I

Đại Tần đế quốc chính là nguồn gốc chính thống của nền văn minh Trung Hoa.

Thời đại mà Đại Tần đế quốc tọa lạc là một trong những thời đại quan trọng nhất trong lịch sử năm ngàn năm văn minh Trung Hoa.

Bất hạnh thay, do sự ngắn ngủi của một đế quốc thống nhất cùng với việc hình thái ý thức hệ chính thống thời sau với cốt lõi là quan niệm Nho gia cố tình hạ thấp, chê bai, Tần đế quốc dưới ác danh "bạo ngược hà chính" gần như đã bị mai một trong làn sương khói mịt mùng của lịch sử. Những sai lệch, đứt gãy do sử liệu hạn chế thể hiện ra còn chưa bàn tới, các tác phẩm thông tục sử thoại như tiểu thuyết thông tục thời Minh - Thanh "Đông Chu Liệt Quốc Chí", "Nhị Thập Tứ Sử Diễn Nghĩa", đối với mô tả về Tần đế quốc càng là lỗ mãng, diệt liệt, phóng túng phỉ báng, thậm chí đem đoạn lịch sử này tô vẽ đến mức dữ tợn đáng sợ, diện mạo hoàn toàn bị bóp méo. Loại sử quan hoang đường này, không chỉ là sự hình tượng hóa của hình thái ý thức hệ chính thống quan phương, mà còn lưu truyền trong dân gian, hình thành nên tiếng xấu "Bạo Tần" chảy dài trong dòng lịch sử của nhân dân Trung Quốc. Trên thực tế, đối với người dân Trung Quốc vốn cực kỳ yêu thích bàn chuyện xưa nay, những thoại bản tiểu thuyết, kể chuyện kịch nghệ, truyền thuyết dân gian có tác dụng thẩm thấu, đặt nền móng vào ý thức quần chúng lớn hơn rất nhiều so với những thư tịch lịch sử hóc chuẩn khó hiểu. Hai ngàn năm qua, trong việc khắc họa và bình phán về Tần đế quốc, hình thái chính thống cũ và nghệ thuật dân gian cũ tuy hai mà một, hoặc cố tình hạ thấp, hoặc tha hồ tô vẽ, suốt những năm tháng dài đằng đẵng lại là dư luận lấn áp sự thật, hào quang vạn trượng từ nguồn gốc chính thống của nền văn minh Trung Hoa lại biến dạng một cách kỳ lạ.

Đây là bi kịch của lịch sử Trung Quốc, cũng là bi kịch của văn minh Trung Hoa — một dân tộc giàu cảm thức chính nghĩa và cảm thức lịch sử, lại sống sờ sờ đẩy đế quốc vĩ đại đặt nền móng cho văn minh của chính mình vào hàng dị loại rồi dữ dội lên án chỉ trích!

Bóng đen sâu xa của bi kịch đang cùng với sự tiến bộ của lịch sử mà dần dần nhạt đi, những lời nguyền rủa độc địa kiểu Nho gia cũng đã đại thể chấm dứt. Thế nhưng, hiểu biết của người trong nước cho đến thế giới về Tần đế quốc vẫn còn mông lung hỗn loạn. Mặc dù Vạn Lý Trường Thành, Binh Mã Dũng, chế độ Quận Huyện, Độ Lượng Hành cho đến tận chữ vuông mà chúng ta sử dụng hằng ngày (xin chú ý, người ta gọi nó là "chữ Hán"), đều sừng sững tồn tại ở đó, nhưng sự phân liệt trong quan niệm của con người vẫn như cũ.

Tần là cái gì? Người dân vẫn không mấy rõ ràng. Ngay cả trong tầng lớp trí thức, người có thể nói ra đại thể lai lịch và công tích cơ bản của Tần đế quốc cũng chỉ là lông phượng sừng lân.

Thế là, mới có sự thôi thúc muốn nói cho rõ ràng về Tần đế quốc.

Trong quá trình sáng tác dài đằng đẵng và gian khổ, sự thôi thúc này đã chậm rãi lắng xuống, hóa thành một nguyện vọng đơn giản — phơi bày sự thật ra, để mọi người tự mình đánh giá.

