Tờ “Nhật báo buổi chiều” truyền đạt một bức điện từ Ri-ô tường thuật sự thành công của một hoạ sĩ trẻ tuổi, cho tới nay vẫn chưa tiếng tăm, đã giành được tại cuộc triển lãm của mình. Vài ngày sau đó, tờ báo lại đăng một bài phê bình nghệ thuật của một tờ báo hàng ngày ở Ri-ô-đơ Gia-nây-rô, bởi vì hoạ sĩ là người Ba-hi-a, và tờ “Nhật báo buổi chiều” thì rất tha thiết độc chiếm những vinh quang của Ba-hi-a. Một đoạn của bài báo, sau khi đã bàn luận về những điểm hay và những thiếu sót của Tân-học-sĩ, sau khi đã dùng và đã lạm dụng những từ ngữ như là phong thổ, ánh sáng, màu sắc, góc độ, phách lực và nhiều từ ngữ khác nữa phát biểu như sau:

“Một chi tiết đã không lọt khỏi mắt bất cứ người nào đã đến xem phòng triển lãm kì lạ về chân dung và về cảnh sống của trẻ con nghèo đói ấy: đó là tất cả những tình cảm tốt đẹp bao giờ cũng được thể hiện qua gương mặt một con bé gầy guộc, có mái tóc hung và sắc mặt bừng bừng trong cơn sốt; đó là tất cả những tình cảm xấu đều thể hiện qua một người đàn ông có dáng vẻ du khách và mặc một chiếc ba-đơ-xuy màu nâu, vậy thì đối với một nhà phân giải tâm lí, cái sự lắp đi lắp lại gần như không ý thức của những dung mạo trong tất cả các bức tranh ắt phải biểu hiện một cái gì? Chúng ta cũng phong thanh hoạ sĩ Giăng Giô-lê có một tiểu sử...”

Và lại tiếp tục cái việc lạm dụng những từ ngữ màu sắc, phách lực, phong thổ, ánh sáng, góc độ và nhiều những từ khác nữa rắm rối hơn.>

Nhiều tháng sau, một bản in thông báo cùng bạn đọc Nhật báo buổi chiều, dưới đầu đề:

MỘT MÓN QUÀ LÀ DÀN BỊP BỢM

CẢNH SÁT Ở BEN-MÔNG-TƠ TRẢ LẠI “GÃ MÈO” TAY MA CÔ BỊP BỢM

mà lực lượng cảnh sát ở Ben-mông-tơ đã được nhận như một thứ quà là đồ bịp bợm, của cảnh sát I-lê-uýt. Một tay bịp bợm ma cô còn trẻ và lừng danh đã hoạt động ở I-lê-uýt với cái tên “Gã Mèo” đã bị đuổi về Ben-mông-tơ sau khi gã đã đưa vào xiếc nhiều chủ trại và nhà buôn. Tại Ben-mông-tơ, thằng cha lại tiếp tục hành nghề ma cô bịp mà hắn đã tỏ ra rất sành sỏi. Hắn đã trót lọt bán được một số rất lớn những miếng đất, rất tốt để trồng ca-cao, cho rất nhiều chủ trại. Nhưng khi những người này đến thực địa nhận phần đất đã mua, họ mới ngã ngửa ra mình chỉ là chủ nhân của cái lòng đất trên đó là dòng chảy của con sông Ca-sô-ây-ra. Cảnh sát Ben-mông-tơ đã tìm cách tóm được tên lường gạt ghê gớm đó và họ đã gửi trả hắn về I-lê-uýt.

“Cư dân I-lê-uýt quả là giàu có hơn chúng ta”, người phóng viên kí tên dưới bản tin này đã kết luận, không phải là thiếu chút châm biếm - “họ có thể cung dưỡng đầy đủ cái Gã Mèo hào hoa, hơn là con dân thành phố Ben-mông-tơ kiều diễm, nàng công chúa miền Nam. Bởi đó, nếu Ben-mông-tơ là công chúa, I-lê-uýt hẳn được mệnh danh rất hợp thời là “Hoàng hậu miền Nam”.

Chen vào những vụ việc an ninh ít quan trọng hơn, tờ Nhật báo buổi chiều đăng tin một ngày nọ, một tên vô lại được biết với cái tên Sống-Nhàn, đã kích lên một vụ lộn xộn kinh khủng, nhân một buổi hội hè ở khu Rơm Rạ, đập vỡ đầu chủ nhân ngôi nhà bằng một chai bia; vì lẽ đó, cảnh sát đương truy nã hắn.

Sát một ngày Nô-en nào đó, tờ Nhật báo buổi chiều phát hành, với tiêu đề quan trọng in ở trang nhất bằng chữ cỡ rất lớn. Một câu chuyện chấn động hết sức, câu chuyện đã được bài báo phát hiện ra với bạn đọc về người đàn bà đã cùng đi với toán cướp Lam-pi-ão và là nhân ngãi của tướng cướp; Vốn dĩ cái đám cư dân trong cả năm bang Ba-hi-a, Xec-gi-pơ, A-la-gô-át, Pa-rai-ba và Péc-nam-buốc đều sống mà mắt không rời Lam-pi-ão; Với lòng oán ghét hoặc lòng quí mến, không bao giờ với vẻ thờ ơ. Tiêu đề in bằng những con chữ khổng lồ:

MỘT THẰNG BÉ MƯỜI SÁU TUỔI TRONG TOÁN CƯỚP CỦA LAM-PI-ÃO.

