1, Giao tranh ác liệt tại Thạch Lĩnh Quan

Tháng Giêng năm Thái Bình Hưng Quốc thứ tư (979), Triệu Huýnh nhận thấy vùng đông nam đã hoàn toàn quy phục triều đình Tống, chỉ còn Bắc Hán vẫn đang đối đầu với triều đình, bèn nảy ý định chinh phạt Bắc Hán. Ông triệu tập vài vị đại thần, hỏi Xu Mật sứ Tào Bân rằng: "Chu Thế Tông và Thái Tổ triều ta đều đã từng ngự giá thân chinh đến Thái Nguyên mà không đạt kết quả gì, phải chăng vì thành Thái Nguyên quá kiên cố, căn bản là không thể công phá được?"

Tào Bân thành thực đáp: "Thời Chu Thế Tông, là do Sử Ngạn Siêu bại trận ở Thạch Lĩnh Quan, quân tâm không vững nên mới phải rút quân. Thái Tổ là do đóng quân ở đất Cam Thảo, gặp đúng mùa mưa, binh sĩ đều mắc bệnh kiết lỵ, phi chiến đấu giảm biên chế nghiêm trọng, không thể tiếp tục tác chiến nên đành bỏ dở nửa chừng. Đây đều là có nguyên nhân, chứ không phải vì thành trì Thái Nguyên kiên cố không thể công phá."

Triệu Huýnh suy nghĩ một lúc rồi nói: "Trẫm muốn cất quân phạt Bắc Hán, ngươi nghĩ thế nào?"

Tào Bân đáp: "Quốc gia đang trong thời kỳ cường thịnh, binh hùng tướng mạnh, lòng người yên định, tiến công Thái Nguyên chẳng khác nào chẻ tre, nhất định sẽ mã đáo thành công."

Triệu Huýnh gật đầu, hạ quyết tâm chinh phạt Bắc Hán.

Tiết Cư Chính can gián rằng: "Ngày trước Chu Thế Tông cất quân, Thái Nguyên dựa vào sự viện trợ của Khiết Đan, kiên thủ không ra. Quân Chu khó lòng tác chiến lâu dài, đành phải thu quân. Thái Tổ đã đánh bại Khiết Đan ở phía nam Nhạn Môn Quan, đuổi nhân dân vùng đó đến định cư ở vùng Hà, Lạc, khiến vùng đó dân cư thưa thớt, trở thành vùng đất cực kỳ nghèo nàn. Nơi như thế, chiếm được cũng không đủ để mở rộng cương thổ, mất đi cũng không đủ gây họa, bệ hạ hà tất phải vì nơi như thế mà hưng sư động chúng, đại động can qua?"

Triệu Huýnh cho rằng, tiên đế đánh bại Khiết Đan, di dời nhân dân, bỏ trống đất đai, chính là để chuẩn bị cho việc thảo phạt Bắc Hán ngày nay. Thế là ông không nghe lời can gián của Tiết Cư Chính, quyết định xuất binh bắc phạt.

Lư Đa Tốn cũng phụ họa theo ý kiến của Tiết Cư Chính, không đồng ý bắc phạt. Triệu Huýnh không hề tiếp thu ý kiến của họ, vẫn kiên trì bắc phạt. Ông hạ lệnh cho Phan Mỹ làm Bắc lộ chiêu thảo sứ, dẫn theo Thôi Ngạn Tiến, Lý Hán Quỳnh, Lưu Ngộ, Tào Hàn, Mễ Tín, Điền Trọng Tiến... chia quân làm bốn đường, bao vây Thái Nguyên, lại sắp xếp dũng tướng Quách Tiến làm Bắc Thạch Lĩnh Quan đô bộ thự Thái Nguyên, phụ trách chặn đánh quân Liêu đến chi viện cho Bắc Hán.

Bắc Hán chủ Lưu Kế Nguyên biết quân Tống đến xâm phạm quy mô lớn, vội vã xin cứu viện từ Liêu chủ.

Năm Khai Bảo thứ tám (975), Liêu chủ từng phái sứ thần đến Biện Lương, mưu cầu tu hảo với triều Tống, Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn từng gửi thư trả lời, đồng ý hòa hảo với nước Liêu, chỉ là chưa chính thức lập định hòa ước. Nhờ có mối quan hệ này, Liêu chủ muốn làm người hòa giải, sau khi nhận được thư cầu viện của Bắc Hán chủ, ông không phái quân chi viện, mà phái một quan viên tên là Trường Thọ đi sứ Biện Lương, hỏi thăm nguyên do hoàng đế Triệu Tống là Triệu Huýnh xuất binh phạt Hán.

Triệu Huýnh nghe Liêu sứ hỏi thăm, trong lòng cực kỳ khó chịu, ông cho rằng nước Liêu đang xen vào việc người khác. Do có suy nghĩ đó, giọng điệu nói chuyện không hề hữu hảo chút nào, ông nói Bắc Hán là kẻ phản nghịch của Trung Nguyên, chinh phạt Bắc Hán là ứng thiên thuận nhân, là việc đương nhiên. Ông còn nói với Liêu sứ, nếu nước Liêu không can thiệp vào chuyện giữa triều Tống và Bắc Hán, thì chúng ta vẫn là bạn, giữa Tống và Liêu vẫn có thể chung sống hòa bình, nếu cứ nhất quyết xen vào một chân, thì đó là kẻ thù, đã là kẻ thù thì chỉ có đao binh tương kiến.

Liêu sứ Trường Thọ thấy thái độ của hoàng đế Triệu Tống rất cứng rắn, không hề có dư địa điều hòa nào, đành phải lủi thủi ra về.

Triệu Huýnh dự liệu Liêu chủ nhất định sẽ xuất binh chi viện Bắc Hán, như vậy sẽ là một trận đại chiến. Để đánh tốt trận đầu tiên kể từ khi lên ngôi, ông quyết định ngự giá thân chinh. Ông vốn muốn bảo Tề vương Triệu Đình Mỹ ở lại trấn thủ Biện Lương quản lý triều chính, nhưng Triệu Đình Mỹ lại nghe theo kiến nghị của Lã Đoan, xin đi theo quân xuất chinh. Thế là, Triệu Huýnh hạ lệnh cho Tể tướng Thẩm Luân làm Đông Kinh lưu thủ, Vương Nhân Sâm làm Đại nội đô bộ thự, trong thời gian Triệu Huýnh xuất chinh, do hai người họ thay mặt quản lý chính vụ triều đình.

Mọi việc sắp xếp đâu vào đấy, Triệu Huýnh dẫn quân xuất phát. Nhiệm vụ của ông trong chuyến ngự giá thân chinh lần này chính là hoàn thành đại nghiệp còn dang dở của Chu Thế Tông, Tống Thái Tổ, tiêu diệt Bắc Hán, chứng minh ông mạnh hơn hai người kia.

