Tĩnh Thu làm việc ở nhà ăn một thời gian, nhà trường thông báo cô đến nông trường của trường để rèn luyện nửa năm, nói rằng cô chưa từng xuống nông thôn, sau này để cô ra ngoài dạy học sợ người khác có ý kiến, cô đến nông trường rèn luyện nửa năm, người khác sẽ không còn gì để nói nữa.

Nhà trường vừa lập một nông trường ở một thôn sơn cước dưới Nghiêm Gia Hà gọi là Phó Gia Trùng, chuẩn bị cho học sinh luân phiên đến đó rèn luyện. Chọn Phó Gia Trùng lập nông trường là vì nhà Diêu chủ nhiệm của trường ở Phó Gia Trùng, dựa vào chút quan hệ này, Phó Gia Trùng mới cấp cho trường một ít đất, hơn nữa còn ra người ra sức, giúp nông trường của trường dựng mấy gian nhà.

Từ thành phố K đến Nghiêm Gia Hà, đại khái có bốn mươi dặm đường, có xe khách đường dài. Xe chạy thẳng từ thành phố K đến Nghiêm Gia Hà mỗi ngày chỉ có hai chuyến, nếu từ huyện K bắt xe đi Nghiêm Gia Hà thì mỗi ngày có bốn chuyến. Từ Nghiêm Gia Hà đến Phó Gia Trùng, còn hơn tám dặm đường nữa, toàn là đường khe núi, có rất nhiều đoạn đến xe đạp cũng không đi nổi, chỉ có thể dựa vào đôi chân để đi.

Nhà trường tuyển chọn mấy giáo viên đến nông trường, nữ phụ trách quản lý chuyện ăn uống của học sinh, nam phụ trách dẫn học sinh lao động. Đợt đến nông trường đầu tiên còn mang nhiệm vụ làm trạm trượt, phải làm tốt công tác chuẩn bị để đón học sinh đến.

Tĩnh Thu là người trong đợt đầu tiên được phái đến nông trường, cô nghe được tin này thì hưng phấn không thôi, bởi vì điều này có nghĩa là cô có thể thoát khỏi sự giám sát của mẹ rồi, hơn nữa Tây Thôn Bình cách Nghiêm Gia Hà chỉ có mấy dặm đường, đến nông trường có nghĩa là ở gần Lão Tam hơn.

Mẹ tuy có chút lo lắng, nhưng không lo lắng như kiểu xuống nông thôn, bây giờ Tĩnh Thu là người có công việc rồi, xuống dưới nửa năm là có thể về dạy học, những người đi cùng đều là giáo viên trong trường, mẹ còn tương đối tin tưởng. Quan trọng nhất là, mẹ không biết mối quan hệ về mặt địa lý giữa Nghiêm Gia Hà và Tây Thôn Bình là thế nào, nếu mẹ biết, e rằng vẫn sẽ phải lo lắng.

Mấy người đi nông trường lần này do Diêu chủ nhiệm dẫn đầu, đi cùng còn có một nữ giáo viên hơn hai mươi tuổi, chính là cô giáo Vương sinh con trai chỉ sau bảy tháng kết hôn đó. Người kia là một nam giáo viên hơn bốn mươi tuổi, họ Trần, từng dạy vật lý cho Tĩnh Thu, trước kia còn thường xuyên cùng Tĩnh Thu tập bóng. Thầy Trần người không cao, nhưng trước kia là người tập thể dục dụng cụ, cơ bắp rất có sức mạnh, thường xuyên mượn cơ hội cứu bóng để làm một cú lộn mèo về phía trước, thu về một tràng pháo tay tán thưởng.

Nhà trường chọn địa điểm nông trường trên một ngọn núi, bởi vì không xa đằng sau núi có một con đường, có thể đi xe máy cày tay, đi thẳng đến một thị trấn nhỏ gọi là Hoàng Hoa Đạo Tràng, từ đó có đường ô tô thông đến Nghiêm Gia Hà. Trường có một chiếc xe máy cày tay, chính là loại mà người ta gọi là "xe cày nhỏ", có thể vận chuyển hàng hóa mua sắm cho nông trường.

