1. Đức Chiêu bước lên con đường không lối về.
Trong thời gian diễn ra đại chiến Cao Lương Hà, đã xảy ra một khúc nhạc đệm nhỏ.
Triệu Huýnh bị tướng Liêu đuổi giết, phải chạy trốn thảm hại, rơi vào cảnh lẻ loi một mình. Tướng sĩ tìm khắp nơi nhưng không thấy tung tích Triệu Huýnh, tưởng rằng Hoàng thượng hoặc là tử trận trong loạn quân, hoặc là đã làm tù binh của nước Liêu. Trong tình thế rắn mất đầu, có người đề nghị lập con trai của Thái Tổ Triệu Khuông Dận là Triệu Đức Chiêu lên làm vua. Đề nghị này vấp phải sự phản đối của một số người, kẻ phản đối đương nhiên là Triệu Đình Mỹ. Triệu Đình Mỹ là em trai Thái Tổ, cũng là em trai của Hoàng thượng hiện tại Triệu Huýnh, là chú của Đức Chiêu. Bởi vì theo di chúc của Thái hậu, sau Triệu Huýnh, ông ta là người kế vị ngôi vua thứ nhất, lập Đức Chiêu làm vua chẳng khác nào cắt đứt giấc mộng đế vương của ông ta. Hai luồng ý kiến giằng co không dứt, về sau Triệu Huýnh lại xuất hiện trước mặt mọi người, chuyện này cũng không ai nhắc lại nữa.
Hoàng thượng mất tích trên chiến trường, quốc gia không thể một ngày không có vua, có người muốn tôn lập vua mới là một chuyện rất bình thường. Hơn nữa, khi hoàng đế thực sự xuất hiện trước mặt mọi người, cũng không còn ai nhắc đến chuyện này nữa, điều này dường như là một việc rất bình thường. Thế nhưng chính cái việc tưởng chừng như bình thường này lại mang đến tai họa sát thân cho Triệu Đức Chiêu.
Sau khi Triệu Huýnh bại trận về triều, biết được chuyện có người bàn luận việc lập vua mới trên chiến trường, liền nảy sinh nghi ngờ với cháu trai Triệu Đức Chiêu, cho rằng Triệu Đức Chiêu muốn cướp ngôi của mình, trong lòng vô cùng khó chịu. Lần Bắc phạt này, tuy bại trận ở Cao Lương Hà, nhưng đánh Thái Nguyên, thu phục Bắc Hán vẫn giành được thắng lợi, Triệu Huýnh vì tức giận, trong lòng không vui, liền ném chuyện ban thưởng cho tướng sĩ có công thu phục Bắc Hán ra sau đầu.
Tướng sĩ Bắc phạt trở về, thấy tiền thưởng khi đánh thắng trận vẫn chưa được phát xuống, trong lòng có chút không thông suốt, không khỏi bàn tán xôn xao, có người thậm chí còn buông lời oán trách: đổ máu trên chiến trường, đánh thắng trận mà đến chút tiền thưởng cũng không có. Sau này còn ai dám lên chiến trường nữa!
Triệu Đức Chiêu cảm thấy tướng sĩ nói có lý, tiền thưởng nên phát vẫn phải phát, vì vậy, chàng trực tiếp đến trước mặt Triệu Huýnh, nói rằng tiền thưởng Bắc phạt chưa được phát xuống, tướng sĩ đang có ý kiến.
Triệu Huýnh đang vì "khúc nhạc đệm" kia mà bực dọc, thấy đương sự đến, giận dữ không đâu, lớn tiếng quát tháo: "Trận đánh đã thua, còn mặt mũi nào đòi ban thưởng?"
Triệu Huýnh không hề có ý phản tỉnh, trái lại còn đổ trách nhiệm bại trận lên đầu tướng sĩ, trút ngọn lửa giận vô cớ lên đầu Triệu Đức Chiêu.
Triệu Đức Chiêu biện bạch: "Bại trận là ở U Châu, còn đánh hạ Thái Nguyên, bình định Bắc Hán là đại thắng, sổ sách này phải tính riêng, luận công ban thưởng, thưởng phạt phân minh thì mới ổn định được lòng quân."