Lại nói về Liêu chủ, khi biết hoàng đế Triệu Tống không những không chịu thôi binh, mà còn nói lời bất hảo, làm nhục sứ thần ông phái đi, thật sự không nuốt trôi cục tức này. Đã không thể dĩ hòa vi quý, vậy thì chỉ có đao binh tương tiếp. Ông quyết định xuất binh dạy cho hoàng đế Triệu Tống một bài học, để hắn hiểu rằng, nước Liêu không phải là kẻ dễ trêu chọc. Thế là, ông ra lệnh cho Thừa tướng Gia Luật Sa làm đô thống, Địch Li làm giám quân, dẫn hơn một vạn quân, đêm ngày chạy tới chi viện cho Bắc Hán.

Gia Luật Sa dẫn quân Liêu đi đến Bạch Mã Lĩnh, vừa vặn chạm trán với binh mã của tướng Tống là Quách Tiến.

Gia Luật Sa thấy quân Tống án ngữ yếu đạo, biết quân Tống sớm đã có đề phòng, không dám mạo muội tiến vào, định đóng quân bên khe suối, báo cáo tình hình phía trước cho Liêu chủ, xin thêm viện binh. Nhưng suy nghĩ của ông bị giám quân Địch Li phản đối. Hắn cho rằng Gia Luật Sa quá hèn nhát, là kẻ nhát gan, bất mãn nói: "Ngươi và ta phụng mệnh giết địch, gặp kẻ địch thì tự nhiên phải tiến lên xung sát, nếu đánh không thắng, rồi hãy xin chủ thượng thêm binh thêm tướng, điều này thì được. Nay trận đánh còn chưa bắt đầu, đã xin viện binh, điều này sao nói ra được? Cho dù quốc chủ không trách ngươi và ta vô dụng, văn võ bá quan trong triều sau lưng cũng sẽ cười rụng cả răng. Chưa quyết chiến phân thắng bại, đã làm trò cười trước, đây chẳng phải là quá sai lầm sao? Nói một câu không sợ thừa tướng giận, nếu gặp địch quân một lần mà xin thêm binh một lần, thì dù quân cả nước có đến cũng không đủ. Hơn nữa, chỗ Bắc Hán chủ đang cháy sém lông mày, đang đợi chúng ta đấy! Cứu binh như cứu hỏa, nếu đợi viện binh đến rồi mới khai chiến, quân thần Bắc Hán e rằng sớm đã thành tù binh của quân Tống rồi."

Gia Luật Sa bị Địch Li chặn họng một trận, nhất thời không nói được gì. Địch Li thấy Gia Luật Sa không lên tiếng, lại nói thêm: "Thừa tướng nếu nhát gan, vậy thì xin ngài ở phía sau áp trận, xem ta đi san bằng doanh trại Tống."

Gia Luật Sa phân trần rằng ông không phải nhát gan sợ chết, xuất binh đánh trận, vẫn là cẩn thận thì hơn. Địch Li không nghe khuyên can, kiên trì tiến binh. Gia Luật Sa thấy không thể ngăn cản Địch Li, một mặt phái người phi ngựa báo cáo Liêu chủ, một mặt đi theo Địch Li tiến binh.

Binh mã nước Liêu đi đến bên một khe núi, đối diện khe núi chính là doanh trại quân Tống. Địch Li tự cậy dũng mãnh, cũng chẳng nói tiếng nào, thúc ngựa vượt khe qua trước. Quân Liêu thấy Địch Li tranh qua khe trước, ai cũng không dám tụt lại, tranh nhau cướp qua khe, chỉ là không có hiệu lệnh thống nhất, bộ đội không thành đội hình. Đúng lúc quân Liêu đang ở giữa dòng, bỗng nghe một tiếng nổ lớn, quân Tống từ trong doanh trại đột ngột xông ra. Quân Liêu xung phong ở phía trước vừa lên bờ, quân Liêu phía sau còn đang hỗn loạn bò lên bờ, hoàn toàn không có đội hình, huống chi là xếp trận. Quân Tống đột nhiên giết ra, quân Liêu vốn đã không thành đội hình lại càng hỗn loạn, binh sĩ kinh hoàng thất thố, tay chân luống cuống, ngoài việc chịu đánh ra, chẳng biết phải làm sao. Địch Li không quản sống chết, cứ cắm đầu xông về phía trước, tình cờ đụng phải chủ tướng quân Tống là Quách Tiến, hai ngựa giao nhau, đại chiến ba bốn hiệp. Quách Tiến giả sơ hở, tay nâng đao rơi, chém Địch Li ngã ngựa.

Gia Luật Sa nhìn qua khe suối, thấy hai quân bên kia khe đã giao hỏa, đang định dẫn quân qua khe tiếp ứng, lệnh của ông còn chưa kịp phát ra, quân Liêu qua khe đã bại trận, lũ lượt chạy ngược qua khe. Trong lúc hoảng loạn, ngược lại làm loạn trận thế quân Gia Luật Sa. Quân Tống thừa thắng truy kích, theo đuôi quân Liêu vượt khe qua, tiếng reo hò giết chóc không dứt bên tai. Gia Luật Sa thấy trận thế đã loạn, khó lòng chống đỡ quân Tống, đành phải quay đầu ngựa rút lui. Quân Liêu chỉ hận cha mẹ sinh ít hai cái chân, chạy bán sống bán chết, đứa chạy nhanh thì giữ được cái mạng, đứa chạy chậm thì ăn phải mì sợi thái đao của quân Tống. May mắn thay Nam Viện đại vương Gia Luật Tà Chẩn dẫn quân đến chi viện kịp thời, chặn đứng quân Tống đang truy đuổi không buông, mới cứu được một mạng cho Gia Luật Sa.

Quách Tiến thấy nước Liêu có viện binh, cũng không truy cùng đuổi tận, thấy tốt thì thu, lập tức khua chiêng thu quân.

Quân Liêu đại bại, còn mất đi đại tướng Địch Li, không còn sức tái chiến, đành phải chật vật thu quân về phủ, còn về an nguy của Bắc Hán, cũng không lo nổi nữa.

Sau khi Quách Tiến thu quân, vẫn đóng quân ở Thạch Lĩnh Quan, và phi thư báo tiệp cho Triệu Huýnh.

Triệu Huýnh ngự giá vừa đến Trấn Châu, nhận được tin thắng trận của Quách Tiến, biết quân Tống ở ngoài Thạch Lĩnh Quan đã đánh bại quân Liêu, vui mừng nói với tả hữu rằng, quân Liêu đã bị đánh tan, Thạch Lĩnh Quan không còn lo ngại, thành Thái Nguyên là cô quân không viện, Lưu Kế Nguyên đã thành con rùa trong hũ. Ông dùng giọng điệu cổ động lớn tiếng nói: "Đi, đến Thái Nguyên uống rượu thôi!"

