Cuộc giằng xé giữa họ kéo dài suốt một tuần — một tuần lễ thật đáng sợ, mà thoạt nhìn bề ngoài thì đời sống của họ vẫn trôi chảy theo những lối mòn thường nhật. Thực ra, sự tình còn tệ hơn thế một chút, bởi vì theo sự sắp đặt trớ trêu của định mệnh, tuần này lại bao gồm cả Lễ Tạ ơn và một buổi họp mặt gia đình vui vẻ bên nhà Frederica, với những lời chúc mừng cho quá khứ và những dự tính cho tương lai. Thế rồi Rose và Rodney, đúng với cung cách của những con người văn minh, vẫn giữ nguyên nét mặt, đón nhận những lời chúc, vạch ra những kế hoạch vui vẻ cho cặp song sinh; mỉm cười hoặc bật cười khi cần thiết — bằng cách này hay cách khác, họ đã vượt qua được khoảng thời gian ấy.
Thế nhưng, vào đủ mọi lúc và ở đủ mọi nơi khi hai người ở một mình, trận chiến lớn lại bùng phát; phần lớn là vào những giờ khắc tĩnh lặng của đêm khuya, trong phòng ngủ của Rose, khi cô ngồi dậy trên giường còn anh thì đi qua đi lại, run rẩy trong một chiếc áo choàng tắm lớn. Cuộc chiến ấy lại có một thói quen khủng khiếp là hay bị ngắt quãng bởi những chuyện vặt vãnh thường ngày trong gia đình; những chuyện này, với sự mặc định về tính vĩnh cửu của cuộc sống cũ cùng sự phớt lờ mù quáng trước thảm họa đang cận kề, mang một nỗi buồn xé lòng gần như không thể chịu đựng nổi. Bữa sáng vào buổi sáng diễn ra một vụ hành quyết cũng đại khái là như thế.
Điều khó khăn nhất trong tất cả đối với Rose — điều suýt chút nữa làm nhụt ý chí của cô — là việc nhận ra Rodney chậm chạp đến nhường nào trong việc thực sự thấu hiểu sự việc. Anh giống như một con thú sập bẫy cứ đi đi lại lại dọc bốn bức tường chuồng, đầy tự tin rằng chỉ một lát nữa thôi là mình sẽ tìm ra lối thoát, để rồi sau đó, trong sự hoài nghi và ngẩn ngơ, anh bắt đầu láng máng nhận ra rằng chẳng có lối thoát nào cả. Cô thực sựu định bỏ đi và rời xa anh — rời xa những đứa con; đi đến một nơi nào đó mà sự chăm sóc và bảo bọc của anh không thể với tới! Cô thực sự đang lên kế hoạch làm điều đó — hoạch định từng chi tiết để thực hiện nó! Đến cuối mỗi cuộc trò chuyện dài đằng đẵng của họ, có vẻ như anh đã nắm bắt được ý định quái đản này và chấp nhận nó. Thế nhưng trước khi cuộc trò chuyện tiếp theo bắt đầu, anh lại tìm cách gạt phắt chuyện đó đi như một cơn ác mộng viển vông.
Một lời mời từ nhà Crawfords gửi đến cho buổi khiêu vũ tại khách sạn Blackstone vào ngày mùng năm tháng Mười Hai, và anh đã ngỏ ý muốn nhận lời.
"Anh biết đấy, em sẽ không có mặt ở đó đâu, Roddy," cô nói.
Nghe vậy, anh hoàn toàn suy sụp, như thể ý nghĩ cô sắp ra đi chưa bao giờ thực sự lọt vào tâm trí anh trước đó.
Cuộc đấu tranh trải dài qua đủ mọi cung bậc tâm trạng có thể hình dung được. Họ có những khoảnh khắc tình yêu say đắm — những nỗ lực đầy nhiệt huyết nhằm dâng hiến trọn vẹn cho nhau. Họ có những giờ phút thảo luận điềm tĩnh, vô cảm đến mức như thể họ đang bàn về những nhân vật trong sách chứ không phải về chính bản thân mình. Họ có những giờ phút giông bão xé gan xé ruột trong nỗi thống khổ u mê, cứ luẩn quẩn đi vòng tròn, làm tổn thương lẫn nhau, cào cấu lẫn nhau mà chẳng đi đến đâu. Họ có những khoảnh khắc giận dữ bừng bừng.
