1. Long mạch kéo dài

Triệu Hằng không phải là con trưởng, mẹ của hắn cũng không phải là hoàng hậu, vốn dĩ không có tư cách kế vị hoàng ngôi. Thế nhưng, khi đại ca Triệu Nguyên Tá phát điên, nhị ca Triệu Nguyên Hi chết bất đắc kỳ tử, tình hình liền xảy ra thay đổi, bởi vì kẻ điên không thể làm hoàng đế, người chết lại càng không thể làm hoàng đế, trong số mấy hoàng tử còn lại hắn là người lớn tuổi nhất, Thái Tông hoàng đế vào năm Thuần H Thuần Hóa thứ năm (994) bèn xác lập địa vị thái tử cho hắn, do đó, ngai vàng đành phải để hắn ngồi vậy.

Tháng ba năm Chí Đạo thứ ba (997), Triệu Hằng chính thức lên ngôi, làm vị hoàng đế đời thứ ba của triều đại nhà Triệu Tống.

Trước khi Triệu Hằng lên ngôi, đã xuất hiện một khúc dạo đầu nhỏ, chính là hoạn quan Vương Kế Ân liên lạc với Lý Xương Linh, Hồ Đán, âm mưu đưa một tên điên Triệu Nguyên Tá đã bị phế bỏ vương vị lên ngai vàng. May nhờ tể tướng Lữ Đoan anh minh quyết đoán, đập tan âm mưu của bọn chúng, khiến cuộc chính biến cung đình này chưa kịp phát động đã bị bóp chết từ trong trứng nước. Hoàng thái tử Triệu Hằng bình an vô sự ngồi lên chiếc ngai vàng chí tôn chí quý trên điện Kim Loan.

Triệu Hằng kế thừa hoàng vị, chính là sự kéo dài chính tông của long mạch, thân phận hợp pháp.

Sau khi Triệu Hằng làm hoàng đế, hạ lệnh đổi niên hiệu thành Hàm Bình, năm sau là năm Hàm Bình thứ nhất (998), chôn cất tiên khảo Đại hành hoàng đế Triệu Cảnh ở lăng Vĩnh Hi, tôn miếu hiệu là Thái Tông.

Triệu Hằng nhân hậu, chẳng những không làm khó dễ người anh trai bị điên Triệu Nguyên Tá suýt chút nữa cướp mất ngai vàng hoàng đế của mình, mà còn khôi phục thân phận Sở vương cho hắn, gia phong Đồng bình chương sự, hưởng đãi ngộ cấp bậc tể tướng. Kỳ thực ngẫm lại, người có bệnh về tinh thần này, thực ra vốn dĩ hoàn toàn không biết có người đang đứng sau mưu tính để mình làm hoàng đế.

Tiếp theo đó, Triệu Hằng sách phong em trai Việt vương Triệu Nguyên Phân làm Ung vương, Ngô vương Triệu Nguyên Kiệt làm Duyện vương, Từ quốc công Triệu Nguyên Úc làm Bành Thành quận vương, Kính quốc công Triệu Nguyên Xưng làm An Định quận vương, người em út Triệu Nguyên Yển làm Tào quốc công, cháu trai Triệu Duy Cát làm Vũ Tín quân tiết độ sứ.

Triệu Hằng chẳng những không làm khó dễ Triệu Nguyên Tá còn sống, mà ngay cả Triệu Đình Mỹ, Triệu Đức Chiêu, Triệu Đức Phương những người bị cha già bức hại đến chết, đều được khôi phục danh dự cho họ, Phù v왕 Triệu Đình Mỹ khôi phục tước vị Tần vương, truy phong Ngụy v왕 Triệu Đức Chiêu làm Thái phó, Kỳ vương Triệu Đức Phương làm Thái bảo.

Lữ Đoan đập tan cuộc chính biến cung đình của Vương Kế Ân và những người khác, là công thần lớn nhất của triều đại mới, Triệu Hằng bái Lữ Đoan làm tể tướng, đồng thời phong hai người thầy Lý Chí, Lý Hạng làm Tham tri chính sự, tức phó tể tướng.