Dù vậy, vẫn muốn đem một số tư tưởng cơ bản hình thành trong quá trình nghiên cứu và viết lách ra nói đại thể một chút, cung cấp chút tư liệu bàn luận cho độc giả và các nhà nghiên cứu, để làm cơ sở nghiền ngẫm bình phẩm sâu hơn.

II

Theo ý nghĩa thông thường, "Đế quốc" là một khái niệm lịch sử. Nó thường bao hàm ba tiêu chuẩn cơ bản: Một là, lãnh thổ thống nhất rộng lớn (nước nhỏ không có đế quốc); Hai là, thống trị chuyên chế (chế độ dân chủ không có đế quốc); Ba là, quân sự mở rộng mạnh mẽ (không mở rộng không thành đế quốc). Tần ở cả ba phương diện này đều thể hiện cực kỳ rõ nét, có thể coi là một đế quốc cổ điển điển hình, chứ không phải là một vương triều bình thường.

Cho nên, bộ tiểu thuyết lịch sử dài tập mô tả quá trình hưng vong sinh diệt của Tần này mới mang tên "Đại Tần Đế Quốc".

Tần với tư cách là một đại đế quốc, hơi sớm hơn Đế quốc La Mã ở phương Tây, nhưng đại thể là cùng thời đại. Vào thời đại nông nghiệp đồ sắt cổ phác thô ráp, Đại Tần đế quốc cùng với Đế quốc La Mã phương Tây, trở thành hai mặt trời treo cao trên bầu trời lịch sử nhân loại, đồng thời trở thành nguồn gốc chính thống của văn minh Đông - Tây. Thế nhưng, số phận lịch sử của Đại Tần đế quốc và Đế quốc La Mã lại hoàn toàn khác biệt. Ở đây có hai phương diện cơ bản đặc biệt đáng chú ý: Một là, thời gian tồn tại đại chính quyền thống nhất của Tần đế quốc cực kỳ ngắn, chỉ có mười lăm năm; trong khi Đế quốc La Mã lại có lịch sử đại chính quyền kéo dài hàng trăm năm. Hai là, toàn bộ thể chế nhà nước và hệ thống văn minh do Tần đế quốc sáng tạo ra đã đặt nền móng cho văn minh Trung Hoa, hơn nữa còn liên tục lưu truyền lại; còn Đế quốc La Mã với lịch sử hàng trăm năm, lại trong sự thay đổi lịch sử biến thành vô số mảnh vỡ vụn nát, từ đầu đến cuối không thể xây dựng nên một nền văn minh thống nhất kế thừa một mạch.

Một bên là dòng sông lớn cuồn cuộn ngàn năm không dứt. Một bên là nguồn và dòng đứt gãy, dòng sông lớn mênh mông biến thành những khe suối nhỏ róc rách.

Số phận lịch sử khác nhau ẩn chứa sự khác biệt to lớn bên trong của hai phương thức văn minh. So sánh nghiên cứu tỉ mỉ sự khác biệt này không phải là nhiệm vụ của tác phẩm văn học. Những gì "Đại Tần Đế Quốc" thể hiện chỉ là câu chuyện hình tượng về lịch sử sinh diệt hưng vong của đại đế quốc Phương Đông này. Việc so sánh với Đế quốc La Mã chỉ nhằm thuyết minh rằng, Tần đế quốc là một đế quốc Phương Đông có ý nghĩa thế giới, là đại đế quốc đã sáng tạo ra một hệ thống văn minh bất hủ. Trong toàn bộ lịch sử văn minh nhân loại, một đại đế quốc như vậy là độc nhất vô nhị.

Đây là nền tảng niềm tin của tôi khi sáng tác "Đại Tần Đế Quốc".

Tôi có một sự sùng bái thần thánh đối với Đại Tần đế quốc.

III

Trước tiên phải nói về thời đại vĩ đại và tinh thần thời đại vĩ đại đó.

