1. Tai bay vạ gió

Triệu Phổ là công thần khai quốc, dưới thời Thái Tổ giữ chức tể tướng. Do tham ô làm trái pháp luật, cộng thêm việc kẻ đối đầu không đội trời chung là Lư Đa Tốn tìm cách hãm hại, ông bị Thái Tổ trục xuất khỏi kinh thành, đi nhậm chức Tiết độ sứ Hà Dương. Thái Tổ băng hà, Triệu Huýnh lên ngôi. Dù không mấy an tâm về Triệu Phổ, nhưng vì Triệu Phổ là công thần khai quốc, để trấn an lòng người và mượn uy tín của nguyên lão trọng thần làm đẹp mặt cho triều đình, ông muốn triệu hồi Triệu Phổ về kinh. Đúng lúc này, trong triều ngoài dã có lời đồn rằng ngôi vị của tân hoàng đế không chính đáng, "Kim quỹ chi minh" đáng ngờ, còn câu chuyện "Chúc ảnh phủ thanh" thì lan truyền sôi nổi khắp nơi, đại ý là việc kế vị của Triệu Huýnh có chút không minh bạch.

Triệu Huýnh dù đã ngồi lên chiếc ghế trên điện Kim Loan, nhưng thực ra trong lòng cũng có phần sợ sệt, ít nhiều cảm thấy lý chẳng thẳng, khí chẳng hùng, bởi lẽ việc kế vị của ông thuộc loại thao tác vi phạm quy định.

Việc kế vị hoàng đế là một công trình vô cùng phức tạp và phiền phức. Hoàng đế thời cổ đại có tam cung lục viện bảy mươi hai phi tần, thê thiếp một đám lớn, một hoàng hậu chính cung gọi là quốc mẫu, người lãnh đạo hậu cung. Hoàng đế có rất nhiều con trai, con do hoàng hậu sinh ra gọi là đích xuất, con do các phi tần khác sinh ra gọi là thứ xuất. Các con trai đều muốn kế thừa hoàng vị, đều muốn làm hoàng đế. Để tránh việc nội bộ hoàng thất vì tranh giành hoàng vị mà nảy sinh nội loạn, giữ cho việc chuyển giao hoàng vị tương đối ổn định, Trung Quốc thời cổ đại từ thời Xuân Thu đã chế định một văn bản quy phạm pháp luật về vấn đề kế vị: Luật kế vị hoàng đế.

Quy tắc của luật kế vị: Đích trưởng kế thừa, thứ tự nối ngôi. Hoàng đế chết, hoàng vị do con trai trưởng của hoàng hậu kế thừa, nếu con trưởng chết sớm thì có con lập con, không có con thì mới đến lượt con trai thứ của hoàng hậu kế thừa theo thứ tự. Chỉ khi hoàng hậu không có con mới cân nhắc đến con trai trưởng thứ xuất. Hoàng đế không có con thì dựa vào thứ tự thân sơ mà chọn người nối ngôi.

Thái Tổ Triệu Khuông Dận có hai người con trai là Đức Chiêu và Đức Phương, theo quy định của luật kế vị thì dù thế nào cũng không đến lượt người em là Triệu Quang Nghĩa kế vị. Những suy đoán của triều dã về "Chúc ảnh phủ thanh" quả thực là có lý do.

Triệu Huýnh nghe những lời đồn đại này cũng đành bó tay, miệng ở trên người kẻ khác, muốn nói gì thì nói, muốn bịt cũng không bịt nổi. Lúc này, ông nhớ đến Triệu Phổ, người đã bị Thái Tổ trục xuất khỏi kinh thành.

Triệu Phổ vừa là nguyên lão khai quốc, vừa là người chứng kiến tại hiện trường di mệnh trong Kim quỹ. Nếu triệu hồi ông ta về, khi cần thiết, có thể để ông ta ra mặt chứng minh tính hợp pháp cho hoàng vị của mình.

Nghĩ là làm, làm hoàng đế thì có cái khả năng đó. Một tờ chiếu chỉ được truyền đến Hà Dương, triệu hồi Triệu Phổ về kinh sư, cải phong làm Thái tử thái bảo.

Sau khi Triệu Phổ trở lại kinh sư, tể tướng lúc bấy giờ là kẻ thù chính trị Lư Đa Tốn của ông. Việc ông bị biếm khỏi kinh sư phần lớn cũng là do Lư Đa Tốn ban tặng, mà lúc này Lư Đa Tốn đang được hoàng thượng sủng ái tột bậc, việc trong triều một tay che trời.

Triệu Phổ lăn lộn chốn quan trường mấy chục năm, hiểu rõ đạo lý "một triều thiên tử một triều thần". Trong tình thế thân gia tính mạng lúc nào cũng gặp nguy hiểm, trước hết phải tự bảo toàn. Cho nên sau khi tái xuất, thái độ chính trị tự nhiên đã thay đổi, cách đối nhân xử thế cũng thu liễm hơn nhiều. Mỗi ngày chỉ lên triều, bãi triều, làm người biết điều. Ở kinh thành mấy năm, vẫn luôn u uất không được như ý, ngày đêm mưu tính loại bỏ kẻ thù chính trị Lư Đa Tốn.