Nên phong thì đã phong, nên thưởng thì đã thưởng, tiếp theo chính là thu thập mấy kẻ âm mưu tiến hành chính biến cung đình đó. Lý Xương Linh bị giáng chức làm Trương Vũ quân tư mã; Hồ Đán bị cách chức làm thứ dân, lưu đày đến Tùy Châu, vĩnh viễn không dùng lại; Vương Kế Ân bị giáng làm Tả Giám môn vệ tướng quân, hạ phóng Quân Châu. Kỳ thực, những hình phạt này đều không nặng, đặt ở trong tay bất kỳ vị hoàng đế nào, mưu phản chính biến cung đình đều là tội chém đầu.

Quách thị được sách phong làm hoàng hậu.

Quách thị là con gái thứ của Tuyên Huy nam viện sứ Quách Thủ Văn, vốn có tiếng hiền đức, được sách phong làm hoàng hậu cũng là lòng người hướng về. Nguyên phối của Triệu Hằng là Phan thị là con gái của Phan Mỹ, bệnh mất vào năm Đoan Cung đầu tiên, cũng được truy phong làm hoàng hậu.

Tháng tư, tôn mẫu hậu Lý thị làm hoàng thái hậu, truy phong mẹ đẻ Lý thị làm Hiền phi, tôn hiệu là Nguyên Đức hoàng thái hậu.

2. Vị hoàng đế này không dễ làm

Thái tổ Triệu Khuông Dẫn vừa làm hoàng đế không lâu, từng kêu khổ với mấy vị đại tướng, nói hoàng đế không dễ làm, nhưng đó là để làm bước đệm thu hồi binh quyền, không phải lời thật lòng. Triệu Hằng vị hoàng đế này, lại thực sự có chút không dễ làm rồi, bởi vì hai vị hoàng đế tiền nhiệm của hắn công lao quá lớn: Thái tổ hoàng đế khai sáng giang sơn Triệu Tống, lại tiêu diệt các thế lực cát cứ như Kinh Nam, Hồ Nam, Nam Đường, Hậu Thục, thống nhất miền nam Trung Quốc; Thái Tông hoàng đế tuy hai lần Bắc phạt đều nếm mùi thất bại, nhưng cũng có công tích thu phục Ngô Việt, Chương Tuyền, diệt Bắc Hán. Triệu Hằng thì lại không thế, hắn dựa vào âm đức của tổ tiên mới làm được hoàng đế, cho nên, hắn chỉ có cẩn trọng trị nước thật tốt, mới có thể giành được uy vọng mà hắn muốn có.

Sau khi Triệu Hằng lên ngôi, dường như cũng không muốn làm một vị hoàng đế tầm thường, mỗi ngày chính điện thị triều, hậu điện phê duyệt công văn. Để tăng cường quản lý, hắn chia lại các khu vực hành chính toàn quốc thành mười lăm lộ. Lộ tương đương với đạo thời Đường, tỉnh của các đời sau. Cơ quan chính yếu của lộ là bốn ty giam Soái, Tào, Hiến, Thương.

Soái còn gọi là An phủ sứ, là quan chức quân chính cao cấp của một lộ, do văn thần đảm nhiệm, tổng quản các sự vụ quân chính của một lộ; Tào là Chuyển vận sứ, chủ yếu quản lý tài chính của một lộ; Hiến chủ quản tư pháp; Thương chủ quản sự việc chẩn hoang cứu tế. Quan chức của bốn hệ thống, chức quyền khác nhau, kiềm chế lẫn nhau, đây là một nét đặc sắc lớn trong chế độ quan viên đời Tống.

Sau khi Triệu Hằng thiết lập lộ làm khu vực hành chính, yêu cầu Chuyển vận sứ các lộ lần lượt vào kinh tấu trình công việc. Đây quả là một việc rất vất vả, bởi vì những người này vào kinh tấu trình công việc, không những phải nghe báo cáo công việc của họ, mà còn phải đưa ra các quyết sách tương ứng nhắm vào tình hình cụ thể của từng địa phương. Từ đó có thể thấy, Triệu Hằng thời kỳ đầu mới lên ngôi vẫn rất chăm lo chính sự.

Triệu Hằng không những bản thân chăm lo chính sự, đồng thời còn yêu cầu quan lại địa phương cũng phải làm như vậy, trong một quá trình nghị sự tại triều đường, hắn nói với mấy vị tể tướng rằng, các châu thiên hạ, đều tranh nhau tiến cống trân cầm dị thú cho triều đình, còn có vật gì mà điềm lành nữa, đây chỉ là làm ra vẻ bề ngoài, không có tác dụng gì cả, chỉ cần quan lại địa phương có thể chăm lo chính sự, khiến bách dân an cư lạc nghiệp, ngũ cốc được mùa, chính là hiền thần, đây mới là điềm lành lớn nhất. Không lâu sau đó, hắn chuyên môn hạ chiếu, không cho phép tiến cống kỳ cầm trân thú nữa, cũng không cho phép báo cáo điềm lành nào là một cọc mọc hai bông, linh dương to hơn cối xay nữa.