Triệu Huýnh gắt gỏng: "Đợi khi ngươi làm hoàng đế rồi hãy luận công ban thưởng!"
Quốc gia không thể có hai vua, người làm hoàng đế nói ra những lời như vậy có sức sát thương cực lớn. Bởi câu nói này truyền đi một thông tin rất rõ ràng: Triệu Đức Chiêu có tâm mưu phản.
Triệu Đức Chiêu vốn dĩ vì suy nghĩ cho đất nước, không có nửa điểm tư tâm, nào ngờ bị mắng chửi một trận, còn bị nghi ngờ có tâm mưu phản, nỗi oan ức và đau đớn trong lòng khó có thể diễn tả bằng lời, tức giận đến mức sắc mặt tái xanh, không nói một câu, cúi đầu lặng lẽ lui ra.
Địa vị của Triệu Đức Chiêu vốn dĩ đã rất tế nhị, sau khi về nhà, càng nghĩ càng giận, càng giận càng buồn. Nghĩ đến cha mẹ mất sớm, không nơi nương tựa, dù mẹ kế Tống thị vẫn còn, nhưng sau khi Thái Tổ qua đời, bà đã bị dời vào Tây Cung, sống ở đó chẳng khác nào bị giam lỏng. Em trai Đức Phương tuổi còn quá nhỏ, chưa hiểu sự đời. Nỗi lòng u uất không nơi bày tỏ. Chàng cảm thấy nếu cứ tiếp tục thế này, ngày tháng sau này e rằng rất khó sống. Nghĩ tới đây, trong lòng lập tức tuyệt vọng, cảm thấy thế gian này không còn gì để lưu luyến nữa. Liền lấy túi kiếm treo trên tường xuống, rút thanh thanh phong ba thước, vung ngang cổ, tự vẫn mà chết. Khi mất chỉ mới hai mươi chín tuổi.
Triệu Huýnh biết tin Triệu Đức Chiêu tự vẫn, lập tức vội vã đến phủ đệ của Triệu Đức Chiêu thăm hỏi, chỉ thấy thi thể Đức Chiêu cứng đờ trên giường, mở to đôi mắt, dường như chết không nhắm mắt. Triệu Huýnh vừa kinh vừa hối, có lẽ cũng là lương tâm trỗi dậy, vội lao lên trước, ôm lấy thi thể Đức Chiêu, khóc lóc thảm thiết: "Đứa con khờ! Đứa con khờ! Cần gì phải như vậy?"
Triệu Đức Chiêu là con trai của Thái Tổ Triệu Khuông Dận, là một trong những người kế vị ngôi vua trong di mệnh Kim Quỹ, nay chàng chết rồi, người kế vị ngôi vua tự nhiên lại ít đi một người.
Triệu Huýnh tuy đến phủ Đức Chiêu ôm thi thể khóc lóc, thế nhưng, những gì nghĩ trong lòng với hành động bề ngoài có giống nhau hay không, chỉ có bản thân hắn mới biết.
2. Kế trá hàng.
Lại nói về nước Liêu, Gia Luật Sa và Gia Luật Hưu Ca dẫn quân khải hoàn trở về, Liêu chủ đặc biệt vui mừng, cuối cùng cũng báo được mối thù bại trận ở Thạch Lĩnh Quan, bèn luận công ban thưởng, khao thưởng ba quân.
Liêu chủ cũng là một kẻ dã tâm lớn, ông ta vốn tưởng quân Tống rất mạnh, sau trận Cao Lương Hà, quan điểm đã thay đổi, quân Tống cũng chỉ đến thế mà thôi, dù hoàng đế đích thân cầm quân cũng không chịu nổi một kích, dã tâm càng bành trướng. Thêm vào đó, trận Cao Lương Hà tuy đại thắng, nhưng nỗi uất ức trong lòng vẫn chưa hoàn toàn giải tỏa, nên quyết định trả thù Triệu Tống.
Nói là làm, Liêu chủ lập tức phái Hàn Khuông Tự, Gia Luật Sa, Gia Luật Hưu Ca dẫn năm vạn binh mã đánh về phía Trấn Châu.
