Gã Mèo bước lại gần, theo cái kiểu chếnh choáng đã thành nếp quen của nó trước đây. Đã mất một lúc rất lâu vẫn chẳng ăn thua gì, nó loay hoay tìm cách xâu cho được sợi chỉ vào cái kim của nó. Đô-ra lúc đó đã dỗ Giô-dê Chồn ngủ rồi, bây giờ đang chuẩn bị để nghe Giáo-sư đọc câu chuyện hay biết bao trong quyển sách bìa xanh lam. Gã Mèo bước theo cái kiểu ngúng nguẩy của nó, thong thả lại gần bên:
- Đô-ra...
- Có chuyện gì thế, Gã Mèo?
- Bạn có thể giúp tôi một chút không?
Nó ngắm nhìn cây kim và sợi chỉ đương cầm trong tay. Có thể nghĩ rằng nó đang đứng trước một vấn đề nghiêm trọng. Nó không biết phải làm thế nào để gỡ cho ra. Giáo-sư ngừng đọc sách. Gã Mèo chuyển câu chuyện qua hướng khác:
- Mày rồi sẽ bị mù do đọc quá nhiều đó, Giáo-sư. Giá mà được ánh sáng đèn điện.
Và nó nhìn Đô-ra, không nói năng.
- Có chuyện gì thế, Gã Mèo?
- Chính là do cái đồ quái sợi chỉ này. Tớ chưa bao giờ thấy một sợi nào khó khăn hơn. Xâu được cái của quỷ ấy qua cái lỗ nhỏ ở cái kim này...
- Đưa đây...
Con bé xâu kim, buộc một cái nút ở đầu sợi chỉ.
Gã Mèo bảo với Giáo-sư:
- Thật chỉ có các vị đàn bà để làm cái trò này...
- Nó giơ tay để nhận lại kim chỉ, nhưng Đô-ra không trao cho nó. Con bé hỏi Gã Mèo có cái gì phải khâu vá. Gã Mèo trỏ vào cái áo ngoài rách ở chỗ túi. Đó chính là cái áo bằng vải Ca-si-mia trước kia của Cẳng-Nhũn hồi thằng này biến hóa thành đứa trẻ nhà giàu con một gia đình trên bãi biển.
- Đúng là một bộ tuyệt cú mèo, - Gã Mèo lưu ý mấy đứa.
- Một bộ quần áo đẹp. Đúng quá đi chứ! Và Đô-ra dằn giọng:
- Cởi áo ra, đưa đây!
Giáo-sư và Gã Mèo nhìn con bé khâu vá. Nói cho thật đúng, cũng chẳng phải đường kim mũi chỉ đã tuyệt vời, nhưng hãy thử hỏi đã bao giờ chúng nó có được một ai đó khâu và vá quần áo cho chúng nó? Vả chăng, duy nhất, chỉ Gã Mèo và Mạch-Nha là có thói quen vá áo quần của chúng. Gã Mèo, bởi vì nó có những lo lắng đến ăn diện lịch sự và nó có một ả nhân ngãi; Mạch-Nha, bởi vì nó thích luôn luôn sạch sẽ. Những đứa khác thì cứ để kệ cho bộ quần áo tã đã kiếm được cứ càng rách tươm thêm cho tới khi rơi ra từng mảnh không còn che thân được nữa. Thế là chúng nó lại đi xin hoặc đi đánh cắp những chiếc quần khác và những chiếc bành tô khác. Đô-ra đã hoàn thành việc của nó.
- Anh còn gì nữa cần phải vá?
Gã Mèo vuốt mái tóc chảy sáp:
- Vạt sau lưng áo sơ-mi...