Để có thể trị vì thiên hạ tốt hơn, hắn còn xướng nghị mở rộng đường ngôn luận, chiếu cáo văn võ bá quan, hoàng đế có điều gì sai sót, triều chính có tệ nạn gì, xử lý quân sự có điểm nào không thỏa đáng, trong dân gian có nỗi khổ gì v.v. đều có thể thẳng thắn can gián, cho dù nói sai, người nói cũng không có tội.

Chính sách đã ban hành, tính tích cực của văn võ bá quan cũng được khơi dậy, lần lượt dâng sớ, đưa ra một số kiến nghị hay. Như Hàn lâm học sĩ Vương Vũ Tư, Hữu tư gián Tôn Hà hai người lần lượt dâng biểu, đưa ra một loạt kiến nghị hay như hòa hiếu với nước láng giềng, cắt giảm binh lính quan lại thừa thãi, chấn chỉnh lại quan lại, khôi phục khoa cử, khuyên nhủ nông cày, trị thủy sông Hoàng Hà.

Triệu Hằng đang muốn dùng toàn bộ tinh thần chấn hưng đất nước, tiếp nạp kiến nghị của Vương Vũ Tư, Tôn Hà v.v., hơn nữa còn ban cho họ những phần thưởng nhất định. Chính vì thế, văn võ bá quan đối với chính sự lúc bấy giờ đều nói hết suy nghĩ của mình, không chút kiêng dè.

Sau khi đổi niên hiệu, tể tướng Lữ Đoan do tuổi cao nhiều bệnh, Lý Chí cũng vì thị lực giảm sút, không nhìn thấy vật gì mà xin từ chức, Triệu Hằng chuẩn y cho họ về hưu dưỡng tuổi già.

Tiếp theo đó, Trương Tề Hiền, Lý Hạng được bổ nhiệm làm Đồng bình chương sự, Hướng Mẫn Trung làm Tham tri chính sự.

Không lâu sau, Mật tiêm sứ kiêm Thị trung Lỗ công Tào Bân cũng vì bệnh mà qua đời.

Thời gian Tào Bân bệnh nặng, Triệu Hằng từng đến phủ của ông thăm hỏi, hỏi về chuyện giữa Triệu Tống và Khiết Đan.

Tào Bân răn dạy rằng: "Thái tổ hoàng đế bình định thiên hạ xong, còn giảng hòa ngừng chiến với Khiết Đan, xin bệ hạ khéo noi theo chí hướng của người xưa, chớ có hễ mở miệng là dùng binh."

Triệu Hằng gật đầu tỏ vẻ đồng tình, tiếp theo hỏi: "Từ nay về sau ai có thể làm tướng, gánh vác trọng trách thủ vệ biên phòng của quốc gia?"

Tào Bân nhìn Triệu Hằng nói: "Cào Tản, Tào Vĩ hai người đều được."

"Tào Tản, Tào Vĩ chẳng phải là con trai của ông sao?" Triệu Hằng kinh ngạc hỏi.

"Bệ hạ hỏi ai có thể làm tướng, chứ không hỏi ai là con trai của thần." Tào Bân thở dốc nói, "Tào Vĩ lợi hại hơn Tào Tản, ngày khác biên đình có chiến sự, có thể làm tướng."

Triệu Hằng nhìn Tào Bân một cái, thấy ông nói năng rất mất sức, an ủi vài câu, đứng dậy cáo từ.

Tào Bân là nguyên lão ba triều, thời kỳ Thái tổ bình định Tây Thủng, thời kỳ Thái tông đối phó với Liêu đều lập có chiến công, sau khi qua đời, Triệu Hằng vô cùng thương tiếc, truy tặng ông làm Trung thư lệnh, truy phong Tế Dương vương, thụy là Vũ Huệ.

Năm Hàm Bình thứ hai (999), vị tể tướng đã nghỉ hưu Lữ Đoan cũng bệnh qua đời.

