Tôn Hạo Huy

Một

Trải qua mười sáu năm bôn ba bên án thư, công trình chủ thể sáng tác "Đại Tấm Đế Quốc" cuối cùng cũng đã hoàn thành.

Lịch sử văn minh Trung Hoa rộng lớn mênh mông, thung lũng đan xen, cùng vô số khe sâu, hố đen và sự biến dạng được hình thành trong lịch sử đằng đẵng, khiến cho mỗi nhà thám hiểm dốc sức du ngoạn trong đó đều phải cảm thán khôn nguôi. Khi tôi dùng mười sáu năm thanh xuân, như một chiếc lá tre nhỏ lặn xuống rồi nổi lên giữa thời đại văn minh nguyên thủy vĩ đại, chợt ngoảnh đầu lại, bỗng không biết mình nên nói gì nữa.

Cảm hoài khẳng khái, trào dâng trong tim chính là tinh nghĩa vĩnh hằng bất diệt của văn minh tộc ta.

Từ thời đại hồng thủy bắt đầu, dân tộc chúng ta đã tạo ra hình thức quốc gia độc đáo của riêng mình. Từ thời Xuân Thu Chiến Quốc với sự tranh giành của các cường quốc, dân tộc chúng ta bằng gần sáu trăm năm thăm dò gian khó và phấn đấu oanh liệt, đã khai sáng ra hệ thống văn minh vĩ đại độc lập tự chủ thời kỳ đồ sắt, hào hùng bước vào thời đại đế quốc muôn hình vạn trạng. Thời đại đế quốc vĩ đại này chính là thời kỳ "đội mũ" trong lịch sử văn minh dân tộc chúng ta. Bắt đầu từ Đại Tấm đế quốc vĩ đại, văn minh Trung Hoa của chúng ta đã "đội mão mang kiếm", bước vào thời kỳ chín muồi của lịch sử và là đỉnh cao từng có. Cho dù bước chân văn minh của chúng ta trong hơn hai ngàn năm sau có từng khúc khuỷu nhường nào, chiếc mão Tấm cao vút mang tính biểu tượng chói lọi nét văn hóa thuở hồng hoang ấy, vẫn vĩnh viễn sứng sững giữa mái tóc đen tung bay của chúng ta, thanh kiếm Tấm đanh thép tràn ngập tinh thần cầu biến mưu sinh ấy, vẫn luôn thấm sâu vào dòng máu đang sôi trào của chúng ta. Lịch sử của chúng ta rất lâu rất lâu, tương lai của chúng ta rất dài rất dài. "Nước tích tụ không dày, thì không đủ sức chở con thuyền lớn." Chỉ vì căn cơ sâu xa, chỉ vì tích lũy thâm hậu, chỉ vì trải qua bao tang thương, chúng ta mới có thể tái sinh, mới có thể gánh vác, mới có thể đi xa.

Sinh mệnh của chúng ta, trường tồn cùng thế giới loài người.

Văn minh của chúng ta, cùng trời đất vũ trụ kết thúc rồi lại bắt đầu.

Trang Tử nói rất hay, ngoài vô cực, lại là vô cực.

Văn minh Trung Quốc cùng văn minh nhân loại sinh sôi nảy nở mà trường tồn không dứt, há chẳng phải thế sao!

Là một tác phẩm tái hiện lịch sử văn minh nguyên thủy của Trung Quốc, "Đại Tấm Đế Quốc" là sản phẩm do tinh thần dân tộc của thời đại chúng ta thôi thúc sinh ra, tuyệt đối không chỉ là kết quả ngẫu hứng nhất thời hay cảm hứng dạt dào của cá nhân tôi. Tại ngã ba đường từng có của thời đại chúng ta, cầu biến mưu sinh lại một lần nữa trở thành lựa chọn lịch sử của dân tộc này. Chúng ta từng rách rưới tả tơi, chúng ta từng không đủ ăn, chúng ta từng đấu đá lẫn nhau, chúng ta từng trượt đến bên bờ vực sụp đổ. Văn minh tích tụ đã thôi thúc chúng ta cầu biến, hoàn cảnh nghèo hèn yếu kém đã thúc giục chúng ta mưu sinh, vào lúc này đây, tìm kiếm sự soi sáng trong lịch sử văn minh của dân tộc mình, gọi lại linh hồn từng đánh mất, gột rửa sự nhục nhã từng nếm trải, đãi cát tìm vàng sự tự ti từng tràn lan, xốc lại nền tảng từng cạn kiệt, gột rửa sự hoang mang từng có, liền trở thành trào lưu tư tưởng thời đại cuồn cuộn không dứt. Mà trong chặng đường đằng đẵng của dân tộc chúng ta, thời đại đối mặt với bước ngoặt lịch sử to lớn sâu sắc mà có thể phấn đấu mở rộng ra một nền văn minh hoàn toàn mới, chỉ có thánh địa văn minh nguyên thủy của dân tộc chúng ta —— thời đại Xuân Thu Chiến Quốc và Đại Tấm đế quốc. Thế nên, nhìn lại và khám phá thời đại đế quốc vĩ đại hơn hai ngàn năm trước nơi "phàm có máu khí, đều có lòng tranh giành", lấy tinh thần "đại tranh" là "cầu biến mưu sinh" để tạo nên nền văn minh mới, tự nhiên đã trở thành tiếng lòng chung của những người có con mắt tinh đời.