Lư Đa Tốn cũng chẳng phải dạng vừa, cực kỳ gian xảo. Hắn biết Triệu Phổ là một quả bom nổ chậm, bất cứ lúc nào cũng có nguy cơ phát nổ, nên luôn giữ sự cảnh giác mười hai phần đối với Triệu Phổ. Phàm là nơi nào Triệu Phổ có thể ra tay, hắn đều phòng bị trước, mọi việc làm đều kín kẽ không sơ hở, khiến Triệu Phổ tốn công vô ích mà lại không làm gì được. Đồng thời, hắn còn lợi dụng cơ hội tiếp xúc nhiều với hoàng thượng, thường xuyên dèm pha, xúi giục trước mặt Triệu Huýnh rằng Triệu Phổ năm xưa từng đề nghị lập con trai Thái Tổ là Đức Chiêu làm thái tử, trong lòng hắn không tán thành việc Triệu Huýnh làm hoàng đế. Triệu Huýnh nghe xong những điều này thì đối với Triệu Phổ cũng lạnh nhạt.

Triệu Phổ làm quan nhiều năm, kinh nghiệm lão luyện, trông sắc mặt đoán ý, biết hoàng thượng có thành kiến với mình, cũng biết là Lư Đa Tốn đang giở trò ở giữa, nhưng nhất thời chưa tìm ra cách đối phó Lư Đa Tốn, đành tạm thời nhẫn nhịn.

Lư Đa Tốn là kẻ gian nịnh, lấy việc hại người làm niềm vui, không hại người thì trong lòng ngứa ngáy. Khi địa vị của hắn ở triều đại mới dần vững chắc, lại muốn giở trò hại người, đối tượng lựa chọn tự nhiên chính là kẻ thù truyền kiếp Triệu Phổ.

Triệu Phổ có một người em rể tên là Hầu Nhân Bảo, vốn làm việc ở kinh sư. Lư Đa Tốn có mâu thuẫn với Triệu Phổ, liền nhắm vào em rể của ông. Một tờ lệnh điều động, Hầu Nhân Bảo bị điều đến Ung Châu làm quan địa phương. Ung Châu nằm xa tận Lĩnh Nam, giáp ranh với Giao Châu (thời nhà Đường gọi là An Nam).

Triệu Phổ biết đây là trò của Lư Đa Tốn, nhưng hắn là tể tướng, nhân vật có thực quyền, việc điều động nhân sự như vậy hắn có quyền, muốn phản kháng cũng vô dụng. Nhưng ông lo Hầu Nhân Bảo ở Ung Châu lâu ngày, mấy năm không được điều động, e rằng sẽ chết già nơi đất khách, nên dâng sớ lên Triệu Huýnh, đề nghị xuất binh chiếm Giao Châu. Bởi vì theo thông lệ, trước khi xuất binh đánh Giao Châu, triều đình phải triệu quan địa phương ở Ung Châu giáp ranh với Giao Châu về kinh để hỏi han tình hình. Triệu Phổ muốn nhân cơ hội này giữ em rể lại kinh sư.

Triệu Huýnh vốn hiếu đại hỉ công, xem sớ của Triệu Phổ xong, lập tức chuẩn bị triệu kiến Hầu Nhân Bảo để hỏi việc biên giới.

Lư Đa Tốn cáo già, sớm đã nhìn thấu ý đồ của Triệu Phổ, lập tức vào triều tâu với Triệu Huýnh: "Nghe nói Giao Châu xảy ra nội loạn, lúc này chính là thời cơ đoạt lấy. Nếu trước tiên triệu Hầu Nhân Bảo về kinh sư, ngược lại sẽ khiến Giao Châu cảnh giác. Theo ý thần, chi bằng mật lệnh cho Hầu Nhân Bảo chỉnh đốn binh mã, trực tiếp đánh Giao Châu mới là kế vẹn toàn."

Triệu Huýnh nhẹ dạ cả tin, lại đồng ý với ý kiến của Lư Đa Tốn. Ra chiếu lệnh Hầu Nhân Bảo làm Giao Châu thủy lục chuyển vận sứ, Tôn Toàn Hưng, Lưu Trừng, Giả Thức... cùng đi, dẫn binh tấn công Giao Châu.

Chiêu này của Lư Đa Tốn hoàn toàn nằm ngoài dự liệu của Triệu Phổ, khiến ông trở tay không kịp, muốn thay đổi kế sách cũng không kịp nữa, ông hận Lư Đa Tốn đến tận xương tủy.

Hầu Nhân Bảo phụng chiếu, không dám chậm trễ, lập tức chỉnh đốn binh mã, cùng Tôn Toàn Hưng và những người khác lần lượt xuất phát. Đại quân đi đến cửa sông Bạch Đằng, vừa lúc đụng phải thủy quân Giao Châu đóng quân ở ven sông, trên mặt sông đỗ hàng trăm chiến thuyền. Hầu Nhân Bảo tiên phong xông vào doanh trại địch, quân Tống thấy chủ soái đi đầu, ai dám tụt lại phía sau, hét lớn một tiếng, cùng xông vào doanh trại quân Giao Châu. Quân Giao Châu không phòng bị, tức thì tan tác như chim thú. Quân Tống đại thắng, đoạt được hai trăm chiến hạm.