Ngay từ đầu cuộc chiến, anh đã thử một lần áp dụng lại lập luận mà anh từng đưa ra trước đó: rằng cô thiếu tỉnh táo và đang bị ám ảnh. Đâu đó trong tâm trí vô thức của cô đã có một vết rạn, như cách nói biệt ngữ của James Randolph. Cô không để anh đi quá xa với luận điệu đó. Anh thấy cô bừng bừng nổi giận trong một cơn thịnh nộ dữ dội, hệt như cách cô từng nổi giận — ồ, từ cả một cõi đời trước, với một người soát vé xe điện. Lời thách thức của cô vang lên như một thanh kiếm tuốt khỏi vỏ.
"Chúng ta sẽ giải quyết dứt điểm chuyện đó trước khi đi xa hơn," cô nói. "Hãy gọi điện cho James Randolph, hay bất kỳ bác sĩ tâm thần nào anh thích. Cứ để ông ấy đưa tôi vào một viện điều dưỡng nào đó và giữ tôi lại theo dõi bao lâu tùy thích, cho đến khi ông ấy thỏa mãn với kết quả xem tôi có bị mất trí hay không. Nhưng trừ khi anh chịu làm thế, đừng có gọi tôi là kẻ thiếu tỉnh táo."
Anh trở nên hợp lý hơn khi niềm tin vào sự nghiêm túc và quyết tâm tuyệt đối của cô đã làm anh chững lại. Anh tuyệt vọng tìm cách lấy lại sự tự chủ — đưa cỗ máy tư duy to lớn, điềm tĩnh và xuất chúng của mình vào hoạt động. Thế nhưng, đến sự bàng hoàng tột độ của anh, lý trí lại phản bội anh. Trước đây, anh luôn nhìn Rose qua lăng kính của cảm xúc. Nhưng giờ đây, khi anh tự ép mình nhìn cô qua khung cửa sổ không khúc xạ mà anh dùng để nhìn phần còn lại của thế giới, cô lại buộc anh phải thừa nhận hết lần này đến lần khác rằng cô đã đúng.
"Tại sao em lại không thể đúng chứ?" cô nói với một nụ cười não nề. "Tất cả những điều này chẳng qua chỉ là những thứ em học được từ anh mà thôi."
Sau một hồi đấu tranh lâu dài và có phần tức tối với chính mình, anh đã quyết định đi đến một sự thỏa hiệp, và trong một lần trò chuyện bình tâm hơn, anh đã đưa ra lời đề nghị ấy.
"Anh thấy hình như cả hai chúng ta đều đã đánh mất khả năng phán đoán sự việc rồi," anh nói. "Toàn bộ câu chuyện kinh khủng này bắt nguồn từ việc anh từ chối để bà Ruston ra đi tìm một y tá cho phép em tự chăm sóc con mình. Chà, anh sẵn sàng nhượng bộ hoàn toàn về vấn đề đó. Em có thể cho bà Ruston nghỉ việc bất cứ lúc nào em muốn và tìm một người y tá phù hợp với ý em."
"Anh làm thế," Rose trầm ngâm nói, "cốt là để không phải để em ra đi. Mọi chuyện là thế phải không anh?"
"À, vâng, dĩ nhiên rồi," anh thừa nhận. "Anh nhìn nhận mọi thứ từ góc độ của lũ trẻ, và anh nghĩ mình đã đúng. Xét từ góc độ của chúng, anh vẫn nghĩ vậy."
Cô thở dài một hơi dài và lắc đầu. "Không được đâu, Roddy. Anh không nhận ra là anh đang nhượng bộ thực chất là vì một lời đe dọa hay sao — bởi vì em sẽ bỏ đi nếu anh không chịu? Nhưng hãy nghĩ xem mọi chuyện sẽ ra sao nếu em ở lại với những điều kiện đó. Sự việc ấy sẽ cứ nhức nhối mãi trong lòng. Và nếu lỡ có chuyện gì xảy ra với một đứa nhỏ chỉ vì người y tá mới không được tốt cho lắm, anh sẽ chẳng bao giờ tha lỗi cho em — tuyệt đối không bao giờ trên cõi đời này."