Chẳng ngờ tới, tôi đã nhấc bút, ngồi bên án thư.

Thế là, có mười có mười sáu năm miệt mài cày cấy không ngờ tới, có sáu bộ mười một cuốn "Đại Tấm Đế Quốc".

Hai

Trong mười sáu năm mỗi ngày mài bút, sự quan tâm và giúp đỡ nhận được từ khắp các phía là vô cùng nhiều.

Điều mãi mãi không thể quên, chính là cố chuyên gia lịch sử Tần Hán nổi tiếng, hội trưởng Hội Nghiên cứu Lịch sử Tần Hán Trung Quốc - tiên sinh Lâm Kiếm Minh. Lúc mới bắt đầu cầm bút, tiên sinh Lâm khi đó đang giữ chức tổng biên tập Nhà xuất bản Pháp luật đã dành sự quan tâm cực lớn cho quá trình sáng tác của tôi, nhiều lần trò chuyện dài, lặp đi lặp lại nhắc đến ý nghĩa trọng đại của việc phản ánh thời đại đế quốc Tấm bằng hình thức văn học nghệ thuật. Tiên sinh Lâm nói, từ rất lâu rồi, ông vẫn luôn suy ngẫm làm thế nào để phổ biến lịch sử xa xôi phức tạp cùng các thành quả nghiên cứu của nó ra đại chúng xã hội bằng hình thức văn học nghệ thuật sinh động, và cũng từng thử nghiệm hình thức tiểu thuyết lịch sử. Tiên sinh Lâm đã lấy cuốn tiểu thuyết lịch sử chiến quốc "Đế vương thương nhân Lã Bất Vi" do chính ông đại trí viết xong lúc bấy giờ ra cùng tôi bàn bạc. Với học dưỡng và địa vị học thuật của tiên sinh Lâm, mà có thể dùng hình thức tiểu thuyết lịch sử để thể hiện các thành quả nghiên cứu lịch sử, sự chấn động mang đến cho tôi là vô cùng to lớn. Câu nói của tiên sinh Lâm khắc sâu vào tim tôi nhất chính là: "Đề tài Đại Tấm đế quốc này, ý nghĩa của nó không kém gì bất kỳ đề tài đương đại trọng đại nào." Năm 1997, tiên sinh Lâm Kiếm Minh qua đời tại Bắc Kinh, khi ấy tôi đang ẩn mình mài bút bên bờ Hoàng Hà ở miền Tây Bắc, không thể đến trước linh cữu tiên sinh bái một lạy, thực sự là một tiếc nuối sâu sắc.

Trải qua nhiều khúc khuỷu, tôi vẫn chọn đi tiếp con đường này.

Tôi quyết định sau khi hoàn thành một trăm ba mươi sáu tập kịch bản văn học, sẽ viết lại thành tiểu thuyết lịch sử.

Chỉ có hình thức tiểu thuyết lịch sử mới có thể chứa đựng nội dung văn minh vô cùng phong phú và sinh động của thời đại đế quốc.

Từ đó, tôi bước vào trạng thái tự do hành nghề thực sự. Để chọn một môi trường tương đối không bị quấy rầy, một buổi xuân muộn cuối thập niên 90 thế kỷ XX, tôi đã đến Hải Nam. Dưới sự giúp đỡ nhiệt tình của những người bạn cũ Tào Tích Nhân, Lưu An, Trình Bằng, Châu Nghi Lâm, cùng doanh nhân Vương Lực, tôi đã định cư lại Hải Nam, bắt đầu sự nghiệp cầm bút hơn mười năm. Sự giúp đỡ của những bạn bè không chỉ mang tính cụ thể ở nhiều phương diện, mà còn có sự giúp đỡ về mặt sáng tác và tinh thần. Phàm là những điều này, không có điều gì là không khiến tôi luôn khắc ghi trong lòng. Đặc biệt là người bạn già Tích Nhân, trong giai đoạn sáng tác kịch bản đã bỏ ra nỗ lực vô cùng to lớn để đưa nó lên màn ảnh nhỏ, tuy vì nhiều lý do khác nhau mà không thành hiện thực, nhưng đã đóng góp rất lớn cho việc triển khai giai đoạn sau của bộ phim truyền hình "Đại Tấm Đế Quốc", tôi vẫn luôn ghi nhớ trong lòng. Ban Tuyên truyền Tỉnh ủy Hải Nam cũng dành cho "Đại Tấm Đế Quốc" sự quan tâm ở nhiều phương diện, sự quan tâm và giúp đỡ của Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Tuyên truyền - tiên sinh Châu Văn Chương là nhiều hơn cả, vô cùng cảm kích.

