Đầu tháng tư, vài ngày sau cuộc gặp gỡ giữa Grace và bà Charmond trong rừng, Fitzpiers vừa từ Luân Đôn trở về và đang trên đường đi từ Sherton-Abbas đến Hintock bằng một chiếc xe thuê. Ánh mắt anh thoáng nét hoài nghi, và những đường nét trên khuôn mặt thanh tú phảng phất một nỗi bận tâm mơ hồ. Giờ đây, anh trông giống như một trong những kẻ khiến người ta có cảm giác rằng mình đã chịu thiệt thòi ngay từ khi chào đời.
Hoàn cảnh của anh thực ra rất ảm đạm, và trong tâm trí nhạy bén của anh, mọi thứ thậm chí còn có vẻ u ám hơn thực tế. Công việc hành nghề của anh dạo gần đây cứ mai một dần, và giờ đây đứng trước nguy cơ lụi tàn hoàn toàn, khi vị lão bác sĩ Jones không chịu khuất phục cứ cướp mất bệnh nhân ngay trước thềm cửa nhà Fitzpiers. Fitzpiers quá hiểu rõ nguyên nhân mới mẻ và lớn nhất khiến anh mất đi sự ủng hộ; thế nhưng, con người vốn dĩ phi lý làm sao, nỗi buồn thứ hai của anh lại nảy sinh từ một biện pháp khắc phục nhằm giải quyết rắc rối đầu tiên—một bức thư từ Felice Charmond khẩn khoản xin anh đừng gặp lại cô nữa. Cô còn cho biết thêm, để cắt đứt mối quan hệ triệt để hơn nữa, trong thời gian anh vắng mặt, cô đã quyết định sẽ lên đường đi Lục địa gần như ngay lập tức.
Đó là khoảng thời gian tẻ nhạt trong đời sống của những người dân xứ rừng, trùng hợp với thời điểm sinh hoạt của chính khu rừng đang diễn ra vô cùng sôi động; đó là giai đoạn nối tiếp sau khi mùa chặt cây mùa đông kết thúc và trước khi đến mùa lột vỏ, khi nhựa cây vừa bắt đầu dâng trào bởi sức ép của những chiếc kích thủy lực bên trong tất cả thân cây trong chốn thâm sơn.
Hợp đồng của Winterborne đã hoàn tất, và những khu rừng trồng trở nên hoang vắng. Trời chạng vạng; vẫn chưa có lá non; phải nửa tháng nữa chim sơn ca mới bắt đầu hót; và “Mẹ của các Mẹ trăng” đang ở pha mòn mỏi nhất—tiều tụy và cong cớn như một bộ xương gầy guộc, lững thững trượt dài sau những nhành cây trụi lá bên cạnh Fitzpiers.
Khi về đến nhà, anh đi thẳng lên phòng khách của vợ. Anh thấy căn phòng vắng tanh và không có lửa sưởi. Anh không hề đề cập ngày về; dẫu vậy, anh vẫn tự hỏi tại sao cô không có mặt ở đó để đón chào mình. Khi bước xuống dãy nhà bên kia và hỏi thăm bà Melbury, anh vô cùng ngạc nhiên khi biết rằng Grace đã đi thăm một người quen ở Shottsford-Forum từ ba ngày trước; và rằng sáng nay cha cô đã nhận được tin báo cô bị ốm nặng ở trển, vì thế ông đã cưỡi ngựa sang đó để thăm nom.
Fitzpiers lại bước lên lầu, và căn phòng khách nhỏ lúc này chỉ được thắp sáng bởi một ngọn nến cô độc, chẳng hề trở nên vui vẻ hơn khi Grammer Oliver bước vào mang theo một tạp dề đầy củi, nàng quăng đống củi xuống lò sưởi trong lúc cời than và khua khoắng đám dụng cụ lò sưởi với mong muốn làm cho mọi thứ ấm cúng hơn. Fitzpiers cho rằng lẽ ra Grace phải cho anh biết rõ hơn về kế hoạch của mình trước khi rời nhà trong một cơn hứng chí như thế. Anh tha thẩn bước ra cửa sổ, nơi tấm rèm che chưa được kéo xuống, và nhìn ra mảnh trăng gầy còm đang lặn nhanh, cùng cột khói cao vút bốc lên từ đỉnh ống khói của Suke Damson, báo hiệu cô gái trẻ vừa nhóm lửa để chuẩn bị bữa tối.