Hầu Nhân Bảo đợi Tôn Toàn Hưng và những người khác đến, cùng họ bàn bạc tiếp tục tấn công sâu vào Giao Châu, tự mình làm tiên phong, hẹn Tôn Toàn Hưng và những người khác theo sau. Không ngờ Tôn Toàn Hưng và những người khác lại đóng binh ở nơi giáp ranh với Giao Châu, án binh bất động, để Hầu Nhân Bảo dẫn quân tiến sâu vào đất địch.

Hầu Nhân Bảo đơn độc dẫn quân giết vào Giao Châu, dọc đường không gặp phải sự kháng cự hiệu quả nào, dọc đường thế như chẻ tre. Đang lúc quân Tống giành thắng lợi từng bước, thì Tri phủ quân sự Giao Châu là Lê Hoàn phái người gửi đến một bức thư, khẩn cầu quân Tống dừng tấn công, họ tình nguyện đầu hàng. Hầu Nhân Bảo tin là thật, ra lệnh cho binh sĩ cắm trại đóng quân, đợi địch đến hàng. Sau khi nghỉ ngơi cũng không phòng bị, đêm khuya thanh vắng, Lê Hoàn đột ngột dẫn binh tập kích doanh trại quân Tống.

Tướng sĩ quân Tống sau cuộc hành quân đường dài đã vô cùng mệt mỏi. Buổi tối nghỉ ngơi, tưởng rằng có thể ngủ một giấc ngon lành, nên sớm cởi giáp tháo vũ khí, an nhiên ngủ say. Khi quân địch bất ngờ ập đến, các binh sĩ còn đang trong giấc mộng, tỉnh dậy thì người chưa kịp mặc giáp, ngựa chưa kịp lên yên, đầu óc mơ hồ không có chút sức kháng cự nào, kẻ chết kẻ chạy. Hầu Nhân Bảo cũng chết trong loạn quân.

Thương cho Hầu Nhân Bảo, đang sống yên ổn, dù Ung Châu nằm ở ngoài Lĩnh Nam, cách xa kinh thành, nhưng dù sao vẫn còn giữ được mạng sống. Triệu Phổ dâng sớ lên Triệu Huýnh, vốn tưởng có thể điều Hầu Nhân Bảo về kinh sư, ai ngờ Lư Đa Tốn xen vào một tay, khiến Hầu Nhân Bảo bỏ xác nơi Giao Châu, trở thành hồn ma cô độc chốn đất khách, Hầu Nhân Bảo e là chết không nhắm mắt.

Là Triệu Phổ hại chết Hầu Nhân Bảo, hay Lư Đa Tốn hại chết Hầu Nhân Bảo? E rằng chỉ có thể dùng câu "Thành môn thất hỏa, ương cập trì ngư" (Cửa thành cháy, vạ lây cá dưới ao) để nói về sự việc này.

Triệu Huýnh biết tin quân Tống bại trận ở Giao Châu, lập tức hạ chiếu bãi binh, lệnh cho những kẻ án binh bất động là Tôn Toàn Hưng, Lưu Trừng, Giả Thức áp giải về kinh sư, chém đầu bêu thị chúng.

Triệu Phổ biết tin em rể tử trận nơi sa trường, thầm hối hận, vốn muốn âm thầm giúp đỡ em rể Hầu Nhân Bảo, không ngờ lại hại hắn mất mạng. Vì hối hận mà sinh hận, ông càng hận Lư Đa Tốn đến thấu xương. Thù cũ chưa báo, lại thêm hận mới, hận không thể lăng trì Lư Đa Tốn, băm vằm vạn đoạn, móc tim gan hắn ra cho chó hoang ăn, mới hả được cơn giận.

Lư Đa Tốn lúc này đang được hoàng thượng sủng ái rất mực, hắn biết Hầu Nhân Bảo chết rồi, mình lại nợ Triệu Phổ một mạng người, mối thù giữa hai người lại càng sâu hơn, cho nên việc phòng bị Triệu Phổ càng nghiêm ngặt hơn. Hắn biết Triệu Phổ là lão thần, có sức ảnh hưởng lớn trong triều thần, lo ông liên kết với các đại thần trong triều dâng sớ đàn hạch mình, bèn quy định tất cả sớ tấu của triều thần dâng lên Triệu Huýnh đều phải báo lên chỗ hắn trước. Hắn xem xong, ký mười chữ "bất cảm vọng trần lợi tiện, hy vọng ân vinh" (không dám tùy tiện tâu bày lợi tiện, hy vọng ơn vinh) thì mới được báo lên cho Triệu Huýnh ngự lãm. Hắn là tể tướng, có quyền này, triều thần dù trong lòng không phục cũng không thể cưỡng lại.

Triệu Phổ thấy Lư Đa Tốn phòng bị chặt chẽ, không có kẽ hở để lợi dụng, không có kế sách gì, đành tạm thời nén cơn giận này, chờ đợi cơ hội rồi báo thù sau.

2. Huynh đệ tương tàn

Con người khi vừa sinh ra, vốn không phân biệt thiện ác, thiện ác là hình thành từ hậu thiên. Một đời người cũng không phải là không thay đổi, vì nhiều nguyên nhân khác nhau, có người vì thiện mà chuyển thành ác, có người vì ác mà chuyển thành thiện. Tình yêu có thể làm tan chảy hận thù trong lòng người, hận thù cũng có thể khiến người ta mất đi lý trí.