2, Vây công thành Thái Nguyên

Phan Mỹ chỉ huy các cánh quân của Thôi Ngạn Tiến, Lý Hán Quỳnh, Lưu Ngộ, Tào Hàn, Mễ Tín, Điền Trọng Tiến, một đường liên tiếp hạ Trấn Châu, Lam Châu, Hiến Châu, áp sát chân thành Thái Nguyên. Họ vẫn tiếp tục kế hoạch công thành của Thái Tổ lần trước, vây thành Thái Nguyên kín không kẽ hở, từ xuân sang hạ, ngày đêm tấn công.

Thái Nguyên trong không lương thảo, ngoài không cứu binh, thực tế đã trở thành một tòa thành trống.

Bắc Hán chủ Lưu Kế Nguyên mòn mỏi đợi quân Liêu đến cứu, mãi không thấy quân Liêu đến, đành phải tiếp tục phái người mang theo thư sáp (thư viết trên lụa bọc sáp) đến nước Liêu xin viện. Kết quả, người phái đi đưa thư lại bị binh sĩ của Quách Tiến bắt giữa đường, thu được thư mật trong viên sáp, cả người lẫn chứng cứ đều bị đưa đến trước trướng Quách Tiến.

Quách Tiến ra lệnh cho người đưa cả người và thư sáp đến đại doanh Thái Nguyên, xin Hoàng thượng xử lý.

Triệu Huýnh ra lệnh chém kẻ đưa thư dưới thành Thái Nguyên, treo đầu thị chúng, và ra lệnh cho binh sĩ hô lớn hướng về phía thành Thái Nguyên, nói rằng viện binh do nước Liêu phái đến đã bị giết sạch không còn mảnh giáp ở Bạch Mã Lĩnh rồi! Cho dù có phái thêm mấy người nữa đi xin viện, chúng ta không bắt, không chặn, để hắn đến nước Liêu, nước Liêu cũng chẳng còn viện binh đâu! Hay là sớm đầu hàng đi! Nếu còn muốn làm con thú bị vây giãy giụa, ngày thành phá, sẽ là ngọc đá cùng nát.

Tướng sĩ Bắc Hán trên tường thành nghe tiếng hò hét của quân Tống, sợ đến mất vía, hoàn toàn tuyệt vọng.

Lưu Kế Nguyên lúc này đang đốc chiến trên thành, nghe tiếng hò hét của quân Tống dưới thành, tâm trạng cũng rơi xuống điểm đóng băng, cho rằng ngày tàn của Bắc Hán đã ở trước mắt. Tướng lĩnh dưới thành thấy trên thành không có phản ứng, lại đang tăng cường công thành, đang lúc vô cùng lo lắng, bỗng nhiên nhìn thấy quân Tống ở phía trước đại loạn, hai viên đại tướng, một trước một sau, dẫn theo một đội binh mã như sói như hổ xông phá chiến lũy quân Tống, thẳng hướng cổng thành giết tới. Lưu Kế Nguyên nhìn thấy tướng đến, không khỏi mừng rỡ khôn xiết, vì tướng đến chính là Kiện Hùng quân Tiết độ sứ Lưu Kế Nghiệp và con trai.

Hóa ra, Lưu Kế Nguyên mong mỏi viện binh nước Liêu không được, xuống chiếu điều Lưu Kế Nghiệp dẫn quân đến chi viện Thái Nguyên. Lưu Kế Nghiệp nhận được chiếu cấp của Lưu Kế Nguyên, biết tình hình Thái Nguyên vô cùng khẩn cấp, liền cùng con trai Lưu Diên Lãng dẫn quân ngày đêm chạy tới chi viện Thái Nguyên.

Lưu Kế Nguyên thấy viện binh đã đến, cảm thán rằng, Lưu Kế Nghiệp cha con đến, thành Thái Nguyên được cứu rồi. Liền truyền lệnh mở thành.

Lưu Kế Nghiệp vào thành bái kiến Lưu Kế Nguyên xong, lập tức chia quân giúp giữ thành, và đích thân đi lại chỉ huy. Binh sĩ giữ thành thấy viện binh đến, sĩ khí cũng có sự hồi phục.

Quân Tống thấy có quân giết vào trong thành, báo cáo tình hình này cho Hoàng thượng.

Triệu Huýnh hỏi rõ tình hình, nói với Phan Mỹ: "Đây đúng là hai viên trung dũng lương tướng! Khi các ngươi phá thành, nhất định phải vì trẫm mà khuyên bọn họ đầu hàng, đừng làm tổn thương họ."

Phan Mỹ và những người khác vâng lệnh ghi nhớ.

Triệu Huýnh truyền lệnh công thành mãnh liệt, và đích thân dẫn Mã quân đô quân đầu Phụ Siêu, Thiết kỵ quân chỉ huy Hô Diên Tán đến dưới thành đốc chiến. Chúng tướng thấy thánh giá đích thân tới chiến trường, sao còn dám chậm trễ, cùng nhau gắng sức công thành. Trong chốc lát, phá hủy nhiều nơi trên tường thành. Quân Tống đang định từ chỗ khuyết mở ra xông vào, bên kia Lưu Kế Nghiệp sớm đã chỉ huy cung nỏ thủ vạn tên cùng bắn, quân Tống không thể vào thành. Lưu Kế Nghiệp liền dẫn quân dân liều chết lấp lại chỗ khuyết, ngươi công ta thủ, ngươi phá ta sửa, thương vong hai bên đều vô cùng thảm trọng.

Triệu Huýnh thấy đánh lâu không hạ, liền viết tay chiếu dụ, dùng tên bắn vào trong thành, khuyên Lưu Kế Nguyên đầu hàng.

Lưu Kế Nghiệp lệnh quân sĩ ném thư tên xuống dưới thành, xem cũng không thèm xem, càng không cần nói đến việc báo cho Lưu Kế Nguyên biết.

Triệu Huýnh thấy không có hồi âm, lại ra lệnh công thành, trên thành tên đá như mưa, quân Tống mấy lần tấn công đều bị đánh lui. Mã quân đô quân đầu Phụ Siêu tức đến giậm chân quát tháo: "Tòa thành Thái Nguyên bé nhỏ, thực sự khó công đến thế sao? Có kẻ nào không sợ chết, theo ta lên, leo lên lầu thành, lập công!"

Thiết kỵ quân chỉ huy Hô Diên Tán cũng xông ra khỏi đội ngũ, theo sau Phụ Siêu, dựng thang mây công thành. Phụ Siêu leo lên thang mây, như con khỉ mà xông lên. Lưu Kế Nghiệp trên thành, vội vàng lệnh thương thủ đâm vào Phụ Siêu. Phụ Siêu một tay nắm thang mây, một tay vung đao chiến đấu, nhất quyết không chịu lùi bước, khổ nỗi một nắm đấm khó địch bốn tay, thêm vào việc người ở trên thang mây không thể di chuyển tránh né, trên người bị đâm trúng mấy chỗ, không còn cách nào khác, đành phải lui xuống, cởi quần áo ra nhìn, trúng mười ba vết thương, máu thịt lẫn lộn.

