Có một khía cạnh mà dự đoán của Rodney về tuần trăng mật của họ hoàn toàn đúng sự thật. Họ đã có những khoảnh khắc tuyệt vời — những khoảnh khắc với cường độ cảm xúc vượt xa bất cứ thứ gì họ từng biết trong tuần trăng mật trước đây, lớn hơn tất cả những gì họ đã học hỏi và chịu đựng kể từ đó — những khoảng thời gian đền đáp cho mọi sự đớn đau ấy, và không thể đánh đổi bằng bất kỳ cái giá nào nhỏ hơn. Có những lúc toàn bộ con người của cả hai dường như hòa quyện vào làm một; khi chẳng còn phần nào của người này mà lại không thuộc về người kia; khi mọi suy nghĩ, thôi thúc, khao khát của họ đều tự nhiên nảy nở từ một tâm hồn chung. Không thể tính toán trước những trải nghiệm này. Chúng ập đến, chiếm lĩnh và cuốn họ đi.

Một trong những khoảnh khắc như thế, mà không ai trong số họ bao giờ quên được, diễn ra vào cuối buổi đi bộ dài trong sương sớm của ngày thứ hai. Họ đã sải bước trong sự im lặng gần như tuyệt đối xuyên qua lớp sương mù xám xịt, leo lên một gò đất nhỏ và dừng lại, tay trong tay, khi tia nắng đầu tiên xuyên qua và làm ửng hồng bầu không gian vẫn còn mờ ảo hơi nước. Và lúc ấy, trong khi nín thở ngắm nhìn mặt trời nhô lên, họ có cảm giác rằng toàn bộ cuộc đời trước mắt họ giống như một vệt vàng rực rỡ hệt như dải sáng đang trải dài trên mặt biển, dẫn đến một vẻ đẹp huy hoàng đến nghẹt thở.

Và còn có những giờ phút chuyển hóa đáng nhớ không kém, chẳng dính líu gì đến cảnh vật xung quanh — những khoảnh khắc chỉ được thắp sáng bởi ngọn lửa bùng lên từ chính hai con người họ.

Nhưng cuộc sống, dĩ nhiên, không thể chỉ toàn những giờ phút như thế. Chẳng kẻ tỉnh táo nào lại muốn sống trong trạng thái ngất ngây vĩnh cửu cả. Tạo nên đỉnh núi chính là những sườn dốc thoai thoải đổ xuống các thung lũng xung quanh.

Trong những thung lũng của sự tồn tại tầm thường, thường nhật ấy — và chúng xuất hiện ngay cả trong những ngày đầu tiên họ ở bên nhau — họ tỏ ra cứng nhắc, ngượng ngùng và gượng gạo trước đối phương. Nỗ lực phớt lờ thực tế này chỉ khiến sự ngượng ngùng càng trở nên tồi tệ hơn. Nó làm cả hai trăn trở và bối rối.

Mối hoài nghi của Rose đã đúng. Họ không còn là Rodney và Rose của ngày xưa. Hai con người hoang dã, bất kham và tuyệt vời ấy — những kẻ từng sống hai tuần lễ trên một hòn đảo giữa chốn hoang vu được bảo tồn kỹ lưỡng của Martin Whitney ở miền bắc Wisconsin, đón nhận những món quà từ thượng đế với niềm tin vui sướng đến mức chẳng điều gì có thể trở nên cay đắng — hai đứa trẻ đầy nhiệt huyết ấy, đã ngưng tồn tại.

John Galbraith đã nói đúng khi ông cho rằng không có cái gọi là sự khởi đầu mới. Dù tốt hay xấu, bạn vẫn là sản phẩm của những ngày hôm qua. Chuyến lưu diễn ác mộng trên đường với đoàn kịch The Girl Up-stairs là một phần con người Rose; ngày ở Centropolis, đêm mà Galbraith ve vãn cô. Khoảng thời gian ở Câu lạc bộ Đại học, khi trái tim Rodney lần đầu co thắt vì một nỗi sợ vô hình; những ngày tháng nhục nhã và phiền muộn nối tiếp sau đó, chính là một phần trong anh — một phần không thể xóa nhòa.

Thế nên, việc Rose nhận thấy ở anh — một cách đầy kinh ngạc — xu hướng quay trở lại với phong thái từng có trong buổi ghé thăm đầu tiên của anh ở New York, là điều hoàn hảo dễ hiểu, dù không vì thế mà bớt phần phiền muộn; một xu hướng trở nên — trớ trêu thay — cực kỳ lịch thiệp. Anh không còn văng tục hay cãi lại nữa. Anh chọn lựa từng lời ăn tiếng nói, đứng dậy khi cô đứng, nhặt những thứ cô làm rơi. Và khi chắc chắn rằng mình không bị ai phát hiện, đôi khi cô bật khóc cô độc, tiếc nuối người tình thô ráp, liều lĩnh, đãng trí và độc đoán của những ngày xưa cũ.

Cô không hề biết rằng bản thân mình cũng đã đổi thay — cách xa cô gái của sáu tháng đầu hôn nhân biết bao; cô gái từng "tròn xoe mắt," nín thở lắng nghe bác sĩ Randolph giảng giải mọi điều; cô gái từng mỉm cười trước những lời tán tỉnh của Bertie Willis bởi cô chẳng hề biết những chuyện như thế chỉ có trong sách — cách xa người con gái ấy hệt như cách Rodney hiện tại cách xa Rodney của ngày xưa. Ngay cả Violet, qua khoảnh khắc thoáng nhìn thấy nhau giữa hai chiếc taxi, cũng nhận ra nụ cười của cô có gì đó khác lạ, và James Randolph sau buổi uống trà cùng cô ở khách sạn Knickerbocker đã trở về và bảo rằng cô già đi cả ngàn tuổi.

Thế nên chẳng có gì lạ khi Rodney tìm thấy một sự bí ẩn mới ở cô; cũng chẳng có gì lạ khi nhìn vào ánh mắt cô đôi lúc — nhất là khi nó tránh né ánh nhìn của anh — phản chiếu ngàn trải nghiệm mà anh chưa từng chia sẻ cùng cô, anh lại cảm thấy cô cách xa mình vạn dặm. Và trái tim anh quặn đau vì hình bóng Rose ngày cũ, người mà anh từng hoàn toàn "thâu tóm" — nàng Rose từng tham khảo ý kiến anh về thực đơn những bữa tối của nàng, từng mang mọi nỗi buồn nhỏ nhặt đến bên anh; người từng cố gắng — ơn Chúa! — học luật, và lén lút bước vào phòng xử án để lắng nghe anh biện hộ, cốt để có chuyện trò chuyện cùng anh. Dù tương lai có mang lại điều gì cho anh đi nữa, nó cũng chẳng bao giờ đưa nàng Rose ấy trở lại.

Sự xuất hiện của cặp song sinh, dưới sự hộ tống của một cô French đang vô cùng hoảng hốt — và thú thật là có đôi chút bẽ mặt — đã làm tình hình đơn giản đi một chút — bằng cách làm nó phức tạp thêm! Chúng buộc họ phải tuân theo một lịch trình nghiêm ngặt. Chúng có những nhu cầu phải được đáp ứng ngay lập tức. Và chúng mang lại cho Rose cùng Rodney bấy nhiêu là việc bận rộn để rồi sự ngẫm ngợi về trạng thái tâm lý phức tạp của họ vì thế mà vơi đi đáng kể.

Nhưng ngay cả những đứa con cũng mang đến cho Rose một nỗi thất vọng đi kèm. Kể từ lúc nhận được bức điện tín của cô French xác nhận lời đề nghị của Rodney và thông báo chuyến tàu cô cùng cặp song sinh sẽ đi, Rose đã đếm từng giờ trong sự phấn khích dâng trào. Hai sinh linh nhỏ bé đáng yêu vô cùng — như những bức ảnh trong ví của Rodney đã thể hiện — những kẻ, một cách kỳ diệu — khó tin — là của cô, đang đến để mang tình mẫu tử đến cho cô; sự đền bù muộn màng cho nỗi nhọc nhằn và quằn quại mà cô đã phải chịu đựng để sinh ra chúng; sự hiện thực hóa những hy vọng nửa vời từng là trụ cột cuộc đời cô trong suốt thời kỳ mang thai. Giờ đây chẳng còn bà Ruston, chẳng còn Harriet, chẳng còn vị bác sĩ xảo quyệt nào ngăn cản chúng đến với cô. Rose nở nụ cười thương cảm dịu dàng dành cho ký ức về cô gái từng giãy giụa một cách vô vọng nhưng lại đầy kiên quyết đến đau lòng để phá vỡ những sợi tơ trong tấm lưới mà họ đã giăng quanh cô.