Nó quay lưng. Cái áo sơ-mi rách dài suốt từ trên xuống dưới. Đô-ra ra lệnh cho nó ngồi xuống, đưa tay khâu luôn ngay trên lưng Gã Mèo. Khi những ngón tay con bé mới lướt trên lưng nó, thằng này cảm thấy rùng mình, hoàn toàn giống như khi Đan-va đưa những chiếc móng tay dài và trau chuốt lướt nhẹ và cào nó vào lưng mà bảo:
- Con mèo cái nhỏ cào con mèo đực nhỏ...
Nhưng Đan-va đâu có khâu và quần áo của nó, mà cũng rất có thể là cô ả chẳng biết ngay cả cái chuyện xâu kim. Với Đô-ra thì lại là khác hẳn. Con bé chẳng hề ôm ấp giấu giếm bất cứ một ý đồ nào, và với những ngón tay mà móng bị gặm nham nhở chẳng chút chăm sóc, có thể nói là bẩn dơ nữa. Nó chẳng tìm cách dù khêu gợi, dù gây cho thằng con trai bất cứ một thứ rùng mình như thế nào. Bàn tay nó đưa đi đưa lại, khác nào bàn tay một người mẹ đương vá chiếc áo sơ-mi cho con trai mình. Bà mẹ Gã Mèo chết sớm. Đó là một người đàn bà đẹp nhưng sức khỏe mong manh. Bà ấy cũng thế, bà chỉ có một đôi bàn tay mộc mạc, bởi vì lẽ tất nhiên vợ một người thợ thì lấy đâu cho có được những sự chăm sóc sửa sang móng tay. Và thật cũng là với một cử chỉ giống in như thế mà bà đã vá lại những chiếc áo sơ-mi cho Gã Mèo, ngay trên lưng thằng bé. Bàn tay của Đô-ra lại một lần nữa lướt qua. Thằng kia bấy giờ lại cảm nhận từ đó một cảm giác mới. Không còn là sự thèm muốn nữa nhưng đúng là chính cái cảm xúc về sự dịu dàng ấm áp, sự yên ổn mà đôi bàn tay mẹ hiền đã đem lại cho nó. Đô-ra đương ở đằng sau nó, nó không trông thấy con bé. Thế là, nó tự thả mình vào mơ màng thấy mẹ nó đã trở về. Gã Mèo bỗng trở lại thành một thằng bé thật nhỏ nhoi, một chú nhóc mặc một chiếc áo blu-dông bằng vải bông thô cứ bị vướng và bị rách trên cái dốc ở Mô-rô. Và mẹ nó đến gần, bảo nó ngồi xuống trước mặt bà, và những ngón tay khéo léo của bà chạy trên vải, lướt qua lưng nó lúc này lúc khác và đem lại cho nó mối cảm xúc chứa chan hạnh phúc tinh khiết không chút thèm muốn ấy. Hoàn toàn chỉ là hạnh phúc. Mẹ đã trở về vá những chiếc áo sơ-mi cho Gã-Mèo. Một niềm ước ao được vòng hai cánh tay qua cổ Đô-ra, được để yên cho cô bé hát lên để được ngủ như trong những ngày nó mới chỉ là một thằng bé nhỏ nhoi, nén chặt lấy nó. Nó nhớ ra rằng ngay bây giờ nó vẫn là một đứa bé. Nhưng chỉ là ở tuổi tác thôi, bởi vì, ngoài ra nó là một người lớn: Một con người đã ăn cắp để sống, tối nào cũng nằm ngủ bên cạnh một gái mãi dâm và nhận tiền của ả nọ. Nhưng mà trong cái buổi tối hôm nay, nó chỉ còn là một đứa bé, hoàn toàn một đứa bé, do thế nó quên hẳn Đan-va, đôi bàn tay ả vẫn cào cấu nó, cặp môi của ả cắn chặt vào đôi môi của nó thành những cái hôn dài. Nó quên rằng nó là một tay tráo bài xảo ác, là chủ một cỗ bài gian, một tay cờ bạc bất lương. Nó quên tất cả, bây giờ thì hết sức nó chỉ là một thằng nhóc chưa đầy mười bốn tuổi đương được mẹ hiền vá lại cho cái áo sơ-mi và cũng đương mong ước được ru cho ngủ... Một