"Và," cô nói thêm một lát sau, "điều đó cũng sẽ đúng với bất kỳ sự thỏa hiệp nào khác. Ý em là việc dọn đến ở trong một căn hộ và để em làm việc nhà — bất kỳ điều nào trong số những chuyện chúng ta đã bàn tới. Em có thể nói là mình sắp đi, anh thấy đấy, nhưng em không thể nói là mình sẽ đi — trừ khi... Em không thể dùng lời đe dọa đó để tống tiền những thứ từ anh mà không làm chết lịm toàn bộ cuộc sống của chúng ta. Anh không hiểu điều đó sao?"
Lý trí của anh khiến anh tức điên lên vì nó đồng tình với cô — thúc đẩy anh bùng nổ một cơn giận dữ nữa, trong đó anh buộc tội cô là kẻ bất tín, đã chán ngấy anh, chỉ mong tìm cách rời bỏ anh — vin vào mọi cớ sự. Thế nhưng anh không đưa ra thêm bất kỳ sự thỏa hiệp nào nữa. Điều mà anh bấu víu vào sau đó là một lời nài nỉ xin hoãn lại. Vấn đề này phải được quyết định một cách bình tĩnh; không thể thế này được. Hãy cứ tạm gác nó sang một bên trong một thời gian, tiếp tục guồng quay quen thuộc như thể chẳng có gì đe dọa nó và xem mọi thứ có khá hơn đôi chút không — xem rốt cuộc họ có phải là những người bạn tốt của nhau hơn cô tưởng không.
"Nếu em bị bệnh, Roddy," cô nói, "và người ta bàn đến chuyện phẫu thuật; nếu họ nói với anh rằng có một chứng bệnh mà em có thể cứ lê lết qua nhiều năm, nửa sống nửa chết, nếu không mổ, nhưng nếu mổ thì hoặc là chết hoặc là khỏi hẳn, chắc chắn anh sẽ không giục giã hoãn lại đâu. Chúng ta sẽ quyết định làm hay không làm rồi cho qua chuyện. Cứ phải đối mặt với việc này ngay lúc em đang kích động thế này — ngay lúc em đã nghĩ thấu đáo và bàn bạc kỹ lưỡng với anh — ngay lúc em đang có một niềm hi vọng lớn lao trước mắt — em đã phải vắt kiệt tất cả lòng dũng cảm mà mình có đấy, anh biết không. Nhưng nếu lại đợi cho đến khi em vướng bẫy trong guồng quay cũ, khi lũ trẻ bắt đầu lớn hơn một chút và có vẻ... có con người hơn, để chúng nhận ra mặt em, rồi mới làm điều đó trong một cái đầu lạnh! Em không thể làm thế được. Chúng ta sẽ chắp vá một thứ đời sống nào đó, giả vờ một chút, cãi vã một chút, và khi cảm xúc của em bị tổn thương sâu sắc về điều gì đó, em sẽ cố tự nhủ với bản thân và với anh rằng em sắp đi. Và tận sâu trong lòng, cả hai chúng ta đều thừa nhận mình là những kẻ hèn nhát."
Anh phản đối từ đó, nhưng cô vẫn khăng khăng giữ nguyên.
