Gen xấu, các chàng trai trong nghiên cứu của Brunner, PCL-R của Bundy

Năm 2019, 26 triệu người đã làm xét nghiệm DNA tại nhà. So với chỉ 4 năm trước đó, con số này đã tăng 1.633% xét về số người nhổ nước bọt vào những chiếc ống nghiệm hay ngoáy miệng để xem liệu họ còn có thể tiếp tục ăn bánh mì hay không, hay chỉ để tìm hiểu xem họ là người Ireland kiểu nào. Chúng tôi chẳng thể nghĩ ra bất kỳ điều gì khác trở nên phổ biến hơn thế trong thời gian gần đây. (Có thể là podcast về tội phạm có thật hoặc bia bơ thủ công.)

Sự phát triển vượt bậc của xét nghiêm DNA cho chúng ta thấy hai điều: đam mê bất tận của chúng ta với việc chúng ta là ai xét về khía cạnh di truyền, và các lĩnh vực di truyền học và sinh học phân tử đã phát triển đến độ nào trong những thập kỷ gần đây. Bộ gen người đầu tiên được công bố vào năm 2003 đã tiết lộ một số thông tin đáng ngạc nhiên - đầu tiên phải kể đến việc chúng ta có ít gen hơn bất kỳ dự đoán nào trước đó! Thông tin này cũng dẫn đến một số tiến bộ đáng kinh ngạc, như có thể tầm soát một số căn bệnh nhất định, tạo điều kiện khám phá ra các phương pháp trị liệu mới lạ, giúp hoạt động giải trình tự gen, thậm chí chỉnh sửa gen trở nên dễ dàng.

Nhưng còn những yếu tố phức tạp hơn tạo nên con người của chúng ta, như tính cách và hành vi thì sao? Liệu chúng ta có thể quan sát trình tự DNA của một người nào đó và dự đoán tương lai của họ hay chúng ta chỉ soi vài ba lá trà hoặc xòe bài tarot rồi gọi đó là khoa học?

Thời nay, thật khó để bỏ qua những phát hiện gây xôn xao dư luận - những tuyên bố cho rằng bộ gen đã được xác định là yếu tố đại diện cho bất cứ điều gì, từ sự trì hoãn đến chủ nghĩa tự do đến ngoại tình - và thậm chí cả thời điểm một người sẽ mất trinh! (Chúng tôi không hề nói đùa.)

Vậy, một mẫu gen dự đoán hành vi phạm tội thì sao? Quan điểm cho rằng phạm tôi là do bẩm sinh chứ không phải do nuôi dưỡng không phải là điều mới mẻ – kể từ những năm 1930, với sự ra đời ngày càng nhiều các kỹ thuật mới trong lĩnh vực di truyền học, nỗ lực tìm kiếm mối liên hệ giữa hành vi phạm tội và di truyền ngày càng bùng nổ. Tại sao? Tất nhiên, nếu di truyền cho thấy dấu hiệu có thể dự đoán hành vi bạo lực, đồi trụy và giết người, thì có lẽ chúng ta có thể thực hiện các biện pháp can thiệp; một người mang trong mình lỗ hổng di truyền đó có thể được điều trị và tránh được cái giá phải trả cho hành vi phạm tội sau này. Nhưng theo chúng tôi, điều này cũng có mặt trái và rất có thể nó sẽ tạo cơ hội để những kẻ giết người bị gán nhãn “quái vật”.

Nếu y học có thể phát hiện ra một điểm khác biệt về di truyền rõ ràng giữa kẻ giết người và người thường thì chẳng phải tuyệt vời hay sao? Điều đó liệu có nghĩa là họ thực sự “dị biệt”? Và như thế chẳng phải chúng ta có thể thở phào như trút được gánh nặng vì nhờ vậy, với tư cách là một xã hội, chúng ta có thể ngừng lo lắng về chuyên chịu trách nhiệm cho việc tạo ra những kẻ giết người hay sao? Xét cho cùng, nếu có thể xác định trước những kẻ giết người bằng các phương pháp di truyền, chúng ta không cần phải lo lắng về sự bất bình đẳng, nhà ở nghèo nàn, tình trạng không được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe hoặc hệ thống giáo dục không đạt chuẩn – một số người chỉ là sinh ra đã xấu xa mà thôi.

Chúng tôi nghi ngờ điều đó vì vài lý do, dù thật lý tưởng nếu làm được như vậy, nhưng tất nhiên điều đó phức tạp hơn thế rất nhiều. Tuy nhiên, hãy bình tĩnh, chúng tôi sẽ gửi đến bạn vô vàn những thông tin khoa học thần kinh trong các chương tiếp theo khi chúng ta khám phá tính xác đáng và Ý nghĩa của hành trình tìm kiếm gen “sát nhân”...