Những người này không phải là du khách như cách chúng ta thường gọi, những người đi nghỉ mát ở vùng ven biển vào mùa hè thường tìm kiếm theo sơ đồ ở điểm đến, họ chỉ trỏ vào những nơi được đánh dấu sao đỏ trên bản đồ du lịch, kết quả là ô tô chở họ đến đúng những nơi đó. Những địa điểm được gọi là danh lam thắng cảnh ấy luôn khiến người ta phát ngán, mỗi hạt cát đều dính đầy đờm và vi khuẩn, nước biển ở bãi tắm thì trôi nổi đầy rác nhựa, món ăn ở các nhà hàng trên bờ thì vừa đắt vừa khó ăn. Người ta cứ vừa chửi rủa vừa luyến tiếc những nơi như vậy, mùa hè dài bao nhiêu thì dòng người đổ về bãi biển dài bấy nhiêu. Những du khách thiếu gu thẩm mỹ ấy từng đợt từng đợt đến nhà ga ven biển, giống như những món hàng hóa bị dỡ xuống, rồi tụ tập vào đám đông trên bãi biển. Bạn có thể tưởng tượng họ và những người đến trước đã chen chúc vào nhau như thế nào, tranh giành những làn nước biển, bãi cát và không khí ô uế kia.
Những người này đã đến Kim Trại, một làng chài nhỏ hoang vu, ba nam hai nữ đi cùng nhau, không chỉ vì họ là bạn bè thân thiết, mà quan trọng hơn, họ là thành viên của một lớp học nhiếp ảnh. Họ cần hoàn thành một loạt tác phẩm với chủ đề đại dương để chuẩn bị tham gia một triển lãm nhiếp ảnh tổ chức vào mùa thu. Ngoài người thầy hướng dẫn là Lão Tất và Tiểu Lâm ra, những người còn lại chưa từng thấy biển bao giờ, nên bạn cũng có thể tưởng tượng ra tâm trạng phấn khích của họ khi lần đầu nhìn thấy đại dương. Mỗi người đều cầm máy ảnh nhắm vào điểm tạo ảnh trong tâm tưởng của mình, nhưng thầy hướng dẫn Lão Tất dùng tay chặn ống kính của học viên lại, ông nói, đừng lãng phí phim ở đây, không phải nơi nào cũng có thể chụp được ảnh đẹp.
Những người này chưa bao giờ muốn đi du lịch theo kiểu theo đuôi số đông, họ luôn thích đến những vùng đất nguyên sơ, vì vậy sau đó họ rời khỏi những bãi biển nổi tiếng đông đúc, đi về phía nơi thưa thớt người. Đầu tiên là đi bộ, sau đó đi nhờ một chiếc thuyền đánh bắt rong biển vượt qua vịnh để đến được Kim Trại.
Tôi đã nói Kim Trại là một làng chài nhỏ hoang vu, chính xác hơn thì đó là một làng chài thiếu thốn mọi cơ sở vật chất du lịch. Khi họ đến Kim Trại thì hoàng hôn vừa buông, đó chính là khoảnh khắc tuyệt đẹp khi những con tàu đánh cá chở đầy vàng của biển khơi trở về cảng. Họ ngồi trên một chiếc thuyền gỗ lật úp, đối diện với cảnh tượng này mà thốt lên đủ mọi lời tán thưởng, ai nấy đều cảm thấy chuyến đi độc đáo lần này sẽ mang lại những thu hoạch bất ngờ.
Tin tức Lão Tất mang lại lại không mấy dễ chịu, ông nói ngư dân Kim Trại không hề hiếu khách như các bạn tưởng tượng, họ không chịu cho người lạ ở nhờ trong nhà. Tình thế này họ đã có sự phòng bị từ trước, Tiểu Lâm đã mang theo lều bạt đơn giản, nhưng không ai ngờ rằng đã có hai người đến Kim Trại trước họ, hai người đó đã dựng lều trên bãi cát phía tây, điều này có nghĩa là Kim Trại cũng chẳng phải là vùng đất nguyên sơ thực sự.
Họ nhìn theo hướng tay Lão Tất chỉ, quả nhiên nhìn thấy một chiếc lều nhiều màu sắc. Chiếc lều trông như được chắp vá từ nhiều mảnh vải, trên đó viết nguệch ngoạc một vài từ ngữ, những từ như đại dương, tự do, tình yêu, sinh mệnh. Tiểu Lâm lập tức cười rộ lên, nói, tôi cho rằng đó là một chiếc lều khoe khoang để thu hút sự chú ý.
Sau đó họ quen biết cặp tình nhân trong lều, câu chuyện về bãi biển Kim Trại thực chất chính là câu chuyện về cặp tình nhân đó, nhóm bạn tôi quen sau này mỗi khi nhắc đến Kim Trại đều tất yếu nhắc đến cặp đôi này.
Hai người đó dường như đều đến từ Tứ Xuyên, có lẽ một người là người Tứ Xuyên, một người là người Hồ Nam, người ở chỗ chúng tôi thường không phân biệt được sự khác biệt giữa tiếng Tứ Xuyên và tiếng Hồ Nam. Mặc dù Lão Tất từng đến Tứ Xuyên, cũng từng đến Hồ Nam, nhưng ông lại thiếu năng khiếu về ngôn ngữ, vì thế khi cặp tình nhân kia giữ bí mật về quê hương mình, thì quê hương của họ cũng thực sự trở thành một bí mật.
Các người quản tôi là người ở đâu làm gì, cô gái tên Đậu dùng ánh mắt khinh miệt nhìn nhóm người yêu nhiếp ảnh này, cô nói, các người đều có một gia đình hạnh phúc, chúng tôi thì không, chúng tôi là ca sĩ du mục, du mục, các người có biết du mục có nghĩa là gì không?