Tướng trấn thủ Trấn Châu của triều Tống tên là Lưu Đình Hàn, ông biết tin đại quân Liêu đang sát khí đằng đằng tiến về Trấn Châu, biết vấn đề rất nghiêm trọng, liền họp bàn kế sách chống địch thâu đêm với Thôi Ngạn Tiến, Lý Hán Quỳnh, Thôi Hàn và những người khác.
Thôi Ngạn Tiến bình tĩnh nói: "Sĩ khí quân Liêu đang lên cao, nếu đối đầu trực diện với bọn chúng, chắc chắn không phải đối thủ, thắng bại sẽ thấy ngay lập tức." Lưu Đình Hàn và những người khác trợn mắt nhìn Thôi Ngạn Tiến, chờ ông nói tiếp. Thôi Ngạn Tiến nói tiếp: "Đã không thể dùng sức địch lại, chi bằng dùng trí. Ý của tôi là dùng kế trá hàng, dụ địch vào sâu, sau đó mai phục bốn phía, bọc bánh sủi cảo, nhất định có thể đánh lui quân Liêu."
Lưu Đình Hàn cho rằng, tướng Liêu là Gia Luật Hưu Ca rất am hiểu binh pháp, trí dũng song toàn, Gia Luật Sa cũng là lão hồ ly cáo già, giao tiếp với hai kẻ này, muốn bọn chúng mắc mưu e là không phải chuyện dễ.
Lý Hán Quỳnh cũng tán thành kế sách của Thôi Ngạn Tiến, nói thêm vào: "Tướng quân chỉ biết một mà không biết hai. Kế này quả thực không lừa được Gia Luật Hưu Ca, nhưng có thể lừa được Hàn Khuông Tự. Bởi vì chủ soái quân Liêu lần này là Hàn Khuông Tự, nghe nói kẻ này hám công, cố chấp độc đoán, Gia Luật Hưu Ca tuy túc trí đa mưu nhưng Hàn Khuông Tự sẽ không nghe ông ta. Hơn nữa, lần này quân Liêu tấn công Tống, thế như chẻ tre, khí thế đang vượng, thêm vào đó quân Tống vừa bại trận, nếu đi trá hàng, bọn chúng nhất định sẽ cho rằng quân ta không chịu nổi một đòn, kinh sợ uy danh của bọn chúng nên nhìn gió mà hàng. Nếu tướng quân lo hắn không tin, còn có một cách để khiến hắn tin, đó là một mặt hẹn hắn vào thành, một mặt dâng lương thảo để bày tỏ thành ý, như vậy, không lo cá không cắn câu."
Lưu Đình Hàn suy nghĩ một chút, cho rằng khả thi, liền đồng ý kế trá hàng, và phái người đến doanh trại Liêu dâng trăm xe lương thảo xin hàng.
Hàn Khuông Tự quả nhiên tin là thật, nhận lấy lương thảo, liền hỏi người đưa lương thảo của quân Tống thời gian ra hàng ấn định vào ngày nào. Người đưa tin đáp: "Chủ soái của ta nói, nếu Nguyên soái chuẩn hàng, thì chuyện không nên chậm trễ, thời gian định vào ngày mai."
Hàn Khuông Tự rất vui mừng, lập tức đồng ý chấp nhận sự đầu hàng của quân Tống, hẹn ngày hôm sau phái quân đến tiếp quản thành Trấn Châu, và ban thưởng hậu hĩnh cho sứ giả quân Tống.
Gia Luật Hưu Ca lại có chút nghi ngờ, ông cho rằng hai bên chưa giao chiến mà quân Tống đã đến xin hàng, trong đó e là có trá, bèn bảo Hàn Khuông Tự đề phòng một chút.
Hàn Khuông Tự không cho là đúng, hắn nói, nếu dùng kế trá hàng thì sao lại dâng nhiều lương thảo như thế?
"Binh pháp có câu: muốn lấy thì phải cho." Gia Luật Hưu Ca dường như không mua ý của Hàn Khuông Tự, ý muốn hỏi: ngươi có hiểu binh pháp không?
