ta nói, tôi không phải sợ cô ấy, thực ra tôi thấy cô ấy đáng thương thôi. Cô ấy muốn tiền thì tôi đáp ứng cô ấy, đàn ông nên đáp ứng mọi mong nguyện của phụ nữ, bằng không thế giới và nhân loại sẽ chẳng thể tiếp nối được nữa. Một vụ ngộ độc thực phẩm sau đó đã khiến Tiểu Đỗ sinh ra nỗi sợ hãi tột cùng đối với thịt muối. Tiểu Đỗ ăn xong hũ thịt muối cuối cùng trong nhà thì tiêu chảy liên tục không ngừng, anh ta biết là thịt muối chưa thấu, để lâu ngày nên đã bị biến chất. Tiểu Đỗ gượng người chạy đến bệnh viện truyền một chai nước biển, anh ta nằm một mình trong phòng quan sát nghĩ đến rất nhiều chuyện trước và sau khi kết hôn, đột nhiên cảm thấy một số viễn cảnh của hôn nhân thật ảm đạm. Sau đó Tiêu vội vã chạy đến. Cô ngồi bên mép giường suy nghĩ mãi không thông về bệnh tình của Tiểu Đỗ. Ngộ độc thực phẩm? Tiêu không tin, cô nói, em cũng ăn thịt muối mà, sao em không bị ngộ độc chứ? Có lẽ anh ăn quen những thứ biến chất rồi, chức năng ruột dạ dày tốt. Đừng nói nhảm nữa. Tiêu sầm mặt nói, nếu anh không muốn ăn thịt muối thì cứ nói thẳng ra, không cần phải dùng ngộ độc để dọa em.

Tiểu Đỗ rốt cuộc không kìm chế được nữa, anh ta nói, chưa từng thấy người phụ nữ nào dung tục vô tri như em cả. Tiêu trừng trừng mở to mắt nhìn Tiểu Đỗ, cô nghiền ngẫm lời nói của Tiểu Đỗ, một lúc sau cô bật khóc thút thít. Tiêu nói, được thôi, em dung tục, em vô tri, em khiến anh bị ngộ độc thực phẩm, cái nhà này em không quản nữa, anh muốn ăn gì thì tự đi mà mua. Tiểu Đỗ nói, cái này chẳng liên quan gì đến việc ai quản nhà cả.

Tiêu tiếp tục khóc lóc, cô đột nhiên rút một tệp tiền từ trong túi xách ra ném lên giường, Tiêu nói, tiền lương tháng này cho anh đấy, anh tự quản cái nhà này đi. Bản thân em vốn dĩ đã chẳng muốn quản cái gia đình nghèo túng này rồi. Tiêu nói xong liền đứng dậy bỏ đi. Đi đến bên cửa, Tiêu ngoảnh đầu lại nhìn chai nước biển treo đầu giường, nhận thức được rằng Tiểu Đỗ đang truyền dịch. Tiêu lại chậm chạp bước quay về, ngồi lên giường. Nhưng cô quay lưng về phía Tiểu Đỗ, thế nên Tiểu Đỗ không nhìn thấy Tiêu có còn khóc nữa hay không. Thứ mà Tiểu Đỗ đối diện chính là tấm lưng của Tiêu. Tấm lưng căng tròn vạm vỡ của Tiêu cho thấy ý chí kiên cường dẻo dai của phái nữ. Tiểu Đỗ cho rằng ý chí này thiếu đi căn cứ nhưng lại là thứ khó lòng kháng cự lại được. Tiêu, anh có một suy nghĩ kỳ quái, hình như là anh gả cho em, chứ không phải em gả cho anh. Tiểu Đỗ sau khi bình tĩnh lại đã nói với Tiêu như thế.

Tiêu không nghe thấy, hoặc là nghe thấy nhưng không muốn trả lời. Cô ngước nhìn chất lỏng đang chảy chầm chậm trong ống truyền trong suốt với vẻ trầm ngâm suy nghĩ. Tiêu kết hôn vào năm hai hươi tám tuổi, Tiêu mang theo tất cả những lo âu và ảo tưởng của người phụ nữ đã có gia đình đối với cuộc sống. Sau đó cô cúi đầu cạy một mảng dầu mỡ từ kẽ móng tay ra, búng xuống đất.