Những người yêu nhiếp ảnh thực ra không hứng thú với quê hương của người khác, điều họ muốn biết nhất vẫn là thực tại của cặp tình nhân đó, tức là, tại sao họ lại đến Kim Trại, họ đến Kim Trại để làm gì?
Về cặp tình nhân đó, người nam sắc mặt tái nhợt, im lặng đầy suy tư, người nữ thì nhìn nhóm người yêu nhiếp ảnh này bằng ánh mắt lạnh lùng, thỉnh thoảng cắn môi, dường như lúc nào cũng sẵn sàng thốt ra những lời gây tổn thương. Có thể thấy, họ không chào đón những kẻ xâm nhập đến sau này. Hai phe đối chọi một cách kỳ lạ trên bãi cát, một bên sốt sắng muốn giao lưu, bên kia lại đầy vẻ thù địch, kết cục là điều có thể đoán trước được. Lão Tất với tư cách là người đứng đầu phe kia ngượng ngùng cười khan trước, còn Tiểu Lâm thì nghịch ngợm đánh một cái rắm, cũng chính lúc đó Đậu Đậu mỉm cười, mặc dù cô lập tức che miệng lại, nhưng tâm hồn thiếu nữ của cô đã lộ rõ trong khoảnh khắc đó. Kỳ lạ là bạn trai của Đậu Đậu, người tên Tuyết Lai kia, anh ta như thể đứng ngoài cuộc, đôi mắt nhìn chằm chằm ra mặt biển xa xăm, gương mặt hiện lên vẻ như đang mộng du. Ngày đầu tiên nhóm người yêu nhiếp ảnh tình cờ gặp họ, chỉ nghe anh ta nói đúng một câu, anh ta nói, thủy triều lại lên rồi, biển lại đen rồi.
Vấn đề đầu tiên Lão Tất và những người bạn gặp phải ở Kim Trại là chuyện ăn uống, mấy hộ ngư dân không ngoại lệ đều từ chối yêu cầu được ăn chung của họ. Trời dần tối, tâm trạng họ cũng dần xuống thấp vì đói, Tiểu Lâm là người đầu tiên nghĩ đến cặp tình nhân kia, để tôi đi kiếm đồ ăn cho mọi người, Tiểu Lâm vừa nói vừa chạy về phía chiếc lều hoa trên bãi biển.
Bạn biết đấy, Tiểu Lâm là người tự cho mình giỏi giao tiếp với con gái nhất, phàm là chuyện kiểu này cậu ta luôn xông pha phía trước, những người khác bán tín bán nghi đi theo cậu ta. Nhưng họ đột nhiên nghe thấy tiếng Tiểu Lâm gào lên ngoài lều, hóa ra một bàn tay từ trong lều thò ra, bàn tay đó thò ra từ một cái cửa sổ ẩn khuất, nó túm chặt lấy tai Tiểu Lâm, khiến tư thế của Tiểu Lâm trông vô cùng buồn cười. Họ đều đoán đó là tay của Đậu Đậu, bàn tay đó dường như quyết tâm vặn đứt tai Tiểu Lâm, Lão Tất và những người khác nhìn thấy thân hình Tiểu Lâm co rúm lại vì đau đớn, gặp phải cô gái như Đậu Đậu, Tiểu Lâm rõ ràng là lúng túng, thậm chí trái ngược hoàn toàn với thường ngày mà chửi thề. Có lẽ chính những lời chửi thề của Tiểu Lâm đã khiến đồng đội cậu ta không thể đứng ngoài cuộc, họ nhịn cười xông vào giúp Tiểu Lâm, đẩy đẩy kéo kéo một hồi, Tiểu Lâm cuối cùng cũng ngã ngồi xuống đất, còn trong lều vang lên tiếng cười giòn giã và phóng khoáng đặc trưng của con gái.
Cái tai hạ lưu này của anh, vặn xuống cho chó ăn là hợp nhất, cô nói, anh tưởng mình nghe được gì cơ chứ?
Ở chỗ chúng tôi anh chỉ có thể nghe thấy tiếng thơ ca, nói xong cô gái lớn tiếng ngâm một bài thơ trong lều, Lão Tất và những người khác đứng bên cạnh đều nghe thấy, đó là một bài thơ đầy nhiệt huyết ca ngợi đại dương.
Bạn có thể tưởng tượng ra cảnh tượng khiến người ta không nhịn được cười đó, đồng thời cũng khiến người trong cuộc cảm thấy bối rối, hãy thử nghĩ đến sự tương phản giữa tuyết trắng gặp phải bùn nhơ xem, họ lúc đó cảm thấy Tiểu Lâm giống như bùn nhơ vậy. May mà da mặt Tiểu Lâm rất dày, cậu ta vừa xoa tai vừa nói với đồng bạn của mình, đây là bài thơ rách nát gì thế? Tôi dùng tay trái cũng viết được, còn ngâm thơ nữa chứ, cô ta nói tiếng phổ thông cứ như tiếng Việt vậy.
Cặp tình nhân đó chui từ trong lều ra, đầu tiên là Đậu Đậu, trên đầu cô đeo một vòng cành liễu, hai tay chống hông, làm bộ dạng dữ dằn trừng mắt nhìn chúng tôi, sau đó là Tuyết Lai với sắc mặt tái nhợt, anh ta đứng tựa vào cửa, hai tay nâng một cây nến, dưới ánh nến, gương mặt anh ta hiện lên vẻ u sầu như mộng ảo.