"Cả hai chúng ta bây giờ đều sợ hãi," cô khẳng định. "Đó là một trong những điều khiến chúng ta trở nên tàn nhẫn với nhau khi trò chuyện — nỗi sợ. Thế giới này là một nơi vô cùng đáng sợ đối với em, Roddy. Em chưa bao giờ mạo hiểm bước ra ngoài đó một mình; dù chỉ là một bước. Một năm trước, em nghĩ mình sẽ không đến mức hoảng sợ thế này. Hồi đó em đâu có biết — em chưa bao giờ thực sự nghĩ về điều đó — rằng việc chỉ để kiếm đủ tiền duy trì sự sống cho bản thân lại là một việc khó khăn và nguy hiểm đến nhường nào. Bây giờ em không còn ảo tưởng rằng mọi chuyện dễ dàng nữa — không, sau những điều em nghe Barry Lake kể. Nhưng đôi khi em nghĩ anh còn sợ hơn cả em; và anh còn mang một nỗi sợ khó dung thứ hơn — sự chế nhạo — một thứ chế nhạo đầy thương hại và mơ hồ mà anh không tài nào nắm bắt nổi; cứ phỏng đoán về những điều người ta sẽ bàn tán mà không bao giờ thực sự biết chắc chắn. Và chúng ta cũng đang phải gánh chịu nỗi sợ của đối phương nữa. — Ôi, Roddy, Roddy, đừng căm ghét em quá cay đắng... Nhưng em nghĩ nếu cả hai chúng ta đều có thể chịu đựng được, đối mặt với thử thách, như anh từng nói, và biết rằng người kia cũng đang kiên cường chịu đựng, có lẽ đó sẽ là sự khởi đầu thực sự cho một cuộc đời mới."
Bằng cách này hay cách khác, trong những khoảnh khắc bình tâm hơn về giai đoạn cuối, những chi tiết thực tế cuối cùng cũng được đem ra bàn bạc — được giải quyết theo một cách nào đó, mà anh không hề thực sự thừa nhận rằng chuyện đó sắp xảy ra.
“Tất nhiên em sẽ làm mọi thứ có thể để mọi chuyện dễ dàng hơn,” cô nói. “Chúng ta có thể bịa ra một câu chuyện cho mọi người biết rằng em đã về California thăm mẹ dài ngày. Anh có thể đón Harriet từ Washington về để quản lý nhà cửa trong lúc em vắng mặt. Em sẽ mang theo hành lý của mình, anh thấy đấy, và đi thực sự. Tất nhiên mọi người sẽ hoài nghi sau một thời gian, nhưng họ sẽ luôn giả vờ tin bất cứ điều gì khiến họ thoải mái — bất cứ điều gì giúp tránh được những cảnh tượng kịch tính, những cú sốc và những lời giải thích.”
“Em sẽ thực sự đi đâu?” anh gặng hỏi. “Em có chút kế hoạch nào không?”
“Em có một dạng kế hoạch,” cô nói. “Em nghĩ mình biết cách để kiếm sống.”
Nhưng cô không chịu nói tiếp đó là gì, và sau một lát im lặng, anh đã cay đắng bình luận về sự thiếu sót này.
“Em thậm chí còn chẳng buồn cho anh lấy một chút niềm an ủi nghèo nàn là biết được em đang làm gì,” anh nói.
“Em rất muốn chứ,” cô nói, “—được viết thư cho anh, nhận tin từ anh mỗi ngày. Nhưng em không tin là anh muốn biết điều đó. Em nghĩ mọi chuyện sẽ quá sức chịu đựng đối với anh. Bởi vì anh sẽ phải hứa là không tìm cách kéo em về — không đến cứu em nếu em gặp rắc rối, mọi chuyện tồi tệ và em chẳng biết bấu víu vào đâu. Anh có hứa được điều đó không, Roddy?”
Anh rên rỉ một tiếng rồi vùi mặt vào hai bàn tay. Đoạn:
“Không,” anh gầm lên. “Dĩ nhiên là anh không thể rồi. Nhìn em chịu khổ mà lại đứng nhìn với hai tay đút túi sao được!” Anh chồm dậy, nắm chặt lấy tay cô đến mức hằn cả vết bầm, và thực sự lắc mạnh người cô trong sự thống khổ của lời nài nỉ. “Hãy nói với anh đó chỉ là cơn ác mộng đi, Rose,” anh nói. “Hãy nói với anh rằng điều đó không có thật đi. Hãy đánh thức anh dậy khỏi giấc mộng này đi!”
Nhưng trước ý chí bất khuất trong đôi mắt xanh của cô, anh quay mặt đi. Đó là lời kêu cứu cuối cùng mang dạng ấy mà anh từng thốt lên.