Người lái xe cày nhỏ là một thanh niên hơn hai mươi tuổi, tên là Thụ Tân, bố là hiệu trưởng trường trung học số 12 thành phố K. Sau khi tốt nghiệp cấp ba, Tiểu Đản vì bệnh tim nên không xuống nông thôn, không biết học lái xe cày tay từ ai, có lẽ cũng mượn chút thể diện của bố nên đến trường trung học số 8 làm nhân viên tạm thời, vẫn chưa chuyển chính thức.

Tĩnh Thu trước kia đã từng gặp Tiểu Đản, bởi vì lúc cô đi học lao động ở xưởng của trường thường xuyên nhìn thấy cậu ta kéo hàng ở đó. Sau đó lúc làm nhân viên nấu ăn, cũng thường xuyên nhìn thấy cậu ta dính đầy dầu máy loay hoay với chiếc xe máy cày tay đó ở trước nhà ăn, bên cạnh vây một đám trẻ con, nhìn cậu ta dùng tay quay dùng sức khởi động xe cày nhỏ. Lúc không nổ máy được thì cả đám thất vọng, thở dài ngao ngán; lúc nổ máy được thì quần chúng sôi trào, vui mừng khôn xiết, từng đứa trèo lên xe của cậu ta như những chú khỉ nhỏ, theo cậu ta ra sân trường để thử xe.

Tiểu Đản không chỉ trong tên có chữ "Thụ Tân", ngoại hình cũng có chút giống Lão Tam, chiều cao xấp xỉ Lão Tam, gầy gò hơn Lão Tam một chút, làn da cũng đen hơn Lão Tam một chút, lưng không thẳng bằng Lão Tam. Nhưng hai người bọn họ có một điểm chung, chính là khi cười, toàn bộ khuôn mặt đều tích cực tham gia vào đó. Đôi mắt híp lại, liền lộ ra hàng lông mi vô cùng rậm vô cùng đen. Bên cánh mũi có hai đường nếp nhăn khi cười, khiến nụ cười có sức lây lan đặc biệt.

Bốn thầy trò Tĩnh Thu trước tiên ngồi ô tô qua thành phố huyện K đến Nghiêm Gia Hà xuống xe, sau đó thì đi bộ vào Phó Gia Trùng. Tiểu Đản lái xe cày nhỏ vào núi, từ trường trung học số 8 thành phố K đến thành phố huyện K, rồi đến Nghiêm Gia Hà, sau đó đến Hoàng Hoa Tràng, cuối cùng đến nông trường, khoảng sáu, bảy mươi dặm đường. Khi hai bên hội họp ở sau núi, mấy người còn hát lên những khúc ca trong "Trường Chinh Tổ Khúc", đằng nào trên núi cũng không có ai, bình thường dám hát hay không dám hát thì bây giờ đều có thể thả lỏng cổ họng hô lớn mấy tiếng.

Vì còn một đoạn đường chưa sửa xong, xe cày nhỏ chỉ có thể đỗ ở chỗ lò gạch của đội, mấy người chạy đi chạy lại mấy bận, mới vận chuyển đồ đạc trên xe đến nông trường.

Mấy gian nhà của nông trường mới chỉ có hình thù ban đầu, trong nhà là đất bùn, vẫn chưa được san phẳng, toàn là những cục đất. Trên cửa không có kính, cũng không có vật gì che chắn, đành phải dùng một chiếc nón lá để che. Giường chỉ là một đống đất, bên trên đặt mấy tấm ván gỗ. Chốt cửa cũng không có, Tĩnh Thu và cô giáo Vương ở chung một phòng, ban đêm hai người dùng một cây gậy lớn chống chéo cửa lại.

Việc đầu tiên mấy người làm là xây một cái nhà vệ sinh, chính là đào một cái hố, bên trên gác hai tấm ván, sau đó dùng mấy cọng cao lương đan thành tấm rào chắn xung quanh. Truyền thuyết kể rằng trên núi vùng này có một loại động vật, người địa phương gọi là "Ba Lang Tử", chuyên thích ban đêm ra ngoài tập kích người đi vệ sinh, hễ lên là dùng cái lưỡi dài đầy gai liếm mông người ta, rồi lôi ruột ra ăn thịt. Vì sợ "Ba Lang Tử", lúc đi vệ sinh ai nấy đều cầm theo một chiếc rìu.