trong những bài hát ru vẫn nhắc đến “ma chó sói”. Đô-ra cắn đứt sợi chỉ, cúi đầu trên lưng nó. Những làn tóc hung phớt qua trên vai Gã mèo, nhưng thằng này không nảy ra bất cứ một khát khao nào khác ngoài mong muốn được con bé cứ tiếp tục là mẹ hiền của nó. Niềm hạnh phúc của nó lúc này gần như là khó tin. Điều đó cũng giống như là nó vẫn cứ là một thằng bé như những thằng bé khác, bởi vì, đêm nay mẹ nó đã trở về với nó. Và chính vì thế mà cái vuốt ve hồn nhiên của những làn tóc hung của Đô-ra không hề nhen nhúm chút nào sự thèm khát của nó; nhưng mà lại làm cho niềm hạnh phúc của nó tăng thêm. Và cái tiếng nói của con bé bảo nó: Thế là xong, Gã Mèo ạ! vang lên trong đôi tai nó, hoàn toàn giống như tiếng nói êm dịu và thánh thót của mẹ nó thường vẫn hát cho nó những bài ru trong khi nó nép mình vào mẹ.
Nó đứng lên, nhìn Đô-ra với đôi mắt đờ đẫn đi vì biết ơn:
- Bây giờ thì bạn là người mẹ của cả bọn...
Nhưng nó lại đứng đó bàng hoàng về cái điều nó vừa mới nói ra và nghĩ rằng Đô-ra chắc là sẽ không hiểu, chứng cớ là thấy con bé cười với tất cả cái nét mặt của người nội trợ nhỏ nghiêm chỉnh. Nhưng Giáo-sư thì nó hiểu, và hình ảnh Gã Mèo ngồi trước mặt Đô-ra, nói với con bé bằng một giọng vui sướng không một thèm khát xen vào, cho con bé cái danh hiệu là người mẹ, và chính ngay con bé cũng mỉm cười với thằng bé với cái dáng dấp mẹ hiền của người đàn bà trẻ con, hình ảnh ấy mãi mãi khắc sâu trong ký ức Giáo-sư giống như một bức họa.
Gã Mèo vắt cái áo ngoài lên vai rồi đi ra với cái kiểu bước nghiêng ngả quen thuộc. Nó cảm thấy dường như đã có cái gì là mới trong nhà kho. Bọn chúng nó đã tìm được một người mẹ hiền, tình âu yếm và những sự chăm sóc của một người mẹ. Đan-va không nhận ra nổi nó tối hôm đó:
- Đã có chuyện gì xảy ra thế, con mèo bé bỏng? Đã có chuyện gì thế?
Nhưng nó thì cứ giữ kín cái điều bí mật của nó. Quả là một điều trọng đại cái việc tìm thấy trở lại trên mặt đất một bà mẹ đã đi sang cõi khác. Đan-va chẳng hiểu được chút gì về cái đó.
Và khi Giáo-sư tiếp tục đọc câu chuyện, Giô-ao Gộc vụt hiện ra và ngồi xuống bên cạnh chúng nó. Đêm tối ào ào mưa rơi. Trong câu chuyện Giáo-sư đọc, đêm tối cũng ào ào mưa rơi và chiếc tàu đương lâm vào tai nạn lớn. Những cú roi vọt rơi tới tấp lên những người thủy thủ. Viên thuyền trưởng là một tên đê tiện. Chốc chốc, chiếc tàu buồm lại như đã sẵn sàng để chìm ngập trong sóng dữ, và ngọn roi da của các sĩ quan lại quật xuống tới tấp trên thân hình mọi người. Nét mặt của Giô-ao Gộc bộc lộ vẻ đau đớn. Một tờ báo hàng ngày trong tay, Khủy-Khô-Khẳng ập tới, nhưng nó cố gắng để không làm cho câu chuyện phải cắt ngang và nó đứng yên mà nghe. Bây giờ thì là anh thủy thủ Giêm-xơ bị hành hạ bởi vì anh ta đã trượt chân và ngã nhào giữa cơn bão táp. Khủy-Khô-Khẳng cắt ngang:
- Nếu có Lam-pi-ão lúc đó ở đấy, hẳn ông ta đã xử cho viên thuyền trưởng, ngay đầu mũi súng.