Không, bây giờ sẽ không còn như thế nữa. Rodney đã đồng ý rành mạch rằng cô French sẽ chỉ được phép ở lại chừng nào Rose còn muốn; chỉ trong vài ngày — hoặc vài giờ — cô cần để làm chủ được nề nếp sinh hoạt của chúng. Sau đó vú em sẽ được cho đi nghỉ mát và Rose sẽ tự mình chăm sóc các con.

Cô không đi Boston cùng Rodney để đón chúng; thậm chí cũng chẳng ra ga; cô ở lại căn nhà gỗ, bề ngoài là để đảm bảo đến tận phút chót rằng lò sưởi vẫn ấm áp (tháng Sáu năm ấy trời lạnh và mưa) và nói chung là sẵn sàng đáp ứng ngay lập tức bất cứ thứ gì mà những nhu cầu khó lường của chúng có thể đòi hỏi. Lý do thực sự của cô là sự ngượng ngùng khi phải đối mặt cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa họ trong khung cảnh hỗn loạn của sân ga, dưới ánh nhìn của thiên hạ, giữa những thứ phiền toái như hành lý.

Rodney hiểu điều này rất rõ, và khi đến căn nhà gỗ, anh trèo khỏi xe cùng chúng rồi bồng thẳng cả hai vào trao tận tay Rose, để lại người vú em và đống đồ đạc lỉnh kỉnh khó hiểu cho chuyến đi thứ hai.

Rose, trong cơn trào dâng mãnh liệt của niềm khát khao được thỏa mãn khi nhìn thấy chúng, liền chộp lấy chúng từ tay anh, ôm siết chặt vào lồng ngực — và làm chúng sợ suýt chết khiếp. Thế là chẳng màng che giấu, chúng ré lên khóc thét và khiến cô French phải bay tới giải cứu.

Rose không làm quá vấn đề lên; cô cố nặn ra một nụ cười chế giễu bản thân, dù cô ngờ rằng mình sẽ khóc ngay khi có cơ hội, và lập tức điều chỉnh lại suy nghĩ. Chúng là — những con người, hai sinh linh bé nhỏ tức giận một cách buồn cười ấy, với những ý tưởng riêng, những sở thích riêng, và niềm xác tín hoàn toàn hợp lý rằng chúng có quyền đòi hỏi điều đó. Thử hỏi chính cô sẽ cảm thấy thế nào nếu một kẻ lạ mặt cao tầm mười lăm thước bất ngờ chộp lấy cô như thế chứ?

Cô đã tỏ ra hối lỗi suốt cả ngày hôm đó, và rồi cũng nhận được phần thưởng; đặc biệt là từ cậu con trai, một đứa trẻ thích phiêu lưu và có vẻ hơi ngổ ngáo, cô thầm nghĩ, hệt như bố nó hồi nhỏ, và cậu bé này quấn cô nhanh hơn đứa con gái. Quả thực, cậu Rodney thứ hai đã phải lòng cô nhanh chóng hệt như cách bố cậu từng làm trước kia. Nhưng cô bé Portia cũng chẳng kém cạnh là bao. Hai ngày là đủ để chinh phục cả hai đứa trẻ.

Khám phá thực sự đáng lo ngại chờ đợi đến thời điểm lớp vỏ bọc mới mẻ của cuộc phiêu lưu làm mẹ này phai nhạt đi; khi cô có thể tắm rửa, mặc quần áo, cho chúng ăn những bữa ăn theo chế độ vô cùng nghiêm ngặt mà không còn bị thôi thúc bởi sự cảnh giác cao độ vì sợ mắc sai lầm — quên mất thứ gì đó, chẳng hạn như nước ép nửa quả cam vào lúc mười giờ sáng, việc bỏ sót nó có thể mang lại — ai mà biết được những hậu quả thảm khốc nhường nào!

Thái độ đó chẳng thể kéo dài lâu ở bất kỳ người phụ nữ nào, và Rose, với đôi khéo léo tuyệt vời của mình, với bộ óc đã được rèn luyện — như trí óc của những kẻ từng làm việc cho John Galbraith luôn được rèn luyện — để không phải nghe một điều tới hai lần, với lòng tự ái giữ cho quyết tâm của cô luôn sắc bén rằng Rodney phải thấy cô có thể làm một bảo mẫu giỏi giang chẳng kém gì cô French — Rose đã nhanh chóng rũ bỏ sự căng thẳng thần kinh đối với công việc mới này. Chỉ trong vòng một tuần, cô đã thiết lập được một nề nếp trôi chảy — không tiếng ồn — không ma sát.

Nhưng bạn còn nhớ cô từng bàng hoàng thế nào trước con số bốn mươi tuần mà John Galbraith từng nói về thời gian dự kiến diễn ra vở The Girl Up-stairs chứ; sự kinh hoàng của cô trước ý tưởng cứ phải làm đi làm lại mãi một việc, "vòng tròn mãi như một con ngựa buộc ở đầu sào"? Cô từng bảo với anh rằng, điều cô muốn làm lúc này, khi mọi việc đã xong xuôi, là bắt tay vào một thứ khác.

Chà, cũng với cảm giác kinh hoàng tương tự như thế, khi đã dốc toàn tâm toàn ý vào nhiệm vụ lên kế hoạch và vận hành một nề nếp cho hai đứa trẻ hai tuổi rưỡi, cô giật mình ngẩng lên và tự hỏi "Còn gì nữa đây?" Để rồi nhận ra rằng, xét về công việc này, chẳng có cái gọi là "điều tiếp theo" nào nữa cả. Giá trị tối thượng trong sự chăm sóc của cô, từ nay trở đi — ngoại trừ các trường hợp khẩn cấp — chính là sự duy trì đều đặn và bình lặng của nề nếp ấy. Chẳng có chút anh hùng ca nào trong chuyện làm mẹ — ngoại trừ một lần nữa, những lúc khẩn cấp. Đó là vấn đề ghi nhớ hàng trăm chi tiết vụn vặt, và thực hiện chúng theo đúng một cách thức mỗi ngày. Đó là vấn đề làm hàng ngàn dịch vụ nhỏ nhặt, không một cái nào đủ nghiêm trọng để chiếm lấy tâm trí cô, và mọi cái đều có thể được thực hiện gần như một cách tự động — nhưng không hoàn toàn! Toàn bộ sự chú ý chưa bao giờ bị chiếm dụng trọn vẹn, thế nhưng suốt hai mươi bốn tiếng một ngày, nó cũng chẳng bao giờ được hoàn toàn giải phóng. Và tình yêu của cô dành cho chúng, thứ đã trở nên dữ dội và áp đảo gần bằng tình yêu dành cho chồng, chẳng bao giờ có thể được bày tỏ trọn vẹn như tình yêu cô dành cho anh. Cô nhận ra rằng thật bất công tàn nhẫn nếu cứ bộc lộ cảm xúc thái quá với chúng — ép buộc chúng.

Đó là một mối quan hệ tốt đẹp. Có lẽ là mối quan hệ tuyệt vời nhất trên đời. Nhưng xét như một công việc, nó lại chẳng mấy thỏa mãn. Dù sao đi nữa, bốn phần năm công việc ấy có thể được thực hiện với kết quả tốt hơn cho lũ trẻ bởi một kẻ bình lặng, thiếu tưởng tượng, ngu ngốc vừa đủ, kẻ chẳng có cảm giác gì mạnh mẽ đối với chúng ngoài tình cảm tạm thời nhẹ nhàng mà chúng có thể khơi gợi ở bất kỳ ai không phải là quái vật. Và một phần năm còn lại thì hoàn toàn chẳng hẳn là một công việc.