Hơn năm trăm năm hưng vong chìm nổi của Tần đế quốc (từ khi Tần lập quốc chư hầu cho đến khi đế quốc diệt vong thời Nhị Thế) là thời đại hoàng kim lớn nhất, tự do phóng khoáng và giàu sức sống nhất trong lịch sử Trung Quốc. Dùng lời thời đó mà nói, đó là một thời đại biến động dữ dội "lễ băng nhạc hoại, ngói sành sấm vang, bờ cao thành vũng, gò sâu thành núi". Dùng lời của chủ nghĩa lịch sử mà nói, đó là một thời đại đại hủy diệt, đại sáng tạo, đại trầm luận, đại hưng vong, từ đó trên tổng thể là đại chuyển hình. Sự chuyển hình từ văn minh đồ đồng sang văn minh đồ sắt, từ kinh tế quý tộc lệ nông sang kinh tế địa chủ tự do nông, từ quốc thể chế độ liên bang sang quốc thể thống trị trung ương, đã làm cho dân tộc Hoa Hạ trong thời đại đó đạt đến trạng thái tột cùng của văn minh nông nghiệp.

Quá trình lịch sử chuyển hình huy hoàng này chính là quá trình lịch sử sinh diệt hưng vong của Tần đế quốc.

Tinh thần thời đại mà thời Xuân Thu Chiến Quốc thai nghén ra là cạnh tranh bằng thực lực, sinh tồn bằng thế mạnh. Dùng lời thời đó mà nói, chính là "Đại tranh chi thế" với tinh thần "hễ có máu khí, đều có lòng tranh". Cái gọi là đại tranh, là tranh giành toàn diện, tranh giành triệt để, tranh giành lâu dài, tranh giành tàn khốc vô tình. Sự tranh giành phối hợp khoảng ba trăm năm thời Xuân Thu, giống như nước xuân làm tan băng sông, đập tan sự ngột ngạt khép kín của thời đại vương quốc liên bang cổ điển, đồ sắt xuất hiện, thương nghiệp sôi động, chế độ Tỉnh Điền dao động, uy quyền Thiên tử suy giảm, tầng lớp địa chủ mới nổi và sĩ nhân xuất hiện, trạng thái sinh mệnh của toàn xã hội trở nên vô cùng sôi nổi. Thế là, chế độ cũ sụp đổ, văn hóa cũ bị phá hủy, những bình dân nô lệ hèn mỏng như hũ đất bỗng trào dâng như sấm động, những gò núi cao sạt lở, những hẻm núi sâu vút lên thành núi cao sừng sững! Bước sang thời Chiến Quốc, sự tranh giành này cuối cùng diễn biến thành đại tranh, bắt đầu cuộc cạnh tranh triệt để để sinh tồn bằng thế mạnh. Yếu nhỏ thì phải diệt vong, lạc hậu thì phải chịu đòn, trở thành thực tế sắt máu hầu như không có bất kỳ vùng đệm nào. Biến pháp triệt để, tự làm mới mình triệt me, trở thành đạo sinh tồn cấp bách của mỗi bang quốc. Từ đó dẫn đến cuộc cạnh tranh nhân tài trở nên trắng trợn, gay gắt. Kẻ bất tài vô dụng bị bỏ rơi, quân chủ u mê bị sát hại, danh sĩ anh tài trở thành báu vật được thiên hạ tranh giành, minh quân anh chủ trở thành anh hùng được ủng hộ nhất. Danh tướng thế hệ này nối tiếp thế hệ khác, đại tài nhiều như mây,Anh chủ liên tiếp xuất hiện. Tất cả các nhánh văn minh của dân tộc Hoa Hạ đều bị cuốn vào cuộc đại cạnh tranh toàn diện triệt để này! Kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa, hầu như tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội đều trong cuộc đại tranh này mà va chạm ra những ánh sáng huy hoàng rực rỡ nhất. Quy mô chiến tranh lớn nhất, cải cách kinh tế triệt để nhất, tranh đoạt quyền lực tàn khốc nhất, tranh luận văn hóa dữ dội nhất, vận mệnh quần chúng liên kết chặt chẽ nhất với vận mệnh quốc gia, sáng tạo ra vô số kỳ tích nhất, bộc lộ nhiều vĩ nhân nhất... Tất cả những điều này, các thời đại sau đều không thể sánh kịp, thậm chí không thể tưởng tượng nổi.

Tần đế quốc lớn lên trong thổ nhưỡng lịch sử như vậy, là kết tinh được trui rèn mạnh mẽ của thời đại vĩ đại đó.