Các người hiểu lầm rồi, Lão Tất nói, chúng tôi không có ác ý, chúng tôi chỉ muốn hỏi thăm chuyện ăn uống trên đảo thế nào.
Ăn uống? Đậu Đậu quét ánh mắt khinh miệt nhìn Lão Tất và những người khác, đột nhiên cười khúc khích, các người đúng là những công tử tiểu thư được chiều chuộng, chết đói thì đáng đời, bụng đói ư? Đói thì đi ăn cát, khát thì đi uống nước biển!
Lúc này Tiểu Lâm lại mất phong độ thêm lần nữa, cậu ta tức giận mắng Đậu Đậu, nói nhảm cái gì thế! Mọi người đều tưởng Đậu Đậu sẽ phản kích Tiểu Lâm dữ dội hơn, không ngờ lần này cô chỉ liếc cậu ta một cách đầy bí hiểm, ai nói nhảm? Chỉ có anh là thích nói nhảm thôi. Cô gái nói xong liền cúi người xuống cười điên dại, cô gái cười không ngừng được, Lão Tất và những người khác lúc đầu nhìn nhau ngơ ngác, rất nhanh sau đó họ bị lây tiếng cười, cũng cười theo một cách khó hiểu.
Chỉ có hai người không cười, một là Tiểu Lâm, Tiểu Lâm tức giận trừng mắt nhìn đồng đội, người còn lại chính là Tuyết Lai, Tuyết Lai quay người vào trong lều, trong lều vang lên tiếng thủy tinh va chạm, ngay sau đó điều kỳ diệu đã xảy ra, Tuyết Lai chui ra khỏi lều, hai tay nâng hai chai rượu, Lão Tất và những người khác không thể tin vào mắt mình, kẻ lập dị trong mắt họ lúc này đang giơ cao chai rượu, trong mắt ánh lên một ngọn lửa hư vô mà mãnh liệt. Kẻ lập dị đột nhiên gào lên, vào lều uống rượu đi!
Họ nhìn thấy hai tay Tuyết Lai mỗi tay cầm một chai, một chai rượu trắng và một chai rượu vang, các người đang cãi nhau cái gì đấy? Ngày tận thế đã đến rồi sao? Tuyết Lai vừa gào thét vừa dùng chai rượu này va vào chai rượu kia, anh ta cứ thế đi đến bên cạnh Lão Tất, hít mũi ngửi ngửi trên mặt Lão Tất, trên người ông chẳng có chút mùi rượu nào, thế thì sao được? Tuyết Lai đẩy Lão Tất một cái, anh ta nói, đến uống rượu đi, nam uống rượu trắng, nữ uống rượu vang, các người đúng là đáng thương, các người không phải vẫn còn một chút dũng khí, một chút u sầu sao? Điều các người cần đối mặt không phải là cái bụng của mình, mà là cái thế giới hoang vu này, thế giới này sắp diệt vong rồi, chẳng lẽ các người không biết chút gì sao?
Đồ điên, Tiểu Lâm nháy mắt với Lão Tất, nhưng ai cũng có thể thấy Lão Tất đang vô cùng hứng thú với Tuyết Lai, Lão Tất nhìn Tuyết Lai bằng ánh mắt sùng kính lạ thường, gật đầu không ngớt, nói đúng, thế giới rồi sẽ có ngày diệt vong, Lão Tất nói, uống rượu tất nhiên là tốt, nhưng uống xong thì sao? Chúng tôi chủ yếu muốn ăn chút bánh bao cơm tẻ gì đó thôi.
Uống rượu xong thì xuống biển bơi, Tuyết Lai vung vẩy chai rượu nói: Chúng tôi ngày nào cũng bơi dưới ánh trăng.
Chúng tôi không muốn bơi, chúng tôi muốn bánh bao, Tiểu Lâm ở bên cạnh gào lên.
Bơi xong quay lại lều, chúng ta cùng nhau ngâm thơ, Tuyết Lai dùng chai rượu chỉ vào từng người chúng tôi, dùng một giọng điệu trang nghiêm nói, các người không còn lựa chọn nào khác, chỉ có thơ ca mới cứu rỗi được tất cả các người!
Bây giờ nghĩ lại đó đúng là một đêm điên rồ, những người yêu nhiếp ảnh bị thu hút bởi sức hấp dẫn huyền bí nào đó trên người Tuyết Lai, lần lượt ùa vào chiếc lều chật hẹp đó, bao gồm cả Tiểu Lâm đang đầy bụng oán giận. Trong lều trông bừa bộn mà đầy chất thơ, chất thơ chủ yếu đến từ những đóa hoa dại đầy đất và hai cây đàn guitar treo trên tường, vì quá đói, những vị khách đã bỏ qua chất thơ mà dồn ánh mắt vào đống đồ hộp trong góc, Tiểu Lâm là người đầu tiên ra tay mở một hộp thịt bữa trưa, Tiểu Lâm vừa ăn ngấu nghiến vừa nói, thứ này nếu là bình thường thì cho tôi cũng không ăn. Đậu Đậu trừng mắt nhìn Tiểu Lâm một cái, Tiểu Lâm lại nói, ngày nào các người cũng ăn thứ này à? Ngày nào cũng ăn thứ này mà vẫn sống được, đúng là kỳ tích. Đậu Đậu liền giật lấy hộp đồ hộp trong tay Tiểu Lâm, đưa cho một cô gái, rồi cô dùng giọng điệu kiêu ngạo coi thường tất cả nói, những kẻ tầm thường như anh không thể hiểu được chúng tôi, chúng tôi chính là những người tạo ra kỳ tích.