Anh bỗng nhận ra có một cuộc trò chuyện đang diễn ra ở phía bên kia sân. Ai đó đã ghé đầu qua bức tường để nói chuyện với những thợ xẻ, và đang lớn tiếng kể lại những tin tức mà trong đó cái tên bà Charmond nhanh chóng thu hút sự chú ý của anh.
“Grammer, đừng làm ồn cái lò sưởi ấy nữa,” vị bác sĩ lên tiếng; nghe vậy, Grammer liền chồm người dậy trên đầu gối và tay vẫn cầm giữ đống củi, trong lúc Fitzpiers hé mở cửa sổ.
“Cuối cùng thì bà ấy cũng sắp sang xứ người—quyết định đột ngột lắm—và người ta nghĩ rằng bà ấy sẽ đi trong một hoặc hai ngày tới. Mấy ngày nay trông bà ấy cứ như thể đang mang tâm sự nặng nề—với một vẻ buồn bã hiện rõ trên mặt, tựa như đang tự trách cứ tâm hồn chính mình. Bà ấy không phải là tuýp người phù hợp với Hintock—thậm chí còn chẳng phân biệt nổi cây sồi với cây dẻ sần—tôi công nhận điều đó. Nhưng mặc kệ ai nói gì đi nữa, bà ấy đã là một người bạn rất tử tế đối với tôi.
“Chà, ngày kia là ngày Sa-bát, và nếu không có lòng bác ái thì chúng ta chẳng khác nào tiếng đồng la kêu vang; nhưng tôi xin nói điều này, rằng sự ra đi của bà ấy sẽ là một hồng ân cho một cặp vợ chồng nào đó còn ở lại.”
Ngọn lửa đã được nhóm lên, và Fitzpiers ngồi trước lò sưởi, bồn chồn như chiếc lá cuối cùng trên cành. “Một vẻ buồn bã hiện rõ trên mặt, tựa như đang tự trách cứ tâm hồn chính mình.” Tội nghiệp Felice. Khung người của Felice hẳn đang thổn thức biết bao dưới những điều kiện mà anh vừa nghe qua lời kể lại đầy phóng đại ấy; vầng trán thanh tú của cô hẳn đang nhức nhối biết nhường nào; tâm trạng cô lúc này chắc phải khốn khổ dường sao! Nếu không vì chuyện tên tuổi của anh bị gắn chặt với cô, và quyết định cắt đứt mối quan hệ quá ư gần gũi của họ vì lý do đó, có lẽ cô đã cho gọi anh đến với tư cách là thầy thuốc rồi. Giờ đây cô đang ngồi một mình, chịu đựng đau khổ, và có lẽ đang thầm ước gì mình đã không cấm anh đến gặp nữa.
Không thể chịu đựng thêm việc cứ mãi ở trong căn phòng cô quạnh này, hay chờ đợi bữa ăn đang được chuẩn bị, anh sửa soạn để đi ngựa, bước xuống sân, đứng bên cửa chuồng trong lúc con Darling đang được yên cương, rồi quất ngựa phóng đi dọc theo con ngõ nhỏ. Anh thích đi bộ hơn, nhưng đã mệt nhoài sau chuyến hành trình cả ngày.
Khi đến gần cửa ngôi nhà tranh của Marty South—nơi anh buộc phải đi ngang qua trên đường đi, cô bước ra từ hiên nhà như thể đang đợi sẵn anh, và chặn anh lại giữa đường, giơ cao một bức thư. Fitzpiers cầm lấy mà không dừng lại, vừa đi vừa ngoái đầu hỏi thư từ ai gửi tới.
Marty ngập ngừng. “Từ tôi,” cô đáp, vẻ rụt rè nhưng mang một sự kiên quyết rõ rệt.
Thực chất, bức thư này chứa đựng lời tuyên bố của Marty rằng cô chính là chủ nhân ban đầu của phần tóc giả mà bà Charmond đã dùng thêm, đồng thời kèm theo một nhúm tóc mẫu lấy từ mái tóc nguyên bản của cô, lúc này đã mọc dài ra đáng kể. Đó chính là quả táo bất hòa mà cô đã nung nấu từ lâu, và tay cô run lên bần bật khi đưa tài liệu đó cho anh.