Đến ban đêm, mọi người đều cố gắng hết sức không đi vệ sinh, nếu thực sự phải đi, nam giới sẽ chạy ra phía sau nhà giải quyết một chút. Tĩnh Thu ban đêm thế nào cũng phải đi vệ sinh một hai bận, lại không tiện đi ở phía sau nhà, đành phải cầm rìu đi đến nhà vệ sinh cách đó một hai trăm mét.

Tiểu Đản ở ngay cùng một bên nhà gần cửa trước, nếu không đóng cửa thì Tĩnh Thu đi ra cậu ta có thể nhìn thấy. Tĩnh Thu rất nhanh đã phát hiện ra mỗi lần cô từ nhà vệ sinh đi ra đi ngược về, tổng có thể nhìn thấy Tiểu Đản đứng bên vệ đường hút thuốc, vị trí đứng vừa khéo ở một nơi vừa không khiến cô cảm thấy lúng túng, gặp tình huống lại có thể lập tức chạy tới cứu mạng. Cô đi lướt qua người cậu ta, hai người chào hỏi một tiếng, trước sau trở về phòng của mỗi người.

Những ngày mới đến đó, trên núi cũng chẳng có món rau gì ăn, mọi người liền đem chỗ rau riêng mình mang theo ra ăn cùng nhau. Lúc trời quang mây tạnh, mọi người ra ngoài đào hành dại tỏi dại về ăn. Lúc trời mưa, thì lên núi nhặt "địa y", rửa sạch rồi xào lên, ăn hơi giống mộc nhĩ đen. Mỗi lần ra ngoài đào hành nhặt "địa y", đi mãi đi mãi, cô giáo Vương và thầy Trần lại đi đến với nhau, Tĩnh Thu liền thành kẻ lẻ loi, nhưng chỉ một lát sau, Tiểu Đản sẽ tìm đến, cùng cô nhặt "địa y".

Diêu chủ nhiệm tuy nhà ở ngay dưới núi, nhưng cũng kiên trì ở lại trên núi giống mọi người, mỗi tuần mới về nhà một lần, đôi khi lại mang từ nhà một ít rau củ đến cho mọi người ăn. Tĩnh Thu quản lý chuyện ăn uống, muốn trả tiền cho ông, liền hỏi ông bao nhiêu tiền một cân, Diêu chủ nhiệm nói là "hai hào một xu tám một cân rau", vừa nói vừa dạng hai chân ra, làm động tác nhổ rau.

Cuộc sống ở nông trường rất khổ, nhưng mấy giáo viên đều rất hài hước hoạt bát, cho nên Tĩnh Thu cảm thấy ngày tháng không hề khó qua chút nào. Ban ngày làm việc một ngày, buổi tối trước khi đi ngủ lại tụ tập lại kể chuyện. Tĩnh Thu phát hiện thầy Trần đặc biệt biết kể chuyện lịch sử, Diêu chủ nhiệm và cô giáo Vương biết kể chuyện dân gian, còn Tiểu Đản thì đặc biệt biết kể những câu chuyện trinh thám Sherlock Holmes.

Chuẩn bị hòm hòm rồi, nông trường liền nghênh đón đợt học sinh đầu tiên. Việc đầu tiên sau khi học sinh đến là thông con đường phía sau núi, như vậy xe cày nhỏ có thể lái thẳng đến trước tòa nhà hình chữ L của nông trường. Thế là Tiểu Đản và chiếc xe cày nhỏ của cậu ta đã trở thành một cảnh quan lớn của nông trường.

