“Bố mãi vẫn chưa về nhỉ,” Dick đột ngột lên tiếng.
Chúng đang ngồi trên những khúc gỗ chất đống chiếm cả hai bên boong tàu brig, ngay cạnh gian bếp nhỏ. Quả là một chỗ quan sát lý tưởng. Mặt trời đang lặn về phía vùng biển nước Úc, trên một mặt biển trông tựa như một dòng vàng đang sôi sục. Một thứ ảo ảnh kỳ bí nào đó khiến làn nước cứ trồi lên sụt xuống như thể đang chịu đựng một sức nóng cuồng nhiệt.
“Ừ, đúng thế,” ông Button đáp; “nhưng thà muộn còn hơn không. Giờ thì đừng có nghĩ đến ông ấy nữa, vì nghĩ cũng chẳng ích gì. Hãy ngắm mặt trời đang lặn xuống làn nước kìa, và đừng nói thêm lời nào nữa, cứ lắng tai mà nghe tiếng nó xì xèo.”
Bọn trẻ ngẩn người ngắm nhìn và lắng nghe, Paddy cũng vậy. Cả ba đều lặng ngâm khi chiếc khiên lửa khổng lồ chạm vào làn nước đang chồm lên đón lấy nó.
Ta có thể nghe thấy tiếng nước xì xèo—nếu trí tưởng tượng của ta đủ phong phú. Vừa chạm mặt nước, mặt trời liền lặn khuất bên dưới, nhanh như một kẻ đang vội vã leo xuống thang. Khi ông mặt trời vừa biến mất, một thứ hoàng hôn vàng ảo ảnh lan tỏa khắp mặt biển, một thứ ánh sáng kiều diễm nhưng vô cùng cô quạnh. Kế đó, biển cả chìm vào một thứ bóng râm màu tím, phương tây tối sầm lại tựa như một cánh cửa đang khép lại, và những vì sao ùa rợp bầu trời.
“Ông Button này,” Emmeline vừa nói vừa gật đầu nhìn về phía mặt trời vừa biến mất, “đằng kia là đâu thế ạ?”
“Phương tây,” ông đáp, mắt dán vào khung cảnh hoàng hôn. “Chainy, Injee và tuốt ở mãi đằng xa kia kìa.”
“Bây giờ mặt trời đi đâu mất rồi hả Paddy?” Dick hỏi.
“Nó đi rượt đuổi mặt trăng đấy, còn cô nàng thì đang tót đi với chiếc váy tốc lên hết cỡ; chỉ một lát nữa thôi là cô ta ngoi lên ngay. Nó cứ bám theo cô ta hoài, nhưng chưa bao giờ bắt được cả.”
“Nếu bắt được thì ông ấy sẽ làm gì cô ấy ạ?” Emmeline hỏi.
“Ái chà, khéo mà hắn cho cô ta một trận đòn đau—mà như thế thì đáng đời lắm.”
“Sao lại đáng đời ạ?” Dick hỏi, cậu bé đang trong cái mood hay thắc mắc của mình.
“Bởi vì cô ta cứ hay phỉnh phờ người ta rồi dẫn dụ họ đi lạc đường. Dù là trai hay gái, hễ ai đã lọt vào mắt xanh của cô ta là bị cô ta làm cho mê muội hết; y như cái cách cô ta đối với Buck M’Cann vậy.”
“Hắn là ai thế ạ?”
“Buck M’Cann á? Chà, hắn là cái thằng đần của cả làng chỗ ta hay sống ngày trước.”
“Thế nghĩa là sao ạ?”