"Quân ta nhuệ khí đang mạnh, đánh bại hàng chục vạn quân Tống, đã chiếm thế thượng phong. Quân Tống giống như chim sợ cành cong, nghe tin đã bạt vía kinh hồn. Biết tin quân ta lại đến, làm sao không sợ? Ta nghĩ, chúng thực lòng đầu hàng." Hàn Khuông Tự vung tay nói: "Dù là trá hàng thì đã sao, chẳng lẽ lại sợ hay sao?"
Gia Luật Hưu Ca thấy Hàn Khuông Tự không nghe khuyên can, đành lui ra khỏi trung quân trướng, hạ lệnh cho binh sĩ thuộc bộ của mình không được hành động thiếu suy nghĩ, không có lệnh của ông, ai cũng không được tùy tiện động vào một binh một tốt nào.
Hàn Khuông Tự cùng Gia Luật Sa chỉnh đốn binh mã, chuẩn bị hôm sau vào thành nhận hàng.
Lưu Đình Hàn nhận được báo cáo của sứ giả, lập tức phân bổ quân mã: Lý Hán Quỳnh dẫn một vạn quân mai phục ở phía đông thành, chặn đường đến của quân Liêu; Thôi Ngạn Tiến dẫn một vạn quân mai phục ở phía bắc thành, cắt đứt đường rút của quân Liêu; bản thân ông đích thân dẫn một vạn quân mai phục ở phía tây thành, chuyên đợi quân Liêu đến, lại hẹn tướng biên thùy Thôi Hàn, Triệu Diên Tiến thâu đêm xuất quân đến trợ chiến.
Ngày hôm sau, Liêu soái Hàn Khuông Tự dẫn tiền quân, Gia Luật Sa dẫn hậu quân, nghênh ngang tiến về phía Trấn Châu. Đi đến gần ngoài thành, thấy cổng thành mở rộng, không một bóng người canh gác. Hàn Khuông Tự không biết là kế, nhìn lên lầu thành trống không, vui vẻ nói với Gia Luật Sa: "Lưu Đình Hàn hôm qua hẹn hôm nay dâng thành quy hàng, sao lại bỏ trốn mất tăm, để lại một tòa thành không cho chúng ta nhỉ?"
Gia Luật Sa dù sao cũng còn một chút kiến thức, vội vàng nói: "Nguyên soái, tình hình e rằng có chút không ổn! Quân Tống không phải bỏ thành chạy..." Hàn Khuông Tự nhìn quanh bốn phía, cũng cảm thấy có chút không đúng, vội vàng hạ lệnh rút quân. Lời còn chưa dứt, bỗng nghe ba tiếng pháo nổ vang trời, làm rung chuyển cả núi đồi, khiến người ta kinh hồn bạt vía. Sau tiếng pháo, Lưu Đình Hàn giết ra từ phía tây thành, Lý Hán Quỳnh giết ra từ phía đông thành.
Hàn Khuông Tự biết đã trúng kế, ghì cương ngựa quay đầu bỏ chạy, tiền đội quân Liêu thấy chủ soái ghì cương quay đầu, cùng nhau quay đầu ngựa chạy ngược lại. Hậu đội do Gia Luật Sa dẫn đầu cũng bị tiền quân làm rối loạn trận hình, không thể ngăn cản, đành phải rút lui theo. Bỗng nhiên tiếng pháo lại vang lên, Thôi Ngạn Tiến từ đường sau đánh ra, cắt đứt đường lui của quân Liêu.
Quân Liêu bị địch đánh trước sau, lập tức trở thành con ruồi mất đầu, chỉ muốn tìm một con đường để thoát khỏi vòng vây. Không ngờ tướng Tống Thôi Hàn, Triệu Diên Tiến lại dẫn quân đến tăng viện, vây chặt quân Liêu. Hàn Khuông Tự, Gia Luật Sa dẫn quân Liêu, xông trái đột phải, nhưng bốn phương tám hướng đều là quân Tống. Sau khi quân Tống vây chặt quân Liêu, cũng không xông lên giao chiến, mà giống như mèo vờn chuột, luân phiên bắn tên vào quân Liêu, mắt nhìn thấy binh sĩ nước Liêu liên tục ngã ngựa, thương vong vô số.