Tiểu Đản thích mặc một bộ quân phục cũ, hình như tối nào cũng nhớ nhét vào vại dưa muối vậy, nhăn nhúm một cách có thể so với dưa muối. Chiếc mũ quân đội cũ đội trên đầu, cũng là loại có vành mũ mềm oặt, giống như tàn binh bại tướng của Quốc Dân Đảng. Nhưng lúc lái xe cày nhỏ, thì lại có phong thái liều mạng, tốc độ gió cuộn chớp giật, nhấp nhô lên xuống, không gì cản nổi, lần nào cũng phải lao thẳng đến trước nhà bếp rồi mới khựng lại đột ngột.

Học sinh nghe thấy tiếng "đồ cộp đồ cộp" của xe cày nhỏ, giống như bà con Giáp Bì Cương nghe thấy tiếng xe lửa nhỏ vậy, đều sẽ ùa ra khỏi ký túc xá, nhìn xem chiếc cầu nối hoạt động duy nhất giữa nông trường này và thế giới bên ngoài này.

Trên mặt Tiểu Đản theo lệ là có một ít dầu máy, gần như đã trở thành đạo đức nghề nghiệp và chỉ số kỹ thuật của cậu ta. Có lúc Tĩnh Thu nói với cậu ta, nói trên mặt cậu ta chỗ này chỗ kia có dầu máy, cậu ta liền kéo tay áo lên lau một cái, phần lớn thời gian là càng lau càng nhiều. Tĩnh Thu cười gập cả người, cậu ta liền vươn mặt qua, bảo Tĩnh Thu giúp mình lau một chút, dọa cho Tĩnh Thu quay người bỏ chạy, còn cậu ta thì mang vẻ mặt "cậu không lau thì cậu phải chịu trách nhiệm", thản nhiên đi làm việc của mình.

Tĩnh Thu và cô giáo Vương phụ trách gánh nước rửa rau nấu cơm, thầy Trần và Diêu chủ nhiệm thì phụ trách dẫn học sinh lao động, Tiểu Đản chạy vận chuyển, năm người là vừa phân công vừa hợp tác. Cứ cách ba năm bữa, Tĩnh Thu hoặc cô giáo Vương sẽ đi theo xe cày nhỏ của Tiểu Đản ra ngoài mua rau mua gạo. Cô giáo Vương đi hai lần, liền không mấy muốn đi nữa, nói không ngửi nổi cái mùi dầu diesel đó, hơn nữa ngồi trên xe cày nhỏ "đồ cộp đồ cộp" chạy mấy chục dặm, mông cũng "cộp" cho nổi phỏng lên rồi.

Tĩnh Thu không sợ mùi dầu diesel, cô từ nhỏ đã rất thích ngửi mùi xăng, cho nên lúc nào cũng là cô đi mua sắm cùng Tiểu Đản. Lần nào cũng là dọn xong bữa sáng rồi mới đi, tranh thủ chiều tối phải về kịp, để chuẩn bị bữa tối cho học sinh, sợ cô giáo Vương một mình làm không xuể.

Quen thân với Tiểu Đản hơn một chút, Tĩnh Thu liền muốn nhờ cậu ta giúp một việc, chở cô đi một chuyến đến Tây Thôn Bình. Cô muốn xem rốt cuộc Lão Tam đang làm gì, tại sao mãi không đến thăm cô.

Thế là lần đi mua sắm tiếp theo, Tĩnh Thu liền hỏi Tiểu Đản có thể rẽ từ Nghiêm Gia Hà qua Tây Thôn Bình một chuyến không, cô nói cô có một người bạn ở đó, cô đi trả sách.

Tiểu Đản hỏi: "Bạn trai hay bạn gái?"

Tĩnh Thu hỏi vặn lại: "Bạn trai thì sao, bạn gái thì thế nào?"

Tiểu Đản ăn nói xưa nay vẫn nham nhở cười cợt, dẻo mỏ: "Là bạn gái thì chở cô đi, là bạn trai thì không chở cô đi."

Tĩnh Thu nói: "Cậu thấy không tiện thì thôi vậy."