Triệu Huýnh thấy hắn trung dũng như vậy, lập tức ban cho gấm bào đai bạc, lệnh hắn về hậu doanh nghỉ ngơi.

Phụ Siêu không cam lòng, lớn tiếng nói, sáng ngày mai, nhất định phải công phá thành Thái Nguyên, nếu có thể công phá tòa thành này, chết cũng không hận.

Sáng hôm sau, Phụ Siêu một ngựa đi đầu, tiên phong xông đến dưới thành, dựng thang mây công thành. Lưu Kế Nghiệp sớm đã nhìn thấy rõ ràng trên thành, ra lệnh cung tên thủ vạn tên cùng phát, trong chốc lát, tên bay như châu chấu, Phụ Siêu trúng mấy mũi tên. Phụ Siêu giết đến đỏ mắt, tay trái cầm khiên, tay phải cầm đao, muốn liều chết xông lên thang mây. Triệu Huýnh đứng từ xa đốc chiến, tình cờ nhìn thấy cảnh này, vội vàng truyền lệnh khua chiêng thu quân, lúc này mới cứu được một mạng cho Phụ Siêu.

Triệu Huýnh thấy đánh lâu không hạ, thương vong của binh sĩ thảm trọng, hạ lệnh dừng leo thành, điều tập hơn vạn cung nỏ thủ, xếp trận trước mặt, hướng về phía trên thành bắn tên, mũi tên như châu chấu bay về phía trong thành.

Lưu Kế Nghiệp lệnh binh sĩ thu thập những mũi tên quân Tống bắn vào trong thành, bắn ngược lại quân Tống, hai bên triển khai trận chiến cung tên, ngươi tới ta đi, giằng co không dưới. Cứ tiếp tục như vậy, quân Tống còn có thể kiên trì, quân Bắc Hán thì chịu không nổi, vì trong thành thiếu lương, binh sĩ không thể cứ đói bụng mà đánh trận. Triệu Huýnh không bỏ lỡ thời cơ viết vô số thư chiêu hàng, buộc trên tên bắn vào trong thành, khuyên nhủ tướng sĩ Bắc Hán đầu hàng.

Tuyên huy sứ Phạm Siêu trong thành Thái Nguyên vượt tường thành muốn đầu hàng quân Tống, quân Tống không tin hắn là đầu hàng thật, nghi ngờ hắn là gian tế, không qua thẩm vấn, đã giết chết hắn.

Lưu Kế Nguyên biết tin Phạm Siêu ra khỏi thành đầu hàng, bắt cả nhà vợ con già trẻ của hắn lên lầu thành, trước mặt chúng tướng sĩ, giết sạch không còn một mống, và vứt xác dưới thành.

Triệu Huýnh biết Phạm Siêu là đầu hàng thật, biết quân Tống giết nhầm người, lệnh người dùng quan tài loại tốt, thay Phạm Siêu thu liệm cả nhà. Đích thân đến dưới thành Thái Nguyên tế vong hồn Phạm Siêu.

Tướng sĩ giữ thành Bắc Hán đứng trên tường thành, chứng kiến cảnh hoàng đế Triệu Tống tế Phạm Siêu, rất nhiều người đều cảm động đến rơi nước mắt, cho rằng hoàng đế Triệu Tống là chân tình chiêu hàng. Chỉ huy sứ Quách Vạn Siêu mật lệnh quân sĩ bám vào dây thừng xuống thành hẹn hàng.

Triệu Huýnh cùng sứ giả bẻ tên làm thề, quyết không hãm hại hàng quân. Quách Vạn Siêu liền mang theo vài chục binh sĩ từ trên tường thành bám dây xuống, ra khỏi thành chạy sang doanh Tống. Theo sau đó, liên tục có binh sĩ bắt chước Quách Vạn Siêu, vượt thành đầu hàng quân Tống.

Triệu Huýnh thấy quân Hán ra hàng dần nhiều, nắm bắt thời cơ lại lần nữa phát ra thư chiêu hàng, hứa hẹn, chỉ cần Lưu Kế Nguyên đầu hàng, vẫn cứ làm quan cao, ngựa tốt nghe cưỡi, con cháu thần liêu của hắn đều có phong thưởng.

Lưu Kế Nguyên trong ngoài đều khốn, không còn chống đỡ nổi nữa, biết đại thế đã mất, quyết định mở thành đầu hàng, viết một bức thư hàng, phái Khách tỉnh sứ Lý Huân ra khỏi thành dâng lên hoàng đế Triệu Tống, xin quy hàng.

Triệu Huýnh nhận được thư hàng, lệnh tướng sĩ dừng công thành, toàn thể lùi ra một tầm tên, dẫn chúng tướng sĩ chuyển đến phía bắc thành, leo lên đài thành, sắp xếp nhạc đội, bày tiệc rượu, đợi Lưu Kế Nguyên ra hàng.

Lưu Kế Nguyên dẫn đầu văn võ bá quan ra khỏi thành, áo tang mũ vải, quỳ dưới đài xin hàng.

Chúng tướng xin Triệu Huýnh giết Lưu Kế Nguyên, báo thù cho tướng sĩ trận vong. Triệu Huýnh nói với mọi người, phàm là quân chủ mất nước, không phải mất ở chỗ nhu nhược, thì là mất ở chỗ tàn bạo, hạng người này chỉ đáng thương xót, không thể hỏi tội, cho nên, Thái Tổ hoàng đế chưa từng giết một quân chủ nào, chính là đạo lý này. Triệu Huýnh không những không giết Lưu Kế Nguyên, ngược lại phong Lưu Kế Nguyên làm Kiểm hiệu thái sư, Hữu vệ thượng tướng quân, ban tước Bành Thành quận công, lệnh hắn dẫn đường, dẫn quân Tống vào thành.

Đột nhiên, một viên đại tướng mặc giáp vàng mũ bạc đứng trên lầu thành quát lớn: "Chủ tử hàng Tống, ta lại không hàng, nguyện cùng quân Tống quyết một trận tử chiến, liều mạng sống chết với nhau."

Phan Mỹ thấy là Lưu Kế Nghiệp, lập tức lệnh binh sĩ dừng tiến quân, báo cáo tình hình cho Triệu Huýnh.

Triệu Huýnh ngự giá thân lâm, lệnh Lưu Kế Nguyên một mình vào thành giải quyết vấn đề này, và nói Lưu Kế Nghiệp trung nghĩa đáng khen, là một tướng tài, phải dùng lời lẽ vỗ về.

Lưu Kế Nguyên sau khi vào thành, khuyên Lưu Kế Nghiệp, bảo hắn đừng cậy dũng nhất thời, nếu còn đánh tiếp, quân dân thành Thái Nguyên không chết trận, cũng sẽ chết đói, xin hắn vì bách tính cả thành mà suy nghĩ.

Lưu Kế Nghiệp khóc lớn một trận, sau đó cởi giáp mở thành, thả quân Tống vào thành.