Chỉ có Lão Tất là giữ được lễ nghi và phong độ cần có trong lều người khác, ông cố nhịn đói khát mà đàm đạo với Tuyết Lai, đường nét gương mặt gầy gò và biểu cảm mơ mộng của Tuyết Lai khiến ông nhớ đến nhân vật trong một bức ảnh nào đó, ông không nhớ đó là bức ảnh gì, có lẽ đó chỉ là một tác phẩm được lên ý tưởng, vì thế ánh mắt Lão Tất nhìn Tuyết Lai đầy vẻ hiếu kỳ và dò xét. Lão Tất đặt ra hàng loạt câu hỏi mà ông quan tâm cho Tuyết Lai, nhưng ông nhanh chóng nhận ra Tuyết Lai không hề nghe câu hỏi của mình, Tuyết Lai đắm chìm trong suy nghĩ của riêng anh ta, anh ta dùng một giọng điệu vô cùng bi thương để nói về cái chết, đồng thời đưa ra những lời chỉ trích thẳng thắn với Lão Tất và bạn bè của ông, trên mặt các người tràn đầy niềm vui, nhưng niềm vui này chỉ phơi bày sự ngu muội của các người, các người dễ cảm thấy đói, đó không phải là dấu hiệu của sự khỏe mạnh, điều đó chỉ chứng tỏ các người là một đám xác sống có khẩu vị rất tốt. Đôi mắt Tuyết Lai ánh lên tia sáng sắc bén, anh ta nói, tôi không giống các người, tôi bắt đầu suy nghĩ về cái chết từ năm tám tuổi, bắt đầu từ chối sự lớn lên thế tục từ năm mười tuổi, các người có lẽ không tưởng tượng nổi, tôi mười tuổi đã bước lên con đường lưu lạc, nằm sương nằm gió, phiêu bạt khắp thế gian. Năm 12 tuổi tôi học đánh đàn guitar, học hát và sáng tác, năm 18 tuổi tôi say mê thơ ca. Các người đừng hiểu lầm, tôi không phải kiểu thi sĩ mà các người nghĩ đâu, tất cả thơ ca của tôi đều viết trên sườn núi, trong hoang dã, và trên những bãi cát này, chúng không bao giờ được xuất bản. Đến năm 20 tuổi tôi bắt đầu suy nghĩ dưới ánh mặt trời và ánh trăng, tôi suy nghĩ suốt bảy năm, các người đoán xem tôi rút ra kết luận gì? Nói ra các người sẽ giật mình đấy, tôi chán ghét sinh mệnh, tôi muốn kết thúc sinh mệnh của chính mình.
Không biết vì sao Lão Tất lại có chút tự ti trước mặt Tuyết Lai, hơn nữa lúc đó Lão Tất không thể chịu đựng thêm cơn đói cồn cào, đầu óc ông cứ đảo quanh những thức ăn trong miệng người khác, khi Tuyết Lai đang nói về kế hoạch cái chết của anh ta, Lão Tất lại nghe như không, ông nhận lấy miếng cá cơm chiên do Tiểu Lâm đưa qua, miếng cá đóng hộp này gần như trở thành miếng cá ngon nhất mà ông từng ăn trong đời, Lão Tất khi ăn cá cuối cùng cũng quên đi lễ nghi cần có, ăn đến mức chép miệng kêu thành tiếng, vì thế mà bỏ qua ánh mắt bi thương và tiếng thở dài nặng nề của Tuyết Lai.
Đó quả thực là một đêm điên rồ, Lão Tất sau này cũng nói với tôi như vậy, ông nói đêm đó có một ma lực huyền bí nào đó đang thúc đẩy họ, cô gái Đậu Đậu thổi tù và trên bãi biển, trong tiếng rên rỉ của tù và, họ như một đàn cá lao về phía đại dương, lần lượt nhảy xuống làn nước biển lạnh giá, tất cả mọi người, kể cả hai cô gái, đều phát ra những tiếng thét của tuổi trẻ hướng về bầu trời đêm và đại dương, sau đó một cô gái bắt đầu khóc trước mặt trăng, cô gái còn lại cũng òa khóc nức nở. Tiếng khóc bất ngờ của các cô gái bị Tiểu Lâm và những người khác chế nhạo, nhưng tiếng cười của họ không kéo dài được bao lâu, trên mặt biển đêm đã vang lên tiếng khóc khàn đục trầm thấp đặc trưng của đàn ông. Lão Tất thành thật thừa nhận, đêm đó ông cũng khóc, ông không biết tại sao mình lại khóc, Lão Tất nhấn mạnh rằng đêm đó trên bãi biển Kim Trại tồn tại một ma lực huyền bí.
Đó là đêm trước khi sự kiện Tuyết Lai xảy ra, khi nhóm người yêu nhiếp ảnh bò từ trong nước biển lên bãi cát, họ ngạc nhiên phát hiện cặp tình nhân kia không xuống biển, họ ôm chặt lấy nhau trong đêm tối, Tuyết Lai vì uống rượu quá độ đã ngủ thiếp đi, họ nhìn thấy Đậu Đậu ôm đầu Tuyết Lai vào lòng, tư thế của cô khiến người ta liên tưởng đến thánh mẫu ôm chúa Jesus.
Tiểu Lâm là người đầu tiên đặt ra câu hỏi của mọi người, cậu ta nói với Đậu Đậu, anh ta bảo chúng ta đi ôm lấy đại dương, sao chính mình lại không ôm, sao anh ta lại ngủ ở đây?