Triệu Phổ ngày ngày sống trong hận thù, giống như một con chó săn, chăm chú quan sát nhất cử nhất động của Lư Đa Tốn, ông muốn tìm sơ hở, tìm cơ hội, đột ngột ra tay đánh gục Lư Đa Tốn.

Tháng ba năm Thái Bình Hưng Quốc thứ sáu (981), con trai thứ hai của Thái Tổ là Hưng Nguyên doãn Triệu Đức Phương mắc một căn bệnh lạ, thời gian không lâu sau thì chết một cách khó hiểu, khi chết mới hai mươi ba tuổi, cách ngày anh trai Triệu Đức Chiêu tự sát chưa đầy một năm. Triệu Huýnh khóc mấy tiếng sau đó liền hạ chiếu truy tặng Đức Phương làm Trung thư lệnh, truy phong Kỳ vương.

Người kế vị hoàng vị trong di mệnh Kim quỹ, sau Triệu Huýnh chỉ còn lại mỗi hoàng đệ Triệu Đình Mỹ. Triệu Đình Mỹ thấy hai hoàng tử một người tự sát mà chết, một người lại bệnh chết không rõ nguyên do, trong lòng vô cùng bất an. Cảm thấy cái chết của hai người ít nhiều đều có mối liên quan không rõ ràng với nhị ca Triệu Huýnh, nội tâm vô cùng lo sợ, để tránh họa, đành gửi gắm tâm tư vào tửu sắc, sống khép kín.

Các thuộc hạ cũ của Triệu Huýnh thời còn làm Tấn vương là Sài Vũ Tích, Triệu Dung, Dương Thủ Nhất nhân cơ hội gây sóng gió, tiến cung mật tấu, vạch trần Tần vương Triệu Đình Mỹ kiêu căng bất hợp pháp, có ý mưu phản.

Triệu Huýnh đối với việc này bán tín bán nghi. Trước đây, Triệu Huýnh có việc gì thường bàn bạc với Lư Đa Tốn, nhưng Lư Đa Tốn lại có quan hệ riêng tư khá tốt với Tần vương, có lẽ Lư Đa Tốn cũng liên quan đến việc này cũng nên. Triệu Huýnh lần này để tâm hơn, ông không tìm Lư Đa Tốn mà tìm Triệu Phổ. Ông tìm Triệu Phổ còn có một ý khác, Tần vương Triệu Đình Mỹ liên quan đến việc kế vị hoàng vị, di mệnh Kim quỹ là "huynh chung đệ cập" (anh chết em nối). Sau Thái Tổ là Triệu Huýnh, sau Triệu Huýnh là Đình Mỹ, sau Đình Mỹ là Đức Chiêu, sau Đức Chiêu là Đức Phương. Trình tự kế vị này thật kỳ quái. Ông tìm Triệu Phổ là muốn thử xem lòng trung thành của Triệu Phổ, xem ông ta còn giá trị lợi dụng hay không. Chính lần thử này đã khiến triều Tống xuất hiện một đại án kinh thiên, để lại cho hậu thế một ẩn đố thiên cổ.

Triệu Phổ cáo già tuyệt đối sẽ không bỏ qua bất kỳ cơ hội mong manh nào, khi Triệu Huýnh hỏi ông về chuyện Tần vương Triệu Đình Mỹ mưu đồ tạo phản, ông bày tỏ không rõ lắm, không dám kết luận vội vàng. Tuy nhiên, ông sẵn sàng điều tra việc này, nếu có dấu vết gì chắc chắn sẽ bẩm báo kịp thời với Triệu Huýnh.

Sau khi Triệu Huýnh gật đầu đồng ý, Triệu Phổ đột ngột quỳ rạp xuống đất dập đầu liên tục, nói có việc muốn tâu rõ với hoàng thượng.

Triệu Huýnh giơ tay ra hiệu cho Triệu Phổ đứng dậy nói chuyện.

Triệu Phổ đứng dậy nói ông là đại thần hai triều, năm xưa từng được Thái hậu ban ân, là người chứng kiến tại hiện trường di mệnh của Chiêu Hiến Thái hậu, đối với Quan gia trung thành tuyệt đối, vì bị kẻ gian quyền thế hãm hại mới bị Thái Tổ trách phạt. Năm xưa khi bị đày ra khỏi kinh thành, ông từng dâng sớ lên Thái Tổ tự biện, nói rằng ông ủng hộ hoàng thượng kế vị, tờ sớ lúc đó nhất định được lưu trữ. Ông khẩn cầu Triệu Huýnh lục lại hồ sơ. Nếu có thể trả lại cho ông một sự trong sạch, ông chết cũng không hối tiếc.

Triệu Huýnh gật đầu nhẹ, không tỏ thái độ gì, đợi sau khi Triệu Phổ lui ra liền lệnh cận thần tìm lại tờ sớ năm xưa của Triệu Phổ. Thế nhưng lục lọi khắp các hồ sơ năm đó vẫn không tìm thấy. Có lão cận thần hồi tưởng lại, nhớ là có việc này, hình như do Thái Tổ cất trong Kim quỹ.