Thì cũng đúng là anh ấy đã làm như thế, anh thủy thủ Giên-xơ, một tay can trường. Anh ta nhảy chồm lên viên thuyền trưởng và cuộc nổi loạn nổ ra trên chiếc tàu. Ngoài kia, bên ngoài trời mưa. Trời cũng mưa như thế trong cái đêm hôm đó đã diễn ra câu chuyện, cái câu chuyện về một cơn bão và câu chuyện về một cuộc nổi loạn. Một trong số sĩ quan đã đứng về phía những người thủy thủ>
- Thật đúng là một câu chuyện hay tuyệt - Giô-ao Gộc nói. Chúng nó đều thích chất anh hùng. Khủy-Khô-Khẳng ngắm nhìn Đô-ra. Đôi mắt nó sáng lên, con bé nó cũng yêu thích chuyện anh hùng, đó là điều làm cho thằng con trai của xéc-tao vui lòng. Sau đó người thủy thủ Giêm-xơ cầm cự một cuộc chiến đấu dữ dội. Khủy-Khô-Khẳng thích thú cất tiếng huýt sáo vang như một con khướu và lòng hoan hỉ. Đô-ra cũng cười. Chúng nó cùng cười đồng thanh và thế là ngay tức khắc từ chúng nó, cả bốn đứa bật ra một trong những chuỗi cười mà các Hảo hán nơi Trảng cát thường có thói quen cười kiểu đó. Chúng nó nhìn ngắm khuôn mặt nghiêm trang của Đô-ra, khuôn mặt đàn bà trẻ con đương ngắm nhìn chúng nó với vẻ âu yếm của một người mẹ. Chúng nó cười mỉm, và khi người thủy thủ Giêm-xơ ném viên thuyền trưởng qua mạn tàu ra ngoài: vào một chiếc sà-lúp, mà gọi hắn ta là “rắn hổ mang mất nọc”, tất cả chúng nó cùng với Đô-ra cười vang và cùng nhìn con bé với bao yêu thương - như là những đứa trẻ nhìn người mẹ vô cùng thân mến. Khi câu chuyện kết thúc, chúng nó quay trở về cái xó riêng của mỗi đứa mà bình luận câu chuyện.
- Tuyệt cú...mèo.
- Một tay sừng sỏ đấy...
- Dầu sao thì anh ta cũng đô...
- Lão thuyền trưởng đã mang một bộ mặt lố bịch phải không nào?
Khủy-Khô-Khẳng chìa tờ báo cho Giáo-sư, Đô-ra nhìn thằng lai đang mỉm cười với nó, có phần bối rối.
- Đó là báo đăng những tin tức về Lam-pi-ão...
Khuôn mặt lầm lì của nó sáng lên.
- Bạn biết Lam-pi-ão là cha đỡ đầu của tớ chứ?
- Cha đỡ đầu của bạn?
- Cơ mà đúng như thế... Chính là mẹ tớ đã chọn ông ta bởi vì Lam-pi-ão là một con người chân chính, ông ta chẳng có vì nể ai cả... Bà mẹ tớ là một người gan góc, một người đàn bà đã biết cầm khẩu súng trường. Một hôm nào đó, bà đã đuổi hai tên lính gây rắối chạy mất vía. Đúng là một người đàn bà đáng sợ... Bà ta chẳng thua gì đàn ông...