3. Phó Tiềm sợ chết không chịu xuất chiến

Từ sau khi Bắc phạt Ung Hi của Thái Tông thất bại, vùng đất phương Bắc rộng lớn và xinh đẹp, đối với quân thần Triệu Tống mà nói, đã không còn là sự cám dỗ tràn ngập giấc mộng khai cương mở cõi nữa, mà là một cơn ác mộng không tài nào rứt bỏ được.

Láng giềng phương Bắc là người Khiết Đan, dựa vào khả năng cơ động nhanh chóng của kỵ binh bọn họ, thường xuyên xâm nhập biên giới Triệu Tống, cướp bóc một phen rồi cao chạy xa bay. Quân Tống lấy bộ binh làm chủ, hai chân dù thế nào cũng không đuổi kịp bốn chân, huống chi sau khi "thủ nội hư ngoại", chính sách mà triều đình thi hành đối với người Khiết Đan là chính sách vỗ về dung túng, cố gắng tránh xung đột trực tiếp, giặc đến cướp phá, đuổi chạy là coi như xong chuyện, nghiêm cấm quân Tống truy kích đánh địch.

Biên giới phía bắc đại Tống, vẫn luôn đổ máu.

Thời kỳ đầu Triệu Hằng chấp chính, láng giềng phương Bắc là người Khiết Đan vẫn liên tục qua gây chuyện, thiết kỵ của bọn họ không chỉ tung hoành biên giới Tống, Liêu, mà còn đi sâu vào hơn mười châu ở Hà Bắc, Sơn Đông, cướp bóc người vật tài vật, tàn sát bách tính vô tội, phá hoại nhà cửa hoa màu, mang đến tai họa to lớn cho nhân dân địa phương.

Tháng mười năm Hàm Bình thứ hai (999), Khiết Đan chủ Gia Luật Long Tự dẫn quân nam xâm đánh Tống.

Đô bố trí ba lộ Trấn, Định, Cao Dương Quan của triều đình Tống là Phó Tiềm, có trong tay hơn tám vạn tinh binh, nhưng hắn đã bị người Khiết Đan dọa cho vỡ mật, mặc cho kỵ binh Khiết Đan uy phong lẫm liệt trước doanh trại quân Tống, mắng chửi khiêu chiến, vẫn treo cao biển miễn chiến bài, nhất quyết không dám xuất chiến, làm một con rụt cổ.

Tướng sĩ dưới quyền Phó Tiềm đối mặt với khí thế kiêu ngạo của quân Liêu, tức giận ngút trời, bọn họ tự mình chế tạo ra những loại vũ khí nặng có sát thương rất lớn như thiết oa, thiết chùy, chờ đợi chủ soái hạ lệnh một tiếng, bất cứ lúc nào cũng có thể xông pha trận mạc, thế nhưng đợi trái đợi phải mãi mà không có tin tức gì, có tướng sĩ không nhịn được, liền đi tìm Phó Tiềm xin chiến, kết quả bị vị Phó tướng quân này mắng cho một trận xối xả.

Đợt mắng lui thứ nhất, đợt thứ hai tiếp tục đến, vẫn là xin chiến, Phó Tiềm bị ép đến mức cùng cực, dứt khoát mắng các tướng sĩ xin chiến là đồ hồ đồ, hoàn toàn không biết ý tốt sâu xa của hắn. Hắn nói, không xuất chiến không phải vì bản thân, mà là nghĩ cho sự an toàn tính mạng của các tướng sĩ, đồng thời lớn tiếng đe dọa, ai mà còn xin chiến nữa, sẽ lôi ra ngoài chém đầu.

Tay không chống lại đùi, các tướng sĩ giận mà không dám nói gì, đành phẫn uất bỏ đi.

Chủ tướng không xuất chiến, mọi người bèn đến tìm phó tướng Phạm Đình Triệu, bảo hắn đi thuyết phục Phó Tiềm xuất chiến.