Nói chung, nếu loại bỏ những giờ phút kỳ diệu của họ ra khỏi phép tính — và bởi chúng không thể đong đếm hay so sánh, chúng không thể được đưa vào danh mục kiểm kê — thì tuần trăng mật của họ, xét như một nỗ lực quay trở lại xứ Arcady, để chớp lấy một ngày vàng ngọc không hướng về quá khứ cũng chẳng nhìn tới tương lai, hoàn thiện trong chính nó, trọn vẹn — lại là một thất bại.

Mãi cho đến khi, với chút ngậm ngùi, họ thừa nhận điều này, xé bỏ quyết tâm gượng gạo là không được nhìn về tương lai, và có chủ đích hướng suy nghĩ đến một cuộc đời buộc phải tính đến những cân nhắc phức tạp và khó hiểu, thì tuần trăng mật của họ mới thực sự trở thành một thành công. Việc này diễn ra khi tháng nghỉ dưỡng của họ đã trôi qua được một quãng.

Rose đã trải qua một ngày bực bội đến phát điên, một ngày đầy những gai góc, cố gắng để không cảm thấy bị tổn thương trước những hàm ý phụ phức tạp mà người ta có thể gán cho một số lời Rodney đã nói, cố gắng tỏ ra vui vẻ, thức thời và phớt lờ thực tế mười mươi rằng sự vui vẻ của anh cũng gượng gạo và giả tạo chẳng kém gì cô. Lũ trẻ — vốn là những đứa bé ngoan ngoãn nhất thế giới — lại trở nên bướng bỉnh. Vì lý do nào đó, chúng từ chối ngủ trưa và cứ quấy khóc mãi từ lúc đó trở đi. Thế nên, sau bữa tối, khi chúng cuối cùng đã chìm vào giấc ngủ, và Rose quay lại phòng khách đoàn tụ với Rodney, cô đang ở trong trạng thái mà chẳng cần nhiều nhặn gì cũng có thể khiến cô bùng nổ.

Và thực ra cũng chẳng cần nhiều; chẳng có gì ngoài việc cô bắt gặp chồng mình đang trầm ngâm ngồi trước lò sưởi, và nụ cười anh dùng để chào đón cô quá nhanh, quá sáng lạn và máy móc, để rồi vụt tắt ngay sau đó. Rodney trong ký tức cô chưa bao giờ hành xử như thế. Nếu bạn thấy anh ngồi trên ghế, bạn sẽ thấy anh đang đọc sách. Khi đang trầm tư suy nghĩ điều gì, anh sẽ đi qua đi lại, nhăn mặt, ra hiệu tay chân! Thói quen đó không thể thay đổi được. Chỉ là anh đang không sống thật với cô! Không thể cảm thấy thoải mái khi ở bên cô! Trước khi kịp nhận ra, cô đã òa khóc.

Anh hốt hoảng hỏi chuyện gì đang xảy ra. Có chuyện gì thế?

"Không có gì," cô nói. "Hoàn toàn không có gì cả. Thật đấy."

"Thế thì chỉ là... em không hạnh phúc. Khi ở bên anh, thế này đây." Anh thốt ra câu đó một cách nghiêm trọng, từng từ một; nghe như thể chúng đang cứa vào da thịt.

"Còn anh thì sao? Anh có hạnh phúc không? Khi ở bên em... thế này đây?" cô vặn lại.

Đó là câu hỏi anh không thể trả lời một cách rạch ròi và cô chẳng cho anh thời gian để nói gì khác. "Chúng ta bị làm sao thế, Roddy?" cô gặng hỏi. "Lẽ ra chúng ta phải hạnh phúc chứ. Chúng ta đã định thế cơ mà. Chúng ta từng bảo rằng cả hai đã trải qua bao thăng trầm, và có lẽ vẫn còn lắm chông gai ở phía trước — ít ra là trong việc giải quyết mọi chuyện — và rằng chúng ta sẽ dành trọn một tháng chỉ để hạnh phúc — chỉ vì niềm vui thuần túy." Giọng cô nghẹn ngào nức nở qua câu nói ấy. "Và giờ chúng ta đây — thế này đây!"

"Đâu phải lúc nào cũng thế này," anh nói. "Đã có những giờ phút, có một hai ngày, mà anh sẵn sàng đánh đổi tất cả để trải qua lại từ đầu, nếu cần thiết."

Cô gật đầu đồng ý. "Nhưng còn khoảng thời gian còn lại!" cô kêu lên. "Sao chúng ta không thể — thoải mái khi ở bên nhau chứ? Tại sao... Roddy, tại sao anh không thể sống tự nhiên với em? Giống như anh ngày trước ấy. Sao anh không còn gầm gừ với em nữa? Sao không văng tục mỗi khi vấp ngã vào thứ gì? Chưa bao giờ em thấy anh câu nệ khách sáo cả — với bất kỳ ai. Ngay cả với người lạ cũng thế. Thế mà giờ đây anh lại khách sáo với em."

Nụ cười méo mó ngậm ngùi mà anh dùng để thừa nhận sự thật của lời buộc tội này trông giống anh ngày thường hơn, và điều đó vực dậy tinh thần cô rất nhiều. Cô đáp lại bằng một nụ cười của chính mình, lau khô nước mắt và hỏi lại, có phần điềm tĩnh hơn:

"Nào, anh có thể nói cho em biết tại sao không?"

"Chà, anh cứ tưởng," anh nói, "chính em mới là người khác lạ. Và dĩ nhiên là trong thâm tâm, em đã thay đổi nhiều hơn anh. Em đã trải qua bao giông bão trong năm rưỡi qua; khám phá ra những điều mà anh chẳng biết gì sất, ngoại trừ việc đọc chúng qua sách vở. Anh chưa bao giờ phải đi xin việc một người xa lạ. Anh chưa bao giờ bị — dồn vào chân tường như cách em từng trải qua ở cái thị trấn quái quỷ Centropolis đó (anh chỉ muốn thiêu rụi nó đi). Và những chuyện khác — những chuyện kinh khủng — đã — đã đến quá gần em, để rồi nếu không có ngọn lửa trắng ấy của em, chúng đã để lại vết nhơ trên người em rồi. Khi nghĩ về những điều đó, anh thấy mình chẳng khác nào một cậu học sinh đứng cạnh em. Em không thể tưởng tượng nổi một người đàn ông có thể — ngây thơ đến mức nào đâu, Rose. Chẳng giống truyền thuyết gì sất, nhưng đó là sự thật. Thế nên, khi nhớ lại mọi thứ từng diễn ra giữa chúng ta ngày trước, nhớ lại cách anh từng là kẻ hiểu biết mọi sự, từng thao thao bất tuyệt ra điều dạy đời, anh đâm ra cảm thấy người đàn ông mà em nhớ đến giờ phút này hẳn trông giống như — chà, giống như một cậu học sinh. Đang làm trò mèo."

Cô nhìn chằm chằm vào anh vẻ đầy hoài nghi. "Nhưng ý nghĩ đó thực sự bệnh hoạn đấy," cô nói. "Đâu cần thiết phải lao đầu — xuống bùn nhơ để học hỏi kinh nghiệm. Còn những gì anh nói về sự ngây thơ... Một người đàn ông không thể giữ gìn sự ngây thơ bằng cách giả vờ ngu dốt được đâu, Roddy. Nếu anh ấy giữ được nó, chắc chắn anh ấy phải — chiến đấu vì nó. Em biết điều đó."

Cô vẫn vô cùng bứt rứt. "Thật kinh khủng khi em lại khiến anh cảm thấy như thế," cô kết luận.

"Không phải tại em," anh bảo cô. "Chỉ là — hoàn cảnh thôi. Anh cứ có cảm giác mình đang bị đem ra — thử thách. Ồ, mọi chuyện buộc phải thế rồi! Có những thứ, dù có bao dung độ lượng đến đâu đi nữa, em cũng chẳng thể nào quên được. Và cho đến khi em thấy rằng anh đã khác, rằng anh đã tự biến mình thành một con người khác..."

"Những thứ gì cơ?" cô gặng hỏi.