Đô-ra lắng nghe nó, rạng rỡ. Khuôn mặt trang nghiêm của con bé đăm đăm hướng vào khuôn mặt lầm lì của thằng lai với nhiều thiện cảm nhất. Khủy-Khô-Khẳng im bặt, nhưng với cái vẻ mặt của một người đương còn muốn nói thêm đôi lời. Cuối cùng nó nói:
- Bạn cũng thế, bạn cũng gan góc... bạn biết chứ? Bà mẹ tớ là một trong những người táo tợn đó... Bà ta một người lai đen, bà không có mớ tóc hung, bà có một mảng tóc xoăn tít với đủ mọi vẻ quái quỷ. Mà cũng chẳng còn trẻ nữa, bà chắc có thể là bà ngoại của bạn... nhưng tuy thế vẫn cứ thấy là bạn giống bà ấy...
Nó nhìn Đô-ra và cúi đầu.
- Điều đó có vẻ như là chuyện vớ vẩn, nhưng mà chính bạn đã làm cho tớ nhớ lại mẹ tớ, dù sao bạn cũng giống bà ấy.
Giáo-sư nheo cặp mắt cận thị, Khủy-Khô-Khẳng gần như là hét lên, khuôn mặt lầm lì của nó phản ánh rõ niềm hoan hỉ của một sự phát hiện “Thằng này cũng vậy, nó đã tìm ra bà mẹ nó”. Giáo-sư nghĩ thế. Đô-ra thì nghiêm trang, nhưng cái nhìn của nó chan chứa thân thương. Khủy-Khô-Khẳng cười lên, con bé cũng làm như thế, và ngay lập tức chúng nó lại ran lên những chuỗi cười reo vui. Nhưng Giáo-sư không hòa vào niềm hoan hỉ của hai đứa, nó quay lại đọc nhanh bản tin trên tờ báo.
Lam-pi-ão đã rơi vào ổ phục kích ở cổng một làng. Người lái một chiếc xe tải, trông thấy tay tướng cướp cùng tùy tùng trên đường đi, đã đâm bổ vào làng và báo động. Thế là người ta đã có đủ giờ đi nhờ cứu viện ở những làng xung quanh và cấp báo cho đội lưu động cứu ứng. Cuộc đọ súng hết sức quyết liệt. Lam-pi-ão chẳng còn lối thoát nào hơn là xông thẳng về vùng Ca-a-tin-ga, vẫn là đất nhà của mình. Một tùy tùng đã trúng đạn vào ngực và nằm chết sóng xoài. Người ta cắt đầu anh ta và chuyển ngay đến Ba-hi-a: cái miệng mở to, hai mắt sâu hoắm, một người nắm cái mớ tóc xoăn lơ thơ giơ cao cái đầu ấy lên. Cái cổ đã bị cắt đứt bằng một nhát dao sắc. Đô-ra bình luận:
- Khốn khổ cho anh ta... Tởm thay cái hành động phản phúc!
Khủy-Khô-Khẳng đưa mắt nhìn sang nó với lòng biết ơn. Cặp mắt thằng bé nảy lửa, nét mặt nó sa sầm lại ầm vô cùng đau đớn…
- Đồ chó đẻ cái thằng lái xe… Nếu một ngày nào đó mày rơi vào tay tao…
Bài báo cũng nói thêm rằng Lam-pi-ão chắc hẳn còn có nhiều tùy tùng bị thương nữa, bởi vì bọn cướp đã liều mạng rút lui quá vội vàng. Khủy-Khô-Khẳng nói thì thầm, như là nó chỉ nói với riêng chính mình.
- Đã đến lúc mình ra đi…
- Đi đâu? - Đô-ra hỏi.
- Đến với cha đỡ đầu của tớ. Ông ta bây giờ cần có tớ…
Con bé ngắm nhìn nó với một nỗi buồn.