Những con chữ ở các tiêu đề trong bài phóng sự cũng đều ở cỡ chữ rất lớn: ĐÓ LÀ MỘT TRONG NHỮNG TÊN CĂNG-GA-XÂY-RÔ GHÊ GỚM NHẤT - BA MƯƠI LĂM DẤU VẠCH TRÊN KHẨU SÚNG CỦA NÓ - NÓ ĐÃ TỪNG LÀ “HẢO HÁN NƠI TRẢNG CÁT”, - CÁI CHẾT CỦA TÊN MA-SA-ĐÃO TO BÉO DO KHUỶU-KHÔ-KHẲNG GÂY NÊN.

Bài phóng sự tán rất rộng: ký giả kể lại như thế nào mà trong những làng mạc bị cướp bóc trong thời gian gần đây, người ta đã chú ý đến, trong toán cướp của Lam-pi-ão, một thằng nhỏ mười sáu tuổi với cái tên Khuỷu-Khô-Khẳng. Mặc dù tuổi nó như vậy, tên căng-ga-xây-rô non trẻ đã nổi tiếng là ghê gớm trong khắp xéc-tao, trong số những tên ghê gớm nhất của toán cướp. Người ta nhận thấy khẩu súng của nó mang ba mươi lăm dấu vạch và, như mọi người đều biết, trên khẩu súng của căng-ga-xây-rô, mỗi vạch ghi dấu một mạng người. Tiếp sau là câu chuyện về cái chết của Ma-sa-đão, một trong những tay già đời nhất của toán Lam-pi-ão.

Sự việc xảy ra là, trên đường đi, toán cướp đã bắt được một viên đội cảnh sát kì cựu; Lam-pi-ão giao cho Khuỷu-Khô-Khẳng để nó khử đi và thằng này đã “khử” hết sức chậm rãi, đưa mũi dao găm bẩy từng mẩu nhỏ và khoái trá ra mặt. Ác độc quá chừng đến nỗi Ma-sa-đão, bừng lên vì kinh khủng, đã chĩa súng vào nó định chấm dứt cái trò man rợ ấy đi; nhưng súng chưa kịp nổ thì Lam-pi-ão, trước nay vẫn rất mực kiêu hãnh về Khuỷu-Khô-Khẳng, đã bắn luôn vào Ma-sa-đão. Khuỷu-Khô-Khẳng cứ tiếp tục việc nó.

Bản tin tiếp tục mở rộng, thuật lại nhiều tội ác này khác của tên căng-ga-xây-rô mới mười sáu tuổi. Sau đó bài báo gợi lại rằng trong các Hảo hán nơi Trảng cát, đã có một thằng bé mang tên Khuỷu-Khô-Khẳng, và rất có thể chính cũng là một tên ấy. Tiếp theo ngay là những lời bàn luận này nọ thuộc phạm vi đạo lí.

Đợt phát hành bán hết rất nhanh.

Nhiều tháng sau, lại một đợt phát hành khác, số báo hết ngay tức khắc, do đưa tin về vụ bắt giữ Khuỷu-Khô-Khẳng trong khi nó đương ngủ. Vụ bắt giữ này thực hiện được là nhờ lực lượng lưu động trong toàn miền xéc-tao, đuổi đánh toán Lam-pi-ão. Bài báo thông tin, rằng tên căng-ga-xây-rô ấy sẽ tới Ba-hi-a ngày hôm sau. Nhiều kiểu ảnh chụp minh hoạ bài báo, trong đó nhận ra bộ mặt lầm lũi của Khuỷu-Khô-Khẳng. Tờ Nhật báo buổi chiều nhấn thêm rằng đó chính là cái mô hình của tội phạm bẩm sinh.

Có điều chưa được coi là biểu hiện của sự thật, như là chính ngay báo Nhật báo buổi chiều cũng đã thừa nhận, sau khi đã thông báo, bằng phát hành đặc biệt và liên tiếp bản kết án Khuỷu-Khô-Khẳng phải chịu ba chục năm tù giam vì mười lăm mạng người đã được xác nhận và có bằng chứng rõ ràng, vậy mà khẩu súng của hắn lại mang sáu mươi dấu vạch. Và bài báo nhắc lại điều đó, lặp lại rằng mỗi dấu vạch tượng trưng một mạng người. Nhưng tờ báo cũng lại đăng phần trích bản báo cáo của vị pháp y sĩ - con người đầy thiện ý và hiểu biết sâu rộng đã nổi tiếng - từ lâu đã là một trong những nhà xã hội học và nhân chủng học lỗi lạc của đất nước; qua những lời lẽ trong phần trích dẫn ấy, có thể nhận thấy rằng Khuỷu-Khô-Khẳng là một dạng hoàn toàn bình thường và nếu mà nó đã trở thành căng-ga-xây-rô và đã giết nhiều người như vậy với một sự tàn ác cao độ mức ấy, điều đó không phải là do khuynh hướng tự nhiên, duy nhất chỉ có môi trường sống mới là nguyên nhân... Và tiếp theo là những quan niệm khoa học xuất phát từ nhận xét đó.

Điều đó, nói cho cùng, cũng chẳng khơi gợi được sự tò mò của đám quần chúng khác với việc mô tả trong bản cáo trạng đẹp tuyệt là đẹp, rung động tuyệt là rung động và say sưa của vị công tố ủy viên đã làm cho toà án phát khóc và tới ngay đích thân Ngài Chánh án cũng đã lau nước mắt khi nghe câu chuyện được trình bày với một sức hùng biện tuyệt vời - những hình phạt mà các căng-ga-xây-rô trẻ con hung dữ đã phải chịu đựng. Đám quần chúng kia đã đưa lòng bất bình tới mức không còn giới hạn bởi vì Khuỷu-Khô-Khẳng không hề nhỏ một giọt nước mắt trước toà. Bộ mặt lầm lũi của nó lộ rõ một sự bình thản kì lạ.