"Thì — một chuyện," anh đính chính. "Em thừa hiểu ý anh mà. Đêm anh đến cửa sau sân khấu nhà hát Globe tìm em."

Nghe đến đây mặt cô đỏ bừng, và rồi, trước sự kinh ngạc của anh, cô mỉm cười.

"Em đã quá hèn nhát về chuyện đó," cô nói. "Em đã định nói với anh đến cả chục lần khi ở trên này, nhưng rồi lại sợ anh sẽ — sốc. Em đoán là bây giờ anh cũng thế thôi. Dù sao đi nữa em vẫn phải nói cho anh biết."

"Roddy, khi anh nói chuyện với em ở khách sạn tại Dubuque, kể cho em nghe anh kinh hoàng thế nào về chuyện đó, bỗng nhiên em nhận ra rằng mình chẳng có gì phải tha thứ cả; rằng nếu đó là một lỗi lầm, thì nó cũng thuộc về em nhiều hệt như của anh, và nó chẳng phải lỗi lầm lớn lao gì cho cam mà chỉ là một — tai nạn. Anh không tài nào không căm ghét em, mà cũng chẳng tài nào không yêu em. Và anh đã làm cả hai điều ấy cùng một lúc. Còn em, khi bản thân có thể kể cho anh nghe điều gì đó giúp anh — chà, ít ra là bớt ghét em đi một chút — lại chẳng thèm nhọc công làm thế. Lúc đó em tự nhủ rằng thật tiếc vì chuyện ấy đã xảy ra, nhưng ít ra đó không phải lỗi của anh. Và em đã sợ không dám nói cho anh biết điều đó."

"Nhưng, Roddy, trong suốt mấy tháng qua, khi ở đây, tại New York, em lại — thấy mừng vì chuyện đó xảy ra. Nó là một điểm tựa để em tin rằng tình yêu anh dành cho em đủ lớn mạnh, để sự căm ghét không thể vùi dập nổi nó. Nó giúp em nhen nhóm hy vọng rằng một ngày nào đó, tình yêu ấy sẽ đủ sức đưa anh trở về bên em. Và nếu không có niềm tin đó, em chẳng thể sống nổi qua ngày tháng ấy. Đó là thứ đã nuôi sống em. Ý nghĩa duy nhất từ mọi — thành công của em chính là việc có lẽ chúng đã kéo điều đó đến gần hơn."

Cô bật ra một tiếng cười run rẩy. "Thử thách cơ đấy!" Đôi mắt cô lại ngấn lệ. "Roddy, anh không thể có ý đó được."

Cô bước đến ngồi phịch lên đùi anh, vòng tay ôm lấy cổ anh.

"Đây mới là nơi chúng ta bắt đầu!" cô nói. "Rằng em sẽ chẳng bao giờ — dù có chuyện gì xảy ra đi nữa — bỏ rơi anh lần nào nữa. Dù cuộc sống có xuôi chèo mát mái hay bĩ cực thế nào đi nữa, chúng ta cũng sẽ cùng nhau tìm cách vượt qua."

Mãi cho đến khi nghe thấy tiếng thở dài run rẩy kéo dài phát ra từ anh, và cảm thấy cơ thể anh mềm nhũn ra trong vòng tay mình, cô mới nhận ra nỗi sợ của anh chân thực đến nhường nào — cái nỗi sợ hoàn toàn ngớ ngẩn rằng nếu thí nghiệm mới của họ không đạt được như kỳ vọng, cô sẽ nói thẳng cho anh biết rồi lại bỏ rơi anh thêm lần nữa. Lần này là vĩnh viễn.

Phải mất một lúc lâu sau họ mới trở lại với một cuộc thảo luận lý trí, nhưng cuối cùng cô cũng lên tiếng:

"Dù sao thì cũng phải nỗ lực vun đắp thôi. Chúng ta đã né tránh điều đó. Lẽ nào không nên bắt đầu ngay bây giờ sao?"

Anh đồng tình. "Chỉ là, em phải đứng dậy đã," anh nói, "và ra ngồi chỗ khác. Ra xa một chút."

Cô mỉm cười vâng lời. "Thật khó cho một người phụ nữ khi phải ghi nhớ rằng," cô nói, "một người đàn ông không thể nghĩ đến những chuyện khác khi đang yêu, và cũng chẳng thể nghĩ đến người mình yêu khi đang bận rộn với những việc khác. Bởi vì, đó lại là việc dễ dàng nhất đối với phụ nữ chúng ta."

Nhìn biểu cảm thoáng qua trên khuôn mặt anh, cô biết rằng nhận xét của cô đã làm anh chùng xuống đôi chút. Anh không thích việc cô coi mình là "một người phụ nữ," hay việc mối quan hệ giữa anh và cô được giải thích bằng thực tế rằng anh là "một người đàn ông." Anh có thể thoải mái khái quát hóa về thế giới rộng lớn ngoài kia, nhưng sẽ luôn khó khăn khi phải đưa cô và chính anh vào trong những lý thuyết chung đó.

"Chà," anh nói khi đã châm xong tẩu thuốc, "đó là câu hỏi đầu tiên anh từng hỏi em sau khi — sau khi anh mở mắt ra: Chúng ta sẽ làm gì tiếp theo đây?"

"Em từng nói với Alice Perosini," cô kể, "vào ngày trước khi chúng ta rời đi để lên đây, rằng em sẽ trở lại trong vòng một tháng, và sẽ ở lại cho đến khi hoàn thành mọi công việc mà chúng ta đã ký kết hợp đồng. Em thấy mình buộc phải làm thế. Thật là bất công tàn nhẫn nếu không làm vậy. Anh hiểu mà, đúng không?"

"Dĩ nhiên," anh đáp. "Em không thể cân nhắc điều gì khác được. Nhưng rồi sao nữa?"

"Rồi sau đó," cô nói sau một phút im lặng, "thì, nếu đó là điều anh muốn em làm, Roddy, em sẽ trở lại Chicago — vĩnh viễn."

"Ý em là từ bỏ sự nghiệp của mình ư?" anh hỏi dồn.

Cô gạt đầu. "Không thể làm thế ngoài đó được đâu," cô nói. "Tất cả những vở diễn lớn có thể kiếm ra tiền đều được thực hiện ở New York. Em sẽ quay về và chỉ làm vợ anh thôi. Em sẽ quản lý nhà cửa, làm mẹ của lũ con, và — câu anh từng nói với Gertrude là gì ấy nhỉ? — duy trì vị thế của anh, nếu anh không nghĩ rằng em đã bị chiều hư đến mức chẳng làm nổi việc đó."

Dù vậy, câu nói cuối được thốt lên kèm theo nụ cười, và anh đã đáp lại bằng nụ cười của chính mình kèm theo câu nói đùa trong ngoặc đơn, "Em nên nghe cách Violet và Constance lải nhải đi đã." Nhưng rồi lập tức lấy lại vẻ nghiêm túc, anh nói:

"Anh chưa từng yêu cầu điều đó, Rose. Anh thậm chí chẳng dám mơ đến chuyện đòi hỏi nó!"

"Em biết chứ," cô nói. "Đó là điều em rất vui khi được dâng hiến — dù chẳng ai đòi hỏi. Nhưng em nói thật đấy, Roddy. Em đã nghĩ thế ngay từ đầu, khi em bảo anh rằng anh là tất cả những gì em muốn. Chẳng có điều kiện ràng buộc nào đằng sau câu nói đó cả."

"Anh biết," anh đáp. "Nhưng dẫu vậy, mọi chuyện sẽ không suôn sẻ đâu, Rose."

"Đó là một công việc thực sự đấy chứ," cô kiên quyết nói. "Ngay cả việc làm vợ của một người thành đạt thôi cũng là một nghề rồi. Bây giờ thì em thấy rõ điều đó. Hồi còn làm vợ anh, chưa bao giờ em nhận ra điều ấy cả. Thậm chí còn chẳng thoáng thấy nó nữa là. Em còn chẳng thèm nhìn đến các hóa đơn của mình; toàn để anh tự thanh toán ở văn phòng, cùng với bao nhiêu công việc bận rộn của anh."

"Đâu phải anh," anh đính chính. "Là cô Beach mà."