Em có một suy nghĩ còn kỳ quái hơn. Tiêu đột ngột lên tiếng, tại sao em không phải là đàn ông? Em không thích cuộc sống của phụ nữ. Các anh làm đàn ông không biết làm phụ nữ khổ thế nào, khó khăn ra sao đâu. Phụ nữ không nhất định cứ phải kết hôn, nhưng họ không thể rời xa đàn ông, cuối cùng đều sẽ kết hôn cả. Em không biết vì sao lại thế, cho nên em coi thường phụ nữ, em cũng coi thường cả chính mình. Tiểu Đỗ, anh có coi thường em không?

Tiểu Đỗ né tránh ánh mắt của Tiêu, anh ta không muốn trả lời câu hỏi này. Tiêu mang theo tâm trạng tuyệt vọng véo tay chồng mình, cô nói, anh nói đi, nói thật đi, anh có coi thường em không? Coi thường thì thế nào? Không coi thường thì thế nào? Tiểu Đỗ ngoảnh đầu sang một bên nhắm nghiền mắt lại, nói, kết hôn cũng kết hôn rồi, em cũng mang thai rồi, còn có thể thế nào nữa?

Lúc Tiêu mang thai được bốn tháng thì nghe ngóng được chuyện ong bướm bên ngoài của Tiểu Đỗ. Có một người bạn gái nói cho cô biết, nhìn thấy Tiểu Đỗ uống cà phê cùng một người phụ nữ ở quán cà phê. Tiêu thoạt đầu không tin, cô nói, mỗi tháng Tiểu Đỗ chỉ giữ lại năm đồng tiền tiêu vặt, anh ta lấy đâu ra tiền mời phụ nữ uống cà phê? Bạn gái nói, cậu ngốc thật đấy, người đàn ông nào mà chẳng có quỹ đen? Cậu cứ tin là anh ta chỉ giữ lại năm đồng thôi đấy à? Tiêu ngẫm nghĩ một lát rồi nói, tôi thế nào cũng được. Anh ta muốn lăng nhăng bên ngoài, tôi cũng có thể, gậy ông đập lưng ông, đáng tiếc là tôi bây giờ đang mang thai, cái bộ dạng này khó coi quá, chẳng có người đàn ông nào thèm để ý đến tôi đâu.

Có một hôm Tiểu Đỗ mặc một bộ vest đi ra ngoài, bảo là đi tham gia tiệc gia đình của bạn. Tiêu nhìn thấu vấn đề từ sắc mặt của chồng. Cô ngồi đan áo len, thản nhiên nói, anh đi đi, về sớm chút nhé. Tiểu Đỗ vừa xuống cầu thang, Tiêu liền đặt công việc trong tay xuống. Cô bám theo sát phía sau, đi theo Tiểu Đỗ đến con đường ngập tràn bóng chiều chạng vạng. Tiêu mặc váy ngủ và dép lê, đầy bụng hồ nghi bước đi trên con đường phồn hoa đông đúc. Cô nhìn thấy Tiểu Đỗ đứng dưới một biển báo xe buýt, hình như đang đợi xe. Lúc Tiêu đang do dự có nên lên xe buýt cùng anh ta không, một chiếc xe buýt trờ vào trạm, Tiểu Đỗ không lên xe, anh ta chỉ sốt ruột đảo mắt nhìn những người từ trên xe bước xuống. Anh ta đang đợi người. Tiêu nghĩ ngợi như vậy liền đi đến hàng quán ven đường mua một gói hạt hướng dương. Cô tựa người ra sau biển quảng cáo, vừa cắn hạt hướng dương, vừa đăm đăm nhìn Tiểu Đỗ ở phía bên kia đường. Khuôn mặt của Tiểu Đỗ trong ánh chiều tà tái nhợt và mờ ảo, ánh mắt mong chờ bồn chồn của anh ta tựa như thanh kiếm đâm vào tim Tiêu. Tiêu cảm thấy trái tim mình đang chìm xuống từng chút một, một thứ cảm giác lạnh lẽo sâu thẳm lan tỏa khắp cơ thể mong manh của cô. Tiêu nhìn lên bầu trời, bầu trời cũng đang tối dần từng chút một, cả thế giới trống rỗng.