Tần đế quốc trỗi dậy giữa khu rừng các cường quốc sắt máu cạnh tranh, bao hàm và cuốn theo tinh thần tráng kiện chất phác, đổi mới cầu thực của thời đại đó. Nàng tôn trọng pháp chế, cải cách triệt để, nỗ lực kiến thiết, thống nhất hình lệnh, trải qua hơn một trăm sáu mươi năm với sáu thế hệ lãnh đạo kiên định không dời nỗ lực theo đuổi, mới hoàn thành một cuộc cách mạng đế quốc vĩ đại nhất, xây dựng nên một đế quốc mạnh mẽ thống nhất, mở ra một thời đại văn minh đồ sắt hoàn toàn mới, làm cho văn minh nông nghiệp Trung Quốc hoàn thành cuộc chuyển hình lịch sử vĩ đại.

Với tư cách là nơi hội tụ của tinh thần thời đại, Đại Tần đế quốc thể hiện tập trung nhất tinh thần sinh tồn mạnh mẽ của dân tộc Hoa Hạ thời đó. Sở dĩ toàn bộ hệ thống văn minh của dân tộc Hoa Hạ có thể liên tục nối tiếp như sông lớn cuồn cuộn, truyền thống sinh tồn mạnh mẽ do thời đại Tần đế quốc mở đường và đặt nền móng đã đóng vai trò quyết định.

Tinh thần sinh tồn mạnh mẽ này có thể khái quát thành sáu phương diện cơ bản: Một là, cách mạng biến pháp triệt để và không ngừng, lấy việc khơi dậy sức sống dồi dào nhất của nhân dân và thực lực mạnh mẽ nhất của quốc gia làm gốc rễ sinh tồn. Cái gọi là "cầu biến đồ tồn" chính là nghĩa này. Hai là, đối với sự xung kích của các dân tộc dã dạivà văn minh ngu muội bên ngoài, thực hiện chiến lược "phản đòn mạnh mẽ, mở rộng có hạn chế". Ba là, chỉnh hợp thống nhất, uy phong lẫm lẫm. Bốn là, thống nhất cấu trúc vật tải văn minh, làm cho các nhánh dân tộc với phong tục khác nhau được ngưng tụ lại dưới cùng một vật tải văn minh. Năm là, kiêm dung tiếp nhận, tiêu giải hội tụ các nền văn minh khác nhau chảy vào từ bên ngoài. Sáu là, tôn trọng pháp chế, thực hiện anh tài trị quốc.

Tinh thần sinh tồn mạnh mẽ cơ bản này đã thể hiện xuyên suốt trong sự phát triển lịch sử của văn minh Trung Hoa. Nếu không, đất nước rộng lớn người đông của chúng ta tuyệt đối không thể sinh tồn một cách kiên cường trong một nền văn minh thống nhất suốt hàng ngàn năm để trở thành duy nhất trên thế giới.

Đại Tần đế quốc lại là một hố đen trong lịch sử Trung Quốc, một bí ẩn hưng vong khổng lồ. Nàng chỉ có mười lăm năm sinh mệnh, như sao băng chợt lóe rồi vụt tắt trong tiếng sấm vang.

Trong sự chênh lệch lịch sử khổng lồ và số phận đế quốc mang tính kịch tính này, ẩn chứa vô số câu chuyện thần kỳ cùng với những buồn vui tan hợp của các vĩ nhân danh sĩ. Họ bằng số phận cá nhân hoặc tinh tế, hoặc tráng mỹ, hoặc chính khí, hoặc tà ác, hoặc anh hùng, hoặc bình thường mà tấu lên bản giao hưởng lịch sử này. Khung khổ văn minh xã hội do đế quốc đan dệt nên cùng truyền thống văn hóa mà nó ngưng tụ, ngày nay vẫn quy phạm cuộc sống của chúng ta, cấu thành trụ cột tinh thần khổng lồ của dân tộc Trung Hoa.

Những điều này chính là nội hàm cơ bản nhất mà "Đại Tần Đế Quốc" muốn dùng câu chuyện để thể hiện.

IV

Mặc dù chúng ta không quên Tần đế quốc, nhưng cũng đã nhạt nhòa đi dũng khí và sức sáng tạo của thời đại đó.