Cô trân trân nhìn anh rồi bật cười ngắn ngủn. "Biết thế thì...!" cô thốt lên.

Rồi cô quay trở lại vấn đề chính.

"Đó thực sự là một công việc, và em nghĩ mình có thể học cách làm nó khá tốt. Và dĩ nhiên vợ mới là người duy nhất có thể làm việc đó một cách thỏa đáng."

Anh vẫn lắc đầu. Nhưng anh vẫn chưa có một câu trả lời thấu đáo nào, ngoại trừ việc nhắc lại như trước rằng mọi chuyện sẽ không thể suôn sẻ.

"Em không bận tâm đến vấn đề tiền nong đâu," cô nói. "Ý em là sống bằng tiền của anh ấy. Em biết mình có thể tự kiếm sống, và em biết anh cũng thừa hiểu điều đó. Thế nên chuyện đó chẳng thành vấn đề. Em sẽ chẳng bao giờ cảm thấy mình giống như một kẻ ăn xin nữa đâu, Roddy."

"Anh hiểu chứ," anh đồng ý. "Nhưng vấn đề không nằm ở đó. Không phải là chuyện em thích làm gì hay sẵn sàng làm gì. Mà là con người thực sự của em. Em không chỉ đơn thuần là vợ anh. Em có những tài năng nhất định — những năng lực đã được kiểm chứng. Điều đó cũng đúng hệt như việc anh là một kẻ nào đó — chứ không chỉ đơn thuần là chồng em. Thế đấy! Thử đảo ngược lại tình huống xem nào. Giả sử anh đề nghị từ bỏ sự nghiệp hành nghề luật sư để xuống đây sống cùng em — chỉ làm chồng em và, giả sử thế, làm quản lý kinh doanh cho em xem. Em thừa thấy điều đó ngớ ngẩn đến thế nào rồi đấy. Hoặc xét cho cùng, cả hai chúng ta có thể nghỉ việc luôn. Dạo này anh kiếm được bộn tiền lắm đấy. Thu nhập từ các khoản đầu tư của anh dao động từ hai mươi lăm đến ba mươi ngàn đô la một năm, thừa sức để chúng ta sống khỏe re chẳng phải làm quái gì ngoài việc làm vợ chồng của nhau. Hệt như vợ chồng McCrea vậy. Nhưng điều đó không hiệu quả đâu. Điểm cốt lõi là em phải sống đúng với con người mình, và bằng cách nào đó, uốn nắn cuộc đời sao cho vừa vặn. Anh đoán đó cũng là một trong những rắc rối của chúng ta khi ở đây suốt thời gian qua. Cả hai đứa đều cố gắng quá mức để trở thành một ai đó. Và cách đó chẳng đi đến đâu cả."

"Thế thì cách nào mới hiệu quả?" cô hỏi. Và đây là câu hỏi mà anh không thể trả lời.

"Chúng ta cứ phải tiến bước thôi," cuối cùng anh cũng nói, "rồi xem chuyện gì sẽ xảy ra. Có lẽ em có thể thu xếp để làm một phần công việc ngay tại nhà. Chúng ta có thể chuyển phòng trẻ em đi và nhường phòng thu âm cũ của Florence cho em. Và như thế sẽ ổn thôi nếu em chỉ xuống dưới này vào hai mùa bận rộn nhất — mùa thu và mùa xuân."

"Như thế có vẻ bất công với anh quá," cô phản đối. "Anh xứng đáng có một người vợ thực sự cơ, Roddy; chứ không phải một kẻ lúc nào cũng tất bật phóng đi phóng lại."

"Anh chẳng xứng đáng với thứ gì mà mình không với tới được," anh nói. "Anh thà có một phần sở hữu ở em còn hơn là nắm giữ trọn gói, từ gốc đến ngọn, bất kỳ người phụ nữ nào khác trên đời."

Cô lại quay về bên anh và rúc vào vòng tay anh.

"Anh từng sở hữu em, trọn gói từ gốc đến ngọn đấy thôi," cô nói. "Anh vẫn có thể làm thế lần nữa, nếu anh muốn, Rodney."

Anh lắc đầu. "Đó chính là điều anh không thể làm được," anh bảo cô. "Mọi thứ qua đi rồi và chúng ta chẳng bao giờ lấy lại được đâu. Và anh tin mình cũng chẳng thèm lấy lại nó ngay cả khi có cơ hội. Một phần vì, em không thể sở hữu ai đó mà không bị họ sở hữu ngược lại. Anh biết rằng vào những ngày tháng mà em đang nhắc đến ấy, anh từng cố gắng gạt phăng hình bóng em ra khỏi suy nghĩ của mình. Từng ở lì lại văn phòng đến tận khuộn, chẳng làm việc gì sất, chỉ là — cố gắng không nghĩ về em. Cố gắng giữ lại một phần bản thân khỏi việc bị — ngấm đẫm hình bóng em. Chính cái sự thật rằng em quá ư quan trọng đối với anh đã khiến anh có cảm giác như thế; chính thực tế là sự — phụ thuộc của em — anh không có ý nói về tiền bạc — vào anh. Anh từng nghĩ — không phải người tình của em nghĩ thế đâu, mà là một gã đàn ông khác — rằng sẽ là một sự giải thoát vô cùng tuyệt vời nếu em có được một mối quan tâm nào đó chẳng dính líu gì đến anh. Thế mà suốt khoảng thời gian đó, kẻ si tình trong anh lại cố khao khát có được trọn vẹn con người em. Thật khó để nói những lời lẽ hợp lý về chuyện này."

"Có người từng bảo với em," Rose nói, "— John Galbraith đã nói với em rằng, anh ấy không thể vừa làm bạn vừa làm người tình của một người phụ nữ cùng một lúc được, cũng giống như một chiếc lò xo thép không thể được làm mềm để uốn cong trong tay bạn như một sợi đồng mà vẫn giữ được tính chất của lò xo. Anh ấy bảo rằng điều đó đúng với bản thân anh ấy, và anh ấy chắc chắn nó đúng với chín trên mười người đàn ông. Anh có nghĩ thế không? Liệu chúng ta có buộc phải lựa chọn giữa hai vai trò đó hay sao?"

"Chúng ta chẳng thể lựa chọn được đâu," anh bật cười thiếu kiên nhẫn. "Đó chính là điều anh vừa nói với em nãy giờ đấy. Chúng ta phải chấp nhận những gì mình có thể có được. Chúng ta phải tạo dựng mối quan hệ giữa hai ta, thứ vốn là mối quan hệ của riêng chúng ta — mối quan hệ giữa Rose và Rodney. Nó có lẽ sẽ có chút khác biệt so với bất kỳ mối quan hệ nào khác. Trong đó sẽ có tình bạn, và sẽ có cả tình yêu. Thử tưởng tượng cảnh chúng ta 'quyết định' rằng sẽ không làm người tình của nhau xem nào! Nhưng anh đoán những gì Galbraith nói đúng ở khía cạnh này: rằng mỗi thứ đó ít nhiều sẽ phải đánh đổi bằng phần còn lại. Nó sẽ không thể bật nảy tốt như trước, và sẽ hơi cong vênh đi đôi chút."

Cô vẫn tỏ ý muốn nổi loạn trước kết luận này. "Em không hiểu tại sao mọi thứ cứ phải như thế," cô khăng khăng. "Tại sao nó không thể là một điều hoàn hảo thay vì chỉ là một sự thỏa hiệp. Tại sao việc làm bạn bè và đối tác lại không thể khiến chúng ta trở thành những người tình tốt hơn, và tại sao việc làm người tình lại không thể khiến chúng ta trở thành những người bạn tốt hơn cơ chứ."

"Giống như giáo lý về Chúa Ba Ngôi vậy," anh lẩm bẩm. "'Ba trong một; một trong ba. Không lẫn lộn các ngôi vị cũng không chia cắt bản thể.' Quả là một ý tưởng tuyệt vời."

"Chà, vậy thì," cô gặng hỏi, "chẳng lẽ đó không phải là thứ chúng ta nên hướng tới sao? Điều tuyệt vời nhất có thể?"