Phạm Đình Triệu tuổi đã gần bảy mươi, tính từ thời Hậu Châu, coi như là nguyên lão bốn triều, thời kỳ Hậu Châu, hắn cùng Thái tổ Triệu Khuông Dẫn tham gia trận Cao Bình, sau khi đại Tống khai quốc, đi theo Thái tổ hoàng đế nam chinh bắc chiến, từng tham gia trận núi Tử Kim, trận bình định nhị Lý, chinh phạt Lý Kế Thiên v.v. trải qua mấy chục trận lớn nhỏ, dày dạn trận mạc, nhiều lần lập chiến công lớn, được phong làm Định châu hành doanh đô bố trí. Người mang binh đánh trận, tính khí đều rất nóng nảy, Phạm Đình Triệu đi đến trung quân trướng, ban đầu vẫn cố nén tính khí nói với Phó Tiềm rằng: "Địch lớn trước mắt, tướng quân ngồi vững trong trung quân trướng, nhất định là có diệu kế đánh lui giặc rồi chứ?"

"Chủ thủ không chủ chiến, đây chính là diệu kế của ta!" Phó Tiềm lạnh lùng đáp.

"Cái này e là không phải diệu kế." Phạm Đình Triệu nói, "Quân ta có tám chín vạn người, hơn nữa, các tướng sĩ lòng cầu chiến thiết tha, sĩ khí cao ngút, đủ sức đại chiến một trận với binh Khiết Đan. Nếu xuất binh chặn giữ hiểm yếu, mở màn trận quyết chiến với địch, nhất định có thể đánh bại người Khiết Đan."

Phạm Đình Triệu chỉ lắc đầu, không nói gì.

Phạm Đình Triệu thấy thái độ của Phó Tiềm như vậy, cơn giận bốc lên đầu, phẫn nộ nói: "Làm chủ tướng, lại nhát gan như chuột, tham sống sợ chết, nắm trong tay trọng binh mà không dám xuất chiến, còn không bằng một bà già!"

"Địch lợi hại như vậy, phái binh xuất chiến, chẳng phải là nộp mạng sao?" Giặc địch hung mãnh, cũng trở thành lý do không kháng cự của Phó Tiềm.

Phạm Đình Triệu phẫn nộ nói: "Triều đình sao lại dùng một kẻ như ngươi làm tướng chứ!"

Phạm Đình Triệu vẫn sắc mặt không đổi, heo chết không sợ nước sôi, ngươi muốn mắng thế nào thì mắng, hắn chính là không xuất binh.

Đúng lúc này, bộ tướng Trương Chiêu Duẫn tay cầm một tờ văn thư đi vào đưa cho Phó Tiềm nói: "Phó tướng quân, triều đình có đình ký đến, giục quân ta xuất chiến."

Phạm Đình Triệu tuy vạn phần không muốn, nhưng lệnh của triều đình đã đến, không xuất chiến nữa chính là kháng chỉ không tuân. Hắn liếc nhìn Phạm Đình Triệu một cái, lạnh lùng nói: "Phạm tướng quân đã xin chiến. Ta sẽ điều cho ngươi tám ngàn kỵ binh, hai ngàn bộ binh, gom đủ một vạn người, ngươi ra chiến trường mà lập công lập nghiệp đi!"

Phạm Đình Triệu thấy Phó Tiềm chỉ cho một vạn binh mã, phẫn nộ nói: "Binh Khiết Đan có hơn mười vạn người, một vạn binh mã, cho dù là lấy một chọi mười, cũng không đủ số lượng, trận này đánh thế nào?"

"Ngươi muốn bao nhiêu?" Phó Tiềm phản vấn.

"Thêm ba năm vạn nữa."

Phạm Đình Triệu cười nhạt nói: "Tướng ở chỗ mưu lược chứ không ở chỗ dũng mãnh, binh ở chỗ tinh nhuệ chứ không ở chỗ đông đúc, ngươi làm tiên phong, ta làm hậu ứng, ngươi sợ cái gì?"

Phạm Đình Triệu không tin hỏi: "Ngươi thực sự làm hậu viện chứ?"

Phạm Đình Triệu có chút thiếu kiên nhẫn nói: "Chỉ có ngươi biết trung quân, ta không muốn báo quốc sao? Ngươi cứ việc dẫn binh đi trước, ta lập tức phát binh tiếp ứng ngươi là được."

Phạm Đình Triệu lui ra ngoài, cảm thấy lời của Phó Tiềm chưa chắc đã đáng tin, lo lắng cô quân lọt vào vòng vây của địch, bèn viết một phong thư, phái người đưa đến chỗ đô bố trí Tịnh, Đái châu gần Cao Dương nhất là Khang Bảo Duệ, mời hắn phát binh chi viện.