Nhưng vì trời quá tối nên Fitzpiers không thể đọc được ngay lúc đó, dù anh cũng có chút tò mò, thế là anh đút bơ vơ nó vào túi. Do tâm trí đã hướng cả về Hintock House, bức thư cứ nằm yên trong túi anh, không được mở ra và hoàn toàn bị lãng quên, trong suốt quãng thời gian Marty đang nuôi hy vọng tưởng tượng về tác dụng thuần hóa tuyệt vời của nó đối với anh.
Chẳng mấy chốc anh đã đến vùng phụ cận của Manor House. Anh kìm cương dưới một lùm sồi tối sẫm bao quát toàn cảnh mặt tiền, và trầm ngâm suy nghĩ một lát. Sự xuất hiện của anh sẽ không đến nỗi quá kỳ lạ trong hoàn cảnh cô có thể đang không khỏe; nhưng suy đi tính lại, anh vẫn nghĩ tốt nhất là không nên đường hoàng cưỡi ngựa đến tận cửa. Bằng cách âm thầm tiếp cận, anh có thể rút lui mà không bị phát hiện nếu như cô không ở một mình. Nghĩ vậy, anh xuống ngựa, buộc con Darling vào một cành cây thấp lòa xòa ngay dưới tầm lá ăn của loài vật, rồi đi bộ tiến về phía cửa nhà.
Trong lúc ấy, Melbury đã trở về từ Shottsford-Forum. Sân lớn hay khoảng sân hình tứ giác của nhà người buôn gỗ, ngăn cách với con ngõ râm mát bởi bức tường phủ đầy tầm gửi, có hai cổng trắng dẫn vào, mỗi cổng nằm gần một đầu của bức tường. Thật tình cờ là đúng vào khoảnh khắc Fitzpiers phóng ngựa ra khỏi chiếc cổng phía dưới trên đường đến Manor House, thì Melbury lại đang tiến đến cổng phía trên để bước vào. Do Fitzpiers đi trước nên Melbury nhìn thấy anh, nhưng viên bác sĩ chẳng thèm quay đầu lại, không hề nhận ra người cha vợ đang chậm rãi và âm thầm rong ruổi dưới tán cây, dù con ngựa của ông cũng là một con ngựa xám.
“Grace thế nào rồi anh?” vợ ông cất tiếng hỏi ngay khi ông bước vào.
Khuôn mặt Melbury đăm đăm. “Nó hoàn toàn không khỏe,” ông nói. “Tôi chẳng thích sắc diện của nó chút nào. Tôi không tài nào chịu nổi ý nghĩ cứ để nó tá túc ở một nơi xa lạ thêm nữa, và tôi đã năn nỉ nó cho tôi đón về nhà. Cuối cùng nó cũng đồng ý, nhưng phải sau khi tôi thuyết phục chán chê. Lúc đó tôi lại đâm ra hối hận vì đã cưỡi ngựa đi thay vì đánh xe; nhưng tôi đã thuê một chiếc xe ngựa thật thoải mái—loại êm ái nhất mà tôi có thể kiếm được—và chỉ một hai tiếng nữa là nó sẽ có mặt ở đây thôi. Tôi phóng ngựa về trước để báo cho mình chuẩn bị phòng cho nó; nhưng tôi thấy chồng nó đã về rồi cơ à.”
“Vâng,” bà Melbury đáp. Bà bày tỏ sự lo lắng khi chồng mình lại đi thuê hẳn một chiếc xe ngựa suốt từ Shottsford về. “Tốn kém biết bao nhiêu!” bà nói.