Hơn mười năm trời, đối với Hải Nam gần như đã trở thành quê hương thứ hai của mình, tôi có đủ loại hiểu biết và cảm nhận độc đáo. Trong mắt những người đại lục từ trước tới nay bao gồm cả tôi, hòn đảo tràn ngập bầu không khí kinh tế hàng hóa đậm đặc này là hoang mạc văn hóa, mối quan hệ trao đổi lợi ích trần trụi của nó biến nơi đây thành nghĩa địa văn hóa. Thế nhưng, trong hơn mười năm hòa mình vào sâu thẳm ấy, tôi lại cảm nhận sâu sắc sự bao dung, khoáng đạt của Hải Nam và tinh thần thực tế thấm đẫm trong các mối quan hệ giao thiệp giữa người với người. Không hư vinh, không giả nhân giả nghĩa, không dung thứ cho sự lười biếng, không dung túng cho sự ra vẻ. Dù là những bữa tiệc khách sạn xa hoa bày biện, hay những quán cóc ven đường giản dị thoải mái, sau khi cười nói thả ga đỏ mặt tía tai, lần sau lại là những cái ôm nhiệt tình và thẳng thắn. Dù là đồng nghiệp làm việc, hay giao thiệp nhân tế, điều kị dè ít nhất, vướng bận nhỏ nhất, tâm kết nhạt nhất, thành kiến nông nhất. Tất cả mọi thứ đều phụ thuộc vào sự nỗ lực của chính bản thân bạn. Bốn phương tám hướng đều hội tụ trên hòn đảo xinh đẹp này, cạnh tranh, hiệp lực, va chạm, ôm lấy nhau, cãi vã, chạy nước rút, tiến lên. Thoáng chốc, thường cảm thấy hòn đảo này là sự phản chiếu xa xôi của một thứ tinh thần Chiến Quốc nào đó, giữa những hình ảnh mờ ảo trôi nổi, ẩn giấu sự theo đuổi và khao khát chân thật nhất của thời đại chúng ta. Một người bạn Bắc Kinh đến Hải Nam, ngồi dưới ánh nắng chói chang đến lóa mắt, dán mắt vào những tán dừa đung đưa trong gió biển, ngơ ngác nói, cái cây này, xanh có hơi giả.

Tôi cảm thán vô hạn, cười lớn không thôi.

Thời đại phong phú này, chân ở đâu? Giả ở chỗ nào?

Chân thành giả, giả hóa chân, ánh mắt chúng ta phải dùng bao nhiêu nước mắt lịch sử để gột rửa?

Dưới ánh nắng ban mai, khi tôi thong thả bước đi trên bãi cát trắng mịn vàng óng, nhìn ra biển cả bao la cất tiếng hú tự do, trút hết một bầu u uất và những thứ trọc bám trong ngũ tạng lục phủ ra ngoài qua tiếng gầm thét, mỗi một lần đều cảm động đến mức không kìm chế được. Sự thanh lọc linh hồn trong truyền thuyết nằm ở đâu? Há chẳng phải thế sao!

Ba

Năm 2001, tiểu thuyết lịch sử bắt đầu được xuất bản chính thức, những người bạn trong giới xuất bản đã khiến tôi có rất nhiều cảm xúc.

Dưới sự giới thiệu của tiên sinh Châu Minh thuộc Hội Nhà văn Trung Quốc, Nhà xuất bản Văn học nghệ thuật Hà Nam là đơn vị đầu tiên quan tâm và theo dõi quá trình sáng tác của "Đại Tấm Đế Quốc". Công lao khai sơn phá thạch của Tổng biên tập Dương Quý Tài lúc bấy giờ, cùng biên tập viên phụ trách Lam Kỷ Tiên, tôi vẫn luôn khắc ghi trong lòng. Cho dù, chúng ta từng có sự bất đồng và xung đột về tính chất công việc. Từ đó về sau, Chủ tịch Tập đoàn Truyền thông Xuất bản Trung Nguyên Đặng Bổn Chương, Phó tổng biên tập Vương Thành Pháp, Chủ nhiệm Vương Lưu Thuần (Bộ phận Nghiệp vụ Xuất bản), Chủ tịch Nhà xuất bản Văn học nghệ thuật Hà Nam Vương Phúc Minh, trên dưới đồng lòng ngưng tụ sức mạnh nhà xuất bản, coi "Đại Tấm Đế Quốc" là dự án trọng điểm của giới xuất bản Hà Nam để khai thác kinh doanh, sức sống bừng bừng của tập thể ấy khiến người ta cảm kích phấn chấn, khắc cốt ghi tâm. Mọi việc trên đời đều do con người, phong thái hùng vĩ diện mạo mới của giới xuất bản Trung Nguyên, khiến người ta phải nhìn bằng con mắt khác!