"Đó là những gì người ta vẫn dạy chúng ta," anh thừa nhận. "'Hãy nhắm tới mục tiêu cao cả,' họ bảo vậy. Anh không chắc việc nhắm đến thứ gì đó mà mình có thể với tới có khi lại là một ý hay hơn ấy chứ. Này, nhìn lại chúng ta trong ba tuần qua mà xem! Chúng ta từng bảo rằng mình sẽ có một tháng hạnh phúc trọn vẹn. Trọn vẹn một trăm phần trăm. Sáng nào thức dậy chúng ta cũng tự nhủ rằng mình phải hạnh phúc, để rồi tối đến lại dằn vặt bản thân tự hỏi liệu mình đã hạnh phúc đủ chưa."

"Em cũng mừng vì anh đã dằn vặt đấy," cô nói. "Em đã vô cùng hổ thẹn với bản thân vì điều đó."

Một lúc sau, anh nói: "Đây là điểm tựa để chúng ta xây dựng mọi thứ: Dù nó có thể là gì đi chăng nữa, mối quan hệ giữa chúng ta là một điều vĩnh cửu. Chúng ta đã sống khi có nhau và khi không có nhau, và chúng ta thừa biết mình muốn gì. Nếu nhận ra nó có những giới hạn và khiếm khuyết, chúng ta chẳng việc gì phải lo lắng cả. Cứ tiến bước và làm những gì tốt nhất có thể là được. Chẳng có điều luật nào quy định rằng chúng ta buộc phải hạnh phúc cả. Khi chúng ta hạnh phúc, đó là một điều tuyệt vời. Còn khi không..."

Cô bật ra một tiếng cười nhỏ mãn nguyện và rúc chặt hơn vào người anh.

"Anh nói năng chẳng khác gì vua Solomon trong bộ dạng trang nghiêm nhất," cô nói. "Nhưng anh không thể tưởng tượng nổi cảnh chúng ta sẽ bất hạnh đâu. Thực sự đấy."

Câu trả lời của anh là có lẽ anh không thể tưởng tượng ra cảnh đó, nhưng dẫu vậy anh vẫn biết chắc chắn điều ấy. "Ngay cả một cuộc hôn nhân bình thường cũng chẳng dễ dàng gì cho cam; ý anh là một cuộc hôn nhân mà ở đó người ta hiểu rõ bên nào sẽ luôn phải nhún nhường người kia; và bên nào là nhân vật quan trọng luôn nắm quyền ưu tiên. Thường thì luôn có một yếu tố không thể chối cãi nào đó quyết định vấn đề đó. Nhưng với chúng ta thì không. Thế nên câu hỏi ai là kẻ phải chịu thua sẽ phải được quyết định dựa trên thực tế mỗi khi có bất đồng nảy sinh."

Cô làm bộ dạng hoảng hốt tột độ. Lúc đó cô đang cảm thấy vô cùng sâu sắc và hoàn toàn mãn nguyện với cuộc đời. Nhưng anh không chịu buông xuôi.

"Còn một lý do nữa," anh nói tiếp. "Anh có cảm giác rằng thứ mà chúng ta đang theo đuổi là một trong những điều tuyệt vời nhất trên đời. Nếu đúng là vậy, chúng ta sẽ phải trả giá cho nó, bằng cách này hay cách khác. Nhưng chúng ta sẽ không màng lo lắng về điều đó nữa. Chúng ta cứ tiến bước thôi — và xem điều gì sẽ xảy ra."

"Anh còn nhớ mình từng nói câu đó khi nào không?" Rose hỏi. "Anh bảo em rằng hôn nhân dù sao đi nữa cũng là một cuộc phiêu lưu, và điều duy nhất cần làm là thử nghiệm nó — rồi xem chuyện gì sẽ xảy ra."

Anh hừm một tiếng. "Cuộc phiêu lưu thực sự chỉ vừa mới bắt đầu thôi," anh nói.

"Dù sao đi nữa," cô lẩm bẩm ngái ngủ, "anh lại có thể trò chuyện với em rồi. Hệt như lúc chúng ta chưa kết hôn vậy."

Và đó cũng chính là vị trí của họ ngày hôm nay — ngay tại vạch xuất phát, hoặc vừa mới bước qua vạch xuất phát của cái gọi là cuộc phiêu lưu thực sự mà anh đã nhắc tới; họ đang tiến bước với sự chuẩn bị sẵn sàng để đón nhận những điều tốt đẹp nhất và xem chuyện gì sẽ xảy ra.

Điều thực sự đã xảy ra chỉ trong vòng hai hoặc ba ngày sau cuộc trò chuyện cuối cùng này của họ mà tôi đã ghi chép lại là việc Rose quay trở lại Chicago cùng Rodney và cặp song sinh, ở lại đó cho đến khi cô French được gọi về từ kỳ nghỉ, rồi sau đó đi New York để gặp một Alice đang vô cùng lo lắng và giải quyết những công việc hiện đang cực kỳ cấp bách của hãng Dane & Company.

Mùa hè vốn là khoảng thời gian ế ẩm đối với một luật sư, dĩ nhiên rồi, vì các thẩm phán là những quý ông thích những kỳ nghỉ dài ngày. Thế nên Rodney đã thuyết phục Rose thuê một căn hộ lớn hơn ở cùng tòa nhà và đặt một tấm danh thiếp trên hộp thư ghi tên cả hai người họ. Anh xuống thăm cô khá thường xuyên, và phải thú nhận rằng, anh luôn có một khoảng thời gian khá khó khăn. Cảnh tượng Rose bận rộn suốt một số giờ kinh khủng mỗi ngày trong khi anh nhàn rỗi chẳng làm gì là điều anh thấy khó lòng quen được. Việc cô chỉ ra rằng có những lúc chính anh cũng làm việc cật lực như thế cũng chẳng hoàn toàn làm anh nguôi ngoai. Dù vậy, họ cũng có được hai hoặc ba ngày Chủ nhật tuyệt vời; một trong số đó diễn ra trên đảo Long Island cùng với John Galbraith — một cuộc gặp gỡ và là khởi đầu cho tình bạn mà Rose từng rất tha thiết muốn vun đắp.

Công việc của cô kết thúc với một cao trào mãnh liệt vào tháng Chín, vừa đúng lúc công việc của anh bắt đầu, và Rose trở lại Chicago, dành một tháng vui vầy bên cặp song sinh và bên phần ít ỏi thời gian mà văn phòng có thể san sẻ của Rodney. Sau đó, mang theo lũ trẻ và vú em, cô lên đường đến California thăm mẹ và Portia.

Chẳng cần bất kỳ động lực đặc biệt nào, chỉ riêng khao khát tự nhiên của một người con gái và một người em sau quãng thời gian xa cách quá lâu cũng đủ để đưa cô đến đó.

Nhưng Rose có một động lực đặc biệt. Cô muốn nói chuyện với Portia. Họ đã không có một cuộc trò chuyện thực sự nào kể từ cái ngày tàn khốc đó — từ rất lâu về trước — khi buông xuôi theo một phút xúc động bộc lộ bản thân mãnh liệt, Portia đã phơi bày sự hy sinh lớn lao của mình cùng khát khao cũng lớn lao không kém nhưng đã bị dập tắt; cô đã nói với Rose rằng: "Tôi chính là cái cành mà họ đã cắt bỏ để cậu có thể lớn lên. Cậu đang sống cuộc đời của tôi cũng như của chính cậu. Điều duy nhất khiến tôi có thể căm ghét cậu chính là việc cậu thất bại." Cô muốn kể cho Portia nghe cách mà cuộc đời mà cô từng từ bỏ cơ hội trải nghiệm ấy đã lớn mạnh thế nào trong niềm tin của người em gái. Cô muốn nghe từ Portia câu "Làm tốt lắm."

Thêm vào đó, như một vấn đề công bằng thực tế, cô muốn đền bù, bằng những gì tiền bạc có thể đền bù — những gì Portia đã trao cho cô với một cái giá quá đắt. Đó là một dự án từng thường trực trong tâm trí cô; thoạt đầu, chỉ như một giấc mơ, và sau này, như một niềm hy vọng có thể thực hiện được.