Triệu Huýnh sau khi vào thành, đặc biệt triệu kiến Lưu Kế Nghiệp, ban chức Hữu lĩnh quân vệ đại tướng quân, và ban thưởng hậu hĩnh.

Lưu Kế Nghiệp là người Thái Nguyên, vốn họ Dương, vì sự tình phụng sự Bắc Hán chủ Lưu Sùng, nên được ban họ Lưu. Sau khi đầu hàng triều Tống, ông liền khôi phục họ gốc, vẫn lấy chữ Nghiệp làm tên, đổi tên là Dương Nghiệp. Ông chính là Dương Lệnh Công trong Dương gia tướng được truyền tụng rộng rãi đời sau.

Triệu Huýnh dẫn quân Tống tiến vào thành Thái Nguyên, đánh dấu việc Bắc Hán từ đó diệt vong. Bắc Hán trải qua bốn đời chủ, hai mươi chín năm, mười châu, một quân, bốn mươi mốt huyện do Bắc Hán quản hạt, tất cả đều quy về bản đồ triều Tống. Lúc này là tháng năm năm Thái Bình Hưng Quốc thứ tư (979).

Triệu Huýnh sau khi vào thành, lệnh phá hủy thành cũ Thái Nguyên, đổi thành huyện Bình Tấn, lấy huyện Du Thứ làm Tịnh Châu, và phái một bộ phận bách tính Thái Nguyên dời đến cư trú ở Tịnh Châu.

Triệu Huýnh tuy đã công hạ Thái Nguyên, nhưng trong lòng dường như có chút không vui, thậm chí còn có chút bức bối, còn một hơi oán khí chưa thể xả ra, vì trận chiến công kiên thành Thái Nguyên, cái giá quân Tống phải trả quá lớn. Để biểu hiện sự khoan hậu nhân ái của bản thân, không thể chơi trò đồ thành xả giận đó, để xả giận, ông lệnh binh sĩ phóng một mồi lửa, đốt sạch cung điện thành Thái Nguyên, bách tính trong thành tránh không kịp, một số người bị thiêu sống trong biển lửa, một tòa cổ thành Thái Nguyên tốt đẹp, sau một trận đại hỏa, biến thành một mảnh phế tích.

Tiếp theo, Triệu Huýnh lệnh Lưu Kế Nguyên sắp xếp hành trang, dẫn theo vợ con già trẻ, rời khỏi thành Thái Nguyên, đến Biện Lương phụng chức.

Trước đó, tất cả quân chủ mất nước, như Nam Hán chủ Lưu Sưởng, Nam Đường hậu chủ Lý Dục, Ngô Việt vương Tiền Thúc... đều đi con đường này, rời xa cố thổ, chuyển đến kinh sư để cư trú. Trên danh nghĩa, những quân chủ mất nước này, ở Biện Lương là thượng khách của triều đình, trên thực tế, là tù nhân cao cấp của triều Tống, rời xa cố thổ, bị giam lỏng ở Biện Lương, vĩnh viễn mất đi cơ hội lật mình. Đây là chiêu thức độc đáo của triều Tống trong việc xử lý quân chủ mất nước, trong lịch sử Trung Quốc, cũng có thể tính là một phong cảnh kỳ lạ.

Từ năm Càn Đức thứ nhất (963) của Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn bắt đầu, hai đời hoàng đế triều Tống, trải qua mười sáu năm, trải qua bốn trận huyết chiến, cuối cùng chấm dứt cục diện phiên trấn cát cứ và chia cắt thời Ngũ Đại Thập Quốc từ giữa đời Đường, thực hiện thống nhất các khu vực chính của nam bắc. Triệu Huýnh đã hoàn thành tâm nguyện chưa xong của Chu Thế Tông Sài Vinh và Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn.

Tuy nói một tòa cô thành bé nhỏ, mười vạn đại quân đánh mấy tháng trời, chỉ đợi đến khi trong thành lương hết viện tuyệt, Bắc Hán chủ trong tình thế vạn bất đắc dĩ mới ra thành xin hàng, quá trình không mấy đẹp đẽ, ít nhiều có mùi vị thắng mà không võ, nhưng mục đích cuối cùng cũng đã đạt được.

3, Vây công thành U Châu

Triệu Huýnh dẫn quân Tống bình định Bắc Hán, một cảm giác tự hào tự nhiên nảy sinh, ông cho rằng, Chu Thế Tông Sài Vinh đánh khắp thiên hạ không đối thủ, Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn mở ra thiên hạ triều Tống, mấy lần chinh phạt Bắc Hán đều là tổn binh chiết tướng, không công mà lui, mình lại gặm được cục xương cứng này, mình mới là vị vua anh dũng thần võ. Ông hoàn toàn không suy xét đến sự thật là quân Tống trong thế chiếm ưu thế tuyệt đối, đánh tòa thành Thái Nguyên bé như hạt đạn, vậy mà mất mấy tháng thời gian, thương vong không biết bao nhiêu tướng sĩ. Triệu Huýnh chí mãn đắc ý, dường như có chút bay bổng, không coi ai ra gì, muốn vung quân thắng trận, tiện tay dắt dê, thu phục Yên Vân mười sáu châu, vẽ thêm nét hoàn mỹ nhất, đặc sắc nhất cho sự thống trị của mình. Nếu thực hiện được, công tích sẽ vượt qua hoàng huynh Thái Tổ, chân chính làm được lưu danh thiên cổ, tên để sử xanh.

Thu được Yên Vân mười sáu châu, thống nhất phương Bắc, thì có thể làm một vị thánh quân lưu danh thiên cổ, tên để sử xanh, sự cám dỗ như vậy, thực sự là quá lớn, Triệu Huýnh thực sự khó lòng từ chối.

Từ tình thế mà nhìn, Tống diệt Bắc Hán sau, vùng đệm giữa Tống và Liêu không còn nữa, phía đông từ Bột Hải, phía tây đến Nhạn Môn, biên giới hai nước trực tiếp giáp nhau, song hùng đối đầu, cuối cùng cũng có một trận chiến, thế là không thể tránh khỏi. Nhưng, thời cơ Triệu Huýnh chọn không tốt, vì suy nghĩ của ông có sai lầm. Ông cảm thấy, trận chiến Thạch Lĩnh Quan đại bại quân Liêu, quân Liêu chẳng qua chỉ là ngoài mạnh trong yếu mà thôi, không có gì đáng sợ, lại giao phong với quân Tống, chỉ có phần run rẩy, quân Tống vung quân thắng trận, chém tướng đoạt cờ, lấy Yên Vân mười sáu châu, dễ như lấy đồ trong túi.

Triệu Huýnh đánh giá cao bản thân, cũng khinh thường kẻ địch.

Trận chiến Thạch Lĩnh Quan, chỉ là một trận chiến cục bộ, không hề làm lay chuyển căn bản nước Liêu, ngược lại, quân Tống công chiếm Thái Nguyên, trải qua mấy tháng huyết chiến, tướng sĩ đã dốc hết toàn lực, thân tâm mệt mỏi, quân đội đã thành nỏ mạnh cuối đà.

