Và mọi người ồ lên ười ở chỗ tàu điện dừng.
Sống-Nhàn đưa chiếc móng tay cáu đen gãi nốt mụn. Sau đó, nhìn vào cánh tay. Cánh tay đầy mụn. Vậy ra vì cái thứ đó mà nó cảm thấy một sức nóng ghê gớm, một sự bải hoải khắp người. Đó chính là cơn sốt của đậu mùa. Cái khu phố nghèo đã b đậu mùa tàn phá. Các thầy thuốc nói rằng dịch bệnh đã tản đi xa, dịu dần, nhưng vẫn còn nhiều người bị bệnh và ngày nào cũng có những người phải đến khu cách ly. Những con người không còn trở lại nữa. Sống-Nhàn nghĩ như thế. Cho tới ngay cả An-mi-rô, chính trường hợp thng này đã gây ra to chuyện trong nhà kho, rồi thì nó cũng đến phải vào khu cách ly. Và thằng bé không còn trở về... Đúng là một thằng bé xinh xẻo. Nhiều đứa khác cũng nói thế, không riêng nó và Ba-răng-đão... Mà thằng bé không chút độc ác, nó chẳng làm cho ai buồn phiền. Cẳng-Nhũn quả là đã bày ra cái trò bỉ ổi thực sự. Và rồi, khi chúng biết được thằng bé đã chết, Cẳng-Nhũn li sống càng cô độc hơn, hình như tự cho là mình đã gây nên cái chết của An-mi-rô. Nó không còn trò chuyện với bất cứ đứa nào, chỉ trừ với con chó nó đã đem về nuôi.
- Thằng này đến hóa rồ mãi... Sống-Nhàn nghĩ vậy. Nó đốt một điếu thuốc đi xuyên suốt nhà kho. Chỉ mỗi Giáo-sư ở nhà. Vào giờ này buổi chiều, hiếm có lúc thấy một đứa nào ở nhà kho. Giáo-sư trông thấy nó lúc nó bước vào.
- Cho tớ một điếu thuốc, Sống-Nhàn!
Sống-Nhàn ném cho Giáo-sư một điếu. Nó đi vào góc riêng, gói ghém những quần áo rách tã vào một bọc. Giáo-sư chú ý đến những động tác của nó.>
- Mày bỏ đi à?
Sống-Nhàn bước lại gần thằng bạn, bọc áo quần dưới nách.
- Mày đừng nói chuyện này với bất cứ đứa nào... Chỉ riêng với Ba-la thôi!
- Vậy mày định đi đâu?
Thằng lai cười.
- Đến khu cách ly.
Giáo-sư đưa mắt nhìn lên hai cánh tay mọc đầy mụn, lên ngực bạn:
- Mày đừng có đi, Sống-Nhàn!
- Vì sao vậy, ông anh?
- Mày cũng biết rõ đấy... Đó là một chứng chỉ đi nghĩa địa!
- Mày nghĩ rằng tớ cứ ở lại đây để rồi truyềnch này cho tất cả anh em sao?
- Bọn này sẽ lo chạy chữa cho mày.
- Cả bọn sẽ giết sạch. An-mi-rô có gia đình, đúng quá đi rồi! Tớ, tớ chẳng có một ai.
Giáo-sư nín thinh. Nó muốn nói rất nhiều điều. Thằng bé lại đương đứng trước mặt nó, khp người chi chít những mụn đậu mùa, bọc quần áo rách dưới nách, Sống-Nhàn bảo:
- Mày sẽ nói chuyện này cho Pê-đrô Ba-la biết. Còn với những đứa kia, không cần thiết.
Giáo-sư chỉ có thể hỏi gặng.
- Mày đi đến đó thật đấy chứ?
ng-Nhàn gật đầu. Hai đứa cùng đi ra bên ngoài nhà kho. Sống-Nhàn ngắm nhìn thành phố, đưa tay phác một cử chỉ. Cũng coi như là lời chào vĩnh biệt. Sống-Nhàn vẫn là một Ma-lăng-đrô và thật không có ai yêu quý thành phố của mình cho bằng các Ma-lăng-đrô. Nó nhìn Giáo-sư.