Hàn Khuông Tự ngửa mặt lên trời thở dài, nói không nghe lời khuyên của Gia Luật Hưu Ca, quả nhiên đã trúng kế trá hàng của quân Tống.
Đang trong lúc nguy cấp, bỗng thấy một viên tướng Liêu vác đao thúc ngựa, dẫn một đội tinh nhuệ từ phía bắc xông vào vòng vây. Hàn Khuông Tự nhìn lá đại kỳ, biết là Gia Luật Hưu Ca đã đến, liền vội vàng hợp binh một chỗ, phá vòng vây thoát ra.
Hóa ra, Gia Luật Hưu Ca thấy Hàn Khuông Tự không nghe khuyên can, biết chuyến đi này lành ít dữ nhiều, âm thầm hạ lệnh cho thuộc hạ của mình chỉnh đốn trang bị, sẵn sàng xuất phát, lại phái vài tên thám tử đi theo sau tiền quân, bất cứ lúc nào cũng để thám thính tin tức. Khi biết tiền quân trúng mai phục, lập tức dẫn đội tinh nhuệ thuộc bộ của mình xông vào vòng vây, cứu Hàn Khuông Tự, Gia Luật Sa ra ngoài. Quân Tống đuổi theo một đoạn, thấy quân Liêu đã đi xa, liền khua chiêng thu quân.
Trận này, quân Tống thu được quân nhu vô số, còn nhiều hơn cả số lương thảo đã tặng cho quân Liêu ngày hôm trước.
3. Dương Gia Tướng đêm đạp doanh trại Liêu.
Triệu Huýnh ở kinh sư nhận được tin thắng trận này, đương nhiên là vui mừng, nhưng lại lo quân Liêu báo thù, liền nói với quần thần: "Quân Liêu xâm phạm Trấn Châu, đại bại mà về, tương lai tất sẽ dời quân sang nơi khác. Trẫm thấy khu vực Đại Châu là quan trọng nhất, phải phái lương tướng đến trấn thủ, mới có thể bảo đảm thành trì không mất."
Các đại thần cũng tán thành quan điểm của Triệu Huýnh, đề nghị chọn lương tướng đến trấn thủ Đại Châu để phòng ngừa vạn nhất.
Triệu Huýnh lập tức nhớ tới Dương Nghiệp, người đã cứu mạng mình ở Cao Lương Hà. Hắn cho rằng Dương Nghiệp lâu nay ở Thái Nguyên, quen thuộc với tình hình phương Bắc, lại trí dũng song toàn, đủ sức gánh vác trọng trách. Vì vậy, lập tức truyền triệu Dương Nghiệp, bổ nhiệm Dương Nghiệp làm Đại Châu thứ sử, trú thủ Đại Châu, để đề phòng quân Liêu xâm nhập.
Dương Nghiệp nhận thánh chỉ, dẫn theo hai con trai là Dương Diên Ngọc, Dương Diên Chiêu, lập tức lên đường đến Đại Châu nhận chức.
Dương Diên Chiêu chính là người được Triệu Huýnh khen là "hổ phụ vô khuyển tử" Dương Diên Lãng. Sau khi theo cha hàng Tống, được nhận chức Cung phụng quan, đổi tên thành Dương Diên Chiêu. Dương Nghiệp có bảy người con trai, ông yêu quý Dương Diên Chiêu nhất, thường nói với mọi người rằng Chiêu nhi giống ta nhất. Vì vậy, mỗi lần xuất chinh, ông đều mang theo Dương Diên Chiêu.
Dương Nghiệp dẫn hai con trai đến Đại Châu, lúc đó đã là tiết giữa mùa đông, tuy trời lạnh đất đóng băng, Dương Nghiệp vẫn không dám chậm trễ, đích thân dẫn quân dân tu sửa thành trì, đề phòng địch đến xâm phạm.
Chớp mắt đã là tháng ba năm Thái Bình Hưng Quốc thứ năm (năm 980), mùa đông qua xuân tới, gió ấm làm xanh mướt đồng quê.