Xét riêng như một chuyến thăm mẹ và em gái, hành trình đến California đã thành công mỹ mãn. Mẹ cô, đặc biệt, đã tìm thấy niềm hạnh phúc to lớn từ cặp song sinh, và bản thân Rose cũng có được niềm vui tương tự khi thấy bà hạnh phúc và mãn nguyện nhường nào.

Bà đang viết một cuốn sách — một dạng tự truyện. Không phải cuộc đời bà, như bà khiêm tốn nói, đáng để viết thành sách, mà là vì tiến trình của Phong trào mà bà đã hiến dâng cả cuộc đời khó lòng được minh họa bằng cách nào tốt hơn ngoài một bản tường thuật về chính cuộc đời ấy; về những tư tưởng mà bà từng thấy phổ biến trong thời thiếu nữ; về cuộc đấu tranh trường kỳ nhờ đó những tư tưởng ấy được cải biến; và cuối cùng, quan trọng nhất, là mối nguy hiểm sợ rằng, giờ đây khi những tư tưởng cố định cũ đã trở nên linh hoạt, chúng sẽ chảy sai hướng. Portia đóng vai trò là người chép thuê cho bà — trung thành, tháo vát, tận tụy, và vẫn y như ngày nào — hoặc có lẽ còn hơn thế, Rose không thể chắc chắn được — đầy châm biếm; có chút cay độc.

Thái độ của bà Stanton đối với cuộc phiêu lưu của chính Rose khiến cô có chút bối rối và buồn cười. Cô từng đinh ninh rằng mình sẽ phải ngượng ngùng trước sựán thành của mẹ. Cô đã chuẩn bị sẵn tinh thần để hạ thấp đôi chút ý tưởng cho rằng bằng tấm gương nổi loạn và sự độc lập giành được, cô đã làm được một việc có ích cho Phong trào vĩ đại. Cô hoàn toàn không chắc mình đã làm được điều đó; không thể tin rằng cô và Rodney, với tất cả những giông bão đã qua, đã giải quyết được vấn đề gì; và cô từng chần chừ không biết mình có thể truyền tải sự hoài nghi đó đến mẹ đến mức độ nào.

Nhưng lẽ ra cô có thể tiết kiệm sức lực của mình. Thái độ của bà Stanton, dù chưa đến mức "càng ít nói càng tốt," thì ít nhất cũng là một thái độ hoãn binh phán xét. Thật khó có thể tưởng tượng được rằng bà có thể rời bỏ Henry Stanton. Rõ ràng bà không thể hiểu tại sao Rose lại không thể làm tròn bổn phận làm vợ và bằng lòng với điều đó. Bà cảm thấy phụ nữ có nghĩa vụ chứng minh cho đàn ông thấy rằng những quyền tự do mới mà họ tìm kiếm sẽ không, khi được ban cho, dẫn đến việc họ phớt lờ những mối liên kết vốn là nền tảng cốt yếu của xã hội Cơ đốc giáo. Nhưng Rose thuộc về thế hệ mới — một thế hệ chắc chắn đang phải đối mặt với những vấn đề mới, và sẽ phải tự mình giải quyết chúng.

Điều này cũng làm Rose vừa lòng. Dù sao đi nữa, thứ cô muốn ở mẹ chỉ là ánh mắt yêu thương, tin tưởng và tín nhiệm ngày xưa. Và cô đã nhận được điều đó một cách dồi dào.

Thứ cô muốn ở Portia thì lại chẳng thấy đâu. Chừng nào xung quanh còn có ai khác — mẹ cô, hay cô French đang trông nom cặp song sinh — cô và Portia vẫn trò chuyện thoải mái với nhau, tình cảm vô cùng. Nhưng cứ hễ bị bỏ lại một mình với cô — điều mà Rose có cảm giác như thể Portia đã cố tình tránh né — thái độ của Portia lại mang cái vẻ xa cách đầy châm biếm ngày xưa từng khiến cô câm nín khi còn là một thiếu nữ. Cuối cùng, cô đã có một nỗ lực kiên quyết để phá vỡ bức tường ấy.

"Một trong những lý do khiến tớ lặn lội đến đây," cô nói, "là để nói chuyện với cậu — trò chuyện thật cẩn thận mọi chuyện với cậu. Tớ muốn biết cậu nghĩ tớ đã làm được trò trống gì với cuộc đời mình."

"Rõ ràng cậu đã làm rất tốt với mảng kinh doanh thời trang," Portia nói. "Tớ có đọc bài báo nhỏ về cậu trên tạp chí Vanity cách đây khoảng một tháng. Xem ra bài báo đó chẳng để lại chút nghi ngờ nào về việc ai là ai cả."

"Ý tớ không phải thế," Rose nói. "Ý tớ là tớ đã làm được gì nhìn chung cả quá trình; về cái — về cuộc đời vừa thuộc về cậu vừa thuộc về tớ."

Cô dừng lại ở đó và chờ đợi, nhưng tất cả sự đồng tình mà cô nhận được từ Portia chỉ là việc cô nàng cố nhịn không đổi chủ đề. Họ đang ngồi trong phòng làm việc mà mẹ cô vừa bỏ dở để đi nghỉ trưa, và Portia đang bận rộn phân loại đống giấy tờ bề bộn mà những hoạt động của mẹ cô luôn để lại.

"Tớ muốn kể cho cậu nghe mọi thứ về nó," Rose nói. "Tớ muốn kể cho cậu nghe từng chi tiết nhỏ nhặt nhất về nó, nếu có thể, để cậu có thể — ghi nhớ nó hệt như tớ."

Cô đã cố làm thế; cố mang lại cho em gái mình — không phải một bản tường thuật (xét cho cùng những bức thư của cô đã giúp Portia nắm bắt được cốt lõi câu chuyện) — mà ít nhất là một cách lý giải đi đến tận cùng vấn đề; những điều cô không thể viết trong thư, những khao khát và hy vọng thôi thúc ẩn sau những việc cô từng làm. Nhưng nỗ lực ấy đã sụp đổ. Cô đang nói chuyện vào một khoảng không vô định. Những câu chữ của cô ngày càng rời rạc cho đến khi cô cảm thấy chúng chẳng còn nghĩa lý gì. Cuối cùng, lồm cồm bò trở lại mặt đất vững chắc, cô bảo Portia rằng cô muốn trả lại cho cô ấy chi phí cho việc học hành, tính theo mức sát nhất có thể, và cả tiền sắm sửa trang phục cưới nữa.

Lời từ chối của Portia đối với đề nghị này sắc bén và thẳng thừng hệt như một lưỡi dao. Chuyện đó không màng bàn cãi; không đáng để cân nhắc dù chỉ một giây. "Mẹ con tớ sống rất ổn. Tụi tớ chi tiêu thoải mái trong tầm thu nhập ở đây, và — chúng tớ mãn nguyện hết sức." Nhịp điệu của ba từ cuối cùng mang một sự dứt khoát khép lại hoàn toàn chủ đề.

Portia không muốn gián tiếp chia sẻ cuộc sống mà cô đã tạo điều kiện cho Rose có được. Chiếc cành ấy quả thực đã khô héo và chẳng muốn phải chịu đựng nỗi đau cảm nhận dòng nhựa sống đang chật vật trỗi dậy dưới lớp vỏ cây của mình một lần nữa. Những tàn tro tốt hơn hết nên được vun vén quanh đống than đang lụi tàn. Sự im lặng tựa như tiếng đóng sập cửa. Rồi Portia lên tiếng:

"Lũ bạn ở North Side nghĩ sao về cậu giờ khi cậu đã quay về? Cả mấy người bạn ở Lake Forest nữa chứ? Hẳn là họ phải phẫn nộ kinh khủng lắm nhỉ. Liệu họ có tha thứ cho cậu không?"

"Ồ, họ đối xử với tớ đáng yêu lắm," Rose nói. "Người duy nhất tớ đánh mất mối quan hệ là Frederica. Sẽ còn lâu cô ấy mới làm lành với tớ, nếu thực sự có ngày đó."

"Chắc cô ấy tận mắt chứng kiến những gì Rodney phải chịu đựng trong lúc cậu vắng nhà rồi," Portia gợi ý.