Đứng trước sự suy thoái của tinh thần dân tộc này, con đường phục hưng của người Châu Âu chính là tấm gương của chúng ta.

Khi xã hội Châu Âu sắp bị biển chết thời Trung cổ làm cho ngạt thở, người Châu Âu đã phát động cuộc Phục hưng Văn nghệ, dốc sức đòi lại sức sống mạnh mẽ từ nền văn minh hừng hực sức sống của Hy Lạp cổ đại và Đế quốc La Mã. Lịch sử đã không phụ lòng dân tộc Châu Âu. Chính ánh sáng văn minh nguyên sinh của Hy Lạp cổ đại và Đế quốc La Mã đã phá hủy rào cản của văn minh lãnh chủ tôn giáo thời Trung cổ, khởi nguồn cho Phong trào Khai sáng cuồn cuộn sóng trào. Một tầng lớp tư sản mới nổi phá đất chồi lên, mở ra kỷ nguyên mới của lịch sử nhân loại.

Lịch sử bị phủ bụi lại có sức mạnh to lớn đến thế sao?

Văn minh nguyên sinh là nền tảng của một dân tộc. Một quốc gia, một dân tộc, trong lịch sử từ dòng suối nhỏ hòa thành dòng sông cuồn cuộn của mình, tất nhiên phải có một thời kỳ bản lề để lắng đọng, ngưng tụ, thăng hoa và trưởng thành. Văn hóa văn minh hình thành trong thời đại này, giống như gen sinh mệnh của một con người, sẽ mãi mãi ảnh hưởng hoặc quyết định quỹ đạo sinh mệnh của một người bằng nhiều phương thức khác nhau. Đó chính là văn minh nguyên sinh. Sự phản tư sâu sắc của các dân tộc đối với văn minh nguyên sinh của mình từ trước đến nay luôn là kho tàng tài nguyên tinh thần để các dân tộc phát huy sức sáng tạo trong mọi thời đại.

Khi nhiều người thiếu tự tin trước văn minh phương Tây, khi văn minh dân tộc của chúng ta bị đủ loại nhân tố làm pha loãng, xáo trộn đến mức lộn xộn, chúng ta đã lãng quên Đại Tần đế quốc, lãng quên thời đại vĩ đại đó, lãng quên việc tìm kiếm động lực tái sinh "phượng hoàng niết bàn" từ văn minh nguyên sinh vĩ đại.

So với văn minh nguyên sinh phương Tây, văn minh nguyên sinh Trung Hoa do Tần đế quốc mở đường còn rực rỡ hơn, vĩ đại hơn.

Nền văn minh Hy Lạp cổ đại đại thể đồng bước với thời Xuân Thu của Trung Quốc vốn ôn hòa, mong manh, yếu ớt. Tuy mở ra đa dạng nhiều màu sắc, nhưng lại thiếu đi một sự trương lực mạnh mẽ và sức kháng cự kiên cường. Cho nên, trước trận hình kiếm thuẫn của quân đoàn La Mã đã sụp đổ diệt vong trong chớp mắt. Đây là bi kịch tất nhiên của một dân tộc "văn thắng ư chất" (văn hóa lấn át chất phác). Đế quốc La Mã rộng lớn là một xã hội cứng nhắc được đúc bằng ngựa sắt kiếm thuẫn. Ông không hấp thụ văn minh Hy Lạp để dung hợp cải tạo bản thân, bản thân dân tộc lại thiếu đi nền văn minh nguyên sinh phong phú sâu sắc. Cho nên, ông đã giải thể một cách lặng lẽ trong sự xâm bào của thời gian. Đây là bi kịch tất nhiên của một dân tộc "chất thắng ư văn" (chất phác lấn át văn hóa).

Đại Tần đế quốc thì không như vậy. Nàng vừa sáng tạo ra hệ thống văn minh uyên bác sâu sắc, lại vừa có trương lực sinh mệnh mạnh mẽ và sức kháng cự cực kỳ kiên cường. Sự khắc nghiệt của điều kiện tự nhiên, sự dữ dội của chỉnh hợp nội bộ, sự tằm thực của các bộ tộc dã dại, sự xâm lược của ngoại địch mạnh mẽ, sự so tài của hình thái ý thức hệ, sự thẩm thấu của các loại văn hóa, đều xa xa không thể làm lay chuyển nền tảng của nàng. Trong hơn năm trăm năm hưng vong chìm nổi của Tần đế quốc, văn minh Hoa Hạ trải qua ngàn trui rèn luyện mà lò lửa tinh thuần, có tính độc lập và tính ổn định vô song. Văn minh nguyên sinh do thời đại Tần đế quốc sáng tạo ra đã làm cho người Trung Quốc trong hơn hai ngàn năm qua dù trải qua gập ghềnh trắc trở nhưng không bị mất nước diệt chủng.