Liêu chủ thấy xuân ấm hoa nở, lại là thời cơ tốt để hành quân đánh trận, nghĩ đến năm trước xuất binh đánh Trấn Châu, trộm gà không thành lại mất nắm thóc, trong lòng vẫn luôn canh cánh, lại muốn hưng binh nam phạm, làm vài chuyện mờ ám. Chịu một lần lỗ, học được một lần khôn, lần này ông ta tránh Trấn Châu, chọn địa điểm nam xâm là Nhạn Môn Quan. Ông ta đâu có ngờ, quân thần Đại Tống đã đoán trước được nước cờ này, đã sớm phái cha con Dương Nghiệp đến Nhạn Môn Quan "ôm cây đợi thỏ" rồi.
Tể tướng nước Liêu là Gia Luật Sa và đại tướng Gia Luật Tà Chẩn dẫn mười vạn quân Liêu, hùng hổ tiến thẳng tới Nhạn Môn Quan.
Nhạn Môn Quan ở phía bắc Đại Châu, là cửa ngõ của Đại Châu, Nhạn Môn Quan một khi thất thủ, Đại Châu chắc chắn không giữ được. Dương Nghiệp biết mười vạn quân Liêu đại cử xâm phạm, mà quân Tống ở Đại Châu không đủ hai vạn người, về binh lực ở thế yếu tuyệt đối, biết dựa vào chút binh lực này mà muốn giữ Đại Châu e là rất khó khăn. Ông bàn bạc với hai con trai, quyết định lấy kỳ thắng, đánh úp quân Liêu. Ông dẫn Diên Chiêu, Diên Ngọc, chọn vài ngàn binh sĩ tinh tráng, từ Tây Hĩnh Quan phía tây Nhạn Môn Quan xuất phát, vòng đường đến phía bắc Nhạn Môn Quan. Lúc đó đang là đêm khuya thanh vắng, trên trời sao sáng lấp lánh, trăng mờ ảo, dưới chân Nhạn Môn Quan, doanh trại quân Liêu đen nghịt mờ ảo có thể thấy được. Nhân lúc đêm khuya thanh vắng, Dương Nghiệp ra lệnh cho Dương Diên Ngọc dẫn ba ngàn binh sĩ từ bên trái giết vào; Dương Diên Chiêu dẫn ba ngàn binh sĩ từ bên phải giết vào; bản thân ông đích thân dẫn hơn trăm kỵ binh tinh nhuệ đánh thẳng vào trung quân trướng của quân Liêu.
Ba lộ binh mã, người ngậm đũa, ngựa buộc miệng, chia nhau tiến phát, một trận chạy như bay. Gần đến doanh trại Liêu, Dương Nghiệp hô lớn một tiếng, tay vung kim đao, thúc ngựa đánh thẳng vào đại trướng trung quân của Gia Luật Sa.
Gia Luật Sa, Gia Luật Tà Chẩn và quân Liêu đều đang trong giấc mộng, sự chú ý của quân Liêu tuần tra đều đặt ở Nhạn Môn Quan, chỉ phòng quân Tống trong quan xuất quan tập kích doanh trại, căn bản không ngờ sẽ có quân Tống từ phía sau giết tới. Quân Liêu trong giấc mộng bị tiếng hò hét giết chóc đánh thức, không biết quân Tống đến bao nhiêu, bò dậy khỏi giường, mặc quần áo, cướp lấy binh khí, liền lao vào chiến đấu, kẻ chân tay chậm chạp, quần áo chưa kịp mặc xong đã làm quỷ không đầu, xuống điện Diêm La báo danh rồi.
Trong trung quân trướng quân Liêu, có một Tiết độ sứ nước Liêu tên là Tiêu Đốt Lý, cậy mình võ công cao cường, tay cầm rìu bén, từ sau trướng giết ra, tình cờ đụng phải Dương Nghiệp, hai ngựa giao nhau, giết cùng một chỗ, chưa đến mười hiệp, Dương Nghiệp dốc hết uy phong, vung kim đao, một đao chém xuống, đầu của Tiêu Đốt Lý cùng mũ trụ bay xuống dưới ngựa, đúng lúc va phải móng ngựa, như quả bóng lăn ra xa tít.