Người từ trên xe bước xuống là một người phụ nữ mặc váy màu vàng mơ. Tiêu nhìn thấy khuôn mặt và vóc dáng của cô ta. Đó là một người phụ nữ trạc tuổi Tiêu và có ngoại hình vô cùng bình thường. Tiêu nhanh chóng đưa ra phán định này đối với cô ta. Cô ta không xinh đẹp hơn mình. Tiêu thầm nghĩ. Cô ta bước lên trước mấy bước, lại lùi về sau mấy bước. Cô ta đang do dự có nên bước tới nói gì đó với họ không. Tiểu Đỗ và người phụ nữ đó ôm chầm lấy nhau bước về phía này. Tiêu nghe thấy tiếng cười giòn giã vui vẻ của người phụ nữ đó. Chính tiếng cười của cô ta đã khơi màu phẫn nộ cuối cùng cho Tiêu. Tiêu quyết định không né tránh nữa, cô đột ngột đứng trước mặt họ, điềm tĩnh cắn xong mấy hạt hướng dương cuối cùng. Cuối cùng Tiêu hắng giọng một tiếng thật kêu, nhổ một bãi nước bọt dưới chân họ, sau đó cô ném toàn bộ vỏ hạt hướng dương trong tay lên mặt Tiểu Đỗ. Tiêu lạnh lùng cười nhạt với Tiểu Đỗ, bữa tiệc rượu của anh ăn xong rồi chứ? Ăn xong rồi thì theo tôi về nhà, bên ngoài đang bùng phát bệnh tình dục đấy, anh đừng có mà lây nhiễm về đấy.