Trong khoảng thời gian đó, các đời Chủ tịch Nhà xuất bản Văn học nghệ thuật Trường Giang - Châu Bách Nghĩa, Phó tổng biên tập Phương Bình, Chủ tịch Lưu Học Minh (ba đời kế tiếp), đều đã đóng vai trò thúc đẩy tốt đẹp cho việc xuất bản cuốn sách này, cũng khiến tôi khó mà quên được.

Đặc biệt phải nhắc đến, là biên tập viên phụ trách - tiên sinh Hứa Hoa Vĩ.

Nhiều năm qua, sở dĩ tôi có thể duy trì mối quan hệ hợp tác tốt đẹp chặt chẽ với Nhà xuất bản Văn học nghệ thuật Hà Nam cũng như Tập đoàn Truyền thông Xuất bản Trung Nguyên, phần lớn là nhờ công của Hứa Hoa Vĩ. Người ta nói, biên tập viên phụ trách là chiếc cầu nối và sợi dây liên kết giữa nhà xuất bản và tác giả. Lời ấy thật đáng tin! Hoa Vĩ tuổi trẻ thẳng thắn, giữ chữ tín, tràn đầy sức sống lại có tố chất chuyên nghiệp và tinh thần nghề nghiệp cực cao, giao thiệp với người ta như uống rượu ngon, như đặt chân lên mặt đất, vững chãi phóng khoáng nồng nhiệt kiên định, cảm giác tin tưởng tự nhiên sinh ra, càng lâu lại càng bền chặt. Điều khiến tôi cảm thán nhiều nhất, chính là triết lý chuyên nghiệp độc đáo và tinh thần làm việc thực tế mà Hoa Vĩ dấn thân thực hiện, thứ mà biên tập viên thời nay rất ít khi có được.

Xét về triết lý chuyên nghiệp, Hoa Vĩ tôn trọng tác phẩm, tôn trọng tác giả, càng tôn trọng nguyên tắc giá trị mà nội dung tác phẩm thể hiện, luôn bám sát triết lý "có thể sửa hay không thể sửa thì tuyệt đối không sửa", chưa từng cắt xén hay bóp méo tác phẩm một cách vô cớ, hễ có sửa đổi, nhất định sẽ tham khảo ý kiến của tác giả. Điểm này, đối với một biên tập viên có khả năng thưởng thức và bút lực cực cao, quả thực là điều vô cùng đáng quý.

Xét về tinh thần làm việc thực tế, Hoa Vĩ không nói suông, vô cùng giàu ý chí gánh vác việc nặng làm việc khó. Chu kỳ xuất bản của "Đại Tấm Đế Quốc" rất dài, khối lượng công việc biên tập cực lớn. Trong thời gian đó, dù là hội nghị tọa đàm hay tài liệu ứng phó, hay công việc biên tập khẩn cấp, Hoa Vĩ đều tận tâm tận lực không quản ngày đêm, thậm chí còn kéo cả đám người trẻ tuổi của nhà xuất bản cùng tăng ca. Lần ra mắt toàn bộ trọn bộ này, mười một cuốn với 5 triệu chữ đều được biên tập lại từ đầu, đóng bìa lại từ đầu, mà thời gian chỉ vọn vẹn ba bốn tháng ngắn ngủi. Phải hoàn thành tất cả các quy trình thủ tục trước cuối tháng 3 năm 2008, để ra mắt toàn diện tại Hội chợ sách toàn quốc lần thứ 18 vào tháng 4, quả thực là một nhiệm vụ vô cùng nặng nề. Đối mặt với khó khăn, Hoa Vĩ hào hứng cười nói, sắp bắt đầu một "trận chiến biên tập". Sau đó, Hoa Vĩ cùng các đồng nghiệp như họa sĩ thiết kế Lưu Vận Lai lập tức bắt đầu lao vào trận chiến này, cuối tuần cũng rất ít khi nghỉ ngơi. Mỗi khi nghe thấy giọng nói cấp bách của Hoa Vĩ trong phòng biên tập qua điện thoại về việc xác định đủ loại chi tiết, tôi lại bất giác sinh ra một cảm giác xúc động —— tinh thần nghề nghiệp và ý chí gánh vác việc nước vô cùng tự giác ấy, mới đáng quý làm sao!

Bốn

Lại phải nói về những sự việc liên quan đến việc xuất bản trọn bộ và chỉnh sửa bốn phần trước.