Triệu Huýnh phớt lờ những sự thật này, ông rất không sáng suốt.

Đại tướng Phan Mỹ đầu óc dường như còn tương đối tỉnh táo, đối với tình thế cũng có nhận thức đúng đắn, cho rằng bộ đội tiến công Thái Nguyên, khổ chiến bốn tháng, tuy nói dựa vào thiên uy, cuối cùng đạt được thắng lợi, nhưng tướng sĩ mệt mỏi, quân đội đã thành nỏ mạnh cuối đà, thêm vào lương thảo trong quân cũng rất khan hiếm, lúc này tái chiến, thực sự không phải thượng sách. Cuối cùng nói: "Xin bệ hạ thu quân hồi triều, tích trữ sức mạnh, chuẩn bị đủ lương thảo, rồi mới cất quân bắc phạt, mới là kế vẹn toàn." Rất nhiều người đều tán đồng kiến nghị của Phan Mỹ.

Triệu Huýnh đầu óc nóng hổi, Điện tiền đô ngu hầu Thôi Hàn cũng hùa theo góp vui, nói cái gì cơ hội không thể mất, thời gian không trở lại, cơ hội tốt như vậy ngàn vạn lần đừng đánh mất, bây giờ thừa thắng xông lên, quân Liêu chẳng qua chỉ là con cọp giấy, tiến quân lấy U Châu, dễ như lấy đồ trong túi. Trong ấn tượng của hắn, dường như nước Liêu chính là vườn rau nhà hắn, vào hái quả, nhổ rau gì đó, đều chẳng có gì khó khăn cả.

Một lá che mắt, không thấy Thái Sơn, nói có lẽ chính là tình huống này. Một tòa thành Thái Nguyên bé nhỏ, còn công lâu không hạ, đối mặt với nước Liêu hùng mạnh, muốn vung quân mệt mỏi nuốt chửng trong một hơi, chẳng phải là nằm mơ giữa ban ngày sao?

Triệu Huýnh đang lúc hứng thú, không nghe lọt bất cứ ý kiến phản đối nào, sự cổ động của Thôi Hàn lại làm tăng thêm thái độ cuồng vọng của ông, thế là, ông không màng thời tiết nóng bức, quyết định bắc phạt.

Ông lệnh quân Tống với thế sét đánh không kịp bưng tai, vượt qua dãy Thái Hành, thẳng hướng thành U Châu, thừa lúc quân Liêu không đề phòng, một trận hạ U Châu, sau đó vung quân thắng trận, thừa thế thu phục Yên Vân mười sáu châu.

Trận chiến sơ kỳ, dường như cũng phát triển theo hướng Triệu Huýnh dự tưởng, quân Tống liên tiếp hạ Dịch Châu, Trác Châu, áp sát phía nam thành U Châu.

Liêu tướng Gia Luật Hề Đê, dẫn quân Liêu từ phía bắc thành tới công quân Tống. Quân Tống mang theo uy thế thắng trận, sắc bén không thể cản, đón lên phía trước đối chọi chém giết với quân Liêu, đại bại quân Liêu.

Triệu Huýnh lệnh Tống Ác, Thôi Ngạn Tiến, Lưu Ngộ, Mạnh Huyền Triết bốn viên chiến tướng, mỗi người dẫn binh mã bộ đội của mình bao vây thành U Châu, từ đông, tây, nam, bắc bốn mặt đồng loạt phát động tấn công; lại phái vài cánh quân, chia nhau tấn công các châu huyện xung quanh U Châu, hình thành một cục diện chiến tranh nở hoa toàn diện.

Thủ tướng Kế Châu, Thuận Châu lần lượt đầu hàng quân Tống.

Thủ tướng thành U Châu là Gia Luật Học Cổ dẫn quân Liêu tử thủ thành trì.

Triệu Huýnh đích thân lâm dưới thành U Châu đốc chiến, ngày đêm không nghỉ, thế công sóng sau cao hơn sóng trước. Quân Liêu trong thành thấy thế công quân Tống mãnh liệt như vậy, cũng bắt đầu sợ hãi, kẻ nhát gan thậm chí sợ đến phát khóc, một người khóc, kéo theo mọi người khóc, binh sĩ giữ thành, khóc thành một mảnh. Đang lúc quân Liêu trong thành hoang mang sợ hãi không biết ngày nào là ngày cuối, dự cảm ngày tận thế đến nơi, đột nhiên có người phát hiện, quân Tống dừng tấn công, lạ hơn nữa là, quân Tống nhổ trại rời đi.

Hóa ra, Triệu Huýnh nhận được báo cáo của thám tử, nói Tể tướng nước Liêu là Gia Luật Sa, dẫn quân Liêu đến cứu U Châu, tiên phong đã đến Cao Lương Hà. Triệu Huýnh quyết định nghênh chiến Gia Luật Sa trước, rồi mới quay quân đánh thành U Châu. Ông lệnh quân Tống trước tiên từ bỏ thành U Châu, nhổ trại khởi hành, thẳng hướng Cao Lương Hà nghênh kích quân Liêu đến chi viện.

4, Thất bại ở Cao Lương Hà

Đại quân quân Tống tiến gần Cao Lương Hà, xa xa thấy mấy vạn quân Liêu vượt sông mà tới, Triệu Huýnh không đợi quân Liêu bày trận thế, chỉ huy quân Tống giết lên phía trước, chúng tướng nhận lệnh, ai nấy đều phấn dũng tiến lên, vung vẩy trường thương đại kích, đao sắc kiếm bén, đồng loạt giết về phía quân Liêu.

Gia Luật Sa là bại tướng dưới tay quân Tống, ông thấy quân Tống ập tới, lập tức lệnh quân Liêu kháng địch. Hai quân kim cổ vang dội, cờ xí bay múa, tiếng giết rung trời, giết đến trời tối đất mờ. Giao tranh ác liệt ba bốn canh giờ, quân Liêu thương vong thảm trọng, dần dần có chút không chống đỡ nổi, thế là vừa đánh vừa chạy, rút lui về phía sau.

Triệu Huýnh thấy quân Liêu bại lui, cờ lệnh vung lên, thúc quân Tống đuổi theo sát phạt. Đột nhiên, chỉ nghe tiếng pháo nổ vang như sấm, đột nhiên thấy vô số quân Liêu từ hai cánh giết tới, từ cánh trái giết ra là Liêu tướng Gia Luật Tà Chẩn, từ cánh phải giết đến là Liêu tướng Gia Luật Hưu Ca.

