Kishimoto Masayoshi tìm thấy một hiệu sách nhỏ ở góc phố, nơi có thể ngồi xuống nhấm nháp cà phê và đọc sách. Ngoài anh ra thì chẳng còn vị khách nào khác, khung cảnh vô cùng lạnh lẽo, quạnh quẽ.

Điều này tất nhiên có mối liên hệ không thể tách rời với cuộc khủng hoảng tài chính châu Á. Thế nhưng, đây lại chính là chốn yên tĩnh mà anh đang mong muốn.

Kishimoto Masayoshi gọi một ly cà phê Mocha pha máy. Vừa lắng nghe tiếng máy xay hạt cà phê thành bột lạo xạo, anh vừa lướt xem những cuốn sách trên giá ở đây.

Việc không có truyện tranh là một chuyện hết sức bình thường, anh cũng chẳng cảm thấy có gì đó lạc lõng hay kệch cỡm cả. Những hiệu sách nhỏ mang phong cách tiểu tư sản như thế này sẽ không đời nào có truyện tranh, cho dù có mở ở Akihabara đi chăng nữa thì cũng không có.

Những nơi để đọc truyện tranh ở Tokyo này, ngoài tiệm net ra, thì chính là các quán cà phê truyện tranh chuyên dụng. Những nơi này còn có một điểm hay, đó là có thể qua đêm.

Ngược dòng lịch sử, đó đều là những chốn xuất hiện vào thời kỳ bong bóng kinh tế Nhật Bản bùng nổ, dù là nhân viên văn phòng tăng ca đến tận muộn lỡ chuyến tàu cuối cùng, hay là những kẻ mải chơi trong các quán bar đêm quên cả thời gian, đều coi đây là nơi tạm bợ để qua đêm.

Cùng với sự sụp đổ của bong bóng kinh tế vào đầu những năm 90, những nơi này dần trở thành chốn định cư lâu dài của một số người. Về sau, ngoài những kẻ vô gia cư net cafe ra, thì trạm dừng chân đầu tiên của rất nhiều người lên Tokyo lập nghiệp cũng sẽ chọn đây làm nơi ở tạm.

Kishimoto Masayoshi chọn hai cuốn sách, một cuốn là "Sanshiro" của Natsume Soseki, cuốn còn lại là "Con tàu đóng cua" (Kani Kosen) của Kobayashi Takiji. Hai cuốn sách này đủ sức bầu bạn với anh qua trọn vẹn một buổi chiều nhàn nhã.

Kishimoto Masayoshi thuộc mẫu người cao nhã hay bình dân đều được, hoàn toàn không câu nệ vào một khuôn khổ nào. Cả "Sanshiro" và "Con tàu đóng cua" đều đại diện cho những đặc điểm mang tính giai đoạn trong quá trình phát triển của Nhật Bản.

“Con tàu đóng cua” miêu tả cảnh những công nhân thất nghiệp, nông dân phá sản, học sinh nghèo khổ cùng những đứa trẻ mười bốn, mười lăm tuổi bị lừa gạt tuyển dụng lên con tàu đóng cua "Hokko Maru", bắt đầu quãng thời gian trôi nổi dài ngày trên biển, làm những công việc đánh bắt cua nguyên thủy, lạc hậu và nặng nhọc.

Con tàu đóng cua vốn dĩ là một loại tàu công nghiệp không thể hoạt động xa bờ, nhưng lại bị cải tạo một cách trái phép thành tàu đánh cá có thể đến vùng biển bán đảo Kamchatka để bắt cua.

Tại vùng biển bán đảo Kamchatka có điều kiện hải văn và khí hậu cực kỳ phức tạp, sản sinh ra những con cua hoàng đế ngon nhất thế giới, đồng thời nhân tiện tiến hành cả công việc đánh bắt tôm. Qua đó cho thấy sự tàn bạo đẫm máu trong quá trình tích lũy tư bản nguyên thủy của chủ nghĩa tư bản ở giai đoạn sơ khai.

Cuốn tiểu thuyết đã vạch trần một cách chân thực bản chất tàn độc của các nhà tư bản nghề cá và quân đội phản động trong việc bóc lột, áp bức công nhân đánh cá, thể hiện chính xác quá trình phát triển của giai cấp công nhân Nhật Bản từ tự phát đấu tranh đến tự giác đấu tranh, là một trong những tác phẩm xuất sắc trong lịch sử văn học hiện đại Nhật Bản.

Ngay cả vào năm 1997, hay hai mươi năm sau, thậm chí là lâu hơn nữa, khi đọc lại cuốn tiểu thuyết dài "Con tàu đóng cua" này, thì nó vẫn không hề lỗi thời.

Cho dù chủ nghĩa tư bản Nhật Bản có phát triển từ giai đoạn sơ khai lên giai đoạn cao cấp đi chăng nữa, thì mối quan hệ giữa kẻ bóc lột (kẻ thống trị) và kẻ bị bóc lột (kẻ bị trị) chưa bao giờ thay đổi.

Phương thức bóc lột của chủ nghĩa tư bản giai đoạn sơ khai vốn đơn giản, trực tiếp và thô bạo, trong khi phương thức bóc lột của chủ nghĩa tư bản giai đoạn cao cấp lại trở nên tinh vi hơn và đa dạng hóa thủ đoạn hơn, cốt để tạo cho kẻ bị bóc lột một thứ ảo giác rằng bản thân đang sống rất tốt.

Khá nhiều người cho dù ngày nào cũng bị cưỡng hiếp tinh thần đủ kiểu hoa mỹ, nhưng vẫn cảm thấy vô cùng tận hưởng, chưa từng thấy họ có lần nào kích động nổi giận như lúc đánh nhau hay cãi vã cả, đúng là thật thơm ngon (châm biếm).