Triệu Huýnh lập tức lệnh người mở Kim quỹ ra xem, quả nhiên thấy tờ sớ trước đây của Triệu Phổ. Triệu Huýnh xem xong, tức thì tỉnh ngộ, cảm thấy Triệu Phổ hóa ra là đại trung thần của mình. Thế là thái độ của ông đối với Triệu Phổ thay đổi một trăm tám mươi độ, hạ chỉ phong Triệu Phổ làm Tư đồ, kiêm Thị trung, phong Lương Quốc công, và mật lệnh ông âm thầm điều tra vụ Tần vương Triệu Đình Mỹ mưu phản.

Sau khi Triệu Phổ lĩnh mật lệnh về nhà, ba ngày không bước chân ra khỏi cửa, ông phải sắp xếp lại suy nghĩ, trù tính kế hoạch bước tiếp theo. Trước hết, ông phải lĩnh hội ý đồ thực sự của Triệu Huýnh khi giao cho mình nhiệm vụ này là gì, cuối cùng muốn đạt được mục đích gì. Sau ba ngày ba đêm suy tính, ông dường như đã đoán ra tâm ý của Triệu Huýnh. Sau khi khổ tâm suy nghĩ, cuối cùng ông nghĩ ra một cách để đánh gục kẻ thù chính trị Lư Đa Tốn, tuy cách này rất tổn hại, không đường hoàng, nhưng mặc kệ đi! Vì báo thù, thì phải không từ thủ đoạn, làm kẻ tiểu nhân một lần cũng được.

Con chó săn cuối cùng cũng xuất kích.

Tháng ba năm Thái Bình Hưng Quốc thứ bảy (982), Triệu Huýnh chuẩn bị tuần tra Tây Trì, bỗng nhận được mật báo của Sài Vũ Tích và Dương Thủ Nhất nói rằng Tần vương Triệu Đình Mỹ mưu đồ làm loạn, muốn ra tay giữa đường khi thánh giá tuần tra Tây Trì, xin thánh thượng sớm phòng ngừa.

Triệu Huýnh không suy nghĩ nhiều, lại càng không phái người đi điều tra thực hư, quyết đoán hạ chiếu bãi chức Khai Phong phủ doãn của Triệu Đình Mỹ, đuổi khỏi kinh thành, tống cổ đến Lạc Dương nhậm chức Tây Kinh lưu thủ.

Kẻ mật báo lập tức được đề bạt trọng dụng, Sài Vũ Tích được thăng làm Xu mật phó sứ, Dương Thủ Nhất thăng làm Xu mật đô thừa chỉ.

Sự sụp đổ đột ngột của Triệu Đình Mỹ khiến văn võ bá quan đều cảm thấy khó hiểu, bởi vì nói Triệu Đình Mỹ mưu đồ bất chính cũng không đưa ra được bằng chứng, chỉ dựa vào một lá thư mật báo mà kết luận, thật sự rất khó thuyết phục người khác.

Đây là một ván cờ do Triệu Phổ bày ra.

Triệu Phổ biết rằng, theo di mệnh của Thái hậu, Triệu Đình Mỹ là người kế vị hoàng vị thứ hai, quan hệ với Triệu Huýnh rất vi tế. Chọn Triệu Đình Mỹ làm điểm đột phá rất hợp ý Triệu Huýnh, nguyên do ở giữa chỉ có Triệu Phổ là người hiểu rõ nhất.

Triệu Phổ vốn không có thù oán gì với Tần vương Triệu Đình Mỹ. Tuy nhiên, để hạ bệ Lư Đa Tốn, ông đành phải bắt đầu từ Triệu Đình Mỹ, đặt một cái bẫy, giăng một ván cờ. Bởi vì quan hệ giữa Lư Đa Tốn và Triệu Đình Mỹ không bình thường, hạ bệ được Triệu Đình Mỹ, Lư Đa Tốn sẽ mất đi một chỗ dựa, quan trọng hơn là theo di chúc của Thái hậu, Triệu Đình Mỹ là người kế vị hoàng vị duy nhất còn sống ngoài Triệu Huýnh ra, quan hệ với hoàng thượng rất vi tế, điểm này Triệu Phổ hiểu rõ hơn bất cứ ai. Đây chính là nước cờ cao tay mà Triệu Phổ đã đóng cửa suy nghĩ mấy ngày mới nghĩ ra.

Tần vương Triệu Đình Mỹ đổ rồi, Lư Đa Tốn cũng đoán được sẽ bất lợi cho mình, nhưng hắn vẫn nuôi hy vọng may mắn, không mấy để ý, hơn nữa hắn cũng rất tham luyến cái ghế tể tướng này, không cam tâm rời bỏ chính đàn. Chính sự do dự này đã cho Triệu Phổ cơ hội.

Triệu Phổ sẽ không tha cho Lư Đa Tốn, ông dò la bí mật, cuối cùng tìm ra sơ hở của Lư Đa Tốn, đó là hắn phái thân tín cấu kết với Tần vương. Người thân tín này tên là Triệu Bạch, thông đồng với Khổng mục quan Diêm Mật, tiểu lại Vương Kế Huân, Phàn Đức Minh... trong phủ Tần vương. Quan hệ giữa Tần vương và Lư Đa Tốn thân thiết, đều là mấy người này ở giữa móc nối. Triệu Bạch thường đem cơ mật trong triều mật báo cho Triệu Đình Mỹ, và truyền lời của Lư Đa Tốn cho Triệu Đình Mỹ: "Mong hoàng thượng sớm yến giá (chết), để thần tiện bề hầu hạ Tần vương."