Tiêu suốt từ đầu đến cuối không thèm liếc nhìn người phụ nữ kia lấy một cái, đây là thủ đoạn tuyệt vời nhất thể hiện sự khinh bỉ của cô dành cho ả ta. Cô uốn éo eo đi về phía trước một đoạn đường, quay đầu lại nhìn họ, Tiểu Đỗ chết trân tại chỗ, bất động tại chỗ, còn người phụ nữ kia đã hòa vào dòng người trên đại đường, vội vã rời đi. Tiêu đứng lại đợi Tiểu Đỗ đi qua, nhưng Tiểu Đỗ vẫn bất động. Tiêu thấp giọng chửi mắng một câu, đồ lẳng lơ. Bản thân cô cũng không rõ đối tượng chửi mắng là Tiểu Đỗ hay người phụ nữ kia. Hôm đó Tiểu Đỗ ở bên ngoài rất lâu mới về nhà. Tiêu không biết khoảng thời gian đó Tiểu Đỗ ở nơi nào, cô ngửi thấy trên người Tiểu Đỗ có nồng nặc mùi rượu. Tiểu Đỗ mơ mơ màng màng bò lên giường, trong miệng phát ra tiếng ợ rượu, cơ thể tỏa ra hơi nóng đục ngầu, khiến Tiêu cảm thấy ghét đến tận cùng. Cô đá Tiểu Đỗ một cái, mau đi tắm rửa cho tôi xem nào, sao anh lại hôi hủm thế này? Anh muốn làm tôi nôn mửa ra mới chịu à. Tiểu Đỗ không lên tiếng, anh ta nằm ngửa ra, thở phì phò. Tiêu lại đá anh ta một cái, mau cút xuống giường cho tôi, cái tên đàn ông đồi bại này, anh còn mặt mũi nào mà nằm trên giường của tôi hả? Gò má Tiêu đột ngột gánh chịu một đòn nặng nề, cô chợt nhận thức được đó là nắm đấm của Tiểu Đỗ, cô không dám tin. Tiêu đầu óc quay cuồng nhảy xuống giường, cô muốn tìm công tắc đèn ngủ, nhưng tìm mãi mà không tìm thấy. Cô vớ lấy một cuốn sách ném thẳng vào người Tiểu Đỗ, cô thét lên chói tai, Tiểu Đỗ, anh dám đánh tôi, anh còn mặt mũi nào, thế mà lại dám đánh tôi chứ? Tiểu Đỗ nằm trong bóng tối, anh ta nói, đánh chính là mày đấy, mày khiến tao mất hết mặt mũi rồi. Tiêu nói, anh còn mặt mũi á? Anh muốn mặt mũi thì đừng có làm chuyện đồi bại chứ. Tiểu Đỗ lúc này cười nhạt một tiếng, tao làm chuyện đồi bại á? Tao có đồi bại thế nào cũng không ngủ với cha nuôi của chính mình. Cái loại đàn ông như mày, mày có tư cách gì mà nhúng tay vào sự tự do của tao? Tiêu đứng trong bóng tối run rẩy, cô không biết ai đã tiết lộ cái bí mật chí mạng này cho Tiểu Đỗ. Nước mắt của Tiêu vô thanh vô tức tuôn rơi qua gò má, sự tuyệt vọng và phẫn uất khiến Tiêu cắn rách cả môi, cô đứng trên sàn xi măng lạnh buốt không thốt nên lời. Sự tình đã đến nước này, chẳng cần phải nói gì nữa rồi. Tiêu nghĩ, đừng giải thích nữa, sự tình đã đến nước này, đừng giải thích bất cứ điều gì nữa, thứ cô cần chính là trả thù người đàn ông đã tổn thương cô. Một năm sau khi kết hôn, Tiểu Đỗ đưa ra yêu cầu ly hôn. Tiêu đã chuẩn bị đầy đủ tâm lý cho chuyện này. Lúc Tiểu Đỗ với sắc mặt âm u thốt ra hai từ ly hôn đầy điềm gở đó, Tiêu cười rạng rỡ, cô dùng giọng điệu châm chọc nói, anh là sinh viên đại học cơ mà, sao đến chuyện hôn nhân cũng không hiểu thế hả? Trong thời gian vợ mang thai, người chồng không được đưa ra yêu cầu ly hôn. Tiểu Đỗ nói, vậy được thôi, thế thì đợi sinh con xong rồi hẵng ly hôn vậy, dù sao anh cũng đã hạ quyết tâm rồi, em và anh không thể tiếp tục sống chung được nữa. Tiêu nói, chuyện này không phải hoàn toàn do anh quyết định đâu, ly hôn hay không còn phải xem tôi có vui hay không nữa chứ. Tiểu Đỗ nói, rốt cuộc em có ý gì, chẳng phải em cũng muốn ly hôn đó sao? Tiêu nhìn khuôn mặt Tiểu Đỗ đăm chiêu suy nghĩ điều gì đó, cuối cùng cô nói, ly hôn thì sẽ ly hôn, nhưng em sẽ không để anh được hời quá đâu.

Sau đó chính là khoảng thời gian ly thân kéo dài tận ba tháng. Tiểu Đỗ ở ký túc xá tập thể của đơn vị, anh ta quay trở lại khoảng thời gian vui vẻ của một gã trai độc thân ngày trước, những ngày trôi qua nhẹ nhàng và phong phú. Có một lần anh ta cùng bạn gái đạp xe đi ngang qua tiệm ảnh Hồng Kỳ, nhìn thấy Tiêu đang mua rau xà lách ở hàng rau ven đường. Tiêu không nhìn thấy họ, cô kiên nhẫn mặc cả với người bán rau, cuối cùng xách theo một giỏ rau xà lách rời đi với vẻ mãn nguyện. Tiểu Đỗ nhìn thấy bụng Tiêu nặng nề vô cùng, nghĩ đến việc trong đó đang nuôi dưỡng cốt nhục của mình, Tiểu Đỗ cảm thấy mất mát trống trải. Anh ta nói với bạn gái rằng, em có biết không? Hôn nhân thực ra là một cái bẫy khổng lồ, chỉ cần em chui vào đó, cuộc sống sẽ trở nên khó hiểu khôn cùng.