“Câm miệng lại, đừng có hỏi han gì nữa. Hắn lúc nào cũng thèm thuồng mặt trăng, dẫu đã hai mươi tuổi đầu và cao tận sáu thước bốn. Cái miệng hắn cứ há hốc ra trông như cái bẫy chuột gãy lò xo, người thì gầy nhom như cây cột trước tiệm thợ cạo, đến nỗi người ta có thể thắt một nút dây thừng ngay giữa bụng hắn; và cứ khi nào trăng tròn là chẳng tài nào giữ được hắn nữa.” Ông Button đăm đăm nhìn bóng hoàng hôn phản chiếu trên mặt nước trong giây lát như thể đang hồi tưởng lại một hình bóng từ quá khứ, rồi tiếp lời. “Hắn sẽ ngồi trên bãi cỏ ngẩn ngơ nhìn cô ta, rồi sau đó bắt đầu cắm cổ đuổi theo cô ta qua những ngọn đồi, để rồi cuối cùng người ta tìm thấy hắn, có khi là một hai ngày sau, bị lạc trong núi, sống bằng vỏ cây và quả dại, xanh mét cả người vì đói và rét, đến mức tột cùng chịu hết nổi người ta phải cùm chân hắn lại.”
“Cháu từng thấy một con lừa bị cùm rồi,” Dick kêu lên.
“Thế thì cháu đã gặp người anh em sinh đôi của Buck M’Cann rồi đấy. Số là có một đêm, ông anh cả Tim của ta đang ngồi bên lò sưởi, nhả tẩu thuốc tồi tàn và ngẫm nghĩ về những tội lỗi của mình, thì Buck lê cái cùm chân bước vào.”
“‘Tim,’ hắn nói, ‘cuối cùng tao đã túm được cô ta rồi!’”
“‘Túm được ai?’ Tim hỏi.”
“‘Mặt trăng,’ hắn nói.”
“‘Túm được ở đâu?’ Tim hỏi.”
“‘Trong cái xô ở bờ ao ấy,’ thằng kia đáp, ‘vẫn an toàn nguyên vẹn không sứt mẻ gì đâu; mày ra mà xem,’ hắn bảo thế. Thế là Tim đi theo hắn, hắn lê cái cùm chân, và họ ra tới bờ ao, và ở đó, quả nhiên có một chiếc xô thiếc đầy nước, và trên mặt nước là hình bóng của mặt trăng.”
“‘Tao vớt cô ta lên từ dưới ao đấy,’ Buck thì thầm. ‘Nhẹ tay thôi,’ hắn bảo, ‘rồi tao sẽ múc khéo nước ra,’ hắn nói, ‘và chúng ta sẽ bắt sống cô ta ở đáy xô giống như bắt một con cá bơn vậy.’ Thế là hắn cẩn thận múc bớt nước trong xô ra cho đến khi gần cạn sạch, rồi ghé mắt nhìn vào trong xô với vẻ mong đợi tìm thấy mặt trăng đang giãy giụa ở đáy giống như một con cá bết.”
“‘Cô ta biến mất tiêu rồi, khỉ thật!’ hắn kêu lên.”
“‘Thử lại xem nào,’ anh tôi nói, và Buck lại múc đầy nước vào xô, và kìa, mặt trăng lại hiện ra rõ mồn một khi mặt nước đứng yên trở lại.”
“‘Tiếp đi,’ anh tôi giục. ‘Múc nước ra, nhưng nhớ làm cho nhẹ tay, kẻo cô ta lại tẩu thoát đấy.’”
“‘Chờ một phút,’ Buck nói, ‘tao có ý này; lần này cô ta không thể trốn thoát được đâu,’ hắn bảo. ‘Mày đứng đây đợi tao nhé,’ hắn nói; rồi hắn lê cùm chân chạy ù về căn lều của người mẹ già cách đó chỉ một ném đá, và quay lại với một cái rây bột.”
“‘Mày cầm cái rây đi,’ Buck nói, ‘rồi tao sẽ trút nước vào đó; nếu cô ta sổng từ cái xô thì ta sẽ tóm gọn trong cái rây.’ Và hắn trút nước từ trong xô ra nhẹ nhàng y như rót kem từ trong bình. Khi nước đã cạn sạch, hắn dốc ngược chiếc xô lại và lắc mạnh.”
“‘Đồ quỷ sứ!’ hắn thét lên, ‘cô ta lại biến mất rồi;’ và đoạn hắn ném phăng cái xô xuống ao, rồi ném luôn cả cái rây theo sau, đúng lúc bà mẹ già của hắn đang chống gậy chống cằm lê bước ra.”