Đậu Đậu giơ một ngón tay lên phía Lão Tất, ra hiệu ông nói nhỏ tiếng. Tuyết Lai anh ấy không biết bơi, năm mười tuổi anh ấy suýt chết đuối ở sông Hoàng Hà, Đậu Đậu vốc một nắm cát vàng phủ lên đôi chân trần của Tuyết Lai, cô ngẩng đầu nhìn quanh nhóm người yêu nhiếp ảnh, thực ra Tuyết Lai rất sợ nước, các người sẽ không hiểu được nỗi sợ hãi đó đâu, anh ấy sợ nước.
Lão Tất và những người khác nhất thời đều sững sờ trên bãi biển, họ đột nhiên phát hiện Tuyết Lai là người duy nhất trên bãi biển Kim Trại không bơi. Phát hiện này khiến họ càng chú ý đến Tuyết Lai hơn, họ lại gần để quan sát tư thế ngủ của Tuyết Lai, gương mặt tái nhợt mà an tường đó khiến người ta rung động, chỉ có Tiểu Lâm lắm mồm là nói một câu vô cùng cay nghiệt, sợ nước mà còn đến bờ biển làm gì? Tiểu Lâm nói, thi sĩ Tuyết Lai thực sự đã chết ở bãi biển, chẳng lẽ vị Tuyết Lai giả này cũng muốn đi theo vết xe đổ đó sao?
Lời của Tiểu Lâm rõ ràng là quá cay nghiệt, Đậu Đậu như bị thứ gì đó đâm phải, cô quay mặt lại nhìn Tiểu Lâm bằng ánh mắt kỳ quặc, các người, cứ tưởng vùng vẫy trong nước biển vài cái là đã ôm lấy đại dương rồi, anh ấy không giống các người, ngón tay Đậu Đậu nhẹ nhàng lướt qua hàng chân mày của Tuyết Lai, cuối cùng dừng lại trên vầng trán nhẵn nhụi của anh, trong này chứa đựng biết bao tư tưởng đấy, cô nói, anh và tôi đều ở bên bờ biển, nhưng chỉ có anh ấy hiểu được ý nghĩa của đại dương.
Tiểu Lâm cười khúc khích, nói, cô có thể giải thích cho tôi không, ý nghĩa của đại dương rốt cuộc là gì?
Những kẻ tầm thường như anh sẽ không bao giờ hiểu được đâu, trên mặt Đậu Đậu thoáng qua một nụ cười bề trên, cô nói, có nói anh cũng không tin đâu, Tuyết Lai sẽ đi về phía đại dương vào ngày sinh nhật của mình, anh ấy không giống các người, anh ấy đi không trở lại, đi không trở lại, anh hiểu chưa?
Vẫn không hiểu, Tiểu Lâm lắc đầu nói, đến như tôi đây bơi giỏi thế, bơi ra xa vài dặm cũng phải quay vào bờ, anh ta là quả cân, sao có thể không quay vào bờ chứ?
Lão Tất lúc đó rất bực mình trước sự cợt nhả của Tiểu Lâm, ông lờ mờ cảm nhận được điều gì đó, nhưng chưa kịp phê bình Tiểu Lâm thì nước mắt Đậu Đậu đã trào ra. Đậu Đậu nhìn từng người trên bãi biển bằng đôi mắt đẫm lệ, bây giờ tôi có thể nói cho các người biết, chúng tôi không phải đến đây để du lịch, cô nói, Tuyết Lai đã chọn Kim Trại làm nơi an nghỉ cuối cùng của mình, ba ngày nữa là sinh nhật anh ấy, anh ấy sẽ thực hiện lễ táng trên biển vào ngày sinh nhật của mình, táng người sống trên biển, lần này các người nên hiểu rồi chứ?
Nhóm người yêu nhiếp ảnh chết lặng, rõ ràng họ đã gặp phải một chuyện chưa từng nghe thấy, chấn động trời đất. Tất cả mọi người trong đầu cùng hiện lên một dấu hỏi, tại sao, tại sao lại phải làm như vậy? Nhưng không biết vì lý do gì, không ai muốn đưa ra câu hỏi của mình, dường như ai cũng nhận ra, đối mặt với cặp tình nhân này thì nhiều câu hỏi trở nên nông cạn và tầm thường, mà họ lại chính là nhóm người phản đối sự nông cạn và tầm thường. Theo lời mô tả của Tiểu Lâm sau này, năm người họ cùng cúi người xuống, khom lưng nhìn chăm chú vào gương mặt khi ngủ của Tuyết Lai, Tuyết Lai say ngủ không tỉnh, biểu cảm u sầu và nặng nề trên mặt anh trông giống như chúa Jesus thánh thiện, tất cả mọi người đều dự cảm rõ ràng rằng người này nhất định sẽ được ghi vào sử sách, vì thế ánh mắt họ giống như ánh mắt người nguyên thủy lần đầu nhìn thấy lửa, có chút sợ hãi, có chút cuồng hỉ, có chút ngơ ngác, cũng có chút tham lam, không ai trong số họ dám lấy máy ảnh Nikon, máy ảnh Minolta của mình ra, họ chỉ dùng đôi mắt của chính mình để ghi lại hình ảnh của một nhân vật huyền thoại, gương mặt tái nhợt mất máu của anh, tứ chi gầy gò mảnh khảnh của anh, mái tóc dài mềm mại rối bời của anh, còn cả những hạt cát nhỏ li ti sáng lấp lánh trong kẽ tóc của anh nữa.