Mùa hè năm 1987 nóng nực bất thường. Mùa hè năm nay có rất nhiều người già chết vì thời tiết oi bức. Nhàn chính là một trong số đó. Khi tháng bảy sắp đến, căn lầu trên của tiệm ảnh Hoành Long ngày xưa đã nóng như cái lồng hấp, Nhàn trở mình thao thức trên giường bệnh, bà dự cảm được thần chết đang đến gần, nhưng ngoài việc ăn thật nhiều kem và nước đá ra, bà chẳng còn cách nào khác để phản kháng lại. Nhàn bị lở loét do nằm liệt giường, bà thường xuyên cầu xin Tiêu lau chùi tổng thể cho mình, nhưng Tiêu chỉ qua loa cho xong chuyện để lau chùi một trận. Tiêu bịt mũi lại, cô nói với Nhàn rằng, con đối xử với mẹ thế này là phải đạo lắm rồi đấy, mẹ nhìn cái bụng vượt mặt của con xem, con cũng rất mệt mỏi, con cũng muốn có người lau người cho mình ấy chứ, nhưng con đâu có cái phúc phận này, con ở cái gia đình này từ trước đến nay chưa từng nhận được lấy một chút lợi lộc nào cả. Nhàn sau đó lại yêu cầu Tiêu đi mua đá cục về đặt trong phòng, Tiêu rốt cuộc không nhịn được mà hét lên, đủ rồi, mẹ đừng có làm phiền con nữa, quạt máy bật suốt ngày suốt đêm, ngày nào cũng tốn một số điện, mẹ còn đòi đá cục nữa. Đã sợ nóng như thế, sao hồi đó mẹ không theo ông chủ đó đi Hồng Kông, Hồng Kông có máy lạnh, nóng đến mấy cũng không sợ, lại còn có người hầu hạ, sao mẹ không đi theo ông ta? Nhàn đầm đìa nước mắt. Nhàn vào lúc hấp hối thường đắm chìm trong những hồi ức chua chát của chuyện cũ. Một cuốn album ngả vàng được đặt ngay cạnh gối, nhưng bà đã không còn sức để với lấy mà thưởng thức nữa, trong album có cất giữ bóng hình xinh đẹp thưở trẻ của bà, đây là điều duy nhất bà cảm thấy tự hào trong cuộc đời mình. Nhàn cảm thấy cuộc đời mình giống như một mảnh giấy bị phong hóa dần dần, biến thành những mảnh vụn. Bà nhớ lại khoảnh khắc ân ái ngắn ngủi với ông chủ Mạnh năm 1938, nhớ lại việc trốn tránh ca phẫu thuật phá thai lần đó, trong lòng lại đau như cắt một lần nữa.

Tôi sợ đau. Nhàn nói, chính vì sợ đau, nên đã chôn vùi cả cuộc đời tôi. Nếu tôi làm phẫu thuật, sẽ không có Chi, cũng sẽ không có mày, tôi đã có thể có được một cuộc sống tốt đẹp rồi. Nếu tôi đi theo ông ta, bây giờ cũng không phải nhìn sắc mặt mày để chịu mày mắng mỏ nữa. Chưa chắc đâu. Phụ nữ vĩnh viễn không có ngày lành tháng tốt, cái này không liên quan gì đến đàn ông cả. Tiêu nói một câu trúng tim đen đáp lại sự tưởng tượng viển vông của Nhàn.

Nhàn lúc hấp hối dường như bị hành hạ bởi một hình ảnh tượng trưng đáng sợ nào đó. Bà bảo Tiêu đưa cho mình một con dao. Tiêu hỏi, mẹ muốn làm gì? Sắc mặt Nhàn đỏ bừng, đôi mắt sáng rực rỡ. Tiêu đi vào nhà bếp, cầm dao quay ra, vừa hay nhìn thấy Nhàn mỉm cười rồi tắt thở. Tiêu nghe thấy ngoài cửa sổ văng vẳng một giai điệu bài hát như khóc như tố. Đây chính là nghi thức duy nhất tiễn đưa Nhàn lên con đường hoàng tuyền, Tiêu nghĩ cô đã giúp Nhàn giải thoát, mà trái tim giữa phụ nữ với phụ nữ thực ra là thông suốt với nhau. Kẻ thù chung của phụ nữ là đàn ông, nhưng phụ nữ lại chết vì đàn ông, Tiêu nghĩ đây không phải là một chuyện công bằng.