- Bạn đi đến đó thật đấy ư, Khủy-Khô-Khẳng?
- Ừ, tớ đi đến đó.
- Thế nếu cảnh sát giết bạn và cắt đầu bạn?
- Tớ thề với bạn rằng chúng nó không thể nào bắt sống được tớ. Chuyện ấy có thể thành công với ai đó, nhưng mà tớ, đừng có hòng chúng tóm sống được tớ, đừng có sợ, thế đấy!
Đối với mẹ nó, nữ lai đen vạm vỡ và táo bạo của vùng xéc-tao, đủ bản lĩnh đương đầu với bọn lính, bạn chí cốt của Lam-pi-ão, đồng đội với các căng-ga-xây-rô[1] nó đã đoán chắc rằng bà hoàn toàn có thể đặt lòng tin vào nó, rằng người ta không thể nào bắt sống được nó và nó sẽ chiến đấu cho đến chết.
Đô-ra lắng nghe nó với niềm kiêu hãnh.
Giáo-sư nheo đôi mắt và, nó cũng vậy, nó nhìn thấy đáng lẽ Đô-ra thì lại một nữ Xéc-tao vạm vỡ, bảo vệ mảnh đất của mình chống lại các đại điền chủ, với sự giúp đỡ thân tình của những người căng-ga-xây-rô. Nó nhìn thấy người mẹ ở Đô-ra. Và cũng đúng như thằng lai đã nhìn thấy. Những làn tóc hung lại là một mái tóc xoăn xơ xác của người đen, đôi mắt chan chứa dịu hiền đã là cặp mắt xếch của người Xéc-tao, gương mặt nghiêm trang đã là vẻ mặt lầm lì của người đàn bà nông dân bị bóc lột, và nụ cười mỉm cũng chính là cái nụ cười đầy kiêu hãnh của bà mẹ đối với con trai.
Mạch-Nha nhìn cô bé bước tới không phải là không có phần e ngại. Đối với nó, Đô-ra là hóa thân của tội lỗi. Cũng khá lâu rồi, nó đã bỏ qua những con bé đen trên trảng cát và cả cái hơi nóng hôi hổi từ những cơ thể nhập lẫn với nhau trên cát. Dần dần, nó tự gột rửa sạch tội lỗi để sẽ được ra mắt tinh khiết trước mặt Chúa và xứng đáng ân huệ được mang chiếc áo dài giáo chức. Nó còn nghĩ đến cả tìm cho được một việc làm là bán rao báo chí để xa lánh cái tội lỗi ăn cắp hàng ngày.
Nó nhìn ngắm Đô-ra không phải không sợ hãi vì đàn bà, đó là tội lỗi. Nói cho đúng, con bé quá lắm cũng chỉ là một đứa trẻ gái, một đứa trẻ gái vô thừa nhận cũng như chúng nó. Con bé không cười như những con bé đen trên trảng cát, cái kiểu cười xấc xược khiêu khích, cái cười hai hàm răng xít lại vì thèm khát. Vẻ mặt nó đúng ra là nghiêm trang, như vẻ mặt một người đàn bà còn rất trẻ hết mực đứng đắn. Nhưng đôi vú xinh xinh mới nhú đã nhô những núm nhọn dưới cái áo dài và hiện ra ở cặp đùi nó thì là da thịt trắng và mập mạp. Mạch-Nha thấy phải run sợ. Đến mức như thể chẳng phải vì có sự cám dỗ từ Đô-ra. Con bé không giống những người đàn bà tự toát ra sự cám dỗ, đây chỉ là một đứa trẻ gái và quả là còn quá sớm cho điều ấy. Nhưng thằng bé lại sợ, sợ cái sự cám dỗ đồn trú ngay chính trong nó, cái sự cám dỗ mà quỷ dữ đã nhập vào trong đó. Và nó tìm cách cầu nguyện rất khẽ trong khi con bé tiến lại gần.