Triệu Đình Mỹ cũng phái Phàn Đức Minh đi nói với Lư Đa Tốn rằng: "Lời của ông rất hợp ý ta, ta cũng mong hoàng thượng sớm yến giá để ta làm hoàng đế."

Triệu Phổ không khách khí dâng lên cho hoàng đế, Triệu Huýnh vô cùng giận dữ nói: "Huynh chung đệ cập vốn đã có di ngôn trong Kim quỹ, nhưng trẫm đang ở độ tuổi tráng niên, Đình Mỹ sao lại nôn nóng như vậy chứ? Trẫm đối đãi với Lư Đa Tốn cũng không tệ, chẳng lẽ hắn còn chưa đủ thỏa mãn, nhất định phải để Đình Mỹ làm hoàng đế hay sao?"

Triệu Phổ tâu rằng: "Từ xưa đến nay đế vương truyền ngôi là cha truyền con nối, năm xưa Thái Tổ đã nhầm, hôm nay bệ hạ sao có thể sai thêm lần nữa?"

Câu nói này của Triệu Phổ là kết quả sau ba ngày ba đêm trầm tư suy nghĩ, trù tính. Hôm nay cuối cùng đã tìm được cơ hội nói thẳng ra trước mặt Triệu Huýnh.

Sự trù tính của Triệu Phổ quả nhiên không sai, lời này vừa thốt ra liền trúng ý Triệu Huýnh, ông muốn mượn đề tài để nghiêm trị Lư Đa Tốn và đồng bọn. Lập tức hạ chiếu trách cứ Lư Đa Tốn bất trung, giáng chức làm Binh bộ thượng thư. Ngày hôm sau lại hạ lệnh bắt giữ Lư Đa Tốn, nhốt vào thiên lao. Những người liên quan đến vụ án như Triệu Bạch, Diêm Mật, Vương Kế Huân, Phàn Đức Minh... đều bị bắt quy án.

Triệu Huýnh ra lệnh cho Hàn lâm học sĩ Lý Phưởng làm đầu, bao gồm học sĩ Hộ Mông, Vệ úy khanh Thôi Nhân Ký, Ngự sử Đằng Chính Trung... lập thành một hội đồng xét xử, công tâm xét xử Lư Đa Tốn và đồng bọn.

Trong quá trình xét án, Triệu Bạch và những người khác khai nhận toàn bộ những việc đã làm, sau đó đối chất với Lư Đa Tốn, Lư Đa Tốn cũng không thể chối cãi.

Lý Phưởng đem kết quả xét xử dâng lên Triệu Huýnh.

Triệu Huýnh lại triệu tập văn võ bá quan triều nghị về vụ án của Lư Đa Tốn.

Thái tử thái sư Vương Phổ cùng 74 người đồng loạt dâng tấu: Lư Đa Tốn thân là tể tướng lại tâm hoài hai chí, tiết lộ cơ mật, ám kết thân vương, trù ẻo đương kim thánh thượng, thuộc loại đại nghịch bất đạo, nên theo pháp luật xử chém; Tần vương Triệu Đình Mỹ cũng xử chung vụ án; những tội phạm còn lại đều chiếu theo luật lệ Đại Tống mà trừng trị.

Triều nghị vừa xong, quyết định xử lý đã ban xuống.

Tước đoạt quan tước của Lư Đa Tốn, đày đi Nhai Châu sung quân. Năm Ung Hi thứ hai (985), Lư Đa Tốn chết ở Nhai Châu; đồng phạm là Triệu Bạch, Diêm Mật, Vương Kế Huân, Phàn Đức Minh... bị đưa ra ngoài cổng kinh thành chém đầu, tịch thu toàn bộ gia sản, thân quyến bị lưu đày ra hải đảo; Triệu Đình Mỹ bị ép trở về phủ riêng, con cái của ông không được xưng là hoàng tử hoàng nữ nữa.

Lư Đa Tốn quê gốc ở Hà Nam, mộ tổ tiên đều ở Hà Nam. Tương truyền, đêm trước ngày hắn phạm tội, trời mưa tầm tã, sấm chớp đùng đoàng, lửa trời đốt cháy sạch rừng cây trước mộ tổ tiên nhà hắn. Lúc đó người ta cảm thấy rất kinh ngạc. Đến khi Lư Đa Tốn phạm tội bị đày đi sung quân, người ta đều nói đây là bị thiên khiển, khí số nhà họ Lư đã tận.

Triệu Phổ mượn vụ án Lư Đa Tốn ám thông Tần vương, vừa đả kích được kẻ thù chính trị Lư Đa Tốn, vừa lấy lòng được Triệu Huýnh, một mũi tên trúng hai đích.

Lư Đa Tốn chết rồi, nhưng vận mệnh bi thảm của Triệu Đình Mỹ vẫn chưa kết thúc. Triệu Phổ cảm thấy ông ta là một mối họa ẩn giấu, nếu có ngày đông sơn tái khởi thì mình sẽ không có kết cục tốt đẹp gì, chi bằng làm một lần cho xong, âm thầm xúi giục Khai Phong tri phủ Lý Phù dâng một tờ sớ nói rằng Triệu Đình Mỹ ở nhà vẫn không biết hối cải, miệng còn buông lời oán hận.