Mùa hè năm 1987, Tiêu sống một mình ở tầng trên tiệm chụp ảnh. Trưa nào cô cũng từ chợ về nhà, một nửa thời gian thì tựa cửa sổ trầm tư, nửa thời gian còn lại dùng để làm việc nhà như lau sàn nhà, cầu thang. Tiêu lê cơ thể nặng nề, xách xô nước cây lau nhà đi lại giữa lầu trên lầu dưới, lặp đi lặp lại một động tác cọ rửa đơn điệu. Từ khe cửa sổ lọt vào âm thanh phố xá náo nhiệt năm 1987, nhưng Tiêu hoàn toàn thờ ơ với thế giới bên ngoài. Bây giờ Tiêu sống một mình rồi. Cô cố sức xóa sạch mọi dấu vết mà Tiểu Đỗ để lại, cách làm giống hệt Nhàn sau khi bị vứt bỏ năm xưa. Cuối cùng cô đứng lên ghế, gỡ bức ảnh cưới trên tường xuống. Cô lấy bức ảnh ra ngắm nghía tỉ mỉ, dùng kéo cắt đôi bức ảnh, một nửa là chính cô, nửa còn lại là Tiểu Đỗ. Tiêu cắt nửa phần của Tiểu Đỗ thành rất nhiều mảnh vụn, nâng niu chúng rồi ném vào bồn cầu, sau đó cô rất dứt khoát xả nước trôi đi những mảnh vụn đó. Nghĩ đến việc ảnh của Tiểu Đỗ đã lẫn lộn trong phân và nước thải, trên gương mặt hốc hác của Tiêu lần đầu tiên xuất hiện nụ cười ngây thơ.

Lúc mang thai tám tháng, Tiêu đến bệnh viện kiểm tra tiền sản lần cuối. Bác sĩ cho rằng Tiêu có dấu hiệu sinh non. Sắc mặt Tiêu lập tức trở nên lo lắng. Bác sĩ nói, cô đừng vội, dù sinh non hay không, đứa trẻ cũng có thể sống sót. Tiêu nói, tôi không có ý này, tôi lo không kịp thời gian, tôi còn một việc quan trọng hơn chưa làm xong cơ. Bác sĩ nói, còn có việc gì quan trọng hơn việc sinh nở chứ? Tiêu cười nhẹ một tiếng, cô nói, đương nhiên có, nhưng chuyện này tôi không thể nói cho ông biết được.

Hôm sau Tiêu vẫn đến chợ làm việc như thường lệ. Cô bán rất nhiều thịt, chẳng mấy chốc sạp thịt đã trống trơn. Tiêu dùng giẻ lau dao, chạy sang sạp thịt khác cắt một miếng thịt ba chỉ. Cô nói với đồng nghiệp, tối nay Tiểu Đỗ về, tôi muốn thêu đãi anh ấy ăn thịt kho tàu. Sau đó Tiêu nhét miếng thịt đó cùng con dao vào túi, có đồng nghiệp tò mò hỏi, dao nặng thế này mà cô mang về nhà á? Tiêu nói, con dao này sắc, dễ dùng, tôi mang về nhà dùng việc khác.

Tiêu gọi điện cho Tiểu Đỗ ở bót điện thoại công cộng. Tiểu Đỗ rất kinh ngạc, vì Tiêu chưa từng gọi cho anh bao giờ. Giọng Tiêu trong điện thoại dịu dàng và tự nhiên, cô nói, lát nữa anh về nhà đi. Tôi mời anh ăn cơm, bàn chuyện ly hôn của chúng ta, chuyện này không thể kéo dài thêm được nữa.

Chập tối, Tiểu Đỗ đến đúng hẹn. Anh mang theo một giỏ quýt và một túi ô mai, đó đều là những thứ Tiêu thích ăn nhất. Biểu hiện của Tiêu rất bình thường, cô bận rộn xào nấu hầm canh bên bếp lò, cô nói với Tiểu Đỗ, anh đừng khách sáo, giờ tụi mình chưa ly hôn, vẫn là vợ chồng, vợ chồng với nhau thì có gì mà phải khách sáo.