Chúng ta có thể tự hào mà nói rằng, trên trái đất này, chỉ có văn minh nguyên sinh do người Trung Quốc sáng tạo ra là liên tục sinh tồn và phát triển trên mảnh đất của mình cho đến ngày nay!

Điều này tuyệt đối không phải là thứ có thể giải thích bằng cụm từ "đất rộng vật nhiều, dân số đông đúc".

Đế quốc La Mã không lớn sao? Đế quốc Ottoman không lớn sao? Đế quốc Byzantine không lớn sao? Đế quốc Thành Cát Tư Hãn không lớn sao? Từng cái một, tro bụi tan biến, đều thành mây khói thoảng qua, các cộng đồng dân tộc mà các đế quốc này dựa vào để tồn tại cũng đều vùi lấp, tiêu tán vào các cộng đồng nhân loại khác nhau... Chỉ có dân tộc Trung Hoa, một tộc người da vàng, tóc đen, viết chữ vuông, nói đơn âm, quốc gia do họ xây dựng từ đầu đến cuối là quốc gia lấy văn minh nguyên sinh của mình làm nền tảng chung.

Vẫn phải cảm ơn Đại Tần đế quốc, người sáng tạo vĩ đại ra văn minh nguyên sinh của chúng ta.

Vẫn phải cảm ơn tinh thần phấn đấu và trương lực sinh mệnh ẩn chứa trong nền văn minh nguyên sinh này.

Đây là niềm tự hào và niềm đam mê thường xuyên cuộn trào trong quá trình sáng tác "Đại Tần Đế Quốc".

Nếu không, tôi không thể kiên trì trong nhiều năm như vậy.

V

Từ góc độ văn học nghệ thuật mà nói, Đại Tần đế quốc vô cùng thích hợp làm một đề tài mang tính thế giới.

Điều này không chỉ nằm ở tác dụng đặt nền móng của Tần đế quốc đối với lịch sử Trung Quốc. Từ góc độ văn học nghệ thuật, điều quan trọng hơn nằm ở tính câu chuyện của bản thân thời đại này. Thời đại Xuân Thu Chiến Quốc tạo ra văn minh nguyên sinh Trung Hoa là thánh địa trong lòng người Trung Quốc. Chính trị, kinh tế, quân sự, khoa học kỹ thuật, văn học nghệ thuật, pháp học, triết học, văn hóa thần bí... Hầu như các lĩnh vực cơ bản, thời đại đó đều sáng tạo ra những kinh điển cao nhất của dân tộc chúng ta trong thời đại kinh tế tự nhiên, và xứng đáng bước vào điện thờ cao nhất của văn hóa nhân loại. Chỉ riêng về quy mô chiến tranh, đại chiến Trường Bình giữa Tần và Triệu, tổng số binh lực hai bên tham chiến vượt quá một triệu người, Tần tiêu diệt đại quân chủ lực của Triệu hơn năm mươi vạn người (chôn sống hai mươi vạn)! Quy mô chiến tranh như vậy, dù ở thời hiện đại vẫn tỏa ra hào quang chói mắt khó mà vượt qua. Mà vô số nhân vật sáng tạo ra những kỳ tích này cùng với những trắc trở gian khổ của các sự kiện này, đều cấu thành những câu chuyện mang tính kịch nghệ mà nhà văn không thể bịa đặt tưởng tượng ra. Thể hiện những nhân vật này, thể hiện những câu chuyện này, thể hiện những thịt xương lịch sử khiến người ta cảm khái thở dài đó, là niềm tự hào của văn học nghệ thuật, là sứ mệnh của văn học nghệ thuật.