“Em hứa,” lát sau cô nói, “sẽ cư xử đúng mực — không chuốc lấy bất kỳ rủi ro nào mà em không buộc phải đối mặt. Em sẽ xem cuộc đời, sức khỏe và tất cả mọi thứ của mình như một món quà được trao gửi để em gìn giữ hộ anh. Em sẽ mang theo thật nhiều quần áo ấm áp, hợp thời tiết khi đi; rất nhiều giày và tất — những thứ đại loại thế, và nếu anh cho phép, em sẽ... em sẽ mượn một trăm đô-la để làm vốn khởi sự. Đó không phải là một thảm kịch đâu, Roddy — không phải phần đó. Anh sẽ chẳng việc gì phải sợ hãi thay cho bất cứ ai to lớn, khỏe mạnh và tràn đầy sức sống như em cả.”
Dần dần, từ trong mớ hỗn độn của những cuộc cãi vã kiểu ấy, sự việc cuối cùng cũng được nhìn nhận như một điều tất yếu sẽ xảy ra. Thế nhưng cuộc chia tay rốt cuộc lại diễn ra theo một cách hơi khác so với những gì họ từng tiên lượng.
Rodney từ văn phòng trở về nhà sớm vào một buổi chiều, mang theo một bức điện ra lệnh cho anh đến New York tham dự cuộc họp hội đồng cố vấn cho một vụ kiện tiện ích công cộng lớn mà anh đã theo đuổi suốt nhiều tháng trời. Nếu đi, anh buộc phải xuất phát vào lúc năm giờ. Anh lục tung cả nhà lên để tìm Rose, ban đầu là trong vô vọng, và cuối cùng tìm thấy cô trên phòng gác đựng hành lý — bụi bặm, đầu tóc rối bù, đang sụt sùi lặng lẽ bên một thứ gì đó mà cô đang ôm chặt trong lòng. Nhưng cô đã lau nước mắt, bước lại gần anh và hỏi điều gì đã khiến anh về sớm thế.
Anh đưa bức điện cho cô xem. “Anh phải đi trong một tiếng nữa,” anh nói, “nếu muốn kịp chuyến.”
Nghe vậy, khuôn mặt cô tái mét đi, rồi lả người ngồi xuống một chiếc rương với cảm giác chóng mặt. “Anh phải đi chứ,” cô nói, “đương nhiên rồi. Và... Roddy, em đoán đó sẽ là cách dễ dàng nhất. Tối nay em sẽ nhận được điện — giả vờ như nhận được — từ Portia. Và anh có thể đưa cho em một trăm đô-la, rồi khi anh trở về, em đã đi rồi.”
Thứ mà cô vẫn đang ôm trong tay bỗng tuột rơi xuống sàn. Anh cúi xuống nhặt lên — sững sờ nhìn nó với một chút ký ức mơ hồ đang thức tỉnh.
“Em t... tìm thấy nó,” cô giải thích, “lẫn trong mấy món đồ cũ mà Portia gửi sang hồi chuyển nhà. Anh có biết đây là gì không? Đây là một trong những cuốn sổ tay bị ướt — vào cái đêm đầu tiên chúng ta bị đuổi xuống khỏi xe điện. Và... và, Roddy, hãy nhìn xem!”
Cô mở cuốn sổ ra đến một trang gần như để trống, và với một tiếng cười yếu ớt, cô chỉ vào dòng chữ được viết trên đó:
“‘Ngày mười lăm tháng Ba, năm mươi mười hai!’ Sinh nhật anh đấy, anh thấy không, và cũng là ngày chúng ta gặp nhau.”
Và rồi ở phía dưới, dòng ghi chú duy nhất mà cô từng viết trong suốt buổi diễn thuyết đó, anh đọc được: “Đừng bao giờ kết hôn với một người có niềm đam mê cuồng nhiệt với các nguyên tắc.”
“Rắc rối của chúng ta là ở chỗ đó đấy, anh thấy chưa,” cô nói. “Nếu anh chỉ là một người bình thường chẳng có chút đam mê lớn lao hay thứ gì khác, thì cuộc đời anh có lỡ hỏng bét cũng chẳng phải chuyện to tát gì. Nhưng với chúng ta, chúng ta buộc phải vươn tới điều lớn lao nhất tồn tại trên đời. Ồ, Roddy, Roddy, người yêu dấu của em! Hãy ôm chặt em trong chốc lát, rồi em sẽ ra giúp anh thu dọn hành lý.”