Trước hết, kể từ khi "Đại Tấm Đế Quốc" lần lượt được xuất bản và phát hành, đã gặp phải rất nhiều câu hỏi chất vấn và những lời bình luận có tính chuyên môn lẫn phi chuyên môn của độc giả. Đối với tất cả những lời bình luận, ca ngợi, chất vấn, phê bình ấy, tôi đều bày tỏ sự chân thành cảm ơn từ tận đáy lòng. Đời người có hạn, mà sự hiểu biết thì vô hạn. Đối với thánh địa văn minh của dân tộc chúng ta, tôi không nghi ngờ gì là kẻ cực kỳ "có hạn".

Tôi, vô cùng biết ơn thời đại văn minh nguyên thủy vĩ đại đã khơi dậy sự cộng hưởng mãnh liệt trong chúng ta.

Tôi, vô cùng biết ơn tất cả các bạn đọc và các chuyên gia thầy cô đã quan tâm và phê bình "Đại Tấm Đế Quốc".

Lần xuất bản trọn bộ mười một cuốn này, trong đó phần thứ năm và thứ sáu là sách mới chưa từng được xuất bản ấn hành; còn bốn phần trước gồm tám cuốn, là những cuốn đã phát hành từ vài năm trước. Lần xuất bản trọn bộ này, không phải là sự ghép nối đơn giản giữa phần đã hoàn thành và phần đã ấn hành, mà là sự ra mắt hoàn chỉnh của bản chỉnh sửa bốn phần trước và hai phần sách mới cuối cùng. Trên thực tế, sáu phần mười một cuốn là một bộ sách mới hoàn chỉnh.

Lần chỉnh sửa bốn phần trước này, chủ yếu liên quan đến ba phương diện, xin được giải thích cụ thể từng phần.

Về vấn đề sai lệch của một số nhân vật lịch sử.

Việc nhân vật bị lệch chỗ do độc giả chất vấn, chủ yếu nằm ở mấy nhân vật trong ba phần đầu: Tuân Tử và Mặc Tử ở phần một, bốn vị công tử chiến quốc ở phần hai, Liêm Pha ở phần thứ ba. Ngoại trừ việc Lão Mặc Tử bị nghi là xuất hiện quá muộn, thì các nhân vật còn lại đều xuất hiện quá sớm. Lần này tôi đã thực hiện những chỉnh sửa khác nhau, đại khái là bốn phương thức xử lý:

Thứ nhất, phân định sử liệu, căn cứ vào sự truyền thừa học thuyết để xác định mối quan hệ giữa các nhân vật chính trị trọng đại. Vấn đề này chủ yếu là Thương Ưỡng theo học ai? Một loại sử liệu nói rằng: thầy của Thương Ưỡng là Thi Cảo, lại có sách nói là học trò. Thế nhưng, toàn bộ cuốn "Thi Tử" được lưu truyền hậu thế, ngoại trừ việc đưa ra một căn nguyên từ "vũ trụ" là điểm đổi mới sáng tạo ra, thì tư tưởng chính trị của nó hoàn toàn là chủ trương vương đạo, không ăn nhập gì với hệ thống Pháp gia thuần túy của Thương Ưỡng. Nói cách khác, Thi Cảo là thầy của Thương Ưỡng, hay là học trò của Thương Ưỡng, đều không có căn cứ, đều không thỏa đáng. Sau khi phân định, thuyết này có lẽ là lời đồn đại ngoài chợ thời đó hoặc đời sau, không đủ tin cậy. Do đó, trong câu chuyện Thương Ưỡng ở phần một, nhân vật Thi Cảo này đã không xuất hiện. Trong tiến trình nước Ngụy diệt vong ở phần năm, có câu chuyện về hậu duệ của Thi Cảo, thể hiện sự phân định và suy luận của tôi.

Thứ hai, thay thế nhân vật bị lệch chỗ, mà tư tưởng vẫn được giữ lại. Tiểu thuyết phần một có cuộc tranh luận về tính thiện hay tính ác của con người giữa Tuân Tử và Mạnh Tử. Lần này, Tuân Tử đã được thay thế, nhưng cuộc tranh luận vẫn được giữ lại. Dù sao đi nữa, xã hội Chiến Quốc trước thời Tuân Tử chính là nền tảng nảy sinh ra học thuyết tính ác, không thể nào không có ai đề cập đến.

Thứ ba, sửa đổi tuổi xuất hiện và mối quan hệ của nhân vật, chứ không thay đổi nhân vật. Một là Liêm Pha trong phần ba, không còn vừa xuất hiện đã là lão tướng nữa, nhưng thời điểm xuất hiện của Liêm Pha thì không thay đổi. Hai là bốn vị công tử chiến quốc trong phần hai, tương đối làm rõ mối quan hệ giữa họ và những nhân vật xung quanh, nhưng bốn vị công tử vẫn là những nhân vật phong vân của phần hai. Ở đây, tôi đã chọn sự chân thật của tinh thần lịch sử, từ bỏ sự theo đuổi rập khuôn đối với sử thực tản mác.