Triệu Huýnh đặc biệt coi trọng loại sớ tấu này, hạ chiếu giáng Triệu Đình Mỹ làm Phù Lăng huyện công, an trí tại Phòng Châu, và hạ lệnh cho Phòng Châu tri châu Diêm Ngạn phái người giám sát nghiêm ngặt.

Triệu Đình Mỹ bị đày đến một vùng núi xa xôi hẻo lánh, thân phận cũng từ một thân vương biến thành một tù nhân mất tự do.

Tiện thể nói thêm là Lý Phù cũng không nhận được lợi lộc gì. Vì Triệu Phổ sợ hắn tiết lộ bí mật nên đã kiếm cớ biếm hắn đi làm một chức quan nhỏ ở địa phương.

Triệu Huýnh vì Hữu bộc xạ Thẩm Luân không phát hiện ra âm mưu của hai người Lư Đa Tốn và Triệu Phổ, có lỗi lầm thiếu trách nhiệm, hạ chiếu bãi miễn chức tể tướng của ông, giáng làm Công bộ thượng thư. Tả bộc xạ Tiết Cư Chính lúc này đã qua đời, thế là bổ nhiệm Đậu Xưng, Lý Phưởng cùng làm Tham tri chính sự.

Triệu Phổ đạo diễn một vụ án kinh thiên Tần vương mưu đồ tạo phản, loại bỏ kẻ thù chính trị Lư Đa Tốn. Triệu Huýnh lợi dụng mâu thuẫn giữa Triệu Phổ và Lư Đa Tốn, tiêu diệt người kế vị thứ ba trong di mệnh Kim quỹ ngoài mình ra, dọn sạch chướng ngại vật cuối cùng cho việc truyền ngôi cho con trai. Quân thần hai người, ai nấy đều đạt được mục đích của mình.

Triệu Phổ đánh bại Lư Đa Tốn, trút được cơn giận trong lòng, thầm vui vẻ mấy ngày liền, lại bắt tay vào làm việc hăng say. Nhưng ông quên một điều, khi ông đánh gục Lư Đa Tốn, cũng đồng thời nhổ tận gốc mối lo âu trong lòng Triệu Huýnh, từ nay về sau Triệu Huýnh có thể gối cao đầu mà ngủ.

Trung Quốc có câu cổ ngữ rằng: "Điểu tận cung tàng" (Chim hết thì cung bị cất). Hán Cao Tổ Lưu Bang giành được thiên hạ liền tàn sát công thần chính là bài học nhãn tiền. Triệu Phổ dường như đã quên mất đoạn lịch sử này, ông cho rằng mình là công thần của triều đại mới, lại có thể làm một trận lớn như thời Thái Tổ. Thật ra ông đã nhầm, ngày tốt lành của ông cũng không còn nhiều nữa.

Ban đầu Triệu Huýnh trọng dụng Triệu Phổ có hai mục đích: một là vì ông là người chứng kiến duy nhất di chúc của Thái hậu, trọng dụng ông là muốn thông qua ông để chứng minh tính hợp pháp trong việc kế vị của mình, đây là điều chính. Hai là thể hiện mình coi trọng lão thần thời Thái Tổ. Nay mục đích thứ nhất đã đạt được, hơn nữa còn có lợi nhuận ngoài dự kiến: loại bỏ được mối lo âu trong lòng. Không còn nỗi lo này nữa, Triệu Huýnh dần cảm thấy Triệu Phổ có chút chướng mắt. Bởi vì quyền thế của Triệu Phổ quá lớn, có cảm giác quyền cao át chủ, Triệu Huýnh trong lòng rất khó chịu, hơn nữa Triệu Phổ còn thích tính toán mấy chuyện oán hận nhỏ nhặt, quần thần ít nhiều có lời ra tiếng vào. Trước đây Triệu Huýnh cần dùng ông nên những khuyết điểm nhỏ này có thể bỏ qua không tính, còn bây giờ, những khuyết điểm này chính là khuyết điểm.

Triệu Huýnh là hoàng đế, ông không hồ đồ, nếu vô cớ mà bãi chức Triệu Phổ thì sẽ gây ra cảm giác "qua cầu rút ván", ông sẽ không làm thế. Trong một buổi triều hội, ông rất quan tâm nói với quần thần rằng, Triệu Phổ có công với quốc gia, cũng là bạn cũ của mình, mình cũng rất trọng dụng ông, nhưng thấy ông răng cũng đã rụng, tóc cũng đã bạc, tuổi già sức yếu mà vẫn còn vì việc nước làm lụng vất vả, mình thấy không nỡ lòng nào! Nên chọn một nơi tốt để ông an hưởng tuổi già. Sau đó, ông còn đặc biệt làm một bài thơ, lệnh cho Hình bộ thượng thư Tống Kỳ đích thân mang đến tận nhà Triệu Phổ ban cho ông.