"Đương nhiên là thế rồi," Rose nói. "Và rồi — chà, việc tớ bỏ đi như thế, nhất là khi cô ấy bắt đầu hiểu ra ý đồ đằng sau đó, hẳn phải trông giống như một lời chỉ trích đối với chính lối sống của cô ấy, thứ mà cô ấy có đủ mọi lý do để cảm thấy hoàn toàn mãn nguyện. Và điều đó, sau khi cô ấy đã thực sự quý mến tớ, và đã tự tay dìu dắt tớ — vốn là những gì cô ấy làm trong mùa giải đầu tiên đó, quả là rất khó để tha thứ. Dĩ nhiên là cô ấy đã tha thứ cho tớ rồi. Cô ấy rất tốt bụng. Nhưng tụi tớ — kiểu như phải bắt đầu lại từ đầu."

Portia muốn hỏi về tất cả những người khác: người phụ nữ xinh đẹp nhà Williamson, và một vài người nữa mà cô còn nhớ tên.

Rose kể cho cô nghe; tỏ ra vô cùng hào hứng với cái chủ đề khá dửng dưng đó chỉ để chôn vùi ký ức về chủ đề vừa thất bại thảm hại kia. Cô miêu tả một hoặc hai bữa tối mà cô từng tham dự kể từ khi trở về, và kể về buổi vinh danh nhỏ dành cho cô nhân dịp vở Come On In công chiếu ở Chicago. Mọi người đều có mặt ở đó và nhà Crawford đã tổ chức một bữa tiệc khiêu vũ mừng cô tại khách sạn Blackstone ngay sau đó. Và như để đóng chiếc đinh cuối cùng vào ván quan tài, cô kể về lời châm chọc nhạt nhẽo mà cụ bà Crawford đã thốt ra nhân sự trở lại của cô — một nhận xét mang sắc thái ác ý nhẹ nhàng đến mức ai nấy đều cảm thấy nó cấu thành một sự chấp thuận chính thức cho việc phục hồi địa vị xã hội của cô.

Portia thực lòng thích thú những chuyện đó, nhưng Rose quay trở lại khách sạn với tâm trạng vô cùng ủ dột. (Họ đang trọ ở khách sạn. Chỉ riêng cặp song sinh thôi, chưa kể đến cô French và bản thân cô, cũng đã quá tải đối với không gian khiêm tốn của căn nhà gỗ nhỏ.) Cô ước gì tối nay mình có thể thoải mái trò chuyện thật lâu với Rodney.

Cô có cảm giác về một ai đó, đứng tít trên cao vượt lên trên mọi vấn đề trần thế — có lẽ không chịu trách nhiệm về chúng, nhưng dẫu sao vẫn có đủ năng lực để thấu suốt tất cả — đang mỉm cười trước mọi chuyện với một thứ chủ nghĩa hoài nghi vô cùng cay độc. Nằm ở tiền cảnh của ấn tượng này là những người bạn tốt — những người bạn thực sự tốt mà cô vừa kể cho Portia nghe, những người đã chào đón cô trở lại bằng sự nồng hậu — bởi vì cô đã thành công; đã làm được điều đó!

Cảm giác u sầu càng sâu sắc hơn khi cô nghĩ về Portia và mẹ mình. Portia, kẻ từng chiến đấu anh dũng và xứng đáng nhận được nhiều hơn thế, lại bị cản trở, tàn lụi, đang vun vén đống tàn tro của mình để đốm than hồng không bao giờ có thể bị thổi bùng lên ngọn lửa một lần nữa. Mẹ cô, đang sống bình lặng trong ánh hào quang sót lại của một thứ giáo lý lỗi thời. Liệu có phải ai rồi cũng sẽ đi đến một cái kết như thế khi một nguồn năng lượng ban đầu cạn kiệt không? Bắt đầu tự xây tường vây kín mình trước cuộc sống? Nhồi nhét những trải nghiệm mới vào các ngăn kéo, chẳng thèm soi xét? Liệu sẽ đến lúc cô bé Portia phải bắt đầu đối xử với cô bằng sự ân ân ái ái ban ơn hệt như cảm giác của Rose lúc này dành cho mẹ mình chứ? Liệu cô bé Portia, vào một ngày nào đó, sẽ mỉm cười với cô như thế, và tự hỏi liệu có bao giờ cô thực sự — sống hay không?

Cô thực sự ước gì mình có thể trò chuyện với Rodney.

Tổng đài điện thoại ở sảnh gợi cho cô một ý tưởng. Bây giờ là năm giờ chiều; ở Chicago là bảy giờ. Giờ này chắc anh vừa ngồi vào bàn ăn, lủi thủi một mình, tội nghiệp anh chưa, và rất có thể đang khao khát được trò chuyện với cô. Chà, tại sao lại không chứ?

Cô khiến văn phòng khách sạn được một phen sửng sốt khi thực hiện cuộc gọi đó. Cả không gian mang vẻ quan trọng trong suốt nửa tiếng đồng hồ sau đó. Cô lên phòng chờ đợi, và trước khi đường dây được kết nối, cô chợt nghĩ ra một điều có lẽ đã ngăn cô làm thế nếu nghĩ kịp. Anh ấy có lẽ sẽ tưởng tượng ra điều gì đó kinh khủng đã xảy ra với một trong số họ. Thế nên ngay khi nghe thấy giọng anh — nghe hơi mờ và xa xôi nhưng vẫn đủ rõ để cô có thể nhận ra sự căng thẳng đầy khẩn thiết trong đó — cô liền nói:

Mọi chuyện ổn cả, Roddy. Chẳng có chuyện gì xảy ra đâu. Em làm anh sợ chết khiếp phải không?

Anh đáp: "Tạ ơn Chúa!" Và rồi, "Anh đoán mình chỉ đợi giọng em chưa tới hai phút mà ngỡ như cả năm trời. Có chuyện gì thế?"

"Em xấu hổ không dám kể cho anh nghe sau một pha hù dọa thế này. Chẳng có gì đâu, Roddy. Chỉ muốn nghe anh nói tiếng xin chào thôi. Cảm giác tối nay thế giới này có vẻ bất công quá, và em muốn được nhắc nhở rằng anh vẫn ở trong đó. Chỉ vậy thôi."

Cô phải nhắc lại câu đó một lần nữa mới khiến anh tin rằng mình nghe rõ, và đến lúc đó cô cảm thấy mình thật ngớ ngẩn vì đã bốc đồng làm vậy. Nhưng chỉ cần nghe tiếng cười lớn sảng khoái của anh khi hiểu ra vấn đề cũng đủ đáng giá rồi.

"Em đâu có điều hành nổi nó, biết không," anh bảo cô. "Hãy để chuyện lo lắng đó cho Giới Chức Sách đi. Anh chẳng thể triết lý hơn thế với cái giá hai mươi đô la một phút đâu. Ước gì em đang ở đây."

"Em cũng ước thế," cô nói. "Tuần sau em sẽ về."

Khi gác ống nghe xuống, cô phải nheo mắt gạt bỏ những giọt nước mắt chực trào mới thấy đường làm việc khác. Nhưng chính nụ cười của bản thân đã dẫn dắt cô đến những dự định tiếp theo. Cô bước sang phòng bên cạnh, gạt cô French sang một bên và tự tay cởi quần áo cho cặp song sinh.

Cặp song sinh vô cùng quấn quýt cô và có những cách thể hiện tình cảm ngọt ngào không thể diễn tả nổi. Nhưng một sức hút bổ sung đối với Rose nằm ở thực tế là màn xâm nhập này của cô lúc nào cũng khiến cô French — dù chỉ một chút — cảm thấy khó chịu. Dù vú em có tháo vát đến đâu trong việc chăm sóc lũ trẻ, cô ấy cũng chẳng tài nào giả vờ tạo ra được cái vẻ bề trên chuyên nghiệp vốn là đặc quyền của bảo mẫu đối với các bà mẹ. Rose, với đôi bàn tay được rèn luyện vô cùng kỹ lưỡng ấy, mỗi tay ôm một đứa trẻ, có thể trưng ra một màn biểu diễn virtuoso chói lóa khiến cô French chẳng biết giấu mặt đi đâu cho hết.