“‘Cái xô của tao đâu?’ bà hỏi.”
“‘Dưới ao rồi,’ Buck đáp.”
“‘Cả cái rây nữa?’ bà hỏi.”
“‘Bay theo cái xô rồi.’”
“‘Tao cho mày một trận bây giờ!’ bà quát; rồi bà vung cây gậy quất cho hắn một trận nên thân, đuổi theo tên con trai đang gào thét lê lết trước mặt mình, tống giam hắn vào lều và bắt ăn bánh mì với nước lã suốt một tuần lễ để tẩy sạch cái ý nghĩ về mặt trăng trong đầu hắn; nhưng thà không làm còn hơn, bởi vì đúng một tháng sau ngày hôm đó, mọi chuyện lại đâu vào đấy—— Kìa, cô ta kìa!”
Vầng trăng bạc phau và lộng lẫy đang nhô lên khỏi mặt nước. Trăng đang tròn và ánh sáng của nó mạnh gần bằng ban ngày. Bóng của lũ trẻ và cái bóng kỳ dị của ông Button hắt lên bức tường gian bếp rõ mồn một và đen sì như những hình cắt bóng.
“Nhìn bóng chúng ta kìa!” Dick kêu lên, cởi chiếc mũ rơm vành rộng ra rồi khua khoắn.
Emmeline giơ con búp bê lên để ngắm cái bóng của nó, còn ông Button thì giơ cái tẩu thuốc lên.
“Thôi nào,” ông vừa nói, vừa ngậm lại tẩu thuốc vào miệng và toan đứng dậy, “chuồn về giường đi thôi; hai đứa tụi cháu đến giờ đi ngủ rồi đấy.”
Dick bắt đầu mè nheo.
“Cháu không muốn đi ngủ đâu; cháu có mệt đâu cơ chứ, Paddy—cho chúng cháu chơi thêm lúc nữa đi.”
“Không một phút nào hết,” người kia nói với vẻ quyết đoán của một bảo mẫu; “không một phút nào sau khi tẩu thuốc của ta tắt đó!”
“Nhồi thêm đi ạ,” Dick nài nỉ.
Ông Button chẳng thèm đáp lời. Chiếc tẩu phát ra tiếng rít lục bục khi ông rít một hơi—tựa như tiếng thở hắt cuối cùng báo hiệu sự lụi tàn sắp sửa đến nơi.
“Ông Button ơi!” Emmeline lên tiếng. Con bé đang vênh mũi lên hít hít; ngồi ở phía thượng phong so với tay thợ hút thuốc, tránh được luồng không khí ô uế mùi bím tóc, khứu giác nhạy cảm của con bé đã nhận ra một thứ mùi mà những người khác không tài nào cảm nhận được.
“Gì thế, cục cưng?”
“Cháu ngửi thấy mùi gì đó ạ.”
“Cháu bảo ngửi thấy mùi gì cơ?”
“Mùi thơm lắm ạ.”
“Nó giống mùi gì?” Dick hỏi, hít hà lấy để. “Sao tớ chẳng ngửi thấy gì nhỉ.”
Emmeline lại hít một hơi nữa để chắc chắn.
“Mùi hoa,” con bé nói.
Cơn gió nhẹ vốn đã đổi hướng từ giữa trưa, đang mang theo một làn hương thoang thoảng dịu dàng: thứ hương thơm của hoa vani và gia vị nhạt nhòa đến mức chỉ có những chiếc mũi thính nhạy nhất mới có thể nhận ra.
“Hoa chứ lị!” lão thủy thủ vừa nói, vừa gõ tàn thuốc vào gót giày. “Giữa lòng đại dương thế này thì kiếm đâu ra hoa hả cháu? Chắc là cháu đang mơ ngủ rồi đấy. Thôi nào—vào giường đi tụi bay!”
“Nhồi thêm tẩu đi ạ,” Dick rên rỉ nhắc lại chuyện tẩu thuốc.