4. Khang Bảo Duệ máu vấy Doanh Châu

Khang Bảo Duệ là người Lạc Dương, sinh ra trong nhà tướng, ông nội, cha đều tử trận sa trường, ông tập ấm làm tướng lĩnh lĩnh quân, thời kỳ Thái tổ, từng tham gia trận quan Thạch Lĩnh, thời kỳ Thái tông, do tích lũy chiến công, thăng làm Mã quân đô ngu hầu, lĩnh Lãnh châu quan sát sứ. Sau khi Triệu Hằng lên ngôi, điều làm Đô bố trí Tịnh, Đái châu. Tịnh, Đái châu cách Cao Dương gần nhất, cho nên Phạm Đình Triệu mới yêu cầu ông phái binh chi viện.

Khang Bảo Duệ trị binh có phương pháp, rất có khí phách, ngày thường yêu binh như con, rất được các tướng sĩ tôn sùng yêu mến. Ông nhận được thư cầu viện của Phạm Đình Triệu, lập tức dẫn một vạn người đến chi viện.

Binh Khiết Đan đã công phá trại Lang Sơn, cắt đứt con đường thông đi tới Trấn, Định. Khang Bảo Duệ quyết định vòng ra phía sau quân Khiết Đan phát động tiến công, ông một mặt dẫn binh thẳng tiến Doanh Châu, một mặt phái người đưa thư cho Phạm Đình Triệu, hẹn hắn phát binh giáp công trước sau quân Khiết Đan.

Sau khi Khang Bảo Duệ đến Doanh Châu, binh mã của Phạm Đình Triệu không tới, binh Khiết Đan lại tới trước. Lúc này trời đã tối muộn, Khang Bảo Duệ hạ lệnh quân đội chọn đất đóng cở lập trại, chuẩn bị ngày mai lại chiến.

Sáng sớm hôm sau, Khang Bảo Duệ ra trại quan sát trận địa, đột nhiên thấy xung quanh quân doanh toàn là binh địch, chỉ trong một đêm, binh Khiết Đan vậy mà đã vây kín quân Tống ba tầng trong ba tầng ngoài, quân Tống đã sa vào vòng vây trùng điệp của binh Khiết Đan. Địch đông ta ít, có người kiến nghị Khang Bảo Duệ dẫn thân binh đột phá vòng vây.

Khang Bảo Duệ phấn chấn nói: "Bổn soái từ khi dẫn binh đến nay, trải qua trăm trận chiến, các ngươi ai từng thấy ta lùi bước bao giờ? Người xưa nói: 'Lâm nạn vô cẩu miễn', hôm nay đã sa vào vòng vây nặng nề, chính là lúc hy sinh vì nước, sao có thể vứt bỏ các tướng sĩ mà tự mình đào tẩu chứ?"

Các tướng sĩ thấy chủ soái hào hùng phấn khởi, chịu sự cổ vũ lớn, đồng thời giơ tay hô lớn, nguyện đi theo nguyên sái quyết chiến một trận đến cùng với người Khiết Đan, để bọn họ biết rằng, quân Tống cũng có người không sợ chết.

"Nuôi binh ngàn ngày, dùng binh một thời, là lúc báo quốc rồi." Khang Bảo Duệ vung đao quát lớn một tiếng, "Huynh đệ ơi, ai không sợ chết thì theo ta đi giết giặc."

Khang Bảo Duệ xông lên đầu tiên, xông ra khỏi đại doanh, chém giết vào trận địch, các tướng sĩ thấy chủ soái tiên phong đi đầu, đều tranh nhau tiến lên, phát ra một tiếng gầm, đồng thời lao về phía trận địch.

Quân Tống ôm quyết tâm phải chết, xông vào trận địch rồi tả xung hữu đột, tuy dựa vào một cỗ dũng khí chém giết ra khỏi vòng vây thứ nhất, nhưng trong vòng vây thứ hai lại bị binh Khiết Đan vây khốn, từ lúc mặt trời mọc đến lúc mặt trời lặn, đã là người mệt ngựa mỏi, tuy chém giết được mấy ngàn địch, quân Tống cũng tự tổn thất hơn ngàn người, thấy không thể đột phá vòng vây, đành phải rút lui về đại doanh. Binh Khiết Đan đánh một ngày, cũng cảm thấy mệt mỏi, hai bên mỗi bên thu binh.

Qua một đêm, hai quân lại giao chiến.