Trước thời nhà Nguyên ở Trung Quốc, Trung Quốc là trung tâm văn minh thế giới, thế giới phương Tây là "văn minh phụ cận" thời bấy giờ. Tần đế quốc và hơn một ngàn năm sau đó, sự hưng thịnh hay suy thoái của Trung Quốc luôn nằm ở dòng chảy trung tâm của thế giới, không cái nào là không gây ra những xung kích và ảnh hưởng sâu xa đến các nền văn minh khác trên thế giới. Nguồn gốc nội lực lâu đời của văn minh Trung Hoa nằm ở Tần đế quốc, chứ không phải ở bất kỳ thời đại nào khác. Từ điểm này mà nói, quá trình sáng tạo văn minh nguyên sinh và sự ảo diệu hưng vong như sử thi của thời đại đế quốc là mỏ khoáng văn hóa có giá trị khai thác lớn nhất trên thế giới ngày nay. Việc văn học nghệ thuật khai thác đoạn lịch sử này càng có ý nghĩa đặc biệt và giá trị đặc biệt. Bởi vì chỉ có văn học nghệ thuật mới có thể thể hiện một cách hình tượng cho mọi người biết, trạng thái sinh mệnh của con người thời đại đó tràn đầy biết bao, hiên ngang biết bao, tự tin biết bao, giàu tinh thần tiến thủ biết bao!

VI

Đáng tiếc là, các tác phẩm văn học nghệ thuật thể hiện trực diện thời đại Tần đế quốc từ trước đến nay vẫn chưa từng ra mắt.

Mặc dù học lực nông cạn, ngòi bút vụng về, tôi vẫn gượng sức xuất trận.

Thường cảm thấy, nếu không làm xong việc này, linh hồn tôi sẽ mãi mãi không được an ninh. Từ khi bắt tay vào công việc bàn viết từ mùa đông năm 1993 đến nay, những gian trắc trắc trở trong đó không cần phải nói chi tiết. Hoàn thành một công trình lớn, mọi gian khổ hầu như đều là tất nhiên sẽ xảy ra, cũng chỉ biết trơ mặt ra mà không thèm để ý tới nó.

Với tư cách là tác giả, một điều tôi muốn nói với độc giả vẫn là một chút thể hội liên quan đến tác phẩm.

Gian nan nhất của "Đại Tần Đế Quốc" là việc gọt dũa, cắt cúp, tức là tìm ra một khung câu chuyện. Thời đại đế quốc là một thời đại khí tượng muôn vàn nhưng lại bị mây mù che phủ. Tài liệu điển tịch mênh mông nhưng hỗn loạn, vô số câu chuyện và kết cục khiến người ta không lỡ từ bỏ nhưng lại không biết làm sao, thường làm cho người ta sinh ra sự mờ mạt và chóng mặt như đứng trước rừng báu vật mà không thể đánh giá. Tiên sinh Lỗ Tấn từng cảm khái nói rằng Tam Quốc thích hợp làm tiểu thuyết, còn Xuân Thu Chiến Quốc không thích hợp làm tiểu thuyết. Khó khăn thực chất có lẽ chính là ở đây. Lấy Tần đế quốc làm chủ thể, lấy hưng vong đế quốc làm trục chính (lời cổ gọi là "quốc vận" đi), lấy vận mệnh nhân vật và xung đột sự kiện làm dọc ngang, tuy là một con đường tốt hơn có thể nghĩ ra, nhưng vẫn không thể bao hàm toàn bộ xung đột của thời đại đế quốc vĩ đại, thậm chí đành phải từ bỏ nhiều tư liệu quan trọng (ví dụ như vô số câu chuyện của các vĩ nhân Chư Tử). Sự nuối tiếc này có lẽ sẽ mãi mãi khó mà bù đắp. Để độc giả có thể nhìn thấu vận mệnh đế quốc một cách sâu sắc hơn, tôi muốn viết riêng một bộ "Mã Bối Chư Hầu" về câu chuyện của bộ tộc Tần thời kỳ đầu, sau khi hoàn thành sẽ xuất bản riêng, để thể hiện một cách trọn vẹn số phận lịch sử của bộ tộc cổ xưa từng đóng góp vĩ đại cho nền văn minh dân tộc Trung Hoa.

—— Chỉnh sửa vào xuân 2008