- Khi nào mày vẽ chân dung tớ… Mày vẫn luôn luôn có ý định sẽ vẽ chứ?
ớ sẽ vẽ chân dung mày, Sống-Nhàn... (nó muốn nói với thằng bạn những lời thân thương như là với anh em ruột thịt).
- Đừng có vẽ tớ đầy vết đậu mùa, đừng...
Bóng đen nó mờ dần trên trảng cát. Giáo-sư đứng đó, cc nghẹn, lời nói bị nghẹn lại. Nhưng mặt khác, nó cũng lại nhận thấy thật là đẹp về phía Sống-Nhàn đã bỏ ra đi như thế đến chỗ chết để tránh cho những đứa khác khỏi bị lây. Những con người như kiểu ấy đều có một ngôi saoở ngay chỗ vị trí trái tim. Và sau khi họ chết, trái tim họ sẽ sống ở trên trời. Cục-cưng-của-Chúa đã nói thế. Sống-Nhàn chỉ là một đứa trẻ, nó đâu đã phải là một người lớn. Nhưng đó, nó đã có một ngôi sao ở chỗ trái tim rồi. Giờ đây, bóng hình nó đã xóa mờ. Và lúc đó, điều tin chắc rằng không còn bao giờ được thấy lại thằng bạn thân thiết của mình nữa khiến tim Giáo-sư căng lên. Cái điều tin chắc là thằng bạn đi đến cái chết...
Trong các ngôi miếu, tỏ lòng thành kính dâng lên Ô-muy-luy, đám cư dân da đen, bị đậu mùa quất cho điêu đứng, cất tiếng hát:
Cam-bô-mô, A-zi-e-la ang-gô-ma!
Tôi mun được thấy tấm da huýt sáo
Ô-muy-luy lên đường đi vào vùng nội địa
Đậu mùa bay tản đi mất khắp nơi.
Ô-muy-luy đã gieo rắc đậu mùa khắp trong thành phố. Đó chính là một cuộc rửa hận đối với khu thành phố những kẻ giàu. Nhưng người giàu họ cng đậu, và thử hỏi rằng Ô-muy-luy biết được gì về tiêm chủng? Đó chính là một nữ thần khốn khổ của rừng rậm châu Phi… Một nữ thần của những người da đen nghèo khổ. Thử hỏi bà ấy hiểu biết được gì về những cái thứọi là tiêm chủng đó? Thế là, bệnh đậu mùa đi xuôi luôn xuống và tàn hại đám con dân của Ô-muy-luy. Tất cả những gì Ô-muy-luy có thể làm được đó là chuyển cho đậu mùa đen thành đậu mùa trắng thể nhẹ. Nhưng mà ngay thế đi nữa cũng vẫn làm chết người đen, làm chết người nghèo. Nhưng Ô-muy-luy truyền phán rằng không phải lành đậu mùa đã làm họ chết, chính là khu cách ly họ đã giết họ. Ô-muy-luy chỉ có muốn ghi dấu bằng riêng đậu mùa trắng cho những đứa con da đen thân mến của mình. Chính là khu cách ly đã giết chúng nó. Nhưng các ngôi miếu cầu xin nữ thần hãy đem bệnh đậu mùa ra khỏi thành phố, xin Người hãy đem nó về với những điềnủ giàu có trong vùng nội địa. Họ có tiền bạc, hàng dặm và hàng dặm đất đai, nhưng chỉ có điều là họ chẳng biết gì về cái gọi là tiêm chủng. Và Ô-muy-luy truyền phán rằng nữ thần sẽ đi vào vùng nội địa. Và những người đen, những thành viên trong đền miếu, những cô gái và ông đ hát lên:
“Chính vị đó là cha của chúng ta
Và là người có thể giúp đỡ chúng ta”.