Gia Luật Sa và Gia Luật Tà Chẩn thấy quân Liêu tan rã, đã không thể quát tháo ngăn lại, cũng không biết quân Tống đến bao nhiêu, đành dẫn thân binh chạy tháo thân. Trong bóng tối, quân Liêu tự giẫm đạp lên nhau, thương vong không đếm xuể.
Cha con Dương Gia dẫn quân Tống thừa thắng truy kích, lại ra lệnh cho binh sĩ hô lớn: "Dương Gia Tướng ở đây, chó Liêu dám đến xâm phạm, nhất định giết không chừa một mảnh giáp."
Quân Liêu nghe tiếng hô, nào dám đánh nữa, vứt bỏ vô số quân nhu, lương thực và gần hai vạn cái xác, hoảng hốt như chó tang, đại bại chạy về phía bắc. Mắt thấy trời sắp sáng, Dương Nghiệp biết địch ta binh lực chênh lệch, đánh úp giành thắng lợi, đã là may mắn, vội ra lệnh khua chiêng thu quân, không đuổi theo nữa.
Trận Nhạn Môn Quan, quân Liêu chết gần hai vạn, quân Tống thương vong không quá mấy chục người, lại còn thu giữ vô số quân nhu, lương thực. Người Liêu sau trận này đã bị Dương Nghiệp dọa cho vỡ mật, họ đặt cho Dương Nghiệp một biệt danh là "Dương Vô Địch"! Từ đó về sau, quân Liêu hễ nhìn thấy cờ hiệu chữ Dương là nghe phong đã bạt vía, không đánh mà lui.
Triệu Huýnh đích thân cầm quân, bị quân Liêu đánh cho tơi bời hoa lá, lần này, Dương Nghiệp cuối cùng cũng thay Triệu Huýnh vớt vát được chút thể diện.
Cha con Dương Nghiệp quay về Đại Châu, dâng biểu báo tiệp lên triều đình.
Triệu Huýnh lâm triều, thấy tin thắng trận từ Đại Châu, long nhan đại duyệt, cười bảo quần thần: "Dương Nghiệp cuối cùng cũng vớt vát được thể diện cho trẫm, trẫm có Dương Gia Tướng, biên quan không còn lo lắng nữa!"
4. Đánh úp Ngõa Kiều Quan.
Hoàng đế nước Liêu là Gia Luật Hiền, thấy hai lần xuất binh nam hạ đều bị quân Tống đánh cho tơi bời hoa lá, tức giận đến mức kêu oai oái, thế mà lại quyết định đích thân cầm quân, điểm hai mươi vạn tinh binh, ra lệnh cho Gia Luật Hưu Ca làm tiên phong, đánh về Ngõa Kiều Quan, muốn quyết một trận thắng thua với quân Tống.
Tướng Tống trấn thủ Ngõa Kiều Quan thấy quân Tống hai lần đại bại quân Liêu, không khỏi nảy sinh tâm lý khinh địch, cho rằng quân Liêu là quả hồng mềm, không chịu nổi một kích. Biết tin quân Liêu đại cử xâm phạm, thế mà lại mở rộng cổng quan, dốc toàn lực xuất kích, đội ngũ dàn ra đến bờ sông An Dương, bày sẵn trận thế, chuẩn bị quyết chiến với quân Liêu ở đây.
Gia Luật Hưu Ca dẫn đội quân tinh nhuệ của mình, đến bờ sông An Dương, lập tức tranh thủ vượt sông.
Theo lệ tác chiến, tác chiến vượt sông, lúc địch quân đang vượt một nửa, chính là thời cơ tốt nhất để chặn giết, tiêu diệt địch. Tướng Tống nực cười, bắt nạt quân Liêu quân số ít, tự phụ, muốn đợi quân Liêu qua sông rồi, hai bên bày trận, đánh một trận theo quy củ. Thế mà lại dễ dàng từ bỏ cơ hội tốt nhất để chặn giết địch, rất lịch sự, rất hào phóng, rất hữu hảo nhìn quân Liêu vượt sông, không có bất kỳ hành động nào.
Trên chiến trường, nhân từ với kẻ địch chính là tàn nhẫn với bản thân.