Tại sao vào thời khắc mấu chốt này lại giết ra hai đội tinh binh? Hóa ra, Liêu chủ từ khi phái Gia Luật Sa đi, hai mí mắt cứ giật không ngừng, trong lòng cứ thấp thỏm không yên, luôn cảm thấy lần này quân Tống là người đến không thiện, người thiện không đến, viện quân phái ra chi viện U Châu, có khả năng là bánh bao thịt đánh chó, có đi không về. Thế là, không lâu sau khi Gia Luật Sa xuất binh, ông lại phái ra đợt viện quân thứ hai, Gia Luật Tà Chẩn và Gia Luật Hưu Ca, hai tướng mỗi người dẫn hai vạn tinh binh bộ đội của mình, tới trợ chiến.

Gia Luật Hưu Ca trí dũng song toàn, anh dũng thiện chiến, là danh tướng nước Liêu. Đội quân ông dẫn dắt, là đội quân tinh nhuệ được huấn luyện nghiêm chỉnh, hung hãn vô cùng, xung phong hãm trận, không gì không lấy một địch mười, lấy mười địch trăm. Ông dự đoán quân Tống, Liêu chắc chắn sẽ triển khai quyết chiến tại Cao Lương Hà, liền bàn bạc với Gia Luật Tà Chẩn, mỗi người dẫn quân bộ đội của mình, chia làm hai đường từ hai bên trái phải giết tới, vừa đến Cao Lương Hà, quả nhiên thấy tiền đội quân Liêu bại trận lui xuống, hai người lấy tiếng pháo làm hiệu, dẫn quân xung phong giết tới.

Quân Tống giao tranh mấy canh giờ, đã là tinh bì lực kiệt, sao chịu nổi sự hoành hành ngang dọc của hai đội quân kình địch, chống đỡ không nổi, ngay lập tức loạn đội hình.

Gia Luật Hưu Ca kinh qua chiến trường lâu năm, tuyệt đối sẽ không bỏ qua cơ hội giết địch tốt như vậy, đích thân dẫn một đội quân sinh lực, giết thẳng vào trướng trung quân quân Tống, thẳng hướng hoàng đế Triệu Tống là Triệu Huýnh, muốn bắt giặc bắt trước bắt vua, làm một cuộc hành động trảm thủ.

Phan Mỹ và chúng tướng sĩ mỗi người đối chọi chém giết với Liêu tướng Liêu binh, lại vứt bỏ hoàng đế của họ ra sau đầu, quên cả hộ giá.

Triệu Huýnh thấy quân Liêu giết hướng trướng trung quân, vừa hô lớn cứu giá, vừa bỏ chạy tan tác. Phụ Siêu cùng Hô Diên Tán nghe tiếng Hoàng thượng hò hét, một người múa đao thép, một người vung roi sắt, song song giết tới, chặn Gia Luật Hưu Ca, Triệu Huýnh liều mạng xông ra vòng vây, chạy về hướng Trác Châu.

Phan Mỹ và chúng tướng dẫn tàn binh, lần lượt chạy về, kiểm điểm nhân số, tướng sĩ trận vong hơn một vạn người.

Đại Tống kể từ khi Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn khai quốc đến nay, lớn nhỏ mấy chục trận, chưa bao giờ bại thảm hại như hôm nay. Lúc này mặt trời đã ngả về tây, quân Tống đang chuẩn bị vào thành Trác Châu nghỉ ngơi, không ngờ Gia Luật Hưu Ca dẫn theo quân Liêu, cầm đuốc, đuổi theo tới nơi, quân Tống hồn bay phách lạc, đâu còn lòng dạ nào để luyến chiến? Hoảng sợ như chó mất chủ, vội vàng như cá lọt lưới, mỗi người giành đường chạy trốn. Đúng là binh bại như núi đổ, không ai cản lại được.

Triệu Huýnh lúc này cũng không còn uy nghiêm của một hoàng đế, quất ngựa phi nhanh, liều mạng chạy về phía nam, trong lúc hoảng loạn, đùi trúng hai mũi tên, ông cắn chặt răng, rút mũi tên, chịu đau mà chạy. Lúc này trời đã về khuya, thêm vào đường xá không quen, ông như con ruồi không đầu, không phân biệt đông tây nam bắc, chạy loạn khắp nơi. Đêm tối mịt mù, phía sau tiếng hò hét giết chóc không ngừng, ngay cả tọa kỵ cũng đối chọi với ông, hai móng đào đất, tại chỗ xoay vòng, chính là không chịu đi.

Triệu Huýnh gấp đến không còn cách nào, siết chặt dây cương, vung roi quất loạn, tọa kỵ không chịu nổi đau đớn, đành chạy loạn, bõm một tiếng, lại nhảy vào một bãi bùn bên đường, giãy dụa một chút, càng lún càng sâu, cuối cùng lún trong bãi bùn, không thể động đậy. Triệu Huýnh vội hét thị vệ cứu giá, không thấy trả lời, nhìn quanh một cái, bốn phía trống rỗng, không thấy bóng người, hóa ra, ông đã bị lạc đơn lẻ.

5, Dương Nghiệp cứu chủ

Triệu Huýnh muốn xuống ngựa, nhưng trước sau trái phải đều là bùn, căn bản là không có chỗ đặt chân. Đành phải ngồi trên lưng ngựa, tuyệt vọng kêu lên: "Trẫm bị Thôi Hàn lầm hại, ai đến cứu trẫm!" Tuy nhiên, bốn phía trống rỗng, ngoài tiếng gió, thỉnh thoảng còn truyền đến tiếng sói hú ra, không có một tiếng người.

Đang lúc Triệu Huýnh tuyệt vọng, đột nhiên nhìn thấy phía trước lửa sáng chớp nhoáng, có một đội nhân mã đi tới bên này, nhưng trời đã tối, không nhìn rõ là quân Nam, hay quân Bắc, Triệu Huýnh hoang mang không định, phủ phục trên lưng ngựa không dám lên tiếng. Đợi quân tới gần, dưới ánh đuốc, trong mịt mù, ông nhìn thấy một viên đại tướng, đầu đội mũ bạc, mình mặc giáp vàng, eo quấn một sợi ngọc đai sáng bóng, tay cầm đao thúc ngựa, đi đầu mở đường, trên cờ lớn lờ mờ nhìn ra là một chữ "Dương", Triệu Huýnh nhận ra rồi, tướng quân trên lưng ngựa chính là Dương Nghiệp áp giải lương thảo quân khí của quân Tống. Lập tức vứt bỏ vẻ mặt sầu muộn ra ngoài chín tầng mây, lớn tiếng kêu lên: "Dương Nghiệp mau đến cứu giá!"

Hóa ra, Dương Nghiệp sau khi hàng Tống, vốn đã đi theo quân thảo phạt U, Kế, xuất phát không lâu, Triệu Huýnh lệnh ông quay về Thái Nguyên, áp vận lương khí tiếp tế quân nhu. Cho nên mới đến muộn mấy ngày. Ông còn chưa biết quân Tống đã chiến bại, áp tải lương khí, tiếp tục tiến về U, Kế. Đang lúc đi đường, bỗng nhiên nghe thấy "Dương Nghiệp mau đến cứu giá!", không khỏi nghi hoặc nổi lên, tưởng là Lưu Kế Nguyên sau khi về Tống giữa đường trốn thoát sa cơ ở đây, ông nằm mơ cũng không ngờ tới, người kêu cứu giá là hoàng đế Triệu Tống Triệu Huýnh.