“Tôi chẳng màng đến chuyện tốn kém!” ông bực dọc thốt lên. “Tôi nhất quyết phải đón nó về nhà bằng được. Không hiểu sao nó lại bỏ đi như thế nữa! Theo tôi thấy thì cách hành xử của nó chẳng đời nào giải quyết được vấn đề gì đâu.” (Grace đã không kể cho cha mình nghe về cuộc gặp gỡ giữa cô với bà Charmond, cũng như lời thú nhận đã thì thầm bên tai đang khiến cô kinh hãi.) “Đã vậy Edgar lại còn về rồi,” ông nói tiếp, “lẽ ra nó phải ở nhà chờ tôi về để hỏi thăm xem vợ nó ra sao, dù chỉ là một câu xã giao đi nữa. Tôi thấy nó đi ra ngoài; nó đi đâu mất rồi?”
Bà Melbury không biết chính xác; nhưng bà bảo chồng mình rằng chẳng có gì phải nghi ngờ về địa điểm ghé thăm đầu tiên của anh sau quãng thời gian vắng nhà. Trên thực tế, bà đã tận mắt nhìn thấy Fitzpiers cất bước theo hướng đi về phía Manor House.
Melbury không nói gì thêm. Thật là điên tiết cho ông khi đúng vào lúc này, khi mà có đủ mọi lý do để Fitzpiers ở yên trong nhà, hoặc ít ra cũng phải cưỡi ngựa ra con đường Shottsford để đón người vợ đang đau yếu của mình, thì anh lại đi ngược lại tất cả chỉ vì ghé qua một nơi khác. Lão đàn ông lại bước ra ngoài; và vì con ngựa của ông hầu như vẫn chưa được tháo yên, ông bảo Upjohn siết lại đai nịt bụng, rồi ông lại trèo lên lưng ngựa và phóng đi bám theo gót chân vị bác sĩ.
Đến khi Melbury đến được khu công viên, ông đã sẵn sàng làm tới cùng để ngăn chặn thói phong lưu lang chạ ngông cuồng và trơ trẽn này của người chồng mà con gái ông đã lựa chọn. Đêm nay, dù bằng cách này hay cách khác, ôn hòa hay vũ lực, ông cũng sẽ lôi cổ Edgar Fitzpiers về nhà: theo quan điểm của ông, sự can thiệp của ông chẳng thể gây ra điều gì tồi tệ hơn hiện trạng đang tồn tại. Thế nhưng, đằng sau mọi điều tồi tệ luôn có những thứ còn tồi tệ hơn.
Ông đi vào qua lối cổng ngách dành cho người đi ngựa dẫn vào công viên phía này, và phi nước đại trên thảm cỏ mềm gần như trùng với dấu vết móng ngựa của Fitzpiers, cho đến khi đến được cụm cây nơi người đi trước đã dừng chân. Vật có màu trắng lờ mờ hiển hiện trong bóng tối của những tán cây hóa ra chính là con Darling, do Fitzpiers để lại.
“Khỉ thật! Sao nó không đàng hoàng cưỡi ngựa đến tận cửa nhà nhỉ?” Melbury lầm bầm.
Ông làm theo gương của Fitzpiers; xuống ngựa, buộc con ngựa của mình vào một cái cây gần đó, rồi đi bộ đến ngôi nhà y như kẻ kia đã làm. Giờ đây ông chẳng còn bận tâm đến những chuyện nhỏ nhặt trong cuộc điều tra của mình nữa, và không chút do dự khẽ đẩy cửa trước mà không cần gõ chuông.
Sảnh lớn hình vuông với sàn nhà, cầu thang và vách ốp bằng gỗ sồi, được thắp sáng bởi một ngọn đèn mờ treo lủng lẳng trên xà nhà. Bóng một người cũng không thấy. Ông bước vào hành lang và áp tai nghe ngóng trước một cánh cửa mà ông biết là phòng khách; chẳng có lấy một tiếng động, và khi vặn nắm tay nắm cửa, ông thấy căn phòng trống không. Ngọn lửa đang lụi dần trong lò sưởi là nguồn sáng duy nhất của căn phòng; ánh lửa hắt lên vẻ giễu cợt những món đồ nội thất và chi tiết dát vàng mang phong cách Versailles có phần phô trương ở đây—một phong cách lạc lõng nhất có thể so với kiến trúc kết cấu của tòa nhà, và có lẽ do Felice mang vào để phá đi bầu không khí u buồn đậm chất Anh cổ kính tuyệt mỹ nơi này. Thất vọng vì không thể giáp mặt con rể ở đây, ông đi tiếp sang phòng ăn; nơi này không có đèn cũng chẳng có lửa sưởi, bao trùm bởi bầu không khí lạnh lẽo, chứng tỏ cô đã không dùng bữa tối ở đó vào ngày hôm nay.