Đô-ra đứng yên mà nhìn những bức tượng thánh. Giáo-sư dừng lại đằng sau nó, và cũng nhìn vào đó. Có những bông hoa dưới chân Chúa Hài đồng hôm trước Mạch-Nha đã lấy trộm về. Đô-ra bước tới gần thêm:
- Tuyệt quá đi mất!
Lo sợ tan biến ngay trong tim Mạch-Nha. Con bé đã quan tâm đến các vị thánh của nó, những vị thánh của nó mà khắp trong nhà kho chẳng ma nào để ý tới. Đô-ra hỏi nó:
- Tất cả đây đều là của bạn?
Mạch-Nha gật đầu công nhận và mỉm cười. Nó còn dám liều lấy ra cho con bé xem tất cả những gì nó có: những ảnh tượng, cuốn kinh bổn, chuỗi tràng hạt, tất cả. Con bé nhìn tất cả các thứ đó vẻ thích thú. Nó cũng mỉm cười nữa, trong khi Giáo-sư nhìn nó với cặp mắt của người cận thị. Mạch-Nha kể cho nó nghe câu chuyện về thánh Ăng-toan đã cùng một lúc xuất hiện ở hai nơi, như thế là để cứu người bố thoát khỏi bị treo cổ, do bị xử oan. Nó kể câu chuyện đó cũng theo cái kiểu mà chính Giáo-sư đã đọc những câu chuyện anh hùng về các thủy thủ gan góc và nổi loạn. Đô-ra lắng nghe nó kể chuyện cùng với một sự chú ý như thế và một thiện cảm như thế. Hai đứa trò chuyện với nhau, Giáo-sư đứng nghe chuyện của chúng nó, lặng im. Mạch-Nha nói về những điều thuộc về tên giáo của nó, những kỳ tích của các vị thánh, về lòng nhân hậu của ông linh mục Giô-dê Pê-đrô.
- Khi bạn gặp ông ta, bạn sẽ yêu mến ông…
Nó cam đoan với con bé, nhất định là như thế. Vậy là nó đã quên lãng mất rằng với cặp vú thiếu nữ, cặp đùi tròn lẳn, mái tóc hung vàng, con bé đúng là sự cám dỗ; lúc này, nó nói chuyện với con bé như là với một người đàn bà nhiều tuổi đương lắng nghe nó, chan chứa yêu thương, như là với một người mẹ. Vậy là, chỉ đến lúc đó nó mới hiểu ra điều ấy, bởi vì chính lúc đó nảy sinh ra ở nó một ước mong được tâm sự với con bé rằng nó muốn trở thành linh mục, rằng nó muốn tuân theo cái thiên hướng ấy, rằng nó đã nghe được tiếng gọi của Chúa. Thực là chỉ có riêng với chính mẹ nó, nó mới có gan tâm sự điều đó. Và bà ấy kia, đứng trước mặt nó. Nó nói với con bé:
- Bạn biết là tớ muốn trở thành linh mục chứ?
- Thế thì tốt biết bao… - con bé trả lời.
Gương mặt Mạch-Nha rạng rỡ. Nó chăm chăm nhìn vào Đô-ra, nói giọng sôi nổi:
- Bạn thử nghĩ xem tớ có xứng đáng như thế không? Chúa Trời thì tốt nhưng mà người lại nghiêm khắc…
- Bởi sao?
Và rõ ràng có chút gì ngạc nhiên trong giọng Đô-ra.
- Vậy ra bạn không nhận thấy rằng cuộc sống của chúng mình là một cuộc sống tội lỗi. Ngày nào cũng…>
- Lỗi là ở ai?... Ta đây là tứ cố vô thân, chẳng còn có lấy người thân nào trên cõi đời này! Con bé giải thích.