Dương Nghiệp nghe tiếng kêu cứu, ghìm dây cương, lệnh xe ngựa dừng tiến, ngẩng đầu nhìn quanh, ông đứng cao, nhìn xa, bãi bùn Triệu Huýnh sa lầy, lại ở nơi tối tăm, cho nên, không nhìn thấy một người một ngựa trong hố bùn bên đường, đang lúc do dự, tiếng kêu lại nổi lên: "Dương Nghiệp, trẫm ở đây!"

Dương Nghiệp lúc này mới nghe rõ, tiếng kêu truyền ra từ bãi bùn bên đường. Ông vội vàng nhảy xuống ngựa, tung mình nhảy vào bãi bùn, bế Triệu Huýnh lên nhẹ nhàng, đưa cho một tiểu tướng trên bờ, sau đó quay lại bãi bùn, tốn hết chín trâu hai hổ, mới dẫn dắt ngự mã lên bờ.

Triệu Huýnh ngồi trên bờ, thở hổn hển chưa định, tiểu tướng vừa đón ông lên bờ đã băng bó vết thương mũi tên trên đùi cho ông. Dương Nghiệp qua hành lễ, kéo tiểu tướng quỳ xuống đất bái yết nói: "Dương Nghiệp cứu giá tới chậm, xin bệ hạ xá tội!"

"Ngươi cứu giá có công, có tội gì? Mau mau đứng lên!" Triệu Huýnh chỉ tiểu tướng bên cạnh Dương Nghiệp hỏi: "Vị tiểu tướng này là ai?"

Dương Nghiệp cung kính đáp: "Đây là con chó của thần Dương Diên Lãng."

Triệu Huýnh khen ngợi rằng: "Ừ! Đúng là hổ phụ không sinh khuyển tử a!"

Đang lúc này, phía sau tiếng vang lại nổi lên, dường như có đại quân mã giết tới. Triệu Huýnh nhíu mày nói: "Quân truy đuổi lại đến, làm sao bây giờ?"

Dương Nghiệp cao giọng đáp: "Xin bệ hạ đi trước một bước, thần cha con chặn quân truy đuổi." Nói xong, liền đi dắt ngự mã. Nào ngờ ngự mã đã nằm đất không dậy nổi, không thể cưỡi nữa, quay lại nói với Triệu Huýnh: "Ngự mã không được rồi, xin bệ hạ cưỡi chiến mã của thần đi trước."

"Ngươi muốn đẩy lui địch, sao có thể không có ngựa?" Triệu Huýnh chỉ xe lương nói: "Dọn ra một chiếc xe lừa chở lương hưởng quân khí, trẫm tạm ngồi xe lừa đi trước vậy."

Dương Nghiệp lập tức lệnh binh sĩ dọn ra một xe lương, mời Triệu Huýnh lên xe, phái một đội binh sĩ, bảo vệ Hoàng thượng, thẳng hướng nam đi. Đội xe vận lương cũng cùng nhau quay đầu xe quay trở lại.

Dương Nghiệp cùng con trai Dương Diên Lãng, song song đứng giữa đường, nghiêm trận đợi địch, chuẩn bị cùng quân Liêu quyết một trận tử chiến.

Hai cha con đợi một lát, một đội quân mã dần dần đi tới, nhìn kỹ lại, hóa ra là Mạnh Huyền Triết, Thôi Ngạn Tiến, Lưu Đình Hàn, Lý Hán Quỳnh... một đám tướng Tống, mang theo bại binh tàn tốt, ai nấy đều ủ rũ, chật vật không chịu nổi. Lại qua một lát, Phan Mỹ dẫn tàn binh cũng qua tới. Phan Mỹ nhìn thấy Dương Nghiệp, vội vàng hỏi: "Hoàng thượng đi đâu rồi, Dương tướng quân có nhìn thấy không?"

Thật là một Phan Mỹ, thân là chiêu thảo sứ, chủ soái ba quân, không những đánh bại trận, lại còn làm mất cả hoàng đế.

Dương Nghiệp kể lại tình huống gặp Triệu Huýnh một lượt. Phan Mỹ lòng còn sợ hãi nói: "Phía sau còn có quân truy đuổi, làm sao bây giờ?"

Dương Nghiệp an ủi ông rằng: "Hai cha con ta, còn đang chuẩn bị ở đây đẩy lui địch, nay được chúng tướng soái tới nơi, còn sợ cái gì?"

Phan Mỹ tự cảm hổ thẹn, liền lệnh Dương Nghiệp chỉ huy tàn binh, liệt trận đợi địch.

Quân Tống vừa liệt xong đội hình, quân Liêu đã áp sát, tiền đội hai viên Liêu tướng, một người gọi Ngột Hoàn Nô, một người gọi Ngột Lý Hề. Dương Nghiệp múa thương nhảy ngựa, dẫn đầu xuất trận, quát lớn: "Hồ lỗ mau chạy, Tống tướng Dương Nghiệp ở đây."

Ngột Hoàn Nô, Ngột Lý Hề đại nộ, song song tiến lên nghênh chiến, Dương Nghiệp song chiến hai tướng, không chút sợ hãi. Dương Diên Lãng sợ cha có sơ suất, vội vàng đĩnh thương thương tiến lên, tiếp Ngột Lý Hề chém giết. Dương Nghiệp đánh với Ngột Hoàn Nô không bao hiệp, một thương hất Ngột Hoàn Nô ngã ngựa, bồi thêm một thương, đưa tới gặp Diêm Vương.

Ngột Lý Hề trong lòng hoảng sợ, đại đao trong tay nới lỏng ra, Dương Diên Lãng nhìn ra sơ hở, đâm một thương vào ngực, đâm Ngột Lý Hề ngã ngựa. Tướng sĩ quân Tống thấy Dương Nghiệp cha con giết chết Liêu tướng, phát một tiếng reo, đồng loạt tiến lên trợ chiến. Quân Liêu không chịu nổi, trong chốc lát tan tác như chim muông. Quân Tống truy sát mấy dặm, đoạt được một số quân khí, thu quân về Định Châu, dọc đường đuổi kịp hoàng đế Triệu Huýnh.

Triệu Huýnh dẫn bại quân, một đường điên cuồng chạy về phía nam đến Định Châu, sau khi chấn chỉnh sơ bộ, hạ lệnh thu quân hồi triều. Lệnh Mạnh Huyền Triết đóng quân Định Châu; Thôi Ngạn Tiến đóng quân Quan Nam; Lưu Đình Hàn, Lý Hán Quỳnh đóng quân Chân Định; lưu Thôi Hàn, Triệu Diên Tiến... viện ứng các trấn.