Triệu Phổ đọc thơ của Triệu Huýnh, nước mắt già chảy xuống, trong lòng ông hiểu rất rõ, ẩn ý bài thơ của hoàng thượng là khuyên mình tự giác từ chức. Khó khăn lắm mới làm lại tể tướng, giờ lại phải nhường ghế, thật sự trong lòng không cam tâm. Nhưng hoàng thượng đã có ý này, nếu cứ lì lợm không đi thì đến lúc đó làm cho mặt mũi xám xịt còn khó coi hơn. Vạn bất đắc dĩ, đành nói với Tống Kỳ: "Hoàng thượng đối đãi với Phổ, vừa có ơn huệ, vừa có tình riêng. Tôi đã già rồi, ngày sống trên đời cũng chẳng còn bao nhiêu, khó mà báo đáp thánh ân của hoàng thượng, nguyện kiếp sau làm trâu làm ngựa, tiếp tục vì hoàng thượng mà khuyển mã chi lao, xin đại nhân chuyển tâu hoàng thượng, nói là ngày mai tôi có tờ sớ dâng lên."

Tống Kỳ an ủi vài câu rồi cáo từ.

Ngày hôm sau, Triệu Phổ dâng sớ từ chức. Triệu Huýnh cũng không giữ lại, lập tức chuẩn tấu. Cải nhiệm Triệu Phổ làm Võ Thắng quân tiết độ sứ, ban yến tại Trường Xuân điện, đích thân tiễn hành cho Triệu Phổ, rượu đến lưng chừng, Triệu Huýnh lại làm một bài thơ nữa tặng Triệu Phổ làm lời tiễn biệt.

Triệu Phổ dập đầu tạ ơn, nức nở tâu rằng: "Được bệ hạ ban thơ, thần xin khắc bài thơ này lên bia đá, ngày sau xuống gặp Diêm Vương, để tấm bia này bên cạnh thần, cùng chôn vùi dưới cửu tuyền, khắc ghi ơn đức của bệ hạ trong tim."

Triệu Huýnh cũng rơi vài giọt nước mắt cùng. Quân thần bịn rịn chia tay.

Sau khi Triệu Phổ đi, Triệu Huýnh lại lệnh cho Tống Kỳ, Lý Phưởng đồng Bình chương sự, chọn riêng Lý Mục, Lữ Mông Chính, Lý Chí làm Tham tri chính sự. Ngay sau đó, hạ chiếu lệnh sử quan biên soạn sử sách, mỗi ngày dâng lên ba cuốn ngự lãm, vì thế cuốn sách này gọi là "Thái Bình Ngự Lãm".

Năm sau lại đổi niên hiệu là Ung Hi (984), tức là Triệu Huýnh lên ngôi được chín năm. Văn võ bá quan dâng biểu chúc mừng, văn nhân mặc khách ngâm thơ làm đối, tô điểm thái bình, Triệu Huýnh cùng văn võ trong triều đại yến ba ngày.

Bỗng một ngày, Phòng Châu tri châu Diêm Ngạn dùng dịch trạm cấp báo tám trăm dặm, nói Phù Lăng công Triệu Đình Mỹ bệnh chết ở Phòng Châu.

Hóa ra, Triệu Đình Mỹ bị đày đến Phòng Châu, Phòng Châu tri châu Diêm Ngạn tuân theo ý chỉ hoàng thượng, phái người ngày đêm giám sát, Triệu Đình Mỹ chỉ có thể ngoan ngoãn ở nhà, muốn đi đâu phải báo cáo, phê chuẩn mới được xuất hành, hơn nữa khi xuất hành còn có người theo sát, trở thành một tù nhân không bị nhốt trong ngục. Triệu Đình Mỹ tuy phẫn uất nhưng cũng không làm gì được, suốt ngày u uất, chẳng bao lâu thì mắc một căn bệnh lạ, chẳng bao lâu sau thì mang hận mà chết, khi chết mới ba mươi tám tuổi.

Tương truyền khi chết, ông không để lại gì, chỉ để lại trên bàn viết một bài thơ tự tay chép của Tào Thực:

Chưng đậu nhiên đậu cơ, đậu tại phủ trung khấp.

Bản thị đồng căn sinh, tương tiễn hà thái cấp?

(Nấu đậu đốt cọng đậu, đậu trong nồi khóc than.

Vốn là cùng gốc sinh, sao nỡ hại nhau nhanh?)

Triệu Huýnh nhận được tin dữ của Triệu Đình Mỹ, không khỏi thở dài nói: "Đình Mỹ từ nhỏ đã cương bướng độc đoán, lớn lên tính cách càng bạo ngược, trẫm vì là anh em với nó, không nỡ phạt nặng, tạm thời đưa nó đến Phòng Châu, muốn nó đóng cửa suy lỗi, mài giũa nhuệ khí, đang định triệu nó vào kinh, khôi phục tước vị và quan chức, ai ngờ trời không chiều lòng người, nó lại nhẫn tâm lìa bỏ nhân gian mà rời xa trẫm. Nghĩ lại anh em trẫm năm người, giờ chỉ còn mỗi trẫm còn sống trên đời, trẫm sao có thể không đau lòng cho được?"

Tống Kỳ, Lý Phưởng và một đám đại thần ra lời tâu an ủi, chẳng qua cũng chỉ là những lời kiểu như tiết ai thuận biến, cũng không kể chi tiết.