Đến lúc này tâm trạng của Melbury đã dịu đi đôi chút. Mọi thứ ở đây quá đỗi yên bình, sự tĩnh mịch của nó không hề mang tính khiêu khích, khiến ông không còn bị thôi thúc phải gây xung đột với Fitzpiers hay bất kỳ ai nữa. Sự trang nghiêm có phần đường bệ của các căn phòng đã gợi lên trong lòng ông cảm giác—hơn là sự xác tín—rằng ở một nơi bề ngoài tốt đẹp và đúng mực thế này thì không thể nào lại có cái sự đồi phong bại tục bên trong như ông từng ngờ vực. Ông cũng chợt nghĩ rằng, ngay cả khi sự nghi ngờ của mình là có cơ sở đi chăng nữa, thì việc đột nhập vào nhà người ta một cách đường đột, nếu không muốn nói là trái phép, có thể sẽ chuốc lấy sự bẽ bàng cho kẻ ở trong nhà nhưng lại làm tổn hại đến phẩm giá của con gái ông và chính bản thân ông. Xét cho cùng, bất kỳ kết quả tồi tệ nào cũng sẽ giáng những đòn đau nhất lên đầu Grace về lâu về dài. Suy cho cùng, ông sẽ áp dụng cách cư xử hợp lý hơn, và nói chuyện phải quấy với Fitzpiers một cách riêng tư, y như ông từng làm với bà Charmond.
Do đó, ông lặng lẽ rút lui y như lúc tới. Khi đi ngang qua cửa phòng khách một lần nữa, ông chợt tưởng chừng nghe thấy tiếng động bên trong chứ không phải tiếng củi nổ lách tách. Melbury nhẹ nhàng hé mở cánh cửa ra chừng vài inch, và nhìn thấy ở khung cửa sổ đối diện có hai bóng người đang bước ra ngoài—một nam một nữ—và ông nhận ra đó chính là nữ chủ nhân của ngôi nhà cùng với con rể mình. Chỉ trong chớp mắt, họ đã biến mất vào màn đêm u tịch của bãi cỏ.
Ông quay trở lại sảnh, tự mở cửa lối ra vào dành cho xe ngựa đi ra, rồi vòng ra phía mặt tiền hướng ra bãi cỏ vừa đúng lúc kịp thấy hai bóng người đang tách ra ở hàng rào chia cắt ranh giới ngôi nhà với khu công viên rộng mở. Bà Charmond quay người vội vã quay trở lại ngay khi Fitzpiers rời khỏi bên cạnh cô, còn anh thì nhanh chóng hòa mình vào bóng tối mịt mùng của hàng cây.
Melbury đứng chờ cho đến khi bà Charmond bước vào lại phòng khách, rồi mới bám theo Fitzpiers, nghĩ rằng ông sẽ để cho gã kia leo lên ngựa phóng đi trước một đoạn rồi mới đuổi theo kịp để nói cho gã một trận tảng lờ điếng người. Biết đâu con rể ông sẽ nhìn thấy con ngựa thứ hai ở gần con ngựa của mình; nhưng điều đó chẳng hại gì đến gã, và lại có thể chuẩn bị trước cho những gì gã sắp phải đối mặt.
Tuy nhiên, sự việc diễn ra lại chẳng giống với kế hoạch. Khi lao vào bóng râm dày đặc của cụm sồi, ông chẳng thể tìm thấy con ngựa Blossom của mình ở bất cứ đâu cả; nhưng dò dẫm bước đi thật cẩn thận, chẳng mấy chốc ông đã nhận ra con ngựa cái Darling của Fitzpiers vẫn đang đứng im chỗ cũ dưới cái cây bên cạnh. Có lúc Melbury đã nghĩ rằng con ngựa của ông, vì còn trẻ và khỏe nên đã đứt dây xổng chuồng; nhưng khi lắng nghe thật chú ý, ông có thể nghe thấy tiếng nó bước nước kiệu đều đặn khoan thai ở phía trước một đoạn, kèm theo tiếng kèn kẹt của chiếc yên ngựa cho thấy trên lưng nó đang có người ngồi. Đi bộ tiếp cho đến cánh cổng nhỏ ở góc công viên, ông gặp một người làm thuê, và khi Melbury hỏi có thấy ai cưỡi con ngựa xám nào không, người đó đáp rằng chỉ mới gặp một mình bác sĩ Fitzpiers.