Ô-muy-luy hứa sẽ đi. Nhưng để cho những đứa con da đen của Người đừng có quên Người, nữ thân báo trước cho họ biết qua bài tụng ca tạm biệt:
“Thôi từ biệt, hỡi những đa con nhỏ thân yêu của ta
Rằng ta, ta ra đi và ta lại sẽ trở về…”
Và một đêm, trong khi tiếng nhạc a-ta-ba-cơ[1] vang rền các đền miếu, một đêm đầy bí ẩn của thành phố Ba-hi-a, Ô-muy-luy nhảy lên cái máy của “Miền Đông Bra-xin” và đi vào vùng nội địa tại Giô-a-dây-rô. Bệnh đu mùa cùng đi với Người.
Sống-Nhàn trở về quá gầy, nó bồng bềnh trong bộ quần áo của nó. Trên mặt nó bây giờ dày đặc vết rỗ hoa. Những đứa kia chăm chú nhìn vào nó và vẫn còn vẻ kinh sợ khi nó bước vào trong nhà kho, buổi tối ấy. Nhưng Giáo-sư đã lập t bước lại với nó.
- Mày khỏi rồi à, lai?
Sống-Nhàn mỉm cười, tất cả bọn ùa tới bắt tay nó. Pê-đrô Ba-la ôm quàng cổ nó.
- Thằng lai quý hóa, thằng lai chung thủy.
Cho đến Cẳng-Nhũn cũng lại với nó, Giô-ao Gộc thì cứ đứng sát Sống-Nhàn. Thằng lai ngó nhìn bạn bè. Nó nói xin một điếu thuốc lá. Hai bàn tay nó gầy giơ xương, mặt nó hốc hác. Nó đứng yên lặng, đăm đăm nhìn thân thương cái nhà kho cổ lổ, những đứa bạn, con chó đương nằm trên cổ Cẳng-Nhũn.
Thế rồi, Giô-ao Gộc buột miệng hỏi:
- Ở cái khu cách ly ấy nó ra s
Sống-Nhàn quay phắt lại thật nhanh. Gương mặt nó bừng lên một cảm xúc đắng cay và kinh tởm. Nó đứng một lúc không đáp lại. Thế rồi, những tiếng nói bật ra hết sức khó khăn.
- Không một ai biết được là nó thế nào, không. Đó là một cái thứ quá ư… Một bãi ráối rữa. Kẻ nào bước chân vào trong đó thì cũng chẳng khác nào chui vào trong áo quan…
Nó nhìn tất cả những đứa kia, đứa nào đứa nấy đương dán chặt mắt vào đôi môi nó. Giọng nó trở nên chua chát:
- Giống in như kẻ vào nằm trong áo quan để đi đến bãi tha ma… Giống in…
Nó không còn tìm ra được gì thêm nữa để nói. Cẳng-Nhũn hỏi lí nhí qua hai hàm răng:
- Thế rồi còn gì nữa?
- Hết, hết, không, tớ không biết… Vì lòng kính Chúa, đừng có hỏi gì tớ nữa… - Và nó cúi đầu, gật lắc đủ mọi chiều. Giọng nói của nó cứ xuống dần, thấp hết mức như là vẫn còn khủếp.
- Thì cũng là một kiểu như đến bãi tha ma. Ở đó tất thảy đều đã chết.
Nó đưa mắt nhìn, vẻ cầu xin đừng có hỏi han gì nữa. Giô-ao Gộc nói với bọn kia.
- Lẽ ra không nên hỏi nó chút gì…
Sống-Nhàn tán thành bằng một động tác. Nó nói rt khẽ.
- Không nên! Quả là quá chừng khủng khiếp…
Giáo sư ngắm nghía trên ngực Sống-Nhàn. Trên đó lỗ chỗ dày đặc những nốt rỗ hoa. Nhưng ở vào chỗ vị trí trái tim. Giáo sư nhìn thấy một ngôi sao:
- Một ngôi sao ở chỗ vị trí trái tim.
❀ ❀ ❀
[1] A-ta-ba-cơ (atabaque) một thứ nhạc khí của người da đen