“Tao cho một trận bây giờ,” người giám hộ đáp, nhấc bổng cậu bé xuống khỏi khúc gỗ rồi đỡ lấy Emmeline, “chỉ hai nốt nhạc nữa mà không ngoan đi nhé. Đi nào, Em’line.”
Ông bắt đầu đi về phía đuôi tàu, mỗi tay dắt một đứa nhỏ, còn Dick thì tru tréo.
Khi đi ngang qua chiếc chuông tàu, Dick với tay với lấy cái chốt chặn vẫn đang nằm trên boong, tóm lấy nó và giáng một cú thật mạnh vào chiếc chuông. Đó là niềm vui cuối cùng có thể chớp lấy trước khi đi ngủ, và cậu đã chớp lấy nó.
Paddy đã chuẩn bị chỗ ngủ cho ông và lũ trẻ trong căn nhà trên boong; ông dọn sạch đồ đạc trên bàn, mở toang các ô cửa sổ để xua đi mùi ẩm mốc, rồi trải những tấm nệm lấy từ cabin của thuyền trưởng và đại Phó xuống sàn.
Khi bọn trẻ đã lên giường và chìm vào giấc ngủ, ông bước ra mạn phải, tựa người vào đó và phóng tầm mắt nhìn ra vùng biển ngập ánh trăng. Ánh mắt vẩn vơ của ông lướt qua những khoảng không bao la của đại dương trong khi nghĩ về những con tàu, hoàn toàn không mảy may hay biết về thông điệp mà cơn gió mang hương thơm đang gửi gắm đến mình. Thông điệp mà Emmeline đã cảm nhận được và mường tượng ra đôi chút. Kế đó, ông quay lưng tựa vào mạn tàu, hai tay đút vào túi quần. Lúc này ông không còn suy nghĩ nữa, mà đang trầm ngâm suy tưởng.
Nền tảng trong tính cách người Ireland như được thể hiện qua con người Paddy Button chính là sự lười biếng tận xương tủy hòa quyện cùng nỗi u sầu sâu thẳm. Thế nhưng, theo cách riêng của mình, Paddy lại là một người làm việc chăm chỉ chẳng thua kém bất kỳ ai trên tàu; còn về nỗi u sầu, ông chính là nguồn sống và linh hồn của khu vực buồng lái. Vậy mà chúng đấy, cả sự lười biếng lẫn nỗi u sầu, chỉ chực chờ cơ hội để bộc lộ ra ngoài.
Khi ông đứng với hai tay đút sâu vào túi quần theo kiểu dân bờ biển, chăm chú đếm từng cái chốt gỗ trên mặt ván boong tàu dưới ánh trăng, ông đang hoài niệm về “những ngày xưa cũ”. Câu chuyện về Buck M’Cann đã khơi gợi lại tất cả, và vượt qua muôn trùng biển muối, ông như nhìn thấy ánh trăng phủ trên những ngọn núi Connemara, và nghe thấy tiếng hải âu kêu vang trên bãi biển đầy sóng dữ nơi mỗi con ngọn sóng đều mang theo sức mạnh của ba ngàn dặm đại dương.
Đột nhiên ông Button trở về thực tại từ những ngọn núi Connemara để nhận ra mình đang đứng trên boong tàu Shenandoah; và ông lập tức bị nỗi sợ hãi bao trùm. Phía bên kia lớp boong tàu trắng xóa vắng lặng, bị cắt ngang bởi những cái bóng của giàn dây lềnh khênh, ông có thể nhìn thấy cánh cửa gian bếp. Giả sử bỗng nhiên có một cái đầu nhô ra thì sao—hoặc tệ hơn nữa, một bóng người lẩn khuất bước vào thì sao?
Ông quay người hướng về phía căn nhà trên boong, nơi lũ trẻ đang ngủ say sưa, và chỉ vài phút sau, chính ông cũng chìm vào giấc ngủ ngon lành ngay bên cạnh chúng, trong khi suốt cả đêm dài chiếc tàu brig vẫn nhấp nhô theo nhịp sóng vỗ nhẹ nhàng của Thái Bình Dương, còn ngọn gió thì thổi mãi, mang theo hương thơm ngào ngạt của những loài hoa.