Bãi biển Kim Trại hoang vu tràn ngập một bầu không khí kỳ lạ, hai chiếc lều giống như hai con quái vật chiếm giữ trên bãi biển trống trải, còn người thanh niên đi lại giữa hai chiếc lều đã thu hút sự chú ý của ngư dân địa phương. Mấy ngày nay nhóm thanh niên đó cứ ngồi không rỗi rãi trên bãi biển, các bà vợ ngư dân tụ tập dưới gốc cây đa vá lưới thỉnh thoảng lại ngừng tay kim, chỉ trỏ về phía họ, các bà vợ ngư dân đang quan sát những người trên bãi biển, còn những người trên bãi biển thì đang quan sát Tuyết Lai, họ đang quan sát cuộc sống cuối cùng của một người trong đời, ánh mắt đó không khỏi có chút lén lút, và ít nhiều bộc lộ một tâm trạng chờ đợi. Nói không chút che đậy thì năm người yêu nhiếp ảnh, dù là nam hay nữ, họ đều đang chờ đợi ngày Tuyết Lai thực hiện lễ táng trên biển.
Lão Tất là người lớn tuổi và chín chắn nhất trong số họ, vào ngày cuối cùng chờ đợi lễ táng trên biển, ông từng cố gắng thuyết phục Tuyết Lai từ bỏ kế hoạch đó, Lão Tất đứng cách Tuyết Lai bảy tám mét nói với anh ta, cậu không thể dùng cái chết để đổi lấy chất thơ, có thứ gì quý giá hơn sinh mệnh chứ?
Ông sai rồi, chất thơ đôi khi cùng tồn tại với sinh mệnh, đôi khi lại cùng tồn tại với cái chết, Tuyết Lai nói, bây giờ điều tôi muốn tạo ra là chất thơ của cái chết, chứ không phải sinh mệnh.
Cậu nỡ bỏ lại Đậu Đậu sao, cô ấy yêu cậu nhiều như vậy, Lão Tất không cam tâm nói, chẳng lẽ tình yêu cũng không thể khiến cậu luyến tiếc sao? ...
Lão Tất cảm thấy ngôn ngữ của mình trước mặt Tuyết Lai luôn vô cùng bất lực, Lão Tất cân nhắc kỹ lưỡng, quyết định thuyết phục Đậu Đậu, để cô khuyên ngăn Tuyết Lai chắc chắn sẽ hiệu quả hơn, nhưng khi Lão Tất dẫn học viên của mình bước vào trong lều, ông thấy Đậu Đậu đang làm đồ may vá dưới ánh nến, trong tay cô cầm một mảnh vải trắng, những giọt nước mắt của cô rơi lặng lẽ như ngọc trai xuống mảnh vải trắng đó. Từ ánh mắt u sầu và biểu cảm kiên nghị của cô gái, Lão Tất nhạy bén nhận ra mọi lời khuyên ngăn trước mặt cô cũng đều sẽ là công cốc.
Tôi biết các người đến để làm gì, xin các người đừng nói gì cả, Đậu Đậu nói, tôi chỉ hy vọng các người giữ yên lặng, lúc này, chúng tôi chỉ cần sự yên lặng.
Cô đang khâu cái gì vậy? Một cô gái rụt rè hỏi Đậu Đậu.
Khâu một chiếc áo trắng, đây là bộ trang phục thánh thiện nhất mà tôi có thể nghĩ ra, Đậu Đậu nói, đến lúc đó tôi sẽ tự tay mặc cho Tuyết Lai.
Chúng tôi có thể giúp cô khâu cùng không? Cô gái kia hỏi Đậu Đậu.
Không, các người không được, Đậu Đậu kiên quyết lắc đầu, cô nói, tôi phải tự tay khâu bộ áo trắng này cho anh ấy.
Sự kiên quyết của Đậu Đậu khiến Lão Tất và những người bạn buồn bã, họ bước ra khỏi lều, một cô gái giọng nức nở gào lên trước, cô ta dựa vào cái gì mà nói chuyện với chúng tôi như một nữ hoàng vậy? Kiêu ngạo đến thế, bề trên đến thế, cứ như người sắp táng trên biển không phải Tuyết Lai, mà là chính cô ta vậy. Cô gái kia thì ác độc nói, cô ta không phải nữ hoàng, là phù thủy!
Lão Tất cảm thấy phản ứng của hai nữ học viên là quá đà, dù sao thì ông tin những giọt nước mắt trên mặt Đậu Đậu được chưng cất từ tình yêu và đau khổ, họ không có quyền chỉ trích Đậu Đậu, thấy chết không cứu ở Kim Trại không phải là lỗi lầm, mà là một sự ngầm hiểu hay có thể gọi là một sự phối hợp, đây là một việc không thể lý giải, nhưng việc này lại nằm ngoài khả năng cứu vãn của họ. Lão Tất xoa tay trầm ngâm một hồi, cuối cùng nói với học viên của mình, thôi bỏ đi, chúng ta cứ giữ im lặng thôi.
Họ quay lại bãi biển thì nhìn thấy nghi lễ tế tự kỳ lạ mà Tuyết Lai tự làm cho mình. Họ nhìn thấy Tuyết Lai đào 27 cái hố trên bãi cát, là Tiểu Lâm đếm từng cái một, tổng cộng 27 cái hố. Họ nhìn thấy Tuyết Lai lần lượt đi lại giữa nước biển và bãi cát, vốc 27 vốc nước biển rắc vào mỗi cái hố nhỏ, có người thì thào nói, 27 tuổi, anh ta năm nay 27 tuổi, cách giải thích này có lẽ là ngắn gọn hợp lý, mỗi người trong số họ đều muốn tận tai nghe Tuyết Lai giải thích về nghi lễ tế tự, nhưng bạn hãy nghĩ đến bầu không khí đáng sợ trên bãi biển lúc đó xem, ai dám dễ dàng phá vỡ sự trang nghiêm đó, ai dám dễ dàng phá vỡ chất thơ sâu lắng đó chứ?