Tướng Liêu Gia Luật Hưu Ca là lương tướng am hiểu binh pháp, thuộc hạ dẫn dắt cũng là tinh binh hãn tốt trăm trận trăm thắng, thấy quân Tống không chặn giết lúc đang vượt sông, liền chỉ huy binh sĩ nhanh chóng tranh thủ vượt sông An Dương, sau khi qua sông cũng không bày trận, trực tiếp xông vào chém giết quân Tống.
Quân Tống vạn vạn không ngờ tới, mình nhường quân Liêu vượt sông để bày trận tác chiến với bọn chúng, ai ngờ quân Liêu không đánh bài theo lý thường, không có phong độ quân tử như vậy, qua sông rồi cũng không chào hỏi, liền khí thế hung hăng xông vào chém giết, nhất thời làm rối loạn trận hình. Trong khoảnh khắc, đã bị quân Liêu giết đến tan tác, bại chạy vào Ngõa Kiều Quan, ngay cả cầu treo cũng không kịp kéo lên, quân Liêu đã đuổi theo ngay sau lưng giết vào. Quân Tống đành phải xuyên qua quan, bỏ Ngõa Kiều Quan, chạy trốn vào Mạc Châu. Gia Luật Hưu Ca thừa thắng truy kích, áp sát dưới thành Mạc Châu, ra lệnh cho quân Liêu vây chặt thành Mạc Châu.
Văn thư báo nguy của Mạc Châu bay về Biện Lương.
Triệu Huýnh nhận được văn thư báo nguy của Mạc Châu, quyết định đích thân cầm quân, lập tức điều động chúng tướng, dẫn năm vạn đại quân, hùng hổ tiến về Mạc Châu, muốn quyết chiến với quân Liêu tại Mạc Châu.
Liêu Đế Gia Luật Hiền vì đánh hạ được Ngõa Kiều Quan, cơn giận dần tiêu, sau khi vây công Mạc Châu mười ngày, nghe tin Tống Đế Triệu Huýnh đích thân cầm quân, liền thấy tốt thì dừng, tự động rút quân.
Triệu Huýnh dẫn quân Tống đến Đại Danh, biết tin Liêu Đế đã rút quân, liền muốn dẫn quân đánh U Châu. Do Lý Phưởng và những người khác ra sức can gián, mới từ bỏ ý niệm này, ra lệnh cho Tào Hàn bố trí chúng tướng bảo vệ, bản thân mình rút quân về Biện Lương.
Triệu Huýnh cảm thấy nước Liêu nhỏ bé thật sự quá cuồng vọng, ở Nhạn Môn Quan ăn bại trận, thế mà lại đánh úp Ngõa Kiều Quan, thấy đại quân mã quân Tống xuất động rồi, lại như con rùa rụt đầu thụt về, trong lòng càng nghĩ càng giận, về đến Biện Lương, mông còn chưa ngồi nóng, lại chuẩn bị hưng binh phạt Liêu. Đa số đình thần đều hùa theo quyết định của Triệu Huýnh, và còn tấu rằng, nên nhanh chóng chiếm U, Kế. Chỉ có Tả Thập Di Trương Tề Hiền dâng sớ can ngăn.
Trương Tề Hiền này, chính là người mà Thái Tổ tiến cử, Triệu Huýnh mở lệ đặc cách thu dụng, ông đã phân tích sâu sắc tình hình địch ta trong tấu chương, cuối cùng nói: Thánh nhân nói, trị quốc lấy gốc trước ngọn sau, an nội mới có thể nhương ngoại. Bệ hạ lấy uy đức mà phục phương xa, lấy chính sách ưu đãi mà trị dân, quốc gia cường đại rồi, người khác tự nhiên sẽ không dám xâm phạm, tại sao phải khốn cùng binh vũ?
"Khốn cùng binh vũ" hay lắm, Trương Tề Hiền quả thực nói đúng trọng tâm rồi.
Triệu Huýnh có thực sự nhận ra tác hại của khốn cùng binh vũ hay không, không rõ, ít nhất, hắn đã tiếp nhận kiến nghị của Trương Tề Hiền, từ bỏ ý định xuất quân.