Thứ tư, đối với những nhân vật có năm sinh năm mất mơ hồ thì không thay đổi, Lão Mặc Tử và Mặc gia vẫn được thể hiện trong phần một. Tinh thần chống bạo ngược lấy "kiêm ái" làm tư tưởng cơ bản của Mặc gia, là một trong những chương huy hoàng nhất của lịch sử văn minh Trung Quốc. Lấy lý niệm của Mặc gia để nhìn nhận biến pháp Chiến Quốc, vừa là nhu cầu điển hình hóa nghệ thuật, vừa là nhu cầu của triết học lịch sử, càng là nhu cầu xem xét giá trị lịch sử văn minh. Chỉ vì khả năng Mặc Tử "có thể" đã qua đời trước đó (năm sinh năm mất của Mặc Tử không rõ) mà hy sinh quyền tái hiện của ông trong tác phẩm nghệ thuật, là điều không thể chấp nhận.

Về vấn đề "có hay không".

Dùng hình thức tiểu thuyết lịch sử để thể hiện thời đại văn minh nguyên thủy, một trong những vấn đề cơ bản nhất, chính là đủ loại "có hay không". Lúa mì có không? Bánh bao có không? Bánh bao nhân có không? Bánh quế có không? Bút lông có không? Vải lụa tơ tằm có không? Vải gai có không? Vải bông có không? Giường chiếu có không? Bàn ghế có không? Kiếm dài có không? Binh khí dài có không? Bản đồ có không? Thuyền chiến có không? Tỏi tây có không? Hành hoa có không? Bia đá có không? Rượu quả có không? Rượu trắng có không? Cỏ linh lăng có không? Bàn đạp ngựa có không? Lễ đội mão của nữ giới có không? Một thành ngữ nào đó có không? Một căn nguyên từ vựng nào đó có không? Một loại dược liệu nào đó có không? Một loại nghi lễ nào đó có không? Một loại rau củ nào đó có không? Một con sông nào đó có không? Quy tắc chơi cờ vây ai đi đen ai đi trắng trước có không? Người dân tự do hoan hô vạn tuế có không? Vân vân và vân vân, vấn đề bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu cũng có thể ập tới trước mặt. Phàm là những vật dụng hàng ngày, hầu như đều liên quan đến vấn đề "có hay không". Viết về thời đại sau này, đương nhiên cũng có những vấn đề loại này, nhưng chắc chắn là ít hơn rất nhiều.

Nói cho thực lòng, sự có hay không của sự vật, vẫn coi là tương đối đơn giản. Trong đó phức tạp nhất, chính là từ vựng và căn nguyên từ vựng trong ngôn ngữ. Ngôn ngữ Tiên Tần, chính là nền tảng ngôn ngữ của dân tộc chúng ta. Gần như bảy, tám phần mười từ vựng cơ bản đều được sáng tạo ra vào thời đại đó. Thế nhưng, theo dòng lịch sử đằng đẵng, người Trung Quốc ngược lại đã trở nên xa lạ với nguồn gốc của rất nhiều từ vựng cơ bản, đối với vô số từ vựng nguyên thủy được sử dụng trong "Đại Tấm Đế Quốc", trái lại lại sinh ra một loại hoài nghi. Tỷ như nô lệ, nhân dân, quần chúng, hòa bình, tiểu khang, quốc gia, chế độ, cách mạng, thẩm phán, pháp luật, chấp nhất, giới thiệu, thân thể, bất nhị, đại tranh, xuân thu, chiến quốc, vân vân và vân vân, đều là những từ vựng thời bấy giờ.

Thế là, bắt đầu từ phần thứ tư, đối với những căn nguyên từ vựng và điển tích sự vật có khả năng "dính líu", tôi đều làm chú thích, hoặc mượn lời nhân vật để giải thích nguồn gốc. Trong đợt chỉnh sửa này, đối với những "viên gạch" mà độc giả ném qua đủ mọi con đường, tôi đều đưa ra cách xử lý tương đối hợp lý dựa trên việc có căn cứ thực sự hay không. Mặc dù vậy, vẫn có khả năng có những sai sót chưa được phát hiện, tôi vẫn chờ đợi những lời phê bình sửa lỗi khác nhau.

Về vấn đề có hay không của các sự kiện lịch sử riêng lẻ.