Quân Tống liều mạng xung sát, muốn đột phá vòng vây, binh Khiết Đan siết chặt vòng vây, muốn tiêu diệt toàn bộ quân Tống. Hai quân liều chết giao tranh, đánh đến trời đất tối tăm, nhật nguyệt không ánh sáng. Binh Khiết Đan có số lượng hơn mười vạn, phía trước chiến tử hai người, phía sau lại bù vào một đôi, số lượng người giao chiến với quân Tống tổng cộng không hề ít hơn, quân Tống chưa đầy vạn người, cô quân sa lụy vào trận địch, không có viện binh, chiến tử hai người, ít đi một đôi, từ lúc mặt trời mọc đến lúc mặt trời lặn, các tướng sĩ người nào người nấy kiệt sức, mong chờ cứu binh nhưng lại chẳng thấy bóng dáng đâu.

Khang Bảo Duệ tiên phong đi đầu, dũng mãnh xông lên, tả xung hữu đột, ngặt nỗi địch đông ta ít, mình trúng mấy phát súng, biến thành một người máu. Mấy trăm binh sĩ đi theo bên mình cũng phần lớn bị thương, không thể chiến đấu được nữa. Khang Bảo Duệ nhìn những tàn binh tàn tạ này, rơi nước mắt nói với mọi người rằng: "Thôi, thôi, thôi! Ta chết chắc rồi, các ngươi mau chóng mỗi người tự tìm đường trốn đi!" Nói xong, gom lại hơi thở chân khí cuối cùng, vung đao chém về nơi có đông binh địch nhất, tuy tay chém chết mấy chục tên địch, ngặt nỗi binh địch quá đông, thương hại cho một vị đại tướng của Triệu Tống, vậy mà lại chiến tử trong loạn quân.

Khang Bảo Duệ chiến tử, quân đội do ông chỉ huy toàn quân bị tiêu diệt.

Lại nói Phạm Đình Triệu được tin Khang Bảo Duệ đã dẫn binh chạy tới Doanh Châu, lại hẹn mình chạy tới Doanh Châu giáp công Khiết Đan, bèn dẫn một vạn quân Tống hỏa tốc tiến đến, đại quân vừa đến phía tây Doanh Châu, liền bị binh Khiết Đan chặn đánh, hai quân triển khai cuộc chiến sinh tử, Phạm Đình Triệu tiên phong đi đầu, quân Tống không ai không lấy một chọi mười, người người dũng mãnh, nhà nhà tranh tiên. Binh Khiết Đan tuy đông người, nhưng bọn họ chưa từng gặp qua cách đánh không màng chết chóc này, chưa đánh lòng đã có ý sợ hãi, Phạm Đình Triệu nắm bắt cơ hội trôi qua trong chớp mắt này, một trận đánh lui binh Khiết Đan, thu dọn chiến trường, chém chết hai vạn địch, nhưng cũng tự tổn thương hai ngàn người.

Đánh lui binh Khiết Đan xong, Phạm Đình Triệu lập tức ra lệnh cho bộ tướng Trương Ngưng, Lý Trọng Quý dẫn hai ngàn tinh binh làm tiên phong, hỏa tốc chạy tới Doanh Châu chi viện quân Khang Bảo Duệ, ông dẫn tàn quân bám sát phía sau, tiến đánh Doanh Châu.

Thấy sắp tiến sát Doanh Châu, đột nhiên tiền quân báo về, Khang Bảo Duệ đã chiến tử, một vạn quân Tống do ông dẫn dắt toàn quân bị tiêu diệt.

Phạm Đình Triệu nghe tin, không dám tiến thêm nữa, đành chọn địa hình có lợi ở phía tây nam Doanh Châu dựng trại, tạm thời đóng quân.

Đây là ghi chép của chính sử, có dã sử ghi chép rằng, Phạm Đình Triệu lâm trận bỏ chạy, bỏ lại Khang Bảo Duệ đơn độc chiến đấu, dẫn đến bi kịch toàn quân Khang Bảo Duệ bị tiêu diệt.

Binh Khiết Đan giao phong với quân Tống do Phạm Đình Triệu dẫn dắt mấy lần, vấp phải sự kháng cự ngoan cường của quân Tống, thấy không chiếm được hời, bèn chuyển sang đánh Toại Thành.