Tâm trạng Tiểu Đỗ thấp thỏm bất an. Anh cho rằng lời mời của Tiêu có mưu đồ gì đó, thế nên vẫn luôn đợi chủ đề thực chất của Tiêu. Nhưng Tiêu mãi chẳng nhắc tới, cô chỉ ân cần gắp thức ăn múc cơm cho Tiểu Đỗ. Tiểu Đỗ cuối cùng không nhịn nổi nữa, anh nói, Tiêu này, em muốn đưa điều kiện gì cứ nói đi, anh sẽ cố gắng đáp ứng em. Nói đi, em muốn bao nhiêu tiền?

Tiêu thong tịnh liếc Tiểu Đỗ một cái, cô nói, sao lại nhắc chuyện tiền nong? Tôi mà muốn một trăm nghìn tệ thì anh lấy ra được không? Anh không lấy ra được, mà tôi cũng không muốn tiền của anh.

Tiểu Đỗ nói, vậy tiền nuôi con để anh lo nhé, mỗi tháng tám mươi tệ đủ không?

Tiêu lắc đầu nói con tôi sinh ra tôi tự nuôi, không liên quan gì đến anh, con cũng không cần anh chu cấp.

Tiểu Đỗ cảm thấy khó hiểu, anh nhìn gương mặt bình thản thong dong của Tiêu, đột nhiên cảm thấy cô là một người phụ nữ hoàn toàn xa lạ, Tiểu Đỗ nói, anh thật sự không ngờ em lại khoan dung với anh như vậy, thế rốt cuộc em còn hy vọng anh làm những gì?

Lúc này Tiêu mỉm cười quyến rũ, cô đăm đăm nhìn gương mặt Tiểu Đỗ, rất lâu sau, cuối cùng cô dùng giọng điệu nhẹ nhàng thoải mái nói, tối nay anh ngủ lại nhà đi, tình nghĩa giữa em và anh vẫn chưa dứt, đêm nay làm vợ chồng lần cuối đi. Lần cuối cùng, dứt nợ một lần, sau này chúng ta ai đi đường nấy, không ai quản ai nữa.

Khoảng mười giờ đêm, Tiểu Đỗ ngẩn ngơ trèo lên giường. Tiểu Đỗ và Tiêu nằm cách nhau khoảng một nắm đấm. Anh lại một lần nữa cảm nhận bầu không khí nữ tính tỏa ra từ cơ thể Tiêu, nhớ lại trải nghiệm hôn nhân ngắn ngủi của mình, Tiểu Đỗ cảm nhận sâu sắc những mâu thuẫn trong cuộc sống. Có rất nhiều điều muốn trò chuyện với Tiêu, nhưng Tiêu vốn chẳng bao giờ hứng thú với những chủ đề mơ hồ trừu tượng.

Tiểu Đỗ lén quan sát tư thế ngủ của Tiêu. Tiêu nằm nghiêng, mặt quay về phía anh. Dưới ánh trăng có thể thấy mắt Tiêu đang nhắm, mái tóc vừa uốn xoăn tít lại một cách vô lực, che khuất một nửa biểu cảm khuôn mặt cô. Tiểu Đỗ nghĩ có lẽ cô ấy đã rất mệt rồi, mà anh cũng rất mệt, bọn họ đều cần đi ngủ. Vì những lời nên nói đều đã nói xong, những việc nên làm cũng đã làm xong.

Hai giờ sáng, khi chiếc xe ba bánh chở sữa đầu tiên ngoài cửa sổ lộc cộc chạy qua, Tiêu khẽ khàng xuống giường. Cô bước đến trước gương, nhờ chút ánh sáng mờ ảo phản chiếu để chỉnh lại mái tóc bù xù. Tiêu nhìn thấy mắt mình đang lóe lên ánh sáng rực rỡ trong căn phòng tối. Cô đi lại trong phòng một vòng, cuối cùng rút con dao thái thịt trên giá sách xuống.