Tiểu Đản không nói tiện hay không tiện, nhưng lúc mua xong gạo lái xe quay về, Tĩnh Thu thấy cậu ta dừng xe mấy bận, đi nói chuyện với những người gặp trên đường, cô không biết cậu ta đang làm gì. Lái một lúc, cậu ta nói với cô: "Đến Tây Thôn Bình rồi, cô muốn đi đâu?"

Tĩnh Thu chưa từng đi con đường này đến Tây Thôn Bình, chốc lát có chút ngẩn ngơ không định hình được, đứng ngây ra hồi lâu, mới sắp xếp lại phương hướng, chỉ về hướng lán thợ của đội thăm dò nói: "Nên ở bên đó."

Tiểu Đản lái thẳng xe cày nhỏ đến trước lán thợ, tắt máy, nói: "Tôi đợi cô ở đây, nhưng nếu thời gian quá lâu mà không ra, tôi sẽ xông vào cứu cô đấy."

Tĩnh Thu nói một câu "Không đâu, tôi về ngay đây", liền đi về phía dãy lán thợ đó, cảm thấy tim mình sắp nhảy lên tận cổ họng rồi, bình thường chưa từng cảm nhận được tim mình đang đập, nhưng bây giờ là cảm nhận một cách chân thực rằng tim đang đập thình thịch, hơn nữa lại đập ở ngay chỗ rất gần cổ họng. Cô bây giờ có chút tin vào những lời nói trong sách kia rồi, lúc kích động tim sẽ chạy lên trên, đập ở gần cổ họng. Lúc yên tâm, tim sẽ chạy xuống dưới, chính là cái gọi là "đặt tim trở lại trong bụng rồi".

Cô cầm một cuốn sách làm bình phong, chuẩn bị nếu lát nữa Lão Tam không có ở đó, hoặc thái độ của Lão Tam không nhiệt tình, cô sẽ nói là đến trả sách. Cô hít sâu một hơi, mới đi gõ cửa phòng Lão Tam, nhưng gõ hồi lâu cũng không ai đáp. Cô chợt nhớ ra đây là buổi chiều, có lẽ Lão Tam đang đi làm. Cô rất thất vọng, nhưng lại không cam lòng, liền đi dọc theo những căn phòng đó, đi từng phòng từng phòng một, xem có bắt được ai để hỏi tình hình của Lão Tam không. Đi một vòng, cũng không nhìn thấy một ai, có lẽ đều đi làm cả rồi.

Cô lại quay về trước căn phòng của Lão Tam, gần như ôm lấy tâm thế không chút hy vọng nào gõ mấy cái, không ngờ lại gõ mở được cửa. Người mở cửa là một người đàn ông trung niên, Tĩnh Thu nhận ra chính là người đàn ông trung niên nửa người mà lần trước cô đến gọi Lão Tam đi nhà bác ăn cơm đã từng gặp. Cô liếc mắt nhìn vào trong phòng, nhìn thấy có một người phụ nữ, đang chải chuốt tóc tai, hình như vừa mới từ trên giường bò dậy vậy.

Người đàn ông trung niên đó cũng nhận ra cô, nói: "Ấy, đây chẳng phải là 'nước đậu xanh' đó sao?"

Người phụ nữ kia đi theo ra cửa, hỏi: "'Nước đậu xanh' của anh đấy à?"

Người đàn ông trung niên cười nói: "Tôi làm gì có 'Nước đậu xanh'? Là của Tiểu Trần nhà người ta đấy. Nhớ ra rồi, cái từ 'Nước đậu xanh' này, vẫn là do cô ấy sáng tạo ra đấy. Chúng tôi nói ăn thịt nai bị bốc hỏa, cô ấy liền bảo uống chút 'Nước đậu xanh' giải hỏa." Nói xong liền cười đầy ẩn ý.

Tĩnh Thu một lòng muốn hỏi tin tức của Lão Tam, cũng mặc kệ bọn họ đang nói gì, chỉ hỏi: "Các anh có biết không——cậu ấy khi nào tan làm?"

"Cậu ấy? Ai cơ?" Người đàn ông trung niên đùa cợt hỏi.