Đúng như những gì Melbury bắt đầu nghi ngờ: Fitzpiers đã nhầm lẫn leo lên con ngựa không phải của mình—một sự sơ suất rất dễ xảy ra đối với một kẻ vốn mù tịt về ngựa như hắn, bởi bóng tối dày đặc ở chốn này và ngoại hình của hai con vật quá đỗi giống nhau, dẫu rằng ban ngày thì con ngựa của Melbury dễ dàng nhận ra là có màu xám hơn. Ông vội vã quay trở lại, và làm điều mà ông cho là tốt nhất trong hoàn cảnh này—leo lên lưng con Darling già, và phóng ngựa như bay đuổi theo Fitzpiers.
Melbury vừa vào đến khu rừng, đang lượn theo con đường mòn xe kéo chạy xuyên qua đó, khoét sâu vào lớp lá mục với những vệt bánh xe lớn do các cỗ xe chở gỗ tạo ra khi đi chở chiến lợi phẩm từ những khu rừng trồng, thì đột nhiên ông phát hiện ra phía trước, tại khúc cua uốn lượn quanh một cây dẻ lớn, bóng dáng con ngựa Blossom của chính mình, khiến Melbury phải thúc con Darling đi nhanh hơn để đuổi cho kịp Fitzpiers.
Đến gần hơn mới thấy con ngựa không hề có người cưỡi. Khi Melbury đến gần, nó hí hửng phi nước đại chạy vụt đi xuyên qua những tán cây theo hướng về nhà. Nghĩ rằng có điều chẳng lành, viên thương gia gỗ liền xuống ngựa ngay khi tới chỗ cây dẻ, và sau khi quờ quạng tìm kiếm chừng một hai phút, ông phát hiện ra Fitzpiers đang nằm sõng soài dưới đất.
“Ai đó—cứu với!” gã thốt lên ngay khi cảm nhận được chạm tay của Melbury; “Tôi bị ngã ngựa, nhưng chắc là không bị thương nặng lắm đâu.”
Vì lúc này Melbury khó lòng mà giảng đạo cho gã trẻ tuổi như đã định, và sự giả tạo thân thiện thì thật là đạo đức giả, nên bản năng mách bảo ông tốt nhất là chẳng thốt ra một lời nào với con rể mình. Ông xốc Fitzpiers ngồi dậy, và nhận ra gã có hơi choáng váng mụ mẫm nhưng đúng như lời gã nói, ngoài ra không bị thương gì khác. Cú ngã này xảy ra do đâu thì thật quá dễ đoán: Fitzpiers cứ đinh ninh bên dưới mình chỉ có con Darling già, nên đã bị sự hiếu động của con ngựa trẻ tuổi làm cho trở tay không kịp.
Melbury là một người lữ hành theo phong cách cổ điển; vừa từ Shottsford-Forum trở về, trong túi ông vẫn giắt chiếc bình trắc ẩn đựng rượu rum mà ông luôn mang theo trong những chuyến đi dài trên chục dặm, dù ông hiếm khi uống mấy. Ông đổ thẳng rượu vào cổ họng vị bác sĩ, khiến gã nhanh chóng tỉnh lại. Melbury đỡ gã đứng dậy, nhưng vấn đề là phải xử trí thế nào với gã đây. Gã không thể đi bộ nổi quá vài bước, và con ngựa kia thì đã chạy mất rồi.
Bằng rất nhiều sức lực, Melbury cuối cùng cũng xoay xở nhấc bổng được gã lên lưng con Darling, rồi leo lên ngồi phía sau, dùng một tay vòng qua eo ôm lấy Fitzpiers. Con Darling vốn dĩ to con, lưng phẳng và vai cao, hoàn toàn có thể đèo hai người, ít ra là đi đến Hintock, với một tốc độ nhẹ nhàng.