Cũng chính lúc này, Tiêu cảm nhận được cơn đau đẻ dữ dội nhất trước khi lâm bồn, toàn bộ cơ thể cô trĩu xuống trong cơn đau đớn bất thường ấy, Tiêu vật lộn bước về phía mép giường. Cô vẫn luôn muốn hoàn thành việc quan trọng này trước khi sinh. Nhưng bây giờ không thể nữa rồi, cơn đau trước khi sinh khiến Tiêu yếu ớt vô lực, ý chí của cô cũng sụp đổ nhanh chóng trong khoảnh khắc này, Tiêu giơ con dao thái thịt vẫn quen dùng lên, cô biết mình đã không thể ra tay nổi, có lẽ vốn dĩ cô đã thiếu đi sức mạnh ấy.

Tuyệt vọng, sợ hãi và đau đớn đan xen cắn xé trái tim Tiêu, Tiêu chợt bùng lên một tiếng khóc thét xé lòng, cô nhìn thấy bàn tay cầm dao của mình buông thõng xuống, đánh "cụp" một tiếng, con dao nặng nề rơi xuống đất.

Khi Tiểu Đỗ bừng tỉnh thì nhìn thấy Tiêu đang khóc lóc lê bước ra cửa. Tiểu Đỗ nói, em bị sao thế? Tiêu nghe thấy giọng Tiểu Đỗ liền òa khóc nức nở, cô đứt quãng nói, đưa tôi đến viện, nước ối vỡ rồi, tôi sắp sinh đây.

Tiêu sinh một bé gái tại Bệnh viện Phụ sản thành phố. Tiêu khóc không ngừng trong lúc sinh, các nữ hộ sinh tưởng cô sợ đau, bọn họ đương nhiên không thể phân biệt được nội dung tiếng khóc của sản phụ, kỳ thực nội dung của mỗi tiếng khóc đều không giống nhau hoàn toàn.

Tiểu Đỗ với tư cách là người nhà đã chăm sóc Tiêu và em bé trong phòng bệnh sản khoa. Sau khi bước xuống giường đẻ, Tiêu không nói câu nào với Tiểu Đỗ. Đến ngày thứ ba, các y tá đẩy xe nôi từ bên trong ra, Tiêu liếc mắt đã nhận ra con gái mình, cô chỉ vào xe nôi nói với Tiểu Đỗ, đứa thứ ba bên trái, qua bế đi, đó là con gái anh đấy.

Sữa của Tiêu rất nhiều, động tác cho em bé bú của cô phối hợp nhịp nhàng và thành thạo, điều này khiến Tiểu Đỗ vô cùng ngạc nhiên. Tiểu Đỗ ngồi một bên, nhìn Tiêu cho em bé bú. Ánh nắng rọi qua khung cửa chớp phòng bệnh, trên gương mặt hốc hác và tái nhợt của Tiêu hiện lên một thứ ánh sáng vàng kim mơ hồ, Tiêu đăm đăm nhìn đứa con của mình, ánh mắt dịu dàng như nước, tựa như xung quanh chẳng có ai.

Tiểu Đỗ bất chợt nhận ra hóa ra Tiêu cũng có một vẻ đẹp nào đó, Tiểu Đỗ lại nghĩ, người phụ nữ cho con bú có lẽ đều rất đẹp.

Sau đó cuối cùng Tiêu cũng cất lời. Tiêu vừa vỗ nhè nhẹ vào đứa trẻ đang ngủ say, vừa thản nhiên hỏi, anh nhìn thấy con dao dưới đất chưa?

Thấy rồi. Tiểu Đỗ cười ranh mãnh, anh nói, kỳ thực đêm hôm đó anh căn bản không ngủ say, anh biết em có mưu đồ.

Anh biết tôi muốn làm gì à?

Biết chứ. Anh còn biết em không xuống tay nổi, thế nên anh chẳng sợ chút nào. Nếu không vì đứa trẻ này, nói không chừng anh đã ra tay rồi. Anh liều mạng luôn. Nếu thế thì sẽ xảy ra đánh nhau. Sao em đánh lại anh được chứ? Nói chung, phụ nữ đều không địch lại đàn ông.

Tôi không tin. Cứ chờ mà xem, Tiểu Đỗ, tôi sẽ không dễ dàng bỏ qua cho anh đâu.

Đây là mùa thu muộn năm 1987. Năm này rất nhiều phụ nữ trẻ đang ly hôn, Tiêu chỉ là một trong số đó.