Một đêm mát mẻ tháng tám, trên bãi biển Kim Trại đã xảy ra sự kiện táng trên biển mà sau này được lưu truyền một thời, người tận mắt chứng kiến chỉ đếm trên đầu ngón tay, ngoài bạn gái của người chết là Đậu Đậu ra, còn có nhóm bạn làm nhiếp ảnh của tôi, Tiểu Lâm và Lão Tất đều từng mô tả chi tiết toàn bộ quá trình sự kiện táng trên biển cho tôi, họ không hẹn mà cùng nhấn mạnh sự tĩnh lặng lúc đó.
Họ lặng lẽ ngồi trên bãi biển quan sát nhân vật huyền thoại đó bước về phía đại dương, vì tĩnh lặng, tiếng sóng biển giống như bản thánh ca vạn vật của thiên giới; vì tĩnh lặng, họ nghe thấy tiếng rơi vãi của ánh trăng trên mặt biển; vì tĩnh lặng, họ nghe thấy Đậu Đậu hát một bài ca lạ bằng âm sắc khàn đục mà dịu dàng, họ biết đó là bài ca Tuyết Lai tự đàn tự hát trong những cuộc lưu lạc trước đây; vì tĩnh lặng, họ có thể phân biệt được độ chênh lệch của tiếng chân trái và chân phải Tuyết Lai lội qua nước biển, đêm tối màu xanh thẳm, ánh đèn hải đăng phía xa trong mắt họ dường như đến từ thế giới khác, họ nhìn thấy nước biển như lụa đen từng chút từng chút ăn mòn chiếc áo trắng của người nhập biển; vì tĩnh lặng, tất cả họ đều giật mình trước tiếng gọi cuối cùng của Tuyết Lai.
Này, những con chiên lạc lối các người, các người đi theo tôi đi!
Người trên bãi biển không một tiếng động, còn Đậu Đậu cuối cùng đã bắt đầu quỳ trên bãi cát khóc nức nở thành tiếng, hai cô gái tiến lại nắm lấy tay cô, vừa vặn mỗi người nắm một tay, họ vừa xoa bóp đôi tay run rẩy đó, vừa dịu dàng an ủi cô. Tiểu Lâm sau này nói với tôi, chính tiếng nức nở của Đậu Đậu đã khiến họ thả lỏng thần kinh căng thẳng, cậu ta nhìn Lão Tất, cậu ta nói, thế nào, ông đi theo anh ta không? Lão Tất trừng mắt nhìn cậu ta, hạ thấp giọng nói, lúc nào rồi, cậu còn đùa à? Tiểu Lâm lại nhìn hai người đồng đội còn lại, cậu ta nói, hai người định theo anh ta à? Hai người đồng đội đó lại nói, sao cậu không theo anh ta? Cậu đi thì chúng tôi cũng đi. Thế là họ lại im lặng, các người nhìn thấy đại dương trong đêm tối giống như một con quái vật nuốt chửng chiếc áo trắng của người nhập biển, một đợt sóng lớn ập đến, như cây chổi sơn xóa sạch cái bóng màu trắng đó, cái bóng người biến mất. Họ chờ đợi cái bóng người xuất hiện lần nữa, nhưng bóng dáng màu trắng của Tuyết Lai đã hoàn toàn biến mất, họ nhận thức rõ ràng rằng, nghi lễ táng trên biển kỳ diệu đã hoàn thành, toàn bộ quá trình đơn giản hơn nhiều so với họ tưởng tượng, cũng bình thường và ngắn ngủi hơn so với họ tưởng tượng.
Người trên bãi biển không một tiếng động, không biết đã qua bao lâu, một cảm giác tội lỗi nào đó nhẹ nhàng nắm lấy trái tim họ, cảm giác này khiến họ thở gấp gáp mặt mày tái nhợt. Một cô gái đột nhiên bắt đầu chỉ trích tất cả nam giới có mặt, các người sao có thể thấy chết không cứu? Vì quá kích động và sợ hãi, cô gái đó có chút nói năng lộn xộn, cô nói, các người còn tính là đàn ông không? Chẳng lẽ lại muốn chúng tôi là con gái xuống biển cứu người à? Động vật máu lạnh, các người đúng là một lũ động vật máu lạnh, đàn ông không đưa ra bất kỳ sự bào chữa nào, họ đều nhìn chằm chằm vào Lão Tất, nhưng Lão Tất vẫn luôn giữ im lặng, Lão Tất chỉ phát ra một tiếng thở dài thườn thượt, sau đó ông nhặt một thứ gì đó trên bãi cát nhét vào ngực, vội vã rời khỏi bãi biển, lúc đó Tiểu Lâm và những người khác không ai để ý, thứ Lão Tất nhét vào ngực chính là máy ảnh Nikon của ông. Họ chỉ chân thành quan tâm đến Đậu Đậu, họ lo lắng Đậu Đậu vì quá đau buồn mà ngất đi, may thay chuyện họ lo lắng đã không xảy ra. Khoảng nửa giờ sau, họ nhìn thấy Đậu Đậu dùng váy mình bọc một đống hoa dại đi đến bãi biển, tại nơi Tuyết Lai nhập biển, Đậu Đậu tổng cộng đã ném 27 đóa hoa dại xuống biển.