Trong "Đại Tấm Đế Quốc", toàn bộ các sự kiện lịch sử trọng đại đều là thật. Chỉ có sự kiện sáu nước hội minh chia cắt Tấm ở phần một là được suy đoán dựa trên logic lịch sử. Thời Chiến Quốc, sáu nước Sơn Đông hội minh rất nhiều. Cuộc hội minh giương cao tôn chỉ chia cắt Tấm, quả thực không có sử liệu ghi chép. Thế nhưng, "sáu nước coi thường Tấm, không cùng hội minh, sự nhục nhã nào lớn bằng" là mối thù hằn khắc cốt ghi tâm của Tần Hiếu Công. Cuộc hội minh của sáu nước gạt Tấm Quốc ra ngoài, có thể nói là nhất định không có âm mưu chia cắt Tấm Quốc hay sao? Cho nên, sáu nước hội minh chia cắt Tấm không phải là hoàn toàn hư cấu, trong đợt chỉnh sửa lần này cũng không xóa bỏ sự kiện mở đầu này.

Tác phẩm văn học lịch sử, theo một ý nghĩa nào đó giống như suy luận phá án, theo một ý nghĩa khác lại giống như phục hồi hóa thạch. Những gì sử liệu trình bày ra, là kết cục đã định sẵn, là hiện trường gây án đã bị niêm phong và lẫn lộn với vô số sự "phá hoại", là đủ loại xương cốt đã khô gió. Sứ mệnh của tiểu thuyết lịch sử, là làm sống lại bước chân lịch sử, là khôi phục da thịt của nhân vật. Vì thế, cần phải dựa vào đủ loại kết cục được sử liệu ghi chép lại, dựa vào đủ loại xương cốt bị gió làm khô, để suy diễn ra lịch sử được hoạt hóa. Hoạt hóa là gì? Chính là trên cơ sở suy đoán logic để loại bỏ những vật lạ ngấm vào, sửa chữa sự tàn phá từng gánh chịu, bù đắp những điểm đứt gãy liên kết, làm sống lại phần da thịt đã bị phơi khô. Tỷ như, Tần Thủy Hoàng không có hoàng hậu, Tần Nhị Thế cũng không có hoàng hậu, đây là hiện tượng duy nhất trong hơn hai ngàn năm chế độ đế quyền. Tại sao? Logic lịch sử đằng sau đó là gì? Che giấu loại xung đột và sự kiện nào? Những điều này, các nhà sử học không thể hoàn thành. Trước khi tìm thấy sử liệu xác thực, nhà sử học có thể phớt lờ câu hỏi tại sao này, mà chỉ tin vào kết luận đó. Mà tiểu thuyết lịch sử thì không thể, đã có "di tích hiện trường" trọng đại này, thì bắt buộc phải suy diễn ra những điểm đứt gãy liên kết của nó, làm sống lại đủ loại quá trình dẫn đến "di tích" này, nếu không thì không phải tiểu thuyết lịch sử. Trong đó, sự kiện suy đoán là tất yếu. Suy đoán như thế nào, thì vừa đòi hỏi trí tưởng tượng lịch sử của tác giả, lại vừa phải có nền tảng logic lịch sử.

Nỗ lực tiếp cận sự thật lịch sử đến mức tối đa, tôi là người tự giác, cũng là kẻ ngẩng đầu không thẹn với lòng.

Đối mặt với thời đại thần thánh nhường ấy, tôi có nghĩa vụ phải sàng lọc thật kỹ, tôi không có quyền tùy ý hư cấu.

Tôi theo đuổi sự chân thật của tinh thần lịch sử, cũng theo đuổi sự chân thật cơ bản của sự thật lịch sử.

Tùy ý hư cấu, chính là sự báng bổ đối với thời đại vĩ đại đó, là sự báng bổ đối với thánh địa văn minh của chúng ta.

Năm

Cuối cùng, hãy nói về hai việc liên quan.

Về việc xuất bản ba tập kịch bản văn học đầu tiên vào năm 1996.

Bắt đầu từ năm 1990, tôi bước vào quá trình ấp ủ sáng tác "Đại Tấm Đế Quốc". Khi đó, cảm sâu sắc ảnh hưởng phổ biến của chính kịch lịch sử truyền hình đối với quần chúng, bèn quyết định trước tiên dùng hình thức nghệ thuật phim truyền hình để gọi dậy sự quan tâm của xã hội đối với văn minh nguyên thủy của Trung Quốc. Mùa thu năm 1993, tôi bắt đầu bước vào quá trình viết kịch bản văn học, hoàn thành việc viết một trăm ba mươi s tập kịch bản văn học vào mùa thu năm 1997, tính sơ bộ là khoảng hơn ba triệu chữ. Trong thời gian đó, đầu năm 1996, Nhà xuất bản Nhân Dân Nhật Báo có ý định xuất bản ba tập kịch bản văn học đã định hình trước đó, tôi cũng đồng tình. Vì nhiều lý do khác nhau, hình thức tác phẩm được xuất bản năm đó không được như ý muốn. Nhà xuất bản và tôi, đều cảm thấy chưa đạt được kỳ vọng như mong muốn, thống nhất đồng tình không tiếp tục ấn hành nữa, và ngừng việc chuyển thể sau đó.