Người phụ nữ kia chỉ vào người đàn ông trung niên, hỏi Tĩnh Thu: "Em có quen Lão Ký không? Là chồng chị. Chị qua thăm thân, hôm nay mới đến, em chắc chắn——ở đây lâu lắm rồi, có biết hay không Lão Ký nhà chị trong thôn này có 'Nước đậu xanh' nào không? Mấy người làm ngoại nghiệp các em, không có một ai là người tốt cả, thôn nào cũng có——'Nước đậu xanh'."

Lão Ký mặc kệ vợ mình, nói với Tĩnh Thu: "Tiểu Trần chuyển đi rồi, em không biết à?"

Tĩnh Thu giật mình, hỏi: "Cậu ấy chuyển đi đâu rồi?"

"Cậu ấy chuyển sang đội hai rồi."

Tĩnh Thu ngây người ở đó, không biết Lão Tam chuyển đi đâu để làm gì, hơn nữa lại không nói cho cô biết. Cô đứng đó luống cuống một hồi, lấy hết dũng khí hỏi: "Anh——có biết không——đội hai ở đâu?"

Lão Ký định nói cho cô biết, bị vợ kéo tay áo, nói: "Anh đừng có chuốc họa vào thân ở trong này, người ta Tiểu Trần nếu muốn cô ta biết, còn có thể không nói cho cô ta sao? Anh cẩn thận rước họa làm người ta đánh nhau đấy."

Tĩnh Thu không biết cái thứ "nước đậu xanh" này rốt cuộc có ý nghĩa gì, nhưng những lời người phụ nữ kia nói cô ít nhiều cũng ngộ ra được vài phần, cô lúng túng nói một câu: "Các anh hiểu lầm rồi, em chỉ đến trả cho cậu ấy một cuốn sách thôi, làm phiền hai người rồi——" liền quay người chạy mất.

Tiểu Đản thấy sắc mặt cô không đúng, lo lắng hỏi mấy lần, cô cũng không đáp lời. Lúc về đến nông trường, đang dọn bữa tối, cô vội vàng chạy đi giúp đỡ. Nhưng dọn xong bữa cơm cho học sinh, mấy giáo viên ngồi xuống ăn cơm, cô cảm thấy đầu rất đau, một chút khẩu vị cũng không có, liền thoái thác là đau đầu, chạy về phòng nằm ngủ.

Mấy giáo viên đều quan tâm chạy đến hỏi cô hôm nay xảy ra chuyện gì thế, cô nói không có gì, chỉ là đau đầu, muốn ngủ một lúc. Ngủ một lát, Tiểu Đản bưng một bát cơm rau nấu rất loãng đến cho cô ăn, còn dùng một chiếc đĩa nhỏ đựng một ít dưa muối mang theo của cậu ta. Cô vừa nhìn thấy hai thứ này, liền cảm thấy đói rồi, nói một câu "Cảm ơn", liền ăn một mạch hết sạch.

Ngày hôm gôm, lúc cô đến ao nước gánh nước, Tiểu Đản đi theo ra, nói là muốn giúp cô gánh. Cô không chịu: "Thôi đi, cậu bị bệnh tim cơ mà, sao có thể gánh nước?"

Tiểu Đản nói: "Bệnh tim của tôi là do sợ xuống nông thôn mà thành ra đấy, tôi giúp cô gánh đi, tôi thấy lần nào cũng là cô gánh nước, sao cô giáo Vương không gánh nước chứ?"

Tĩnh Thu chưa từng nghĩ đến chuyện này, đằng nào không có nước dùng thì ra gánh thôi. Cô sợ người khác nhìn thấy Tiểu Đản giúp cô gánh nước không hay, liền thoái thác nói: "Vẫn để tôi gánh đi——"

Tiểu Đản cười cười nói: "Cô sợ người ta bàn tán à? Nếu cô thực sự sợ, thì hôm qua đã chẳng đến cơm tối cũng không ăn mà nằm liệt giường rồi. Bây giờ có nói thêm lời bàn tán gì đi nữa cũng không địch lại lời bàn tán của ngày hôm qua đâu——"

Tĩnh Thu khó hiểu hỏi: "Lời bàn tán gì của ngày hôm qua?"