Những nhân chứng cho đến tận rất lâu sau vẫn còn nghiền ngẫm về các chi tiết của lễ táng trên biển, có một chi tiết gây ra tranh luận giữa họ, lúc Tuyết Lai nhập biển từng có vài giây lùi lại, khi nước biển ngập đến vai, Tuyết Lai từng lùi lại, đây là sự thật không thể chối cãi, mỗi người trong số họ đều chú ý đến điều đó. Họ nhớ Tuyết Lai đột nhiên quay đầu lại nhìn người trên bãi biển, do đêm tối và khoảng cách ngăn trở, họ không nhìn thấy biểu cảm trên mặt Tuyết Lai, điều gây ra tranh luận chính là biểu cảm trên mặt Tuyết Lai, hai cô gái khăng khăng nói anh ta đang tìm Đậu Đậu, nhưng Tiểu Lâm cho rằng đó chỉ là sự tưởng tượng lãng mạn thường thấy của con gái, Tiểu Lâm dùng giọng điệu không thể nghi ngờ nói, anh ta thực ra đã do dự, Tiểu Lâm cho rằng đó là phản ứng tự nhiên của con người khi cái chết đến gần, Tuyết Lai chắc chắn đã do dự, lúc đó chỉ cần có người xuống cưỡng chế kéo anh ta quay lại bờ, cái gọi là táng trên biển có lẽ đã chấm dứt. Lời của Tiểu Lâm nghe có vẻ hợp tình hợp lý, nhưng lại vấp phải sự chỉ trích tức giận của đồng đội, họ vạch trần khiếm khuyết tính cách của Tiểu Lâm là lấy lòng tiểu nhân đo lòng quân tử, suy đoán như vậy là một sự tổn thương lớn đối với người đã khuất, người vốn luôn ôn hòa đôn hậu như Lão Tất lần này không thể nhẫn nhịn được nữa, ông trừng mắt nhìn chằm chằm vào Tiểu Lâm, răng nghiến ken két, Lão Tất nói, cái đồ khốn nạn này, nói đi nói lại toàn là lời vô nghĩa, cậu cũng có mặt ở đó, tại sao cậu không xuống cứu anh ta?
Tiểu Lâm không biết nói gì, Tiểu Lâm mặc dù vẫn cười hì hì, nhưng mặt cậu đã đỏ bừng, đó tất nhiên không phải là biểu hiện thẹn thùng, theo cách nói của chính Tiểu Lâm, lúc đó cậu cảm thấy vô cùng hổ thẹn, giống như một kẻ sát nhân nhìn thấy tang chứng của mình.
Nhóm bạn làm nhiếp ảnh đó tôi đều quen biết, theo tôi được biết sau khi họ từ Kim Trại trở về thì mối quan hệ trở nên hơi gượng gạo, giữa họ với nhau đều cảm thấy không còn gì để nói, không chỉ vậy, họ còn cảm nhận được một rào cản giao tiếp từ lời nói hành động của bạn đồng hành ngày xưa, rào cản này mơ hồ không rõ, nhưng lại khó lòng xóa bỏ, không ai nói rõ vấn đề nằm ở đâu, không ai còn tâm trí tu sửa tình bạn ngày xưa, theo sự kết thúc của lớp học nhiếp ảnh, nhóm bạn của tôi cũng mỗi người mỗi ngả.
Tôi từng nhìn thấy một bức ảnh của nhân vật huyền thoại Tuyết Lai tại chỗ Tiểu Lâm, đó là tác phẩm Tiểu Lâm chụp trộm trước lễ táng trên biển một khoảng thời gian, tôi nhìn thấy bãi biển Kim Trại xa xôi trên bức ảnh, nhìn thấy một người thanh niên đứng lặng bên bờ biển, nhìn từ bức ảnh, Tuyết Lai đúng như họ mô tả, tái nhợt mà thanh tú, giữa hàng chân mày kết đọng nỗi u sầu sâu thẳm, hình ảnh của anh cũng hoàn toàn khớp với tưởng tượng của tôi.
Nhưng một bức ảnh còn tuyệt vời hơn xuất hiện tại triển lãm nhiếp ảnh tổ chức vào mùa thu, tôi cũng nhìn thấy tác phẩm mang tên Lễ Táng Trên Biển tại triển lãm, có được tác phẩm này, tôi mới có dịp chiêm ngưỡng bức tranh thực sự của lễ táng trên biển. Tôi nhìn thấy Tuyết Lai trong biển, nhìn thấy chiếc áo trắng của anh, cũng nhìn thấy ánh trăng đêm đó dịu dàng tỏa xuống chiếc áo trắng của Tuyết Lai thế nào, nhìn thấy sự tương phản sáng tối kinh ngạc giữa nước biển màu mực và chiếc áo trắng đó, mọi thứ trên bức tranh đều hài hòa tự nhiên, không lộ chút vết tích gọt giũa nào, đúng như lời văn mô tả dưới tác phẩm, khi đối mặt với tác phẩm này, bạn không chỉ nghĩ đến cái chết, mà còn nghĩ đến sự tái sinh, đây chính là ma lực của nghệ thuật nhiếp ảnh.
Có lẽ bạn cũng đã đoán ra, tác phẩm 《Lễ Táng Trên Biển》 xuất phát từ tay người bạn Lão Tất của tôi, thực tế cũng chỉ có Lão Tất mới có thể chụp được bức ảnh khác thường đến vậy, Lão Tất luôn giành được giải thưởng liên tục tại các triển lãm, Lão Tất quả nhiên là Lão Tất, thủ pháp nhiếp ảnh của ông cũng khác thường. Tiểu Lâm sau này nói với tôi, ngày lễ táng trên biển họ không ai phát hiện ra máy ảnh của Lão Tất, không biết Lão Tất giấu máy ảnh ở đâu, Tiểu Lâm nói ngày lễ táng trên biển bãi biển Kim Trại im phăng phắc, vậy mà mấy người họ lại không nghe thấy tiếng Lão Tất nhấn màn trập.