Khi Kishimoto Masayoshi cầm sách quay trở lại, một ly cà phê Mocha đã được đặt sẵn trên vị trí mà anh vừa chọn. Anh đặt hai cuốn sách lên chiếc bàn gỗ tròn nhỏ trước mặt mình.

Kishimoto Masayoshi cầm cuốn "Con tàu đóng cua" của Kobayashi Takiji lên đọc trước. Dù là một cuốn tiểu thuyết dài, nhưng sách không hề dày, chỉ mất một, hai tiếng là có thể đọc xong xuôi.

Khoảng thời gian này đến lúc ăn tối lúc bảy, tám giờ tối của anh vẫn còn sớm. "Sanshiro" của Natsume Soseki hoàn toàn đủ để lấp đầy khoảng thời gian còn lại sau khi anh đọc xong "Con tàu đóng cua".

Trong mắt Kishimoto Masayoshi, "Sanshiro" không chỉ là khúc dạo đầu trong "bộ ba tác phẩm" của nhà văn Nhật Bản Natsume Soseki, được ví là cuốn tiểu thuyết thanh xuân xuất sắc nhất trong văn học của Soseki, mà nó còn phản ánh khoảng cách giai cấp không thể vượt qua ở Nhật Bản, hay nói cách khác là sự thỏa hiệp buộc phải thỏa hiệp khi phải đối mặt với hiện thực.

Cho dù nữ chính có chút tình cảm với nam chính, thái độ của anh trai nữ chính đối với nam chính cũng là sự tán thưởng, thì điều đó cũng không thể giúp hai người họ đến được với nhau.

Cuối cùng, nữ chính đã kết hôn với một người đàn ông khác cùng giai cấp với cô. Còn xuất thân background của nam chính chỉ là một tên học sinh nghèo từ trường trung học Kumamoto thi đậu vào đại học ở Tokyo.

Cái vùng đất Kumamoto nhỏ bé ở Nhật Bản này mãi về sau mới nổi tiếng, khiến rất nhiều người Trung Quốc ghi nhớ tên tuổi, không phải vì cuốn "Sanshiro" của Natsume Soseki, mà thứ nhất là linh vật Kumamon đáng yêu, thứ hai là nơi có dâu tây ngon nhất toàn Nhật Bản, thứ ba là động đất.

Ngay từ đầu, một người mà nam chính gặp trên chuyến tàu hỏa đã mạnh dạn đề cập đến luận điệu rằng với con đường phát triển hiện tại, Nhật Bản sớm muộn gì cũng sẽ vong quốc.

Đến khi cậu ta đến trường đại học ở Tokyo, vốn tưởng rằng mình đọc nhiều sách, lại còn thích những thứ kỳ lạ, ít người biết. Nào ngờ sự thật lại không phải vậy, lúc cậu mượn một cuốn sách thuộc dạng ít người đọc và hiếm hoi từ thư viện về xem, thì lại kinh ngạc phát hiện ra những chỗ sai sót trong sách từ lâu đã được ai đó dùng bút chì sửa lại, khiến cậu vô cùng chấn động, thực sự hiểu thế nào là núi cao còn có núi cao hơn, người giỏi còn có người giỏi hơn.

Hồi còn ở Kumamoto, bản thân cậu chẳng khác nào ếch ngồi đáy giếng. Hơn nữa, chính là sự hoa mắt chóng mặt mà đô thị lớn Tokyo mang lại, cùng đủ loại chấn động sâu thẳm trong nội tâm.

Tất cả những điều này, dưới cái nhìn của Kishimoto Masayoshi, hoàn toàn tương tự với những sinh viên đại học ở thời đại sau, những người cũng thông qua kỳ thi đại học giống như nam chính, bước từ vùng quê lên các thành phố lớn.

Dù là "Con tàu đóng cua" của Kobayashi Takiji, hay "Sanshiro" của Natsume Soseki, cho dù thời gian ra đời đã rất lâu, nhưng cốt lõi bên trong vẫn không hề mang lại cảm giác lỗi thời.

Sức hấp dẫn của văn học nghiêm túc nằm ở chỗ nó có thể phản ánh bản tính con người. Còn về bối cảnh, nó mang đậm dấu ấn thời đại của những giai đoạn khác nhau.

Kishimoto Masayoshi không hoài niệm, cũng không cho rằng sách nhất định phải bắt kịp cái gọi là hơi thở thời đại. Tác phẩm hay, dù qua một trăm năm, vẫn là tác phẩm hay. Tác phẩm rác rưởi, cho dù là mới nhất, thì vẫn cứ là rác rưởi mà thôi.

Anh cho rằng đọc sách không nằm ở số lượng nhiều, mà nằm ở phương pháp. Đọc bao nhiêu sách đi nữa mà phương pháp sai thì cũng uổng công vô ích. Hơn nữa, nhất định phải nuôi dưỡng thói quen đọc sách tốt, tốt nhất là mỗi ngày có thể dành ra nửa tiếng để đọc trước khi đi ngủ.

Kishimoto Masayoshi thấu hiểu một điều rằng, đứng từ góc độ tài sản mà nói, đọc sách không thể trực tiếp làm cho tài sản của bản thân tăng lên, nhưng nó lại có thể bồi dưỡng trí tuệ của bản thân, gián tiếp cung cấp sự hỗ trợ mạnh mẽ về mặt trí tuệ cho việc gia tăng tài sản sau này.

Câu nói "Đến khi dùng đến mới hối hận vì đọc ít" chính là do ngày thường không chịu tích lũy cho thật tốt mà ra. Dưới cơn bão tài chính châu Á, có người chọn đến tiệm Pachinko, có người lại chọn đọc sách. Và anh thuộc về vế sau.