Sau khi tiểu thuyết lịch sử bắt đầu được xuất bản vào năm 2001, rất có nhiều độc giả hiểu lầm các ấn phẩm chuyển thể kịch bản bản năm 1996 tương đương với tiểu thuyết lịch sử "Đại Tấm Đế Quốc". Mặc dù, tôi đã giải thích trên mạng, nhưng sự hiểu lầm vẫn thường xuyên được đưa ra. Cho nên, vào thời điểm hoàn thành sáu phần mười một cuốn tiểu thuyết lịch sử "Đại Tấm Đế Quốc", tôi lại một lần nữa giải thích về việc này. Đồng thời, tôi tuyên bố: từ nay về sau, tôi sẽ không xuất bản kịch bản văn học ban đầu dưới bất kỳ hình thức nào nữa.

"Mã bối chư hầu" không còn được đính kèm sau phiên bản này của "Đại Tấm Đế Quốc".

Trong lời tựa của phần một, tôi từng tuyên bố "Mã bối chư hầu" phô bày lịch sử Tấm thời kỳ đầu sẽ được đính kèm ở phần cuối của toàn bộ cuốn sách.

Thế nhưng, cùng với sự tiến triển của quá trình sáng tác và nghiên cứu, nhận thức của tôi đối với toàn bộ văn minh Tấm cũng không ngừng sâu sắc thêm, cảm nhận sâu sắc rằng một tiểu thuyết dài hơn hai mươi vạn chữ được lên kế hoạch ban đầu không thể gánh vác nổi trọng trách lớn lao nhường này. Đây cũng là lý do vì sao lúc đầu tôi nói "Đại Tấm Đế Quốc" là sự hoàn thành của phần chủ thể, chứ không phải là hoàn thành toàn bộ. Năm 1998, tôi đã viết xong đề cương sự kiện của "Mã bối chư hầu" và bản thảo sơ bộ hơn mười vạn chữ. Sau đó, vì dốc toàn lực cho công trình chủ thể, "Mã bối chư hầu" tạm thời bị gác lại. Nếu chờ nó hoàn thành, rồi mới cho ra mắt trọn vẹn "Đại Tấm Đế Quốc", thời gian thực sự là quá lâu.

Nguyên nhân quan trọng nhất, là sau khi viết xong sáu phần đế quốc, tôi cảm nhận sâu sắc rằng lịch sử Tấm thời kỳ đầu ẩn giấu rất nhiều sự kiện lịch sử trọng đại và vấn đề cơ bản bao gồm lịch sử văn minh thời kỳ đầu và lịch sử dân tộc thời kỳ đầu của Trung Quốc, mức độ phong phú của nó vượt xa những gì mà một cuốn tiểu thuyết dài nhỏ bé có thể dung nạp được. Một sự thật cơ bản nhất là: bộ tộc Tấm thời kỳ đầu là bộ tộc công huân thời viễn cổ cùng trị thủy với bộ tộc Hạ của Đại Vũ, đã đóng vai trò đặt nền móng vô cùng quan trọng trong việc sáng tạo nên văn minh Hoa Hạ. Làm thế nào để thể hiện thời đại hồng thủy mang đặc trưng sử thi thần thoại vĩ đại, làm thế nào để thể hiện những nhân vật anh hùng có một không hai như Đại Vũ, Đại Phí, làm thế nào để thể hiện sự chìm nổi huyền thoại và sự trỗi dậy một lần nữa của bộ tộc Tấm trong ba đời Hạ Thương Châu sau đó, tuyệt đối không phải là thứ tâm lý "làm gấp" có thể viết cho hay được.

Suy nghĩ đắn đo nhiều lần, chỉ đành đợi sau này thảnh thơi một chút, rồi mới độc lập thành một tác phẩm.

Vì thế, tôi đành phải thành thật xin lỗi các vị khán giả, chỉ có thể dùng những tác phẩm vẫn giữ vững nền tảng sau này, để báo đáp sự quan tâm của các vị khán giả đối với thời đại văn minh nguyên thủy.

Sáu

Sự phát triển của văn minh Trung Quốc là một thế giới vô cực.

Sự phát triển của văn minh nhân loại là một thế giới vô cực.

Khám phá dấu chân lịch sử của văn minh Trung Quốc, cũng là một thế giới vô cực.

Ngoài vô cực, lại là vô cực.

Xin gửi lời kính trọng và cảm ơn từ tận đáy lòng đến những độc giả đã mong ngóng mòn mỏi hai phần tiếp theo và việc ra mắt trọn bộ trong nhiều năm qua.

Biết ơn thời đại vĩ đại đã cầu biến mưu sinh tái tạo nền văn minh Hoa Hạ mới của chúng ta.

Biết ơn từng vị thầy cô, bạn bè và người thân đã từng giúp đỡ tôi.

Mùa xuân năm 2008 Công nguyên · Gác bút tại Tích Vi Phường, Nam Hải