Thế nhưng, lúc này Mạch-Nha đã có người thân ấy. Đô-ra, người mẹ của nó. Nó cười trong niềm vui sướng:
- Linh mục Giô-dê Pê-đrô cũng đã nói điều đó. Rất có thể…
Nó cười vang hơn và chính con bé lại cũng mỉm cười, với nó để khích lệ nó.
- Rất có thể một ngày kia tớ sẽ trở thành linh mục.
- Bạn sẽ trở thành linh mục, nhất định.
- Bạn có muốn nhận Chúa hài đồng kia về với bạn không? Đột nhiên thằng bé hỏi…
Khác nào một đứa trẻ đem tới cho mẹ nó một mẩu bánh ngọt mua được bằng mấy đồng xu nhỏ. Và Đô-ra đón nhận, giống như một người mẹ để cho nó vui lòng, cái mẩu bánh ngọt của đứa con thân thương.
Không hề biết người đó là ai, không hề biết người đó như thế nào, Giáo-sư cảm thấy sự có mặt của người mẹ của Mạch-Nha. Nó chắc người ấy ở đây, ngay tại chỗ của chính Đô-ra. Và được chứng kiến niềm hạnh phúc của Mạch-Nha, nó cảm giác thấy khát khao thèm muốn.
Chúng nó gặp Pê-đrô Ba-la nằm dài trên trảng cát. Thủ lĩnh các Hảo hán nơi Trảng cát không trở về nhà kho đêm nay. Nằm dài trên cát nóng, nó nằm lại đó, ngắm nghía mặt trăng. Mưa đã tạnh và gió lúc này đang chạy trên cát ấm. Giáo-sư cũng lại đó nằm dài. Đô-ra ngồi vào khoảng giữa hai đứa. Pê-đrô Ba-la dõi ngắm con bé qua khóe mắt và kéo cái mũ cát-két sụp lên mặt. Quay về phía Ba-la, Đô-ra nói với nó:
- Ngày hôm qua anh đã xử tốt với em tôi và với tôi…
- Cô bé phải đi khỏi nơi đây thôi… Ba-la đáp.
Con bénói gì nhưng ngồi lặng yên buồn bã. Vậy là Giáo-sư lên tiếng:
- Không Ba-la à. Đúng là giống như một người mẹ. Giống như một người mẹ cho tất cả…
Pê-đrô Ba-la nhìn vào cả hai đứa. Nó sửa lại cái cát-két cho chỉnh, ngồi dậy trên cát. Nhưng Đô-ra ngắm nhìn nó thật là âu yếm. Với nó… Với nó, con bé là tất cả: người vợ, người chị em và người mẹ. Bối rối, nó mỉm cười với Đô-ra:
- Tớ nghĩ rằng rồi sẽ là một sự cám dỗ với tất cả...
Con bé lắc đầu tỏ ý không đồng tình.
- Và rồi thì chúng nó có thể nhận một khoảnh khắc nào đó mà chúng tớ, bọn mình đây không có ở đó.
Hai đứa kia phá lên cười, Giáo-sư nhắc lại lần nữa:
- Không! Đúng là giống như một người mẹ.
- Bạn có thể ở lại. Pê-đrô Ba-la bảo.
Và Đô-ra mỉm cười với nó. Nó là người hùng của con bé, một bộ mặt mà không bao giờ con bé có thể tưởng tượng ra được hơn, mà con bé không bao giờ nghĩ tới tưởng tượng đến, một ngày nào đó. Con bé yêu mến nó như người ta yêu thương một đứa trẻ thiếu vuốt ve, một người anh gan góc, một người yêu đẹp nhất đời.
Nhưng Giáo-sư đã bắt gặp nụ cười mỉm của cả hai đứa. Và nó nói thêm, một lần nữa, với giọng rầu rầu:
- Cũng giống như là một người mẹ...
Và nó khẳng định điều đó với một giọng buồn buồn, bởi vì ngay đối với nó thì con bé lại không phải là người mẹ. Đối với cả chính Giáo-sư, con bé là Người yêu thương.