5. Dương Diên Chiếu tạo băng đánh lui giặc

Người Khiết Đan cho rằng Toại Thành là một thành nhỏ, đánh Toại Thành giống như lấy đồ trong túi vậy, đến Toại Thành chính là đi vác lương thực, ôm phụ nữ. Sau khi đến Toại Thành, bọn họ mới biết mình đã sai, bởi vì bọn họ đã đụng phải khắc tinh, nói chính xác hơn, là con trai của khắc tinh, đại tướng Triệu Tống Dương Nghiệp - Dương Diên Chiếu.

Dương Diên Chiếu vừa được thăng chức Bảo châu duyên biên đô tuần kiểm sứ, nha thự đặt ở Toại Thành.

Toại Thành quả thực là một thành nhỏ, tài nguyên có hạn, phòng vụ cũng rất kém, người và dân trong thành thấy khí thế của binh Khiết Đan rất lớn, khí thế hung hăng, trong chốc lát lòng người hoang mang, rất nhiều người đều chuẩn bị rời bỏ quê hương, trốn sang nơi khác.

Dương Diên Chiếu thấy lòng người không ổn, lập tức triệu tập những thanh niên trai tráng trong thành lại, nói với mọi người rằng: "Các ngươi là người Toại Thành, thân gia tính mạng đều dựa vào thành trì này làm chỗ bảo vệ, nếu người Khiết Đan phá vỡ thành trì, sẽ giết sạch các ngươi, hãm hiếp vợ con chị em gái các ngươi, chẳng lẽ các ngươi muốn nhìn thấy bi kịch như vậy xảy ra sao?"

Dương Diên Chiếu biết rằng, đại địch trước mắt, nắm bắt lòng người, khơi dậy dũng khí mới là quan trọng nhất, hắn nói ra kết quả sau khi binh Khiết Đan phá thành, mục đích chính là muốn khơi dậy ý chí chiến đấu của quân dân Toại Thành.

Những người có mặt nghe bài diễn thuyết của Dương Diên Chiếu, quần chúng sôi sục, lần lượt biểu thị muốn cầm vũ khí thề chết bảo vệ gia viên của mình, bảo vệ Toại Thành, bảo vệ lãnh thổ đại Tống.

Dương Diên Chiếu thấy sĩ khí, sự nhiệt tình của bách tính đã được khơi dậy, liền đem quân dân biên chế hỗn hợp, phát cho vũ khí và giáp trụ, chia đoạn thủ thành, còn bản thân hắn thì ngày đêm tuần tra trên tường thành, mảy may không dám lơi lỏng.

Ban đầu, binh Khiết Đan không hề coi Toại Thành ra gì, khi bọn họ đến gần thành trì, liền vấp phải sự phản công mãnh liệt của quân dân thủ thành, đánh liên tiếp mấy lần, vậy mà đều bị mũi tên đá trong thành đánh lui.

Lúc đó chính là mùa đông giá rét khắc nghiệt, lại vừa hay gặp gió bắc nổi lên, thời tiết càng thêm lạnh giá, Dương Diên Chiếu đột nhiên nảy ra ý hay, lệnh cho quân dân trong thành khuân ra cá ruột yến góc trong kho, cắm khắp các lỗ châu mai trên tường thành, sau đó lấy nước lạnh tưới vào các lỗ châu mai trên tường thành, sáng hôm sau, nước đều kết thành băng, tường thành biến thành tường băng, vừa kiên cố, lại vừa trơn trượt.

Ngày thứ hai, quân Khiết Đan đến dưới thành liền ngẩn người, bức tường thành hôm qua còn rách nát tơi tả, bây giờ giống như được đúc bằng bạc vậy, tường thành giống như mặc thêm một lớp giáp băng, trắng lóa, sáng bóng, bắt cũng không được, trèo cũng không lên, hoàn toàn không có cách nào cả. Thiết kỵ Khiết Đan bách chiến bách thắng trong dã chiến, đứng dưới tường băng lại hoàn toàn bó tay hết cách.

Soái Khiết Đan Gia Luật Long Cơ thở dài một tiếng nói: "Trời phù hộ Dương gia tướng mà!" Bèn hạ lệnh rút quân khỏi Toại Thành.

Dương Diên Chiếu thấy binh địch rút lui, nhân cơ hội dẫn binh xông ra, thu được vô số lương thảo khí tài.

Bách tính thời đó ca ngợi Toại Thành do Dương Diên Chiếu trấn thủ là